Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
23 avril 2017 7 23 /04 /avril /2017 09:19

Trump a l’exportacion ?

O dirai pas jamai pro mas i plan longtemps que França seguís la mòda estatsunidenca dins gaireben totes los domenis.

E çò que nos ven dels Estats Units es totjorn estampilhat de bona lei !

Dison que sèm lo país ont se manja fòrt plan e ont las arts de la taula s’ameritan una reconeishença internacionala ; o vòli plan creire mas sèm tanben lo país en Euròpa que compta lo nombre mai important d’aquelas ensenhas de restauracion rapida que l’accion, qualques ans a, de José Bové a pas empachat de créisser. E s’a crescut, es que i aviá una demanda !

Dison que sèm un país ont se beu plan mas la consumacion de la bevenda nacionala estatsunidenca supera totas las autras !

Aital podèm viatjar demest los produches responsables de l’obesitat en cò dels Estatsunidencs e constatar que lor venda marcha plan en cò nòstre.

Gausarai dire qu’es tot parièr en politica… Tres meses a, los Estats Units e lo mond entièr recebèron coma un còp de punh l’eleccion d’un òme que, dins sa campanha electorala, se mostrèt un « mèstre es messorgas » qu’espandiguèt dins sos mitins mas tanben amb los bresolhadisses [en francés : un tweet] sus son telefonet intelligent. Inventèt amb son equipa los faches alternatius – « alternative facts » – e la veritat inventada – « post truth » !

Res de çò qu’aviá fach son predecssor e que voliá far la candidata democrata li agradava. Èra lo sol a poder far « America great again » !

Ailàs, après un centenat de jorns de governança caotica, quitament los Estatsunidencs que l’an portat al poder començan de s’aperceber qu’an elegit un òme cambiadís e messorguièr qu’a ja renegat la màger part de sas promessas que la mai visible es la seguenta : un còp elegit, passarai pas mon temps ajogar al gòlf coma Obama ; tot mon temps serà consacrat als problèmas qu’Obama n’es l’encausa ! E sabètz qué ? En tres meses a mai jogat al gòlf qu’Obama dins los uèit ans de sa presidénçia…

Politicians e mèdia se son trufats d’aquel arlèri del vocabulari de dos cents mots ! Nosautres, en cò nòstre, sèm pas coma aqueles piòts d’Estatsunidencs e, lo moment vengut de l’eleccion presidenciala, saurem destriar lo bon gran de l’iraga…

Aqueste ser, serem fixats !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne, dimenge lo 23 d'abril de 2017

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
15 avril 2017 6 15 /04 /avril /2017 16:47

Occitan and the city…

 

O dirai pas jamai pro mas, dempuèi sèt ans ja, una « Quinzena occitana » es organizada en Òut e Garona gràcias a qualques associacions occitan(ist)as, e amb l’ajuda del départament.

En principi, los organizators ensajan de cobrir tot lo departament amb una manifestacion o una autra. Ongan, çaquelà, me sembla que la part gascona del departament, levat una conferéncia a Damazan, es estada ignorada.

Mas en general, e a condicion de se desplaçar, i aviá de matèria pels que volián de trapar quicòm dins nòstra lenga o mailèu sus nòstra lenga occitana.

Es aital qu’avèm agut confréncias suls toponims, concèrts e bals e pasejadas urbanas lucicas…

Amb son association « Agenés occitan », lo Joan Pèire Alari propausava per aquesta dimenjada de Pascas doas passejadas, comentadas en occitan e en francés, a Lairac e a ’Gen.

Dissabte, la passejada a l’entorn de Lairac propausava, jos la direccion de J. L. Granet e Gèli Grande, d’excplicacions sl païsatge, l’agricultura e son evolucion, lo bastit, la toponimia e lo poblament dins l’istòria. Lo tantòst, après un repais en comun, los participants devián ne saber un pauc mai sus las costumas de Lairac gràcias a J. L. Moreno…

La passejada d’uèi es tre qu’interessanta per çò qu’i participan, amb los adults, los drollets de la classa bilingüa de ’Gen e los calandrons de la Calandreta jansemineta.

Aquelas passejadas son una faiçon de tornar instillar un pauc d’occitan – la lenga de nòstre territòri, o cal pas dolbidar – dins la vida vidanta.

Aquel trabalh se fa jos l’egidi de l’Alari qu’es referent municipal per l’occitan e que ven de far abotir, en partida, una de sas demandas : aver los noms de las carrièras del centre vila – lo « còr de vila » tant presat pel conse – en lenga occitana.

Los Ageneses « de soca » o sabon totes que Jansemin teniá botiga pròche del Gravèr e que fasiá profieitar sos clients e los autres de sos poèmas, de sas farivòlas en « lenga gascona ». Son estatua senhoreja al ras mas es pas segur que totes sàpian qual es aquel qu’es pas ni general ni politician e que çaquelà li an fach present d’una estacion de mètro dins la capitala…

Cronica occitana, Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne, dimenge lo 16 d'abril de 2017

Repost 0
15 avril 2017 6 15 /04 /avril /2017 16:44

Auturoses, los Franceses ?

Encara un esfòrç e benlèu saurem contra qual nos cal votar … se votam ! Los sondatges multiples, relaiats a bodre pels mèdia, nos porgisson cada jorn una « fotografia de l’opinion a un moment m », çò dison ; e, sul fenestron, las canals d’informacions se sentisson obligadas d’« anar mai luènh amb lo dorsièr de l’eleccion », dorsièr aprigondit, de segur, que dura un parelh de minutas !

Seriá mestièr, qui sap, que recrutèsson un mèstre del suspense o un imitator del paure Leon Zitrone que comentava las eleccions coma lo Grand prèmi de Diana o d’America. Dins aquela corsa, avèm los faire-valer, los outsiders e las vedetas ; cal los uns e los autres per assegurar l’espectacle.

E d’espectacle, n’avèm… desempuèi tres o quatre meses. Encara un esfòrç e poirem far rampèl als Estats Units, « lo far de l’univèrs liure » (Fulbèrt Cant) venguts ara, amb l’administracion novèla, lo país dels faches alternatius (alternative facts) e de las novèlas inventadas (fake news).

Al moment qu’escrivi, son quatre que retenon l’atencion dels especialistas, mas amb una suspresa de talha : la desbandada del candidat PS e lo vam inesperat del candidat de l’extrèma esquèrra. E demest aqueles quatre, n’i a pas qu’un sol a se dire europèu ; los autres presican mai o mens per tornar a França son esplendor e son dardalhament perduts.

Aparentament, nòstre pòble, vengut esclau e gaireben lobotomisat en causa de l’« eurocratalha » de Brussèlas, serà mai fòrt tot solet qu’ara quand es mal acompanhat ! Aurián doblidat totes çò que devèm a una Euròpa fargada, d’una faiçon fòrça imperfacha de segur, après los dos chaples mai grands de l’epòca modèrna ?

O alara, lo fach de pensar que « sèm lo pòble mai aluserpit del planeta » nos empacha de nos acarar a las realitats. Qual a dich que los Franceses èran auturoses ?

Editorial, La Setmana, n° 1074

Voir les commentaires

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
15 avril 2017 6 15 /04 /avril /2017 12:29

Faches alternatius e novèlas inventadas…

O dirai pas jamai pro mas s’entend de mai en mai que lo mond vira de mai en mai viste… Pels uèlhs agusat dels scientifics, sembla pas quitament se, de quora en quora, los especialistas en carga del temps que passa fan assbar que cal apondre un segonda al relòtge atomic per demorar dins la corsa del temps… Rai, lor devèm far fisança que son pas eles que comptan colhonadas, en principi !

Ai pro parlat de nòstres amusaires publica e daissat regolar ma colèra contra eles en corrent la risca d’aver qualque legeire pensar que soi un « antifrancés ». Cal dire que o fan tot per balhar rason alss pescòfis qu’aiman mai anar a Baïsa o a Garona que dins un burèu de vòte lo jorn de las eleccions…

Avèm gaireben totes doblidat que d’òmes e de femnas son mòrts per obténer lo drech de dire çò que pensa cada cinc cinc ans. Mas aquò es un autre afar !

Nòstres elegits an pas lo privilègi de las colhonadas, de la messorgas, etc. en un mot del populisme. Los autres païses n’an tanben mas interessan pas los mèdia per çò que son generalament de païses pichons que lor influéncia sus l’anar del planeta es menor.

La causa es diferenta pr’aquò quand lo país concernit es lo país mai poderós sus nòstra paura tèrra : los Estats Units.

Solide que nos escacalassam quand un Beppe Grillo jòga lo matamòre en seguida d’un autre, lo Berlusconi. Los mèdia dison : « Aquò se passa en Itàlia » sens comentaris e passan a quicòm mai.

Los Estats Units son figas d’un autre panièr ! Venon de portar al poder un palhassa miliardari per lo qual la vertat es quicòm de relatiu, ven dins la boca de sos ministres, de « faches alternatius » e es considerada en cò de sos enemics coma « novèlas inventadas ».

Son administracion es a son imatge : messorgas e calomnias ; sol compta çò que dison. Los mèdia se rendon compte que lor va caler adoptar una autra tactica e far lo contaròtle de tot çò que l’administracion Trump afirma…

Empacha pas que sos partisans creson encara tot çò que ditz contra los elèits de Washington.

E coma los Franceses adulan tot çò que nos ven dels Estats Units, lèu lèu las paraulas de nòstres politicians son e seràn tanben paraulas d’evangèli, ailàs !

Cronica occitana, Le Petit Bleu de Lot-et-Garaonne, dimenge lo 9 d'abriu de 2017

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
1 avril 2017 6 01 /04 /avril /2017 16:31

Eleccions : peisses d’abril !

 

O dirai pas jamai pro mas aquesta cronica foguèsse tombada ièr, auriatz pas escapat a un peis d’abril coma la costuma o vòl…

Vertat es que, dempuèi qualques annadas, amb la vida que nos fa menar la globalizacion de l’economia, lo « pèis d’abril » sembla vengut quicòm d’incongrú !

E los pissavinagre mancan pas que vos o dison o vos o fan sentir : « Enfin, mossur, me demandi cossí trobatz lo temps encara de far colhonadas un prumèr d’abril ! Avètz pas res mai a far per vos ocupar… Nòstre Dieu, lo vedèl d’aur, consent pas qu’al sacrificis de moneda »

Encara que, a i regardar d’un pauc mai pròche, vesèm que nòstres politicians an sabut servat lor arma de dròlle e son contents quand nos pòdon far d’enganas…

I prenon un plaser tan grand que, quitament un mes abans lo jorn del vòte, quitan pas de nos contar de badinadas…

« Ieu president – presidenta – França tornarà èsser un país que compta dins lo concèrt de las nacions !

« Ieu, president – presidenta – los desirs del pòble francés – que’s aquel ? – seràn escotats e satisfaches.

« Ieu… n’acabarem amb los diktats venguts de l’estrangièr e nòstra sobeiranitat serà completa.

« Ieu… la prioritat serà balhada als Franceses de soca – qu’es aquò ?

« Ieu… etc.

E sabèm ben que lo lendoman del vòte, lo que la majoritat dels ciutadans auràn elegit nos farà comprene qu’èra pas qu’un « pèis d’abril » e que sèm estats plan ninòis de lo creire.

E los candidats que lor nom serà demorat dins la saqueta cridaràn e s’indignaràn contra lo novèl president desprovesit de la volontat necessària per sortir França del caòs e de la confusion. Sos quites « fans », après un periòde d’observacion faràn part de lor decepcion… E aurem drech a d’analisis saberudas dins los mèdia e…

L’epòca o vòl… Lo Francés a tornat trobar la fibra revolucionària… en paraulas. Exigís l’egalitat perfiècha, exigís que cada cap que despasse siá trencat, exigís que tot privilègi siá suprimit, levat los sieus que ne’n son pas çaquelà !

Amic legeire, mesfisatz-vos que vendrà lo jorn que, al nom de l’egalitat e de la transparéncia, nos faràn cabussar disn la « distadura » !

 

CXronica occitana — Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne, dimenge lo 2 d'abril de 2017

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
1 avril 2017 6 01 /04 /avril /2017 16:19

Coratge, que nse’n cau !

« Coratge, que’n cau ! »

Paraulas de las bèras deus òmes politics qui vòlen vénguer califa. Mès ne i a pas nat qui nse demanda a nosauts de n’aver o se n’avem, de coratge ! E totun, que pensi que lo monde, las gents, los ciutadans, los sostengs, los fans, los electors ne deven muishar enqüèra mei que non pas los pretendents.

« Arren de nevèth devath lo sorelh », ça disen los pishafred e los pishavinagre de tota mena. « Que se’n va temps de har la bugada e qu’es lo sol capable de lavar mei blanc que blanc ! », ça disen los fans deus uns o deus autes.

Nosauts, les vraies gens, los qu’avem lo dret constitucionau d’exprimir la nòsta pensada en un mot, non pas dus mas un sol, lo jorn deu vòte, que’us devem sofrir a longor de colonas o d’antena, parabolica o pas. Que devem subir las lors logorrèas suu cossí deu perqué, suus mejans a hicar en òbra entà redreçar lo país, sus la capacitat qu’an los Francés de comprénguer las necessitats deu moment, etc.

A, los Francés ! Aquera entitat desincarnada que hè flòri demest los candidats. Non son pas nombrós a parlar de nosauts, personas hèitas de carn e de sang, capablas d’emocions, de sentiments. Personas qu’aimarén d’estar consultadas – qu’ac sabi, n’es pas aisit ! – un pauc mei sovent ; personas de las vilas e deu campèstre qui saben la realitat de la vita vitanta lonh de l’atmosfèra deus salons mondans o de las mansas ruraus.

De coratge, que nse’n cau entà demorar pro « ciutadans » – paraula a la mòda ! – responsables e voler a tota fòrça anar votar dins un mes… Sus qué ? Suus programas que degun ne’n parla, aucupats que son a lengassejar suus vestits d’un o emplecs presumits ficticis de l’aute.

Los mèdia ne presentan pas sonque las paraulas « pertinentas », las paraulas « chòc », las frasòtas deus discors en créser que los ciutadans qu’èm ne saben pas mei escotar, legir o pensar…

 

 La Setmana n° 1073

Repost 0
1 avril 2017 6 01 /04 /avril /2017 16:16

« Trumpizacion » de França !

O dirai pas jamai pro mas soi forçat de o tornar dire un còp de mai. Soi pas jamai estat un optimista acarnassit e aparteni ai a la categoria de la gents que te veson lo veire a mitat voge ; aquò m’empacha pas çaquelà de far las causas mas soi solatjat sonque quand tot es acabat.

Mas dins l’anar dels afars exagonals o internacionals, ieu, soi pas de comptar e coma milions d’autres, soi pas qu’un espectator, un usatgèr o un client !

Dins los Estats Units del sénher Trump e sa faiçon de menar, fins ara sa « politica », brutala que non sabi, avèm tota la bestialitat politica de la natura umana mesa a jorn. Lo país mai poderós del planeta deu, per el, èsser dirigit coma sas entrepresas que mena d’una faiçon autocratica …

Aquel òme qu’eiretèt sa fortuna de son pair l’a sabuda conservar aparentament e desvolopar. Normalament, aquel saber-far li deuriá èsser reconegut e o foguèt pel mond que votèron per el. Pensi que sos « fans » an cresegut la frasa d’un òme que quita pas de dire que vòl far « America great again » — los Estats Units, un grand país tornar ! — mas an pas retengut l’autra frasa qu’utiliza benlèu mai sovent encara : « Capitetz pas, sètz licenciat ! »

Trump fa partida d’aquel monde dels afars, sens pietat pels que son pas nascuts amb un culhièr d’argent dins la boca. E un fum dels qu’an votat per el an besonh çaquelà d’aver qualqu’un — o una administracion — per los ajudar quand se tròban dins los embestiaments.

Anatz comprendre !

En cò nòstre, fins ara, la solidaritat institucionala marchava mai o mens e, dempuèi qualques annadas, mens que mai ! Desempuèi que lo vedèl d’aur es estat promogut « Dieu novèl e insidspensable » — o sabi, es una de mas tissas ! — l’estatsunidenquazacion es en marcha.

Avèm la pròva jos los uèlhs dins la campanha electorala que vivèm, la pièja benlèu dempuèi lo començament de la Cinquena Republica.

Los candidats màger a l’eleccion predisenciala qu’an l’ambicion d’èsser los futurs líders del país an problèmas amb la justícia per fraudariá, messorgas, mancament a la paraula donada, etc. e nos demandan de lor far fisança…

Seriam a nos « trumpizar » que seriái pas estonat !

 

Cronica occitana  – Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne, dimenge lo 25 de mars de 2017

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
1 avril 2017 6 01 /04 /avril /2017 16:13

Centre vila o « cur » de vila ?

O dirai pas jamai pro mas, a còps, avèm besonh dels vesins per nos conéisser un pauc melhor.

Degun vos dirà pas lo contrari : França es lo país mai bèl del mond e los Franceses – e los Occitans de França ne fan partida qu’o vòlgan o pas ! – son lo pòble mai espiritual, mai ntelligent, mai… de la tèrra, e encara un pauc mai !

Alara, quand un estrangièr, foguèsse jornalista, foguèsse estatsunidenc, escriu causas que poirián èsser mai agradivas, la sang del mond concernits fa pas qu’un torn !

Es çò que ven d’arribar als estatjants d’Albi (Tarn) e sustot a sos elegits après la publicacion d’un article dins lo « New York Times », en angloestatsunidenc de segur.

Lo jornalista a constatat que, a Albi e dins un fum d’autres localitats d’importància equivalenta o mai pichonas, lo centre vila se voja al profièch dels centres comercials localizat en periferia d’aquestas vilas mejanas e vilòtas.

Citi de memòria : « Per mon reportatge, Albi èra sus ma rota… En me sarrant d’Albi, tombèri primièr suls centres comercials dels parquatges comols e claufits de mond… Quand arribèri al centre vila, poguèri pas que constatar que i aviá un fum de comèrcis barrats. E quitament se Albi demòra una vilòta polideta, se cal rendre a l’evidéncia… l’activitat economica a migrat a la periferia dins los centres comercials. »

Los d’Albi ne son estats macats d’aquel reportatge ; es pas jamai plasent de se veire pres coma exemple per quicòm de negatiu… Çaquelà, un jornalista estrangièr que visita las « províncias » de l’exagòn deu pas èsser sistematicament acusat d’« a priori ». Òm pòt pas se plànger d’èsser ignorat pels aparisenquits e en medish temps lorar quand venon constar « de visu » la situacion tala coma es.

Subretot que la mòda sembla de far pròva d’originalitat (!) per batejar o tornar batejar aqueles endreches dedicats a l’idòla novèla : lo dieu moneda !

A la periferia de las vilòtas, los centres commercials se balhavan per nom : « Las pòrtas de… » Albi, Nerac, Tartifume… e los centres vila : « Còr de vila » ?

Mas un còr deu batre si que non i a besonh d’una pila… maissanta lemonada !

 

Cronica occitana – Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne, dimenge lo 19 de mars de 2017

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
1 avril 2017 6 01 /04 /avril /2017 16:10

Vestit de probitat candida…

 

Eleccion presidenciala…

Lo temps se sarra mas es pas per aquò que ne sabèm mai. I a pas que los fans d’un o de l’autre candidat que sabon ont penjar lor lum. Ne demòran çaquelà un fum que son descorats d’entendre pas que de proposicions demagogicas o surrealistas. I a los que son per una seisena republica, los que son per una « França als Franceses de soca », los que son per l’union de la carpa e del lapin, etc.

Mas es malaisit per eles de far de promessas autrament qu’a la mòda vièlha : « Quand serai elegit… » Coma los mèdia s’interèssan subretot als peisses gròsses, aquestes se venon incrustar sul fenestron mentre que, de quora en quora, vesèm aparéisser los « petits » en imatges subliminals que nos venon rapelar que l’egalitat fa partida da la devisa exagonala… en teoria !

L’òme de l’eissarpa roja nos vòl demostrar que lo mot « esquèrra es pas l’enemiga de la modernitat e malhums socials e ologramas, per exemple, son meses a contribucion. Son concurrent, d’un classicisme de bona lei, a empruntat als Estatsunidencs la « man drecha sul pitre » quand escota o canta l’imne nacional.

Lo caganís-candidat a l’avantatge suls autres d’èsser un novèl vengut en politica e li pòdon reprochar pas que son passat de banquièr mas, dins un mond qu’a fach son dieu de la moneda, sembla pas redibitòri…

Los dos candidats de drecha que se presentan, cadun vestit de probitat candida e de lin blanc, se dison victimas de « gabinets negres » que complòtan per los empachar de tornar França al pòble e de redreçar lo país. Cadun jòga a sa faiçon amb l’immunitat parlamentària que los presèrva dels jutges.

Curiós país ont un « panaire d’irange » es condemnat sul pic a las galèras e ont un òme – o una femna – pòt far valer son immunitat o sa presompcion d’innocéncia per preservar sa « pichona entrepresa » !

Edotirail – La Setmama, n° 1072

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
1 avril 2017 6 01 /04 /avril /2017 16:06

Vòlon pas saber ?

 

O dirai pas jamai pro e la campanha electorala presenta fa pas que confirmar la decadéncia de nòstre sistèma poltic. Vòli pas dire que lo ciutadan lambda a totas las qualitats e que los elegits n’an pas cap mas los escarts morals e etics son de mal acceptar quand la vida vidanta se fa cada jorn un pauc mai pesuga.

La vida vidanta, çaquelà, es pas pesuga per totes e, dins u país ont l’egalitarisme a remplaçat desempuèi longtemps l’egalitat, es pas de bon conéisser que los que, generalament, nos demanda de sacrificis, son los darrièrs a ne far.

Cap a la « revòlta » e a l’incompreension d’unes ciutadans a prepaus de l’afar Fillon, nòstres elegits se defendon e, per d’unes, corron los mèdia, sustot la televison, per explicar que nos enganam, nosautres las gents normalas, e que la paga que tenon, mai exactament las indemnitats que recebon, son pas tant importantas qu’aquò.

Soi pas jamai estat gelós de la moneda recebuda pels elegits ; çò qu’accèpti pas, per contra es l’arrogància amb laquala prenon las criticas.

En disent aquò soi ben conscient que son pas totes aital ; mas los qualques uns que gastan la sauça fant cabussar totes los autres dins la topina…

Rapelatz-vos qu’un ensenhaire o un prèire pedofils son l’encausa que totes los enenhaires o totes los prèires an un comportament identic…

Los bons pagan donc pels maissants ; las foncions electivas escapan pas a aquel teorèma e los elegits – nacionals principalament – an una responsabilitat encara mai granda dins la mesura que son eles que fan las leis.

Vos o ieu, que podèm far ? votar cada cinc ans ; es pauc ! Que fasèm fàcias a las aumentacions o las estagnacions dels salaris, de las mèrças, etc. Repotegam mas fasèm, constrenches, de causidas. Los deputats e senators, per bona part, cultivan lor especificitat per garantir lors privilègis ; considèran que s’ameritan una aumentacion… s’aumentan ! que lor « mestièr » dura pas tota la vida… se fan un sistèma de pension amb un rapòrt « qualitat-prètz » qu’a pas cap d’equivalent dins un monde normal !

Se meton aital dins las mans dels populistas que son encara mai corromputs !

Durarà pas autan coma las talhas, çò disi1a la paure maire !

Cronica occitana — Le Petit Bleu de Lot-et- Garonne, dimenge lo 12 de mars de 2017

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca