andriudegavaudan

Mòrts desconvenentas ?

Vòli pas dire mas… las novèlas del front, coma dison, poirián èsser mai bonas !

Aurem l’escasença de tornar parlar de la campanha per l’eleccion presidenciala amb los candidats en cerca de las signaturas obligatòrias e un president-tant-aimat-candidat-sens-l’èsser oficialament, çò que li permet de despensar la moneda dels contribuables e pas la de son partit. De segur, poiriam parlar de « Republica irreprochabla » ! mas la politica, en cò nòstre, es aital e es pas doman lo vèspre que nos convertirem a l’austeritat luteriana…

Çò que faguèt la « Una » dels mèdia la setmana passada, levat la campanha campanha presidenciala, foguèt l’assassinat – pensi que se pòt parlar d’asssassinat – d’un jornalista francés a Homs (Siria) e l’assassinat tanben de sordats en Afganistan per un sordat afgan en uniforme dins una basa francesa.

Los mèdia, escriches e audiovisuals, se son esmoguts amb rason d’aqueles eveniments e los comentaris avisats (!) n’an pas mancat e mancaràn pas. Me sembla pr’aquò que cal destriar los dos eveniments.

La mòrt del jornalista – quitament s’es la primièra dempuèi lo començament de la revòlta en Siria que comencèt fa dètz meses – es pas que la darrièra d’una long tièra. Los jornalistas an totjorn pagat lo prètz de la sang en seguir los ressauts de las societats dins los païses que coneisson de la democracia sonque lo mot – e encara pas totjorn ! O sabon mas creson que lor dever de professionals de l’informacion es de se trobar au mai prèp de l’Istòria qu’es a se far e a s’escriure. Son mai òmes e femnas de l’ombra que non pas a far los bèls dins los salons germanopratins…

Los sordats mòrts – 82 fins ara – en Afaganistan, es quicòm mai. Son de professionals, eles tanben e an causit lo mestièr de las armas ; o sabon que la mòrt serà lor companha de cada jorn. Una veusa – o un veuse ara que las femnas son sordatas – o un orfanèl serà totjorn un malastre, mas n’es aital dins cada mestièr sens que degun se n’esmòga senon la parentèla e los amics.

Çò que se pòt questionar es lo fach d’avar enviat soldats a la guèrra sens qu’aquò foguèsse mai discutit corrèctament per la representacion nacionala.

Los discorses seràn pas jamai que discorses e tocam aici al fons : los qu’an mandat los sordats (e las sordats) a la guèrra seràn los que faràn los discorses de benvenguda quand tornaràn al país. L’indecéncia es politica, es quicòm qu’existís pas !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge lo 22 de genièr de 2012

Nacion totjorn !

Vòli pas dire mas…  lo quite François, Bearnés de naissença, la daisssa de caire, el que ne foguèt un dels elegits e que degun pòt pas sospechar de li èsser pas favorabla… Nòstres politicians dison gaireben totes que totes los malastres que nos aclapan venon d’ela ; Euròpa es son nom… La campanha presidenciala, malgrat que siá pas oficiala, comença de trobar sa velocitat de crosièra. Nòstre president, tan bas dins los sondatges mas pas encara candidat per çò que se consacra sonque al sauvament de nòstre país e al nòstre, tròba lo temps pr’aquò de « far lo candidat » als fraisses de la Republica. E de degalhar sos adversaris futurs – que, eles, son en campanha – en persona o per l’intermediari de sos pòrta-espaldas que se ronçan a l’ataca tanlèu un candidat daissa escapar una paraula « desconvenenta » o « insultanta » cap al cap de l’Estat. Un temps, foguèron de corvada lo « Zadig et Voltaire » e lo Ganelon socialista ; ara, es la N. Morano, totjorn prèsta a jaupar e a nhacar un o l’autre quand se’n prenon a son mèstre e goró. La setmana passada, aguèsse pogut, auriá exigit que F. Hollande foguèsse expausat a la vergonha publica per aver pretendudament tractat Nicolas de « lèd individú » ! En mai d’aquò, la Drecha torna sortir los emblèmas de l’Istòria de França, aquel país aimat dels dieus e qu’existís de tota eternitat. Joana d’Arc torna prene de servici per afirmar nòstra identitat, nòstre coratge e nòstra independéncia fàcia a una Euròpa desincarnada e sens arma e fàcia a l’Estrangièr que pensa pas qu’a profechar de nòstra aculhença proverbiala. Euròpa sembla venir una utopia que s’alunha e demesís cada jorn un pauc mai. Ph. Sollers parlèt, qualques ans a, de « la França mosida » ; semblariá que nos en apressèssem…

Editorial de La Setmana, n°850 

Annada navèra, cambiament n… ?

Lo senhor de La Palice que damorè dens l’Istòria ende la soa inclinacion tà díser evidéncias… Ua majoritat d’òmes politics que hèn tot parièr e que nse vòlen convéncer que son causas diferentas, devudas a la lor accion. Lavetz, annada navèra, annada deu cambiament ?

Que vse dèishi consultar los oracles, sustot ende l’eleccion presidenciau que s’apressa. De tota faiçon, dinc a la fin deu mes d’abriu, los exegètas de tota mena ne seràn pas au caumatge. Jo, que soi com vosauts e que’m contenti d’espiar e d’escotar.

Lo president-pas-enqüèra-candidat, mès dejà en campanha, que ns’explica que, gràcia a la soa accion, França qu’a traversat La Crisi sens tròp de domau maugrat que las agéncias de notacions e disen lo contrari. Que ns’assegura que n’a pas lo temps de pensar a la soa candidatura eventuau pr’amor que deu consacrar tot lo son temps a nse protegir. Qu’es pr’amor d’aquò que taxas divèrsas e variadas e son creadas o aumentadas ende perméter a França de ne pas pèrder la tripla A e aus Francés de víver miélher dens… quauques annadas !

François e los sons pòrtavotz qu’aimarén, de segur, nos har saunejar e qu’invòcan lo « cambiament » mès ne gausan pas tròp parlar deus remèdis a la situacion presenta ; qu’aimerén totun que la potinga pareishosse mens amara. L’aute François, Bearnés de soca, que hè valer qu’es lo sol a emplegar lo « parlar vertadèr » e a ne prométer pas sonque los esfòrç a har ende sortir lo país deu clòt.

Ecologistas, Front d’Esquèrra e autas « minoritats » minoritàrias que vòlen hòrabandir las poténcias de la moneda e tornar lo poder au Pòble ; enfin, lo FN que reïvindica lo restabliment lo restabliment de la nòsta sobeiranetat perduda (sic). En vosauts, be son causas navèras ? Anem, monde, bona annada a tots…

Editoriau de La Setmana, n°849 

Cada an, bon Nadal…

Vòli pas dire mas… lo que diguèt « Totsants en novembre, Nadal den decembre ! » aviá rason… non ! Per aquesta passa, es necite de doblidar pendent un momentòt e la tripla A e lo caumatge e los òmes politics e… La lista ne seriá tròp longa.

O sabi plan que ne i a mai d’un, e ne doblidi ! per los quals Nadal serà pas qu’un jornada marrida coma las autras. Mas, pels uns coma pels autres, la ròda vira e los que pòdon devon ensajar de pensar un pauc als autres e, o ai dejà dich, tornar metre en practica la « part del paure » ; còsta pas car e fa plaser.

Aqueste matin, son nombroses pr’aquò los drollets que se son desvelhats de d’ora e que se son ronçats per veire çò que lo Paire Nadal a daissat al pè de l’arbre. E los parents, encara un pauc ensucats per una nuèch corteta, devon far bona figura e partejar lo gaug dels drollets qu’esquiçan los paquets que lor son destinats.

Pensar pas mai als destorns de la vida per se regaudir  amb los dròlles ; descobrir amb eles los jòcs novèls qu’an recebuts, o los libres o, mai a la mòda, un aplech electronic o high-tech.

Se o pòdon, los adultes auràn crompats de presents per eles tanben. Se ne cresèm las gazetas, son los telefonets evoluats o las lausas electronicas (tabletas) amb los quals podètz quitament telefonar !

Nòstres politicians se van calar benlèu pendent qualques jorns, encara que… los « mercats », eles, coneisson pas las vacanças. La moneda, venguda reina, espèra pas e, cada jorn, la « Bèstia » reclama sa neuritud en accions, en crompas e en dividendes pels accionaris.

Uèi, aprofiechem de la parentèla en visita, doblidèm lo trigòs abitual, anèm nos passejar al jardin public o dins la landa qu’es pas tan luènh qu’aquò.

E, cresent o mescresent, podèm aver una pensada per lo qu’a sabut trobat pro de discípols per que sa paraula e son messatge venga una religion d’amor cap als autres, quitament se, tròp sovent, d’unes li fan repròchi d’aver pas respondut a lors espèras…

Vos desiri a totes un Bon Nadal gaujós…

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 25 de decembre de 2011

Qu'èi escriut l'editoriau un pauc en avança e que'u publiqui tanben un pauc en avança !

Un còp La Setmana…

Václav Havel, qu’aviá pas jamai pas pensat venir president un jorn, quitament en se fasent la barba, diguèt, en subtància, a sos compatriòtas – J. F. Kennedy aviá dich quicòm de semblable –, lo jorn de son intronizacion, que caliá pas que se demandèssen çò que lo país podiá far per eles mas çò qu’eles podián far pel país. E aviá apondut qu’èran responsables tanben, los Checoslovacs, de lor istòria de las quaranta annadas que venián de passar ; èra pas unicament la responsabilitat de l’ocupant sovietic e de sos pòrta-espaldas.

Tot aquò per ne venir a La Setmana e a sos setze ans d’existéncia e 848 numèros – ven de luènh, è !

Una gerenta, una comptabla e dos jornalistas professionals – òc, an la carta de premsa ! – se devon petaçar per fargar un jornal de dotze paginas, ajudats que son, mai o mens regularament, per de « jornalistas » benevòles e… de legeires qu’escrivon, quora al jornal quora sus lor blòg, per dire lor sentiment…

De criticas, ne i a ! « La lenga – a ! la lenga – es escarraunhada e los francismes nombroses » ; « lo jornal a son sèti en Bearn mès lo gascon bearnés es ignorat! » ; « lo jornal mençona pas, per la tresena annada « en suivant », la manifestacion de Santa Quitèira ; me tornarai pas abonar ! Una tala manca de seriós… » etc.

Tot aquel monde reagisson en consumaires que, del moment que pagan, aurián totes los dreches. Perque pas ? Mas seriá benlèu mai responsable d’enviar d’articles plan escriches en parlar gascon, lemosin, auvernhat, etc. que de repotegar unicament sus un blòg, e per d’unes en… francés !

La Setmana a besonh de l’ajuda de totes sos legeires ; calriá que cada abonat ensagèsse de ne far un autre. L’avenidor de la lenga serà çò que ne farem ! Bona annada a totes ! e a lèu dins La Setmana…

Editorial de La Setmana, n°848