Overblog
Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
28 octobre 2015 3 28 /10 /octobre /2015 14:55

Adishatz, monde

I a un brave brieu qu'aviái pas metut mos articles sul blog

Torni e los que me legissián o van tornar poder far

a lè

Andriu de Gavaudan
commenter cet article
15 janvier 2015 4 15 /01 /janvier /2015 12:25

Desfacha de las civilizacions ?

Vos pòdi dire quicòm ? Dieu sap se la Ve Republica – per tornar pas a l’an pebre – nos a abituat a son cortègi d’escandals, de manifestacions de tota mena e, malurosament tanben, d’atemptats en relacion amb los eveniments, generalament exteriors a France.

Per rasons qu’ai pas aicí lo léser de desvolopar, mantuns grops se son constituits dins los païses de l’Orient Mejan e de l’Orient pròche qu’an jurat le pèrda de las nacions occidentalas que serián l’encausa, segon eles, de totes lors malastres. E, per far bona mesura, qu’an embarcat lo Dieu dels musulmans dins lor crosada !

Los païses occidentals se son pas tròp bolegats tant que los « fòls de Dieu » e autres extremistas fondamentalistas fasián petar de bombas e assassinavan los qu’èran pas d’acòrd amb eles dins lor canton, o, al mens luenh d’en cò nòstre.

Los meteisses païses comencèron de quilhar l’aurelha quand las bombas petèron en cò nòstre. L’atemptat del 11 de setembre 2001 de New-York marquèt lo començament d’una presa de consciéncia vertadièra en los Estats Units e en Euròpa.

Mas un bomba artisanala o pas es malurosament pas qu’une bomba. Las gents deplòran que las victimas sián victimas per defaut ; aquelas personas an agut lo malastre de se trobar a l’endrech que cali1a pas quand o caliá pas. E l’emocion tombèt lèu lèu…

Ara, avèm fach un pas – o mai d’un ! – en abans dins lo’orror e la barbariá. Son d’assassinats mas d’assassinats ciblats. Aqueste còp èran los dirigents de Charlie Hebdo qu’èran ja jos la menaça d’una « fatwa » prononciada per un – o mai d’un – imam que, dins sos presics, deu prometre un trtopèl de verges als martirs de la Causa…

Los gavidaires de Charlie Hebdo an pas jamai fach dins la dentèla e aquò fa pas totjorn plaser quand trobatz vòstras idèas criticadas o escarnidas, etc.

Ma qualitat de regionalista occitanista me permet de o dire que « Charlie Hebdo », autan coma le « Canard enchaîné », son dins la dralha dels centralistas jacobins que considèran que, sola, la lenga francesa deu aver drech de ciutat mentre que los patois son pas que l’apanatge dels plocs !

Mas empacha pas qu’an lo drech de criticar lo ploc que soi coma ai lo drech de los criticar.

Una caricatura ne s’amerita pas un assassinat, quitament al nom de qualqu’un que, se existís, a pas jamai balhat sa persmission.

A còps, lo que a pintrat las mongetas, deu èsser desesperat fàcia a totes los cons qu’an la pretencion d’agir en son nom !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge 11 de genièr de 20015

Andriu de Gavaudan
commenter cet article
15 janvier 2015 4 15 /01 /janvier /2015 12:23

Fogassa o còca pels reis…

Vos pòdi dire quicòm ? O avètz remarcat de segur mas venèm de n’acabar una autra !

L’avèm acabada çaquelà amb un « problèma grèu » portat a la coneissença dels ciutadans per una decision de justícia un pauc abans Nadal ; aquela decision foguèt, ela tanben, contrariada per un autra radicalament contrària a prepaus d’un còp a l’existéncia de la Republica : las grépias !

Del costat de Besièrs e de La Roche-sur-Yon, los planhents, gardians atentius d’una Republica laïca, una e indivisibla se regaudiguèron de lor victòria en fasent petar la blanqueta ; en d’autres luòcs, lors amics de la meteissa obediéncia faguèron lo morre en causa d’una decision contrària.

Vertat es que la defensa de la Republica causís pas ni las sasons ni los domenis. La Glèisa e los curats, çò dison e proclaman, an fach un mal immense a nòstra nacion etèrna e los cal velhar per que s’i tornèssen pas !

Amb un pauc de chança, nos cal esperar d’autres procèsses e d’autras decisions de justícia pel mes de genièr, e mai encara !

Lor aurà pas escapat que los Franceses se ronçan dins qualques magazins plan especializats per crompar non pas de vestits mai bon mercat qu’a l’ordinari mas de fogassas dels reis qu’amagan una fava e que lo qua nhaca es proclamant « rei » e li balhan una corona, de papièr cèrtas mas una corona çaquelà !

Auriam copat lo cap a un rei – Loís XVI – e a una reina – e a qualques autres ! – un pauc mai de dos cents ans a e tolerariam una practica que, d’una faiçon plan vesedoira, festeja la reialtat…

M’engani ? Coma ? A pas res a veire amb lo rei de França ? Son los reis magues que ne parlan dins los Evangèlis a prepaus de la naissença de Jèsus ?

Es encara pièger e cal denonciar, o mailèu far interdire, aquela costuma que manten lo pòble, eiretièr de la civilizacion dels Lums, dins un escurantisme que se pòt pas mai acceptar en 2015.

Propausar a la venda, a la vista de tots, aquel simbòl de la « contrarevolucion » – coma se disiá un còp èra qaund parlavan de las lengas istoricas de França – es una menaça a l’òrdre public o o poiriá venir !

Naturalament, per las fogassas me trufi… encara que ? Se « nòstres amics » i an pas pensat ongan serà per l’an que ven… a menns qu’ajan paur de… far fogassa !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge 4 de genièr de 2015

Andriu de Gavaudan
commenter cet article
15 janvier 2015 4 15 /01 /janvier /2015 12:21

Se pòt festejar Nadal… o pas !

Vòli pas dire mas lo mestièr de jornalista ven de mai en mai complicat. E pas unicament aqueste… Amb las rets socialas, totes e cadun se pòdon exprimir jos son nom personal o un avatar.

En mèma temps, en seguissent los grops de pression, de leis son estadas votadas que declaran coma un crimi tala o tala paraula, sens parlar dels articles que pòdon èsser escriches.

En mèma temps totjorn, n’i a qu’an léser e de moneda per serseguir en justícia totòm que gausa pas pensar coma la majoritat. E la pensada inica es pas jamai estada de mòda coma a l’ora d’ara.

O vesèm ben amb l’afar de las grépias aicí o là e lo rapòrt a la laïcitat – m’excuseretz mas ieu, apèli aquò de « laïcisme ». Ne i a que pensan fòrt e mòrt qu’una grépia a pas res a far dins una maison comuna.

Stricto sensu, an rason mas França, pèrd de mai en mai son èime « latin » per daissar paréisser pas que sa part « germanica ». La lei es la lei mas, per lo Latin que soi, i a dins la lei, la letra e l’esperit.

Los de la pretenduda « liura-pensada » vòlon pas saber e, dins lor acarniment a luchar contra la man-mesa de la religion sus la societat – fuguèt vrai temps a – aimarián que totes los crestians e los autres faguèsson çò qu’apèlan lors salamalècs dins de catacombas. Aqueles coneisson la Bíblia e lo Coran d’a fons ; los coneisson talament que considèran l’occitan e las autres lengas istoricas de França coma de religions !

Refusan la Trinitat « religiosa » mas la restablisson per lor amira personala : estat-nacion-lenga !

Enfin, es un periòde que totes deurián aimar : lo de Nadal. Lo qu’a « pas jamai existit » portèt, dos mila ans a, un messatge d’amor e de patz. Que foguèsse un usurpator pels mescresents o lo Messia pels cresents, fa pas res ; son messatge pòt èsser seguit, aquò manja pas de pan !

Poguèssem, nosautres los òmes, daissar un momentòt la rancura al vestiari, seriá pas un bèla causa ?

Pogèssem, nosautres los òmes, far pròva de tolerància cap a nòstres vesins, seriá pas polit ?

Anem, los temps son pro dificiles per se n’anar pas cercar bregas a cada còp que manca un punt sus una i.

Dijòus, Nadal. Per una majoritat, serà l’escasença bèla de far petar qualque bona botelha e de se manjar de fètge gras amb la parentèla e de se regaudir de veire los drollets desplegar los presents tombats de la chaminèia. Los autres auràn, qui o sap, un pensada per aquel Jèsus que nasquèt dins una grépia. E alavetz ?

Que totes sián uroses !

Bon Nadal a totes…

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge 21 de deceme de 2014

Andriu de Gavaudan
commenter cet article
16 décembre 2014 2 16 /12 /décembre /2014 15:51

París, encara París !

Vòli pas dire mas, de setmana en setmana, de jorn en jorn, i a los gorós televisuals, gaireben presents dins totas las emissions on i a de parladissa, que nos anóncian una catastròfa indefugubla se non per doman al mens per lo jorn que seguirà !

Tot aquel monde, de segur, an sas abituds a París « intra muros » e donc an pas cap de problèma per anar dins los estudios de nòstra television exagonala o de totas las autras. N’es tot parièr per las emissions de ràdio…

Tot aquel monde tanben, totjorn prèstes a far conéisser çò qu’an dins lo cap se desplaçan pas per res. Sabi pas qualas son las indemnitats o las tornas que tòcan a cada còp mas se ne jutjam d’après las que tòcan los « animators » o los « intervenents » dins las emissions « people », son qualques centenats d’euros a cada còp que mostran lor cocura sul fenestron.

Sens cap de dobte, son de gents competentas : cap-redactors de jornals o de magazines exagonals, sociològs o avent una profession en -lòg !, etc.

Levat excepcions, apartenon totes al microcòsme parisenc. E ieu, aquò me met en colèra mai d’un còp. Òc, sabon parlar dels afars internacionals e coneisson totas las chifras. Òc, coneisson lor París, la societat germanopratina, los òmes politics… e las femnas, lo CAC 40 e Nabilla (sic). Òc, an pas qu’un mot – o dos – a la boca : los Franceses, França… e las solucions que balhan semblan, a primièra vista, senadas.

Mas, per un « ploc » coma ieu, perdut – que non pas ! – dins sa campanha, lors arguments passan a costat !

Ai l’impression que « las regions » de França son pas que de « variablas d’ajustament » per rapòrt a La Region de París.

Aital del desvolopament de las linhas de granda velocitat sul territòri exagonal : un afar extraordinari que permet de metre París a tres de Marselha, París a una ora e mièja d’Estrasborg e que metrà París a doas oras de Bordèu…

Aital dels espectacles o de las exposicions : publicitat sus las ondas, sul fenestron per d’exposicions magnificas que l’entrada n’es a gratis o còsta pas que qualques euros. Nos pregan de las anar veire, per çò que seriá un « crimi » de mancar una tala oportunitat…

Aital de… La lista seriá tròp longa. Après tot, se vòlon viure a París… Lo problèma es que nòstres elèits locals e regionals son en fasa amb eles e, a còps, son mai aparisenquits que non pas aqueles Parisencs (vengut de « la província », çaquelà). Lo cònsol d’Agen, lo president de Region n’an duèlhs que per París qu’un LGV permetriá d’i èsser mai viste.

L’afar es pas novèl, o sabi mas perqué èsser obnubilat per las còsta luenhencas al lòc de s’ocupar de las plajas vesinas ?

Mistèri de la centralizacion francesa ?

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 14 de decembre de 2014

Andriu de Gavaudan
commenter cet article
16 décembre 2014 2 16 /12 /décembre /2014 15:49

Un Cambronne modèrne ?

Soi coma los autres, aimi pas tròp de reconéisser quand ai tòrt… e, los mots me venon pas aisidament en boca dins aquelas circonstàncias. Me cal pr’aquò admetre qu’ai agut tòrt de dire que nòstre Robespierre de l’eissarpa roja parlava pas que la lenga del Lums e benlèu un pauc la de Cervantes en causa de sas originas. Sabiái que nòstre deputat europèu, elegit dins lo Sud-Oèst, cresi, aviá pas que mesprètz per totes aqueles patejesaires que gausavan revindicar un drech per las lengas istoricas de França. Quina suspresa d’aprene que, colèra, aviá enviat un bresilhadís a la cancelièra alemanda en… alemand : « Maul zu, Frau Merkel, Frankreich ist frei ». Pareis qu’aquò vòl dire : « Cala-te, madama Merkel, France is free ». Benlèu que s’es sovengut de l’apostròfa en public del rei d’Espanha a Chavez : « Cálla te ! » La prauba cancelièra a degut èsser estomagada de se far brandir las pelhas aital per un òme que se ditz prèste a menar una politica de progrès se, per cas, lo « capitani de pedalo » li demandava. Es pas que de violéncia verbala mas cal pas doblidar que, i a gaire, los païses se fasián la guèrra per mens qu’aquò ! Ne val mai sorrire que plorar per çò qu’es pas lo sol de nòstra classa politica a manejar l’escarni.

Nos vendràn dire puèi que las « incivilitats » aumentan demest los joves en particular ! Son messatge a la Merkel servirà benlèu a promòure la lenga de Goethe e, de tota faiçon, es un omenatge a una lenga autra que lo francés. I a pas que lo primièr pas que còsta e li suggerissi d’enviar un bresilhadís a Matteo Renzi : « Stronzo, smettila ! La Francia è libera » e a B. Obama, etc. Veiretz que i va prene gost a las lengas estrangièras e, un jorn benlèu, l’ausirem dire amb l’accent : « Calatz vos, macarèl ! »

Editorial de La Setmana, n°998

Andriu de Gavaudan
commenter cet article
6 décembre 2014 6 06 /12 /décembre /2014 16:38

Los que jògan als botafuòcs…

Vòli pas dire mas me sembla que, de mai en mai, nòstra democracia pejoreja.

I a, de segur, aquela individualizacion de nòstra societat que fa que cadun se pensa l’emboniga del monde e que, al nom de sa libertat, es prèste a escrachar la dels autres.

I a aquela intolerància cap als autres que creis cada jorn un pauc mai e qu’atomiza nòstra societat.

Encara un pauc de temps aital e calrà pas s’estonar que la ghettoïzacion venga la règla.

Cadun a l’impression que son salut vendrà pas que de sa capacitat a afrontar los autres e, s’es de besonh, a s’aligar amb un grop de las meteisssas conviccions.

Sens èsser ni sociològ ni un especialista dins aqueste domeni, ai pr’aquò qualques idèas aquí dessús. Los qualques viatges qu’ai pogut far dins ma vida m’an permés d’aquesir non pas una expertesa mas çaquelà qualque experiéncia.

E vesi ben– la causa es pas novèla ! – que seguissèm lo camin que coneguèron los Estats Units un vintenat d’ans en per abans.

Mas, coma es plan conegut que los Franceses son un pòble elegit e que França es la « maire de la democracia » (sic), los que nos govèrnan, al fial de las annadas, son persuadits que lor dever es de pensar e d’agir per lo ben de totes aqueles « personas normalas » que, sens eles, serián perdudas !

O vesèm ben amb l’Escòla, amb la privatizacion de las estructuras qu’èran publicas fins ara, etc.

O vesèm – per un còp en cò nòstre – amb la linha de granda velocitat que deu èsser perlongada fins a Espanha d’un latz e, fins a Tolosa, de l’autre.

L’enquèsta publica se clava diluns e ssabi pas se son estats nombroses los que son anats escriure lor vejaire mas sembla pas que i aja una majoritat de convençuts.

De tota faiçon, los mèdia presentan la causa coma entenduda sens esperar las conclusions de l’enquestaire. Los presidents de las regions concernidas, lo cònsol d’Agen, qu’a tanben la casqueta de president de la comunitat d’aglomeracion an decidit que, per èsser mai pròche de París (lo graal !) nos caliá un linha de granda velocitat qual que siá lo prètz a pagar… per nosautres, contribuables per las annadas a venir.

Los rapòrts oficials disan qu’aquelas linhas son una peguessa a l’ora d’ara. Silenci ! Lo president de la SNCF ditz qu’aquelas linhas seràn pas jamai rentablas. Silenci !

E son los meteisses que ploran e repotegan contra lo deute grandàs de França e la carga qu’anam daissar a nòstres descendents.

Vos estonetz pas se vòstra filha es muda ; mas lo jorn que dubrirà los caisses, serà benlèu mai qu’un crit de colèra !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 7 de decembre de 2014

Andriu de Gavaudan
commenter cet article
6 décembre 2014 6 06 /12 /décembre /2014 16:37

« Cinèma » e duplicitat !

Benlèu que lo vòste setmanèr e poiré gahar mei de legidors en se virar cap a las fòtos panadas, en publicar con·hessions de personalitats… occitanas o en enquestar en « calam amagat » ! demest los tenguents de la « lenga » marensina o la de Perpèta-las-aucas – lista de « lengas » dubèrta… Aqueste preambul n’èra pas sonque ende díser que vivem au ritme deu vederisme quau que sia lo mèdia : premsa, ràdio, television. E, quitament dens los mèdia, dits de qualitat, que n’am entau nòsta moneda. Que semblaré que los que’s creden la « crèma de la crèma » e ne’n sian demorats aus films d’un còp èra : Pan, amor e fantasia, sens la fantasia mès damb la moneda a la plaça. La Maria-Brasòc ne pòt pas mei dançar e brilhar au castèth ; que’s venja en contar pertot la soa aventura òrra damb un prince vauchic. Los mossuròts, e autes tanben, de la politica que nse demandan de har sacrificis deus gròs entau « salut de la patria » que’s compòrtan com sacamands quan s’ageish deus lors interès en considerar que la lei comuna ne s’aplica pas a eths. E, coma ac ditz lo reprovèr, s’es vertat que « Es dens las topinas vielhas que se hèn las sopas mei bonas » qu’em servits… Nicolas qu’es tornat ! Ailàs, se n’es pas enqüèra lo desamor, los sos amics politics ne’u hèn pas mei los uelhs de Chimena e aquò que’s compreng. Que n’a mentit – lo mot qu’es un pauc hòrt ! – en tornar a la politica e mei d’un espèr que son contrariats. Nicolas, çaquelà, qu’a un atot ; los mèdia, au mens televisuaus, que l’aiman. Dimenge, que perpausè aus jornalistas – a l’espèra tota la jornada de las consultacions post-eleccion deu president navèth – de’us aufrir un cafè enta’us arremerciar. De qué ? De har lo lor trabalh ? E òc, l’aumatge d’un trabalhador a d’aures… la classa, qué !

Editorial de La Setmana, n°997

Andriu de Gavaudan
commenter cet article
6 décembre 2014 6 06 /12 /décembre /2014 16:35

« Monsieur le pape » !

A mens d’èsser una persona politica – e encara ! – far parlar de vos per vos far conéisser o quitament existir es pas gaire aisit. Manjar vòstra amiga amb d’escaluènhas, far fregir los joièls de familha de vòstre fringaire… vos pòdon portar una renommada efemèra, mas cal mai qu’aquò per durar e son pas nombroses a l’aver comprés. I a las « femen » que, dins l’exagòn al mens, fan d’escandal dins las glèisas o las catedralas en se despolhant, en fasent gèsts obscènes e en cridant contra l’opression religiosa e la dominacion masculina – espèri de m’enganar pas ! La causida d’aquestes luòcs es deguda a lor ignorància de l’existéncia de sinagògas e de mosquèas. E i a lo campion de la democracia, lo sol qu’exalta la laïcitat, lo qu’a trobat son « camin de Damàs » après aver randolejat un quarantenat d’annadas amb d’amics pauc recomandables que se disián socialistas. Sos fans dison qu’es un orator – e quitament un retor – de tria e que, amb Le Pen (lo paire) es lo sol a manejar la lenga francesa aital, la sola que conesca aparentament e la sola que valga la pena d’èsser coneguda ! Mas l’òme de l’eissarpa roja sap que los mèdia son a l’espèra de sos quolibets e de sas « frasòtas contra… » Dins sa lucha per la laïcitat, esitèt pas a sostenir la politica de China en Tibet, bailejat avant son ocupacion per una teocracia jos l’egida del Dalai-Lama. Val mai un « democrata » chinés qu’un teocrata tibetan. Après sa colèra contra los falsificaires de l’Istòria de França dins un jòc electronic, la venguda del papa Francés li balhèt l’escasença de promòure sa laïcitat – o son laïcisme ? Escriguèt una letra dubèrta a « Monsieur le Pape » per li dire son desacòrd amb sa visita dins un luòc « laïc », lo parlament d’Estrasborg, e o far saber urbi et orbi !

Editorial de La Setmana, n°996

Andriu de Gavaudan
commenter cet article
6 décembre 2014 6 06 /12 /décembre /2014 16:34

Cronica « people » !

Moriguèt a 93 ans, la primièra setmana de novembre, Ricardo Ballardo, « a French flamenco guitarist […] born in a gypsy caravan », « un renommé guitariste français gitan » – cf. Wikipedia anglés e francés – mai conegut, de segur, jol nom de Manitas de Plata. Los mèdia exagonals balhèron un resson a sa disparicion avant de passaar a quicòm mai. Se pòt comprene se consideram que nòstre planeta sembla virar de mai en mai viste. Localament, se’n parlarà encara longtemps dins lo ròdol Seta-Camarga e son nombroses los que vos porgiràn una anecdòta sus Manitas… Tè ! Vau far lo « quèco », ieu tanben. L’ai plan conegut a Manitas… enfin, vòli dire, l’ai conegut e li ai parlat mai d’un còp, en defòra de tota ceremònia oficiala. Èra a Montpelhièr, barri de la Cité-Saint-Martin, dins las annadas 1965-1970, e èri en carga – pas tot sol – d’un endrech ont los joves se podián recampar per escotar de musica e dançar. E Manitas veniá, de temps en temps, per dançar, el tanben, e sustot gaimantejar (coma dison los Gascons). Li deguèri dire mai d’un còp que podiá pas far cèrtas causas dins aqueeste endrech ont i aviá pas que de personas minoras – majoritat a 21 ans, a l’epòca. S’emmaliciava pas e, après aver dançat e blagassejat, se n’anava… pès nuds generalament. Èra ja conegut a l’epòca mas cresi qu’aimava, quand èra pas amb sa tribú, anar tot sol a l’azard baltazar… Avètz remarcat, çaquelà, que se los mèdia an parlat d’un virtuòsa gitano, fach de raprochament amb Django, lo manoch, etc. degun a mençonat lo « pòble gitano » que viu, lo mai sovent dins de condicions miserablas e es victima d’ostracisme de la part dels ciutadans « normals ». Mòrt roïnat – A ! los chucasang – Manitas dobliguèt pas ni reneguèt pas sa tribú. Qualitat rara…

Editorial de La Setmana, n°995

Andriu de Gavaudan
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca