Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
30 septembre 2017 6 30 /09 /septembre /2017 15:32

« Curdistan », Catalonha : los trebolafèsta !

 

Vòli pas dire mas los mèdia, centralizats coma o son en França pareisson èsser totjorn sus la meteissa longor d’onda… e quand un tracta un problèma un jorn, l’autre fa tot parièr lo lendoman e vice-versa.

La setmana que ven de s’acabar, posquèrem ausir parlar de la situacion en Curdistan, que sos dirigents, al nom de l’autodeterminacion que presican dempuèi decennis, se vòlon separar de Bagdad e tirar camin solets. Lo referendum qu’organizèron balhèt una majoritat, gaireben a 100 %, a favor de l’independéncia d’aquesta region d’Iraq.

Pensatz ben qu’aquò agrada pas a las autoritats de Bagdad per çò qu’es dins aquesta part d’Irak que i a las resèrvas de petròli. Lo problèma es que la situacion es totjorn un pauc fosca — es un eufemisme ! — dins aquesta país que viu dins la guèrra, per una rason o una autra, desempuèi 2003, cresi, quand los Estatsunidencs causiguèron de se desbarrassar de Sadam Hussein en prenent per pretèxte que Iraq èra en possession d’armas de destruccion massissa.

Per se’n desbarrassar, se’n desbarrassèron mas dobriguèron una boístia de Pandòra que ne son pas prèstes de veire barrada tornar.

Mas pauròts, los enemics acarnassits que son lo poder central d’Iraq, los Turcs e los Iranians se son lèu lèu entenduts per acceptar pas lo resultat d’aqueste referendum : los Iraquian pel petròli de segur, e los Iranians e los Turcs per çò qu’an una minoritat curda sus lor territòri e que la vòlon pas veire rejónher lors « fraires »…

La discrecion foguèt de mesa pr’aquò cap al referendum organizat en Espanha per las autoritats independentistas catalanas. Las presas de paraulas de nòstre president jupiterian coma las del líder d’esquèrra, amic del president veneçolan d’America latina, o las de l’èx-primièr ministre socialista, Catalan d’origina – foguèt naturalizat pas qu’a l’atge de dètz-e-uèit ans – foguèron per dire que sostenián lo govèrn « legitim » de Madrid e condemnavan los Catalans que s’èran mes dins l’ « illegalitat ».

Degun a pas pausada la question de saber se, quand se desbarrassèron del rei de França, èran legitims o dins l’illegalitat !

 

 

Andriu de Gavaudan

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne,

dimenge, lo 1er d'octobre de 2017

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
26 septembre 2017 2 26 /09 /septembre /2017 12:13

Cachavièlha o sòmi ?

 

Ja sabiái que los Occitans èran d’especialistas eminents de lingüistica que daisson pas escapar una quita parpèla d’agaça. Descobrissi ara suls malhums socials que lors ligams amb Catalonha ne fan d’exegètas de la situacion presenta. De segur, fins a aquesta setmana, son pas los mèdia franceses que nos an portat qualques esclarciments o analisis sus una situacion qu’a pas quitat de pejorejar a prepaus del referendum promés per aqueste dimenge per las autoritats catalanas. Las insultas, porcassièras o pas, cap a las autoritats de Madrid i fan flòri ; las paraulas de sosten cap al pòble catalan tanben. Mas comentaris argumentats per nos explicar las rasons d’aquel referendum, ne trobam quitament pas… En cò nòtre, a calgut esperar l’entrevista del sénher Carles Puigdemont, cap del govèrn catalan, sus una ràdio exagonala per ne saber un pauc mai e constatar que « l’extremista independentista forsenat » [Le Monde], en mai d’èsser poliglòt, podiá tenir de prepausses senats e pareissiá pas ni exaltat ni pèc. Aprovar o pas sas rasons es quicòm mai coma lo d’aprovar o pas l’actitud e los discorses del primièr ministre espanhòl, Rajoy… Lo sosten als « fraires » o « cosins » catalans me pareis relevar – m’engani benlèu – d’un transfèrt de la part de mond que son « enrabiats » de veire lo pauc d’atencion que lo govèrn de París pòrta a las reivindicacions dels movements occitans – per demorar en cò nòstre ! Es evident que la societat catalana a una istòria que n’avèm pas coneguda e que, dins una epòca recenta, a fargada una identitat encara mai fòrta per resistir, elèit e gents ordinàrias ensems. La mòrt del caudillo rendèt possible las autonomias dins lo reialme mas, dins nòstras societats, materialistas e adèptas del vedèl d’aur, ont l’individualisme preval,  los Catalans vòlon pas mai « pagar pels autres » e vòlon córrer l’aventura, estrambordanta a priori, de l’independéncia…

 

Andriu de Gavaudan

Editorial

La Setmana, n° 1086

Repost 0
26 septembre 2017 2 26 /09 /septembre /2017 12:10

Botiguièrs britanics a l’òbra…

 

Vòli pas dire mas, dins nòstra polida (!) democarcia centralizada, e macronizada dempuèi qualques meses et per cinc ans, los mèdia son lèstes a nos explicar les eveniments franofranceses, las afars estatsunidencs – sustot dempuèi l’eleccion del caracterial de la Maison blanca, D. Trump – e, quand lor demòra de temps, o que n’an léser, lo divòrci a venir entre Gran Bretanha e Euròpa.

Euròpa ? Aquel mot s’amerita un sòrt melhor que lo que li reservam abitualament. Pel moment es pas qu’un conglomerat de païses que cadun ne vòl un bon retorn sus investiment !

Vos ditz pas res ? La Thatcher, primièra ministra de Gran Bretanha,  quitava pas de demandar que li tornèsse sa moneda per çò que n’aviá pas per son argent… e l’obtenguèt !

De feblesa en renonciament, la Comission de Brussèlas, amb l’acòrd tacit o pas de totes los païses europèus, acceptèt lo caprici de la Thatcher e li permeteguèt de pagar pas tala o tala contribucion, etc.

La leçon, l’aprenguèron lèu fach, sos successors… e nos trobam ara a aver de reglar la sortida d’Euròpa de Gran Bretanha qui, après un quarantenat d’ans e belcòp de demagogia,  de xenofobia e de messorgas de la part de sos dirigents cap al pòble britanic, a decidit de tirar camin soleta.

Los dirigents europèus aguèsson conegut l’Istòria – amb una I majuscula – aurián degut se malfisar d’un pòble que Napoleon – un tiran de segur mas que sabiá jutjar los òmes ! – qualificava en son temps d’una nacion de botiguièrs. Un botiguièr coneis pas que son pòrtamoneda e es preocupat unicament de l’aumentacion de sa practica mas a pas jamai fach de filantropia. La filantropia es coma la tolerànica, i a de « maisons » per aquò !

Los dirigents angleses, e non pas britanics, an comprés après quaranta ans, qu’arribarián pas jamai a far d’Euròpa lo paradís del libre-escambi que volián en causa de qualques « vièlhs » países que, per de rasons diferentas, daissarián pas jamai córrer completament.

Per de rasons de politica interiora an fach cabussar un sòmi un pauc nèci dins lo domeni de las cachavièlhas…

 

Andriu de  Gavaudan

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garoonne, dimenge, lo 24 de setembre de 2017

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
17 septembre 2017 7 17 /09 /septembre /2017 09:42

Ortografia francesa sacrada !

 

Vòli pas dire mas dins la país centralizat qu’es França, tot es planificat, codificat e, de segur, escrich endacòm un còdi de qué que siá, per o poder sortir lo moment vengut.

En França, l’ortografia es sacrada e, se sètz liures o a pauc près, de créser o pas al Bon Dieu, Allah o Iavé, sètz pas liure d’emplegar oficialament d’escriure noms e petits noms dens las grafia d’une de las lengas istoricas de França.

Rapèli per memòria aquesstas : basc, breton, catalan, flamenc, alsacian e occitan ! Se tròba que totas aquelas lengas de França emplegan las letras latina mas an qualques letras en mai o en mens dins lor alfabet.

L’occitan, grafia classica o restaurada, coneis las vocalas amb un accent agut [á, é, í, ó, ú] o un accent grèu [à, è, ì, ò, ù] que lo francés coneis pas. N’es aital pel basc o pel breton o lo catalan.

Mas se vos prend la fantasiá de voler metre sus l’estat civil lo nom de vòstre dròlle amb aquelas letras, los servicis oficials de la Republica o refusaràn jol pretèxte qu’apartenon pas a l’alfabet francés e que « la lenga de la Republica es lo francés » !

Foguèt un temps que s’ensenhava dins las escòlas que : « en francés las letras majusculas prenon pas d’accent » e se fasètz la remarca dins las comunas, etc. que deurián accentuar las letras majusculas autan coma minusculas, los agents vos respondràn que non… e, per los far cambiar d’avís, vol calrà levar de d’ora !

Sabon pas que, a l’Edat mejana, aquelas letras èran ja accentuadas !

Gràcias als ordenadors, los mèdia serioses accentuan ara corrèctament los noms dels èx-païses de l’Èst (lengas eslavas e ongrés) e de las autras lengas quand an un alfabet latin del moment que se pòdon obtenir amb lo clavièr. Mas s’anatz en justícia, vos serà respondut que se l’Estat balha la permission d’excriure aital, deman deurem acceptar l’alfabet cirillic o arab…

França que se presenta totjorn coa lo país dels Dreches de l’Òme e del ciutdan refusa al membres de la comunitat lo drech elementari d’escriure lor lenga corrèctement quitament suls documents de l’estat civil…

La conariá personificada !

 

Andriu de  Gavaudan

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, loo 17 de setembre de 2017

Repost 0
17 septembre 2017 7 17 /09 /septembre /2017 09:40

Dòna Garona…

 

Vòli pas dire mas, mai d’un còp, aiman de dubrir las pòrtas que o son ja !

Aital de la letra d’un legeire del Petit Bleu – qu’escriu, dins la rubrica « Courrier des lecteurs » (dissabte 9 de setembre 2017) : « Si la Garonne avait voulu… » e que ven nos parlar del riu que passa a Agen.

Nos apren (!) que Garona es « una personalitat vertadièra » e que los del país d’Agen dison pas, quitament en francés, « la Garonne » mas « Garonne ».

Puèi confòrta çò que disiá En Michel Serres, qualques jorns a, dins nòstre jornal. Aqueste disiá que, dins son enfància,  lo flume èra lo flume noiricièr e cadun se deviá de lo respectar. E lo filosòf de constatar qu’es un dels darrièrs a aver conegut lo riu abans que la vila li vire l’esquina.

Me soveni d’aver après dins mon libe d’escòla que, gaireben cada annada, Garona negava lo país a l’entorn mas, disiá tanben lo libre, los avantatges èran mai importants que non pas los inconvenients per çò l’aiga dins los prats portavan d’alluvions que fertilizavan la tèrra.

Puèi, solide, amb la disparicion de la navigacion e lo cambiament del mòde de vida, los pensaments se portèron sus la faiçon de se protegir del riu a la demanda dels estatjants e bastiguèron de levadas. Dins las annadas recentas, an quitament bastit una rota que srvi´s a desaviar lo trafec, aumentant aital lo desinterès per Garona…

Semblariá que i aguèsse tornar un interès pel riu e la manifestacion « Garonne en fête » n’es un exemple.

Pr’aquò vòli apondre una causa que ni lo filosòf ni lo legeire menconats al començament de la cronica an doblidat de dire. Es pas per res que lo natius emplegan pas l’article per acompanhar « Garona ». Las gents dison tanben : Vaïsa, Gelisa, etc.

Aquel mond que daissan morir nòstra lenga occitana fan pas qu’emplegar lo torn  occitan, quitament gascon, que demanda d’emplegar pas l’article amb los noms del rius grands (Garona, Vaïsa, Gelisa…)

Se virar tornar cap a Garona, de segur mas, en meteis temps ne profiechar per s’interessar tanben a la lenga e a la cultura occitanas de nòstre país agenés…

 

Cronica occitana,

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 10 de setembre de 2017

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
2 septembre 2017 6 02 /09 /septembre /2017 18:24

De la pusillanimitat dels Òmes…

 

Vòli pas dire mas l’espòrt e la metèo son dos subjèctes que tenon una plaça màger dins los mèdia. E los Franceses, a còps, serián plan embestiats per trobar quicòm a se dire, levat per « adieu » o « adieusiatz » !

Mentre que amb lo temps qu’a fach, que fa o que farà, i a totjorn quicòm a dire. Generalament la metèo s’engana, çò dison ; anónccian la ploja sul fenestron e lo solelh brilha tant e mai al dessús de vòstre cap.

Los Franceses, se ne rendre compte, opausan una resiténcia al centralisme parisenc. Quitament se las previsions son de mai en mai finas, segur que, en demorant dins las generalitats, los meteorològs pensan pas especificament a Agen o al Pont del Casse ! Per aquò far, vos cal soscriure als bulletins metèo especializats ; aqueles son pas a gratis mas avètz de previsions per cada quart d’ora de la jornada se n’avètz de besonh.

Lo sol bemòl que podèm aver es que vos anóncian l’afar a brutle coma s’avián lo tren a prene… Un estrangièr que compren aquelas anóncias, vos cal pas dire de mal d’el per çò que coneis lo francés autant plan coma vos !

L’autre domeni que presan los Franceses es l’espòrt e subretot lo fotbòl. E se doblidan de saber comptar quand vos devon de moneda, los podètz enténer parlar de milions d’euros quand s’agís de la crompa o de la venda d’un jogaire. Vertat es qu’avèm los mèdia per nos ajudar ; se congostan, eles, de totes aqueles milions que los clubs despensan per crompar un jogaire per dire de poder ganhar lo campionat o la copa de te sabi pas qué…

Las menaças de guèrra, lo Brexit, lo rescalfament climatic, los aigats e totas las consequéncias… tot aquò pòt esperar ; es generalament mençonat sens insistir. Per ne saber mai, se cal virar cap a d’emissions especializadas.

Lo pissa-vinagre que repotèga e ditz qu’amb totes los milions despensats per un jogaire, i auriá la possibilitat de noirir milions de dròlles pendent una generacion. Mas qui se’n socita ?

Lo desfís per las generacions a venir fàcia a las catastròfas naturalas esperarà…

Triste mond !

 

Andriu de  Gavaudan

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne, dimenge lo 3 de setembre de 2017

Repost 0
2 septembre 2017 6 02 /09 /septembre /2017 18:17

Sisif e « la vièlha »…

 

A vosautres, o sabi pas mas a ieu fa plaser de vos tornar trobar aprèps gaireben dos meses, una abséncia tròp longa de mon punt de vista… desempuèi un pauc mai de vint ans que, cada setmana, tiram camin ensems ! Alara, aqueste editorial es coma una rintrada… E la rintrada es per un pauc totes dins la mesura que julhet e agost son los meses causits majoritàriament pels Franceses per se pausar qualques jorns. Pels Occitans son los meses propicis a la florison dels festenals e autras manifestacions – escòlas o universitat d’estiu, jornadas d’estudis, etc. – que s’esfòrçan de metre nòstra lenga e nòstra cultura en valor. Mas, dins nòstra republica, los occitanistas que trabalhan a la promocion de la lenga e de la cultura nòstras semblan Sisif e son rocàs. A, es pas coma en çò de nòstres vesins e cosins de Catalonha, diràn d’unes. La situacion es desparièra çaquelà amb una istòria desparièra tanben. A l’escasença del chaple de la setmana passada, poguerem veire los Barcelonins e los autres Catalans non solament comuniar dins la dolor mas comuniar en catalan – quitament se l’espanhòl èra pas exclús ! Lo quite rei d’Espanha – politica obliga – qu’èra vengut amb lo primièr ministre foguèt escridassat en… catalan ! Òm pòt somiar al jorn que, en Occitània, los manifestants, reivindicaràn en… occitan. Sens pensar als lendemans que cantan, podèm çaquelà constatar amb satisfaccion que, demest los drollets que van tornar trobar lo camin de l’escòla, n’i que van anar dins una seccion bilingüa de l’ensenhament public o dins una calandreta. Dins un mond globalizat, las gents an besonh de raices mai que jamai mas los òmes politics o vòlon pas comprene, eles que vivon fòra-sòl. Es donc pas lo trabalh que manca als Sisifs de nòstre temps que refusan la fatalitat e vòlon pas veire la vièlha crebar !

 

Andriu de Gavaudan

Editorial de La Setmana, n°1084

Repost 0
2 septembre 2017 6 02 /09 /septembre /2017 18:15

Vacanças acabadas, la davalada es aquí…

 

Vòli pas dire mas, que o volgam o pas, las vacanças d’estiu s’acaban e la davalada que s’apròcha cada jorn un pauc mai.

Es pas lo calimàs de l’ora d’ara que nos deu enganar. E aquela impression es aumentada en causa de las doas oras « d’avança sul solelh » qu’avèm amb aquela ora dicha d’estiu !

Las animacions culturalas o pas brilhan de lors darrièrs fuòcs e que siá la Fèsta de la pruna – « Fête du pruneau » –, los concèrts d’orguenas a la catedrala Sant-Caprasi d’Agen o las manifestacions mai modèstas dins los vilatges e vilatjòts, tot aquò va daissar la plaça als pensaments de la vida vidanta. Aquesta, çaquelà, a pas jamai quitat la scèna mas es estada relegada en « pagina interiora » dins los jornals o en fin dels bulletins d’informacions a la ràdio o a la tele per d’aissar la plaça a d’activitat mai futilas !

Los dròlles van tornar trobar l’escòla, per la màger part amb plaser. Vertat es que se las gran’ vacanças lor agradan, son contents de tornar trobar lors amics e, soventes còps, lors mèstres e mestressas e lors professors.

La vida sociala e politica va tornar prene sa plaça ; los elegits van tornar trobar lo Senat o l’Assemblada nacionala, los sendicats las manifestacions, etc.

Tot serà en plaça per la pèça de la dintrada que se jòga cada annada. Risca pr’aquò de i aver una diferéncia amb lo fach que lo govèrn a per el un assemblada nacionala qu’a la majoritat absoluda pel primièr còp dempuèi longtemps.

Lo president elegit al mes de mai a fach una cabussada dins los sondatges per sa non-politica interiora e per çò qu’a consagrat son temps a la politica exteriora per tornar « balhar son reng » a França, çò dison sos amics e partisans.

Anèm veire amb la publicacion de las ordonanças sul trabalh e d’autres domenis cossí seràn acceptadas pels Franceses : seràn resignats o revoltats ?

La classa politica que deuriá en principi ajudar los ciutadans a aver un punt de vista es discreditada e bastariá d’una beluga atisada per un aprendís demagòg per metre lo fuòc !

 

Andriu de  Gavaudan

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne, dimenge lo 20 d'agost de 20017

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
21 août 2017 1 21 /08 /août /2017 20:43

Foliá dels òmes…

 

Los que dison que cal tornar botar de contraròtles a las frontièras devon aver rason !

I a plan longtemps que los Estats Units ne balhan l’exemple, subretot desempuèi l’ataca e la destruccion de las torres del Word Trade Center de Nòva York en 2001 per de terroristas que lors motius èran sonque religiós e que se reclamavan de l’islam amb una frasa que o resumís tot : « Dieu es lo mai grand ! »

Sul territòri de la França de uèi, coneguèrem aquesta foliá qualques sègles a : èra pendent la crosada contra  los Albigeses al sègle xiii quand, al cors del chaple d’una vila occitana, dison qu’un evesque cridèt a la tropas vengudas del Nòrd : « Tuatz-los totes, Dieu reconeisserà los sieus ! » Quitament s’aqueste es pas estat lo darrièr dels chaples al nom de Dieu, òm auriá pogut pensar que causas aital se tornarián pas veire…

Èra sens comptar sus la perversitat de qualques òmes que meton l’èsser suprèm al servici de lor foliá e de lor ambicion al luòc de se metre a son servici. Èra sens comptar sus de mond que profièchan de l’ignorància de lors fisèles per presicar la violéncia e lor demandar d’assassinar, amb totes los mejans meses a lor disposicion, los infidèles !

A partir d’aqueste jorn de 2001, funèst per eles mas tanben per totas las autras nacions occidentalas, la gangrena del terrorisme, dich religiós, a ganhat lo planeta amb de gras divèrsses.

D’en primièr, son las nacions del monde « occidental » que son pertocadas : França, Belgica, Gran Bretanha, etc. Son los infisèles tipes se se pòt dire. Mas i a tanben los infisèles musulmans, es a dire totes los que pensan pas coma aquestes « fòls de Dieu ».

Aqueste dijòus, foguèt Catalonha lo cibla. La tecnica màger es plan al punt ara ; sufís de prene una veitura o un camion e d’anar dins un endrech claufit de mond, toristas en general mas pas unicament, e de tuar lo mai de personas possible en rotlant duls trepadors per exemple. Una autra tecnica es de prene un cotèl e d’escotelar totes los que son a portada.

La foliá dels òmes a pas fenit de nos estonar…

 

Andriu de  Gavaudan

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne, dimenge lo 20 d'agost de 2017

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
14 août 2017 1 14 /08 /août /2017 08:52

Vòtas e fèstas…

 

Vòli pas dire mas ieu que soi un pas solitari, per volontat pròpria e non pas per obligacion, me pòdi pas empachar de legir cada jorn dins « Lo Pichon Blau » la rubrica qu’anóncia las diferentas manifestacions organizadas dins los vilatges d’Òut e Garona.

O sabètz de segur mas çò que val per nòstre departament val per totes los departaments de l’exagòn. Pendent lo periode d’estiu, cada vilatge se deu d’organizar un quicòm per sos estajants mas tanben per mostrar als « estrangièrs » que « sèm pas tròp plocs e que podèm, nosautres tanben, far la fèsta » !

Vists de la vila o vists pels vilards, totes aqueles eveniments apareisson un pauc ninòis estant que d’un vilatge a un autre, son mai o mens las meteissas activitats… Las comunas, las pichonas subretot, an pas cap de mejans per far venir de grops musicals o autres e per los pagar. Alavetz, lo « Comitat de las fèstas » que gaireben cada vilatge o vilòta n’a un, se deu despatolhar per far d’animacions…

Es aital qu’avèm de « vueja-granièrs », de quinas e de concorses de belòta un pauc pertot ; arriba qu’un endrech se distinguís per una activitat particulara coma la d’escupissèire de granas de melons o de lanceire d’òsses de persècs quand son pas d’activitats que tornan a l’an pèbre coma l’eleccion del rei dels messorguièrs de Montcrabèu que, cada an, se debana lo primièr dimenge del mes d’agost.

Autres còps, per la vòta del vilatge, i aviá los manètges (vira-vira o de cavalons) mas l’evolucion de  nòstra societat a fach que se pòdon trobar ara pas que dins las vilòtas o vilas… Dins qualques endreches, los jòcs de quilhas – o lo rampèu – atiran encara qualques amators… sonque la ptanca a drech de ciutat !

Mas , çò que fasiá lo ligam entre las estajants a mai o  mens desaparegut, victima de la modernitat. Los joves rabalan amb cadun son telefonet intelligent dins la man, religat a las aurelhas per d’escotaires, e escota la musica que d’autres milions de joves escotan. Una faiçon coma una autra de se diferénciar es de far coma los autres…

 

Andriu de  Gavaudan

Cronica occitana

Le Petit Bleu de lot-et-Garonne, dimenge, 13 d'aost de 2017

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca