Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog
17 juin 2017 6 17 /06 /juin /2017 17:23

Ieu, reborsièr…

 

Sabi pas s’aquò interessarà qualqu’un mas coma m’an demandat d’escriure quicòm per Lo País [Lou Païs] me i meti abans la data fatidica balhada pel cap-redactor. M’a dit, en substància : « Fagas pas lo colhon, me cal lo papièr pel 15 de mai. » M’a pas precisat l’annada, ça que la !

Lo problèma es que, dempuèi lo temps qu’escrivi, o fau pas que possat al cuol coma dison, coma s’aviái qualqu’un que me butèsse a escriure en me metent una espasa o un cotèl dins l’esquina. Sabètz, a còps, me sentissi un pauc coma la lèbe dins l’istòria del fabulista, La lèbe e la tartuga amb la tartuga que ganha e una moralitat que m’espantava quand èri drollet : « Servís pas a res de córre se partes pro de d’òra. » Ieu, ai pas a far a la corsa amb degun e ai tendéncia a far coma la lèbe e a proscrastinar, es a dire a reportar, reportar fins al moment que la causida i es pas pus : devi téner ma promessa o passar per un c…

Dins mon mestièr de « jornalista » escrivi de cronicas, balhi mon vejaire suls eveniments que me pertòcan, etc. I a pas aquí de dificultat màger mas son de cronicas setmanièras e es pas totjorn aisit de trobar quicòm d’« intelligent » cada sèt jorns, subretot quand l’aventura dura dempuèi un quarantenat d’annadas per un jornal e un vintenat d’annadas per un autre.

Quand èri en activitat – es plan melhor que “quand trabalhavi”, non ? –, escriviái mos articles la nuèch generalament ; ara que soi a la retirada, las causas se son pas melhoradas !

Per ieu, la lenga occitana es una aisina coma o son lo francés o l’anglés. Las lengas son fachas per comunicar tant a l’escrich coma a l’oral e dins totes los domenis. Nòstra lenga – disi « nòstra » perque aparten a totes los vivon en Occitània (païses d’òc) – se deu donc apoderar totes los domenis de la pensada.

Diguèron a nòstres paires e nos an dich de longa que l’occitan – lo patoès – que siá gavaudanés o de Clarmont d’Auvèrnhe, de Pau o de Sisteron… èra bon per « parlar pas qu’a las bèstias e a la domesticitat » [Giono]. A ! quantas asenadas, quantas bestiesas – eufemismes ! – prononciadas, al nom de la republica, per sos representants, sos elèits (autoproclamats, lo mai sovent) son Acadèmia francesa, sos Pivot de servici, sos jornalistas ignorants, mès que se’n creson !

Que los Occitans gavaudaneses e totes los autres empleguen la lenga occitana per dire la vida d’autres còps, escriure poesias sul relòtge vièlh o la glèisa romanica o contar colhonadas « per çò qu’es plan mai amusent en patoès, mon cher » (?!), per ieu, aquò fa pas lo compte.

O sabèm totes que la vida vidanta èra plan mai bona autres còps mas coma degun es pas jamai tornar en arrièr, fasèm viure nòstre lenga e nòstra cultura que las gents de París considèran coma mespresablas.

Fasèm viure la lenga dins la vida vidanta mas tanben dins los escambis orals e escriches que tractan de filosofia, religon, arquitectura, cinéma, inforamtica, etc. e tanben de la vida de la Ciutat

Vos cal pas escotar, nos cal pas escotar los que dison que las lengas oficialas son que pòdon exprimir totas las nuanças de la pensada… Semblan d’aver oblidat aqueles piòts que la lenga de Mamherbes e de Voltaire, la de Shakespeare e de Walt Whitman, la de Goethe e de Rillke, etc. totas an empruntat a las lengas grèga e latina.

Fasèm viure la lenga dins las amassadas sens aver totjorn als pòts de remarcas descortesas quand qualqu’un parla pas exactament lo parlar de l’endrech.

Fasèm viure la lenga e lo país, e lo país dins sa lenga qu’es l’occitan. Ne cal pas aver vergonha, ne cal pas se desecusar de la parlar…

Benlèu, aquelas qualques linhas, las consideraràn qualques uns coma las d’un reborsièr, mès ne soi un, de reborsièr, desmpuèi totjorn, e fièr de l’èsser !

Mas m’apercebi que me soi pas presentat. Filh d’un immigrat vengut d’Itàlia, soi un targuet de Maruèjols qu’a plantat bordon en Gasconha dempuèi unes quaranta cinc ans – trabalh obliga – après las annadas d’universitat al Clapàs (Montpelhièr en francés).

Vos en dirai mai un autre còp…

 

Lo Reborsièr de La Terrissa

Lou Païs, 2017

Partager cet article

Repost 0

commentaires

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca