Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog
6 mai 2008 2 06 /05 /mai /2008 20:33
Aquí qu'atz un conte d'Angelo Iseo…

Que s'aperava Maria…

Se l’istòria s’es plan acabada, que cau adméter que degun ne n’auré pres lo parí dens aquera comunitat mei que borgesa on un estrangèr o tot simplament lo qui viatja es considerat dab suspicion.
A Recan, las gents que serén estadas suspresas de conéisher lo son nom vertadèr pr’amor ne coneishèvan pas Jane qui èra venguda s’installar tres ans abans dens lo lor vilatjòt deu Texas, un vilatge qui n’èra quitament pas mençonat sus las mapas rotièras de tan qu’èra estremat de totas las grans vias de comunicacion.
E qu’es pr’amor d’aquò que la navèra avó un reclam formidable quan aprengón, en plen calimàs, que Jane esperava un drollet, era que degun n’avèva pas jamés vist dab un òme autament que dens la soa vita professionau.
De hèit, degun ne sabèva pas arren d’era e sustot degun n’avèva pas jamei ensajat d’ac saber. Era tanpauc n’avèva pas jamei racontat causas deu son passat.
………………………………….
Ne s’aperava pas Jane mès Maria pr’amor la soa mair, qui avèva viscut dens los bayous de Loisiana èra d’origina acadiana, aquera província luenhèca de Canada d’on los sons ajòus èran estats caçats per los « maudits Anglais » e qu’avèva cresut har ua bona causida en li balhar aqueth petit nom universau qui tindava hèra plan a las aurelhas.
Totun aqueth petit nom, tant agradiu per aurelhas acostumadas au francés, n’avèva pas jamés agradat a la petita Maria, era qui ne hasèva pas nat cas de la soa genealogia familhau. Que l’avèva escriut lèu lèu « Mary » coma ac hasèvan los sons professors a l’escòla abans que de l’ac deishar tau un nom qui li semblava correspóner miélher au son caractèr : Jane.
Jane n’èra pas sonque ua part de l’escais-nom qui s’avèva ganhat au licèu. Lo joena Maria qu’èra tant aïssabla, volent a tota fòrça ac regentar tot que las soas camaradas l’avèvan lèu lèu nomenada Calamity Jane. Arren de hèra originau tà joens, abeurats de bendas dessenhadas o de dessenhs animats suu fenestron.
D’aquò, ne se n’èra pas jamei escandalizada pr’amor s’èra apercebuda que las soas amigas e plegavan tà aver la patz.

Quauques annadas mei tard, venguda ua hemnòta beròja, lo son caractèr màger n’avèva pas cambiat. Que i calèva ajustar l’encantament que un sarròt d’òmes e tanben de hemnas se i deishavan préner !
Degun ne podèva se vantar de l’aver vista en ua situacion ambigüa. N’èra pas totun ua manca d’interès de la part deus estatjants deu vilatge tà qui la vita privada deus autes èra un objècte de preocupacion permanenta a maugrat que cadun se declarèsse sonque socitós deu ben-estar de la comunitat… Ipocrisia umana !
Quauques setmanas après la soa arribada, la curiositat deus sons compatriòtas cap ad era que semblava aver completament despareishut.
Que sabèvan que trabalhava a casa tà ua grana enterpresa qu’avèva lo son sèti dens lo nòrd deu país. Qu’èra la pensada generau pr’amor que s’absentava sovent deu vilatge dens la soa veitureta espòrt qui hasèva l’estonament de totas las bravas gents mei acostumadas a las chevvies o aus pickups hèra mei practics dens aqueste país on, tan lèu que tiran hòra de las grans vias, los camins que son camins qué !
Vesèvan lavetz Mr. Neigh, qui demorava au vilatge, vénguer tot matin dens la soa vielha veitura tà tirar los ridèus e subertot neurir los dus cats qui s’avèva trobats un ser d’auratge.
Arren dens la soa vita ne podèva dar causa a quauque commentari que sia. Arren ? Enfin si… ua causòta qui avèva susprés e quitament embarrassat la comunitat deu vilatge.
Jane que fumava… Dens aqueth petit vilatjòt de Texas, estosse luenh de tot, qu’èran totun estatsunidencs ! Los fumaires qu’èran muishats au dit e, com de pertot en los Estats Units, ne podèvan pas sonque sacrificar a l’èrba de Nicot dens la carrèra o a casa.
Solets, los vielhs qui passavan las lors jornadas a rescauhar los lors òs vielhs, setiats sus un banc davant l’ostau, que podèvan sens que degun ne i trobèsse pas a díser, fumar la pipa de turguet, faiçon Popeye, e escopir per tèrra coma au jorns d’autes còps, es a díser lo temps pas tròp luenhèc quan lo politicament corrècte – meilèu lo sociaument corrècte – n’èra pas estat enqüèra promovut come estant la règla màger…

Que Jane fumèsse a casa, basta … mès que fumava tanben en public sens paréisher geinada briga… En mei d’aquò, ne fumava pas cigarretas ; que non pas… n’aimava pas sonque los cigarros. E enqüèra calèva qu’estossen de « George Sand »… Estosse pr’amor qu’avèva servat, au hons de se, uns sentiments tà aqueste país de l’Euròpa vielha – que ne conseishèva quitament pas – d’on los sons pairs se n’èran anats tà las Americas guaireben mei de tres cents a abans d’estar deportats en Loisiana…
Lo magazin on los crompava que’us hasèvan vénguer especiaument tad era e Mrs Smoke que la serviva en tot li hèser sentir a quau punt e desaprovava ua abitud atau, subertot en çò d’ua hemna joena e beròja, qui n’avèva pas nada excusa a maugrat de víver soleta…
N’èran pas d’aqueths cigarros qu’apèran familiarament « barrons de cadièra » popularizats autes còps per afichas muishant un marcand de bestiar texan, gròs e gras, un cigarro entre los sons pòts espés ; qu’èran cigarros d’ua talha mejana, relativament longs e prims, d’un gost clarament mei afirmat que non pas lo tabac de Virginia dab lo quau e hèn las cigarretas blondas.
Qu’avèvan en mei d’aquò un nom exotic tad era, hlairant bon aqueste país deu quau ne coneishèva pas arren manca lo nom de La Fayette qu’avèva après a l’escòla coma los autes joens estatsunidencs.
Ne s’èra pas jamés estonada tanpauc de véder, sus la bóstia de cigarros, la cara d’ua hemna de la cabeladura esclatanta e nera e devath lo medalhon un nom de la consonança masculina, George Sand, qui la rapelava a l’encòp George Washington, l’un deus eròis de l’independéncia deus Estats Units vengut lo prumèr president de la joena republica e las plajas ensorelhadas de Florida – per qué ? n’ac auré pas poscut díser – on avèva avut l’escasença de passar quauques vacanças.
Aqueths dus mots, George Sand, n’evocavan pas arren mei qu’aqueths cigarros deus quaus ne se seré pas poduda passar.
Tanlèu qu’estó sabut qu’èra gròssa, las comairas que s’i hasón e los òmes qu’avón mei de retenguda dens lo lor sorríser com s’avèvan avut los pòts henilhats pr’amor tròp secs en causa de la calor !
Que hasèva en semblant de non pas s’apercéber deu cambiament en lo comportament de las gents cap ad era.
N’avèva pas cambiat las soas abituds e, quan estava au vilatge, que  miava totjorn la soa veitura espòrt, lo cigarro aus pòts, tà har las soas crompas en los diferents magazins ; volutas de humada e ua musica country qui s’escapavan per las vitras baishadas.
Lo son anar que s’èra un pauc alordit mès que servava totjorn aqueth sorríser calinaire e aqueth aire decidit qui èra lo son. Mès d’òme en la soa vita, totjorn nat a maugrat deus jorns e de las setmanas qui passavan.
…………………………………………………………………
Lo jornau locau que publiquè la novèla arron Nadau : « Maria e Josèp que son urós de har part de la vaduda de… » Lo monde qu’aprengón atau que Jane èra Maria…
Que tornè après quauques setmanas dab un… òme, joen e beròi, plan bastit – qu’aprengón mei tard qu’èra d’origina bèlga – e… bessons

Lo prumèr movement de suspresa passat, la comunitat que la hestegèn… inconscientament urosa de véder que Jane n’èra pas mei un objècte d’escandal e que’s hicava en lo mòtle abituau en aver un òme e drollets.
Que i avó totun quauques personas tà s’estonar que Jò – un diminutiu de Josèp en aqueths país –, lo son òme, n’estosse pa vengut mei lèu en lo vilatjòt e tà suspectar que n’estosse pas sonque lo pair putatiu deus dus drollets, Alfred e Frederic.
Mès Jò que s’ocupava hèra plan deus nens e com avèva ua arma d’artista que s’apercebó lèu lèu que l’un, Alfred, bresilhava de contentament quand li legiva poesia mentre que l’aute, Frederic, escotava quan jogavan de la ressega musicau.
……………………………………………..
S’apressava lo periòde de Nadau…e vengó a l’esperit de las gents un aute Josep e ua auta Maria… d’autan que lo pastor legiscó un tèxte au cors de la ceremonia a la glèisa e tots que pensèn que las votz deu Senhor èran impenetrablas e que çò que hemna vòu…
Que calèva s’aclinar davant la soa volontat e acceptar la situacion ; Que s’absentava mens sovent ara qui èra ocupada dab los bessons qui estón un temps lo subjècte de conversacion.
Quitament se avosse dat lo son nom, Jo ne venguèva pas qu’après los bessons qui èran tot tad era…
Com en totas las istòrias bèras, la fin ne pòt pas sonque aver ua happy end.
Segur que los bessons e vaderàn grans e onèstes com l’aur… L’Alfred, que se pòt endevinar, qu’escriurà vèrs, solitari lo mei sovent, e Frederic que hicarà las nòtas a la soa portada, en pensar subetot a las nueits de China…
Ne sabem pas se Maria aurà autes drollets mès pr’aquò sabem que contunharà de fumar los sons George Sand.
Jò, pair putatiu o pas, qui s’es ocupat de Maria, degun ne sap pas çò que li arribarà.
After all, b’es important d’ac saber !
 Angelo Iseo

Partager cet article

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article

commentaires

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca