Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog
12 mai 2009 2 12 /05 /mai /2009 00:24
Aquí ua « colhonada » trobada en horragar dens lo men ordenador…



LO PAISAN AU GRAN TEATRE DE BORDEU

Un jorn, l’irèia me prengot de me pagar lo gran teatre de Bordèu. A la gara Sent-Jan, demandèi mon camin ende un gran collegièn  que hasèva los cent pas davant la pòrta.
« Prenez ce tram, me dishot eth, et descendez à la Comédie. »
Atau hasoi e que me trobèi mija òra pus tard davant lo Gran Teatre, un b’ròi monument, ma fòi, dab una rengada de gròs pilars de pèira.
I avè un tap de monde bien vestit qu'atendèva davant un cabanon dab un petit trauquet. Voloi m'aprochar mès una hemna me tirèt per la mancha:
« A votre tour, paysan ! »
E me tornèi trobar lo darrèir de la coa. Atendoi bèra pausa mès fenii egau pr'arribar au trauc. Aquí, una b’ròia fimèla bien pintrada me demandèt çò que volèvi.
« Paradis ou parterre ?
— O ! Madama, per tèrra qu’i soi pro soent. Balhatz-me un paradís. Dempuí lo temps que trimi pensi que l’èi bien  ganhat!
— C'est trois francs.
— Tres liuras, aqueth bocin de papèir! Poiretz pas me lo hèser a mens ?
— On ne marchande pas ici ! »
Lo collegièn  que guardèva l’entrada comencèt a m’espiar de travèrs e la hemna que me seguiva marmonegèva meishantament. Comprengoi que n’èren pas contents. Lavetz, te li balhi las tres liuras shens mèi discutar e gahi autan sec lo gran escalièr.
E monte que te monti, e monte que te monti. Cresoi que n’i arriberí pas jamèi au paradís. Mès l'escalièr s’arrestèt bien un còp. Una hemna vestida de negue, una veusa probable, me hit passar suu costat e daurit una pòrta. Manquèi me trobar mau telament èri haut, pus haut que suu gran casse on piti lo mèste apèut de ma caça.

Me cramponèi a la talanquèra e, au cap d'un moment, gitèi un còp d
ulh ad arron. Aquí monde mon òme, en haut, au mièi, pertot. Las pus b’ròias fimèlas, las pus bien  vestidas, las pus bien pintradas èran embarradas dens espècias de caujas pindoladas. Au paradís, n'i avè pas nada de tan b’ròias. Nòste curè m’ec avè bien dit que las b’ròias hemnas n'anèvan pas soent au paradís mès n'èi pas jamèi poscut li hèser díser perqué…

Davant tot aqueth monde que papotegèva, qu’èra pindangat un torchon roge bien pus gran que lo ridèu deu lèit de mamè. Au cap d'un moment, las lutz se tuèn, las gents se taisèn e avisèi lavetz, au pè deu torchon  roge, un gran trauc d’on partit tot d'un còp un pet de fesilh que me hit sautar deu fautulh.
« C'est l'ouverture ! », ce ditz ma vesia en ajustant son capèth a plumas.
Jo me pensèi :
« E ben, mon òme, preu purmèir còp de la campanha, n'an pas plorat la carga ! »
Mès nada pluma ne volèt e las gents que se trobèvan dens lo trauc se botèn a s'espampolejar coma pècs. N'i avè un qu'avè un tròç de bòi  a la man gaucha e una sèga a l'auta. E èra aquí  mon òme ; e sèga que te sèga, i e sèga que te sèga ; jamèi ne lo poscot segar. N'i avè un aut’ qu'avè un meishant òs a la boca ; e chuca que te chuca, i e chuca que te chuca ; avè  bèth boissar los traucs, jamèi ne poscot chucar la meussa. Darrèir i avè un grandàs que volèva traucar lo papèir d'un pòt de confitura dab un culhèir de  bòi a cada man: e truca que te truca, i e truca que te truca ; jamèi ne lo poscot traucar.
Mès lo mèi pèc de tots qu'èra pitat sus una caissa e que volèva que los autes se truquèssin. Lavetz los excitèva dab son ossina : vos truqueratz, vos truqueratz pas, vos truqueratz, vos truqueratz pas ; mès jamèi ne se truquèn. Lo segaire contunèt de segar, lo trucaire de trucar e lo chucaire de chucar. Au cap d'una pausa, quan n’estón harts, s’arrestèn.
Lavetz lo torchon  que se levèt e las gents que se botèn a trucar de las mans. E que te me vesi arribar ? La granda cantosa. Autan lèu se botèt a cantar. Mès malurós, com era cantèva bien. Au costat d'era nòsta Melania que ten l'armoniòm a la glèisa canta coma un èish de carreta mau greishat. Au cap d'un moment de cantar que te me vesi sortir de darrèir un broishòc ? Lo triste ! lo triste dab un cotelàs antau. Lo sang me borís d'un còp. Me lèvi e li cridi :

« Tira-te de ‘quí, mila dius, cantosa ! Lo triste sire que te va tuar ! »
Tot lo monde n'avot après jo. Quauqu'un cridèt :
« Asseyez-vous, paysan !
— Nani, me seiterèi pas ! Voi pas dishar tuar una tan bèra fimèla e que canta tan bien  per dessús lo marcat ! »
Los vesins me gahèn au colet mès podètz  créser que me dishèi pas har. I e tira, i e possa, i e tira, i e possa. Me sentii enlèrtat e, sèi pas com, passèi per dessús la talanquèra e las gents se botèn a cridar. Tombèi, urosament per jo, suu qui ‘sagèva de segar lo pus gròs tròç de bòi. Aquò amortit l'aterrissatge mès pr’un còp avè fenit a tot jamèi de lo segar son tròç de bòi. L'avèi completament esbrigalhat e lo praue malurós, las mans suu cap, se planhèva doçament:
« Mon violoncelle! mon violoncelle ! », ce disèva eth.
Eri enquèra tot estambornit, quan lo gran collegièn qu'èra arribat en corrent me gahèt per darrèir:
« Je vais vous apprendre la musique, moi ! » que me dit e de fèt que me fotot au violon !
E ben ! Podètz créser que ne soi pas prés de i tornar au gran teatre de Bordèu !

Partager cet article

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article

commentaires

joan.peiroton 20/05/2009 14:33

Adiu Andriu,E de qui ei aquera "colhonada" ? D'on l'as, aqueth texton? Lo gascon girondin qu'ei de bon léger e que hè gòi!!! Bona fin de setmana!!!

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca