Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
21 juillet 2014 1 21 /07 /juillet /2014 01:05

« I went to the market… »

Vòli pas dire mas es una bona causa d’èsser pas encara completament supermercaterizat e d’aver a nòstra disposicion d’artesans de boca – coma se ditz, cresi – que contribuisson a la vida de nòstras vilotetas, amb los autres comèrcis de segur.

Es encara mai interessant d’aver un mercat setmanièr amb carnissièrs, tripièrs, formatgièrs, mercadièrs de tota mena e tanben los païsans-productors que propausan lors merças a la practica…

An plan de meriti quand òm considèra totas las leis e règlaments que devon observar al nom de la seguretat o de l’igièna… E, quand disi l’igièna, seriá melhor de dire l’igienisme, impausat autant per París coma per Brussèlas.

Se poiriá dire qu’aqueles mercats, qu’èran mai nombroses annadas a, an gaireben totjorn existit. Per demorar en cò nòstre, qual es lo que coneis pas lo mercat de la Plaça del Pin a Agen o lo que se ten, cada dissabte, sus « las petitas alèas » – Allées du Centre – de Nerac.

Se, dempuèi las annadas setanta – per far cort – qualques uns an vist lo jorn, un fum an desaparegut, victimas de la granda distribucion qu’a sabut atirar la practica dins sos « palaisses » del consum e de prèses oficialament plan mai basses que dins las botigas tradicionalas.

Per èstre onèste, los artesans de boca, installats dins lor magazin, an pas comprés qu’una epòca s’acabava e an pas volgut – o poscut – s’adaptar e una majoritat ne son mòrts !

Es pas estat aisat tanpauc per los que fasián los mercats mas resistan encara uèi e an una bona practica s’an de be bonas merças !

E alara, la practica ? Se desèrta los mercats pendent los meses d’ivèrn – mai o mens – ne tornan trobar lo camin, particularament amb la bèla sason. E julhet e agost veson los « indigènas » costejar los visitors – la toristalha, çò dison d’unes !

Es l’escasença d’entendre de sons estranges sortir de la garganta d’aqueles visitors. Lo gascon, ailàs, es rar quitament se mai d’un o poirián parlar… mas es un autre afar !

Son nombroses los venguts de « las brumas » dels païses septentrionals d’Euròpa e lor agrada fòrça nòstres produches que siá carn, fetge gras o formatge fach amb de lach natural (lach crus) e non pas uperizat !, per mençonar pas qu’aqueles.

En mai d’aquò, los mercats, levat pels pissafreges, es un luòc de convivialitat extraordinari… Qu’aquò dure !

« I went to the market with un panier sous mon bras… »

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 20 de julhet de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
18 juillet 2014 5 18 /07 /juillet /2014 16:14

Valors en crisi ?

Que coneishem tots quauques frasas o expressions qu’an hèit flòri e que son emplegadas au parat de tau o tau eveniment. Ende muishar lo men costat anarquista, que m’agrada hèra la de Brassens : « Lo jorn deu 14 de julh, que demori dens lo men lheit moflet… » e ende muishar lo men patriotisme, que’m viri cap a Pagnol dens la responsa hèita a Panissa (partida de cartas) : « Be sabes çò que’t ditz la Marina francesa ? » Tot aquò entà vse díser que, de mei en mei, lo patriotisme e demora la sola valor que los elèits semblan conéisher e gausan promòver. Los mèdia que hèn tot parièr e que participan a la campanha d’« endoctrinament » sens vergonha. Imaginatz un pauc se, per cas, França èra demorada dens la corsa en Brasil ! Lo fotbòl, ciment de la nacion francesa ! Be seré, per un tamps, lo darrèr ligam tà reténguer la nacion amassada avant l’escamussada ? Non pas cèrtas ! Qu’avem tanben la Hèsta nacionau e la soa particularitat, partatjada totun damb quauques democracias exemplaras – China, Russia, Corèa deu Nòrd – : la desfilada militara sus l’avenguda mei bèra deu mon de la vila mei bèra deu mon (sic). Que i a bèra pausa, personaument, qu’èi deishat de m’interessar a totas aqueras manifestacions – La Marseillaise compresa – pr’amòr que son lo rebat d’un país qui n’a pas sonque cascavèths a perpausar au son pòble. Ne son pas los cascavèths qui tenguen un pòble unit e fièr de partatjar un destin comun, levat los elèits embarrats dens lo lor microcòsme ! La falhita – o l’incompeténcia – e la manca de corage deus nòstes elegits – pas tots de segur – que ns’a portat los « restaurants deu còr », los qu’ajudan aus « sens-papèrs », etc. E aurén donc vergonha de reconéisher que son aquestes los portadors vertadèrs de las valors de la Republica ?

Andriu de Gavaudan

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
13 juillet 2014 7 13 /07 /juillet /2014 11:40

Paga e cala-te !

Vòli pas dire mas, quitament se o sabi desempuèi un brave bieu, soi totjorn estonat de constatar que nòstres elegits, qual que siá lor tendéncia, an una propension a satisfar lors « capricis », costoses o pas, que tornan batejar : « projèctes d’interès general » !

La moneda es pas un problèma per çò que sèm nosautres a pagar jos diferents noms : ciutadans, contribuables, usatgièrs…

En Òut e Garòna, per exemple, i a aquela ligna pel TGV del futur que fa discussion desempuèi qualques annadas. De sembla-discussion en sembla-discussion, al nom de la democracia, uns elegits contunhan de voler a tota fòrça una linha de granda velocitat que va aver una influéncia nefasta sus l’environament e que nos va costar la pèl del cuol sens nos portar qué que siá de vertadièrament positiu.

An de segur qualques excusas que los presidents socialistas de las doas regions concernidas fan de « lobbying » amb RSF (rasal ferrat de França) e se creirián desonorats se, per cas, l’afar se fasiá pas.

Los socialistas an totjorn cresegut que lo progrès, sol, nos sortiriá de la panada e que los qu’èra contra èran d’endarrierats pregonds ! Per la drecha, la question sembla pas se pausar tanpauc e lo cònsol d’Agen, qu’es anat a las escòlas, seguís una dralha identica al nom del progrès, el tanben.

Çaquela, es admés ara per los quites Camins de fèrre franceses que, se lo tren de granda velocitat foguèt un temps – en mai d’una veirina de saber-far – la panacèa, l’epòca d’aur es acabada e que, levat una o doas linhas, totas las autras an « vocacion » a èsser deficitàrias.

Coma l’Estat a pas mai de moneda, demanda a las collectivitats localas de prene lo relais e de far un PPP (partenariat public privat) que profiècha unicament a las entrepresas e que daissa lo ciutadan-contribuable, usatgièr eventual, metre la man a la pòcha.

La decision es donc una decision politica mas qu’a mai d’inconvenients que d’avantatges per la persona lambda.

Nòstres elegits an pres l’abitud de dire que nosautres, los Franceses, avèm un bon sens comun quand votam per eles e que sèm d’endarrierats quand sèm pas d’acòrdi…

Avèm totes aprés que se faguèt una revolucion, i a un pauc mai de dos cents ans, per balhar la paraula al pòble. Al sègle XXI, los elegits contunhan çaquelà de confiscar la democracia ? Perqué ?

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 13 de julhet de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
13 juillet 2014 7 13 /07 /juillet /2014 11:39

Botiguièrs o visionaires ?

Qualques jorns a, al pecuga-cuol (!) que seguissiá una conferéncia suls « paires fondadors de la Republica » dins mon departament, agèri la suspresa d’entendre mon interlocutor – un èx-apparatchik socialista e francmaçon assumit – me dire que la sola persona que l’interessava dins aquel « monde de brutas » èra lo papa Francés. E vertat es que, per trobar un modèl demest los elèits que nos abèuran de bonas paraulas tot lo sant clame del jorn, se cal levar de d’ora ! Son gaireben totes passats dins lo mòtle de l’enarquia – que sián elegits o nauts foncionaris – e semblan conéisser sonque los « elements de lengatge » que lor permeton de far fàcia a totas las situacions sens jamai respondre a las questions, una de la frasas claus estant : « Vòstra question – o remarca – es fòrça interessanta e vos vau respondre de tira, mas avant… » E passa que t’ai vist ! Nos poiriam virar cap als païses vesins per veire se, per cas, l’èrba seriá pas mai verda… Nani ! Levat benlèu – mas durarà, durarà pas ? – lo cap del govèrn italian, Matteo Renzi, n’i a pas un qu’aja una vision per son país e per Euròpa. Totes an una mentalitat de botiguièr, ocupats que son a comptar lor moneda, lo(s) vesin(s) ne deguèsse(n) crebar ! Lo sol que, a l’ora d’ara, retenga l’atencion es lo papa Francés, amb sas presas de posicion coratjosas dins un fum de domenis, la darrièra essent sus la pedofilia dins la Glèisa catolica. Las bonas armas richonejaràn e contunharàn de cridar : « Avalisca la calòta ! », mas poiriam benlèu passar l’engranièra – o mailèu lo Kärcher. Après tot, Le Troquer e los « balets ròses » èra un afar francés, non ? las accusacions de pedofilia, annadas a, a Westminster, que tornan… E las « nebodas » de Berlusconi ? S’acarar als problèmas, es aquí lo coratge e la vertut !

Editorial de La Setmana, n°977

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
8 juillet 2014 2 08 /07 /juillet /2014 11:44

A l’Èst, totjorn los Alemands…

Vòli pas dire mas, coma soi pas un bon patriòta, ai pas fach la « couch potato » – la patana de divan – per agachar lo rescontre que, aparentament, milions de Franceses esperavan.

Soi pas anat tanpauc al cafè del vilatge agachar lo rescontre sul fenestron e cridar amb los autres per portar la pròva que los Franceses tornan suportar l’equipa nacionala…

Me sembla que los mèdia ne fan pro e qu’ai pas besonh d’apondre mon nom a la corala dels patriòtas chauvins pintorlejats – quand son pas avinats – que braman La Marseillaise – lo repic sonque ! –, per plan mostrar que son franceses ! Deman, solide, brandiràn la carta d’identitat o lo passapòrt… E quand los piòts volaràn, seràn de la partida !

Cresi qu’es Coluche que tornèt prene la frasa – aquel empruntèt un fum de frasas als autres ! – que ditz que « lo gal francés es lo sol que se carra de cantar los dos pès dins la mèrda – en pensar al femorièr ».

Non, faguèri pas res de tot aquò qu’aviái una autra ocupacion e agachèri sonque las darrièras dètz minutas del rescontre e assistiguèri a la desfacha de l’equipas de França per un sol ponch.

Sabi pas se tota la partida foguèt coma çò que vegèri mas los Franceses m’an balhat l’impression de jogar correctament e, s’an perdut, es la fauta a una manca d’astre e tanben al fach que, aqueste còp, los Alemands èran mai fòrts.

Cresi qu’es çò que diguèt de tira lo coach après la fin de partida. Se plangèt pas, diguèt pas que son equipa èra missanta, non, diguèt solament que los autres èran estats mai fòrts. Punt. Barra !

De mond qu’acceptan la desfacha après aver batalhat pendent una ora e mièja sus un terren, aquò nos càmbia dels arlèris que s’invitan sul fenestron per se plànger del marrit tractament que lor resèrvan los jutges o la polícia… Ni un ni los autres son de plànger se comparam lor vida amb la del Francés ordinari que deu comptar los centimes d’euros per arribar ala fin del mes e que, foguèsse difamat, se poiré pas pagar un avocat e n’auriá pas pòrta dubèrtas a la tele…

Ara que sèm pas mai dins la copa del mond de fotbòl, nos vam poder interessar al torn de França, non ?

Los Franceses aiman los jòcs de tota mena !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 6 de julhet de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
2 juillet 2014 3 02 /07 /juillet /2014 23:01

« Espiatz a dreta, espiatz…

Republica bananèra enqüèra un còp ! Que s’ac poiré díser d’aqueste gran país que coneissem tots. Ne se passa pas ua jornada sens que los mèdia e vengan portar navèras de corrupcion, de concussion, de mensonjas, etc. Ne se passa pas ua jornada sens que los que son conernits e criden au complòt, a la vergonha d’un « governament deus jutges » a la sòlde deu govèrn en plaça e au dret – A, lo dret ! – a la presompcion d’innocéncia. « Pair, espiatz a man dreta, pair, espiatz a man esquèrra… » Atau qu’èra la legenda de l’imatge qu’amuishava Jean le Bon hasent un mortalatge deus son enemics damb ua espada enòrma peu gojatòt qu’èri. « Combat juste, que s’agiva de deféner França », ça disèva lo mèste. E jo, qu’èri tot esmiraglat a la lectura d’aqueths òmes poderós qui n’avèvan pas d’esitacion a’s lançar dens ua batalha ont corrèvan la risca d’èsser tuats, mès qu’ac hasèvan entà la grandor deu país. Ailàs, lo temps e l’atge qu’an desclucat los mens uelhs, com auré dit lo Gensemin e çò que vedi, au rebat de çò que legeishi dens los mèdia que’m hè arríder ende non pas plorar ! Ger, qu’èra la mensonja publica e solemna d’un ministre cap a la representacion nacionau. Uei, qu’es un ministre en exercici qui es muishat au dit per las soas declaracions obligatòrias e completas mès insincèras ! Uei, qu’es l’èx cap de l’Estat que’s tròba en guarda a vista ende n’aver mentit – eth, los sons amics politics, los sons avocats… – dens un sarròt d’afars e, tot especiaument, a perpaus de las soas despensas electoraus. Part emergida de l’icebèrg sonque… Se ne’n son pas dejà, que deurén estar tots medalhats pr’amòr que participan a la luta contra lo caumatge en balhar trabalh aus jornalistas, investigadors, jutges… Au fotbòl, que disen que joguerén per la moneda…

Editoriau de La Setmana, n°976

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
27 juin 2014 5 27 /06 /juin /2014 23:37

Gensemin encara viu ?

Vòli pas dire mas los mèdia an de prioritats, e los mèdia audiovisuals tot particularament que jògan totes al mai córrer cada jorn e quitament a cada emission.

E donc se pòt comprene que se fagan pas lo resson de tot çò que se passa dins cada canton del departament, encara que !

Vertat es que, en cò nòstre, los afogats del rugbi an mai d’astre que los del fotbòl e los qu’aiman lo vin mai d’astre que los beveires de cervesa quand s’agís de trobar una ajuda per promòure lor activitat.

Vertat es encara que lo rugbi atira mai de mond que non pas un escrivan qu’escriviá en lenga d’òc al sègle XIX…

En matèria de retorn sus investiment, las causas se pòdon pas comparar. Çaquelà, i a oficialament en França un consensus per considerar que la cultura es pas una mèrça coma las autras e que lo dever dels elegits e de totes los qu’an en carga, d’una faiçon o d’una autra, la mission de la difusar es de li balhar un resson onèste.

Es aquí l’alh ! La premsa e qualques ràdios son privadas e lors gavidaires fan çò que prensan mai bon pels proprietaris e accionaris.

La television dicha regionala es censada assegurar un servici public e, en Òut e Garòna al mens, n’avèm pas cap de privada.

Tot aquò per vos dire que los promotors del sesquicentenari de la mòrt de Gensemin aurián pogut esperar benlèu mai de sosten.

Qualques mèdia an jogat lo jòc mas d’autres an completament ignoradas las manifestacions organizadas. La comuna d’Agen èra pas contra mas semblariá qu’aguèsse fach un servici a minima. E se lo cònsol de la comuna faguèt un pinchon, lo matin après la messa, a la sesilha del Gensemin d’argent devant una jurada de notables e un public pauc nombrós – mas de qualitat, coma se ditz ! – se faguèt discret pendent totas las manifestacions. O sabèm totes qu’a d’ocupacions multiplas – cumulariá pas las casquetas ? – mas sufís pas de dire que l’occitan fa partida de nòstre ADN – qu’o volgam o pas – equ’es part de nòstra identitat agenesa… seriá melhor de o provar amb d’actes !

Li gèti pas la pèira qu’es pas solet responsable de la situacion presenta de nòstra lenga. Es plan conegut que la Republica aima las diferncias a la condicion que ges de cap siá mai naut que los autres !

Vaquí perque los que luchan per nòstra lenga, l’occitan, e la reconeissença dels autors de tria qu’an causit aquela lenga matrassada, deurián recebre lo sosten de totes e particularment dels elegits e dels mèdia…

Cresi, ailàs ! que nòstres elegits e los mèdia, en bons Franceses, an barrat las parpelas de l’occitan – e del francés tanben – per se consacrar a l’avenidor gloriós del « globish English ». Vòlon pas mancar lo tren de la modernitat del vilatge global !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 28 de junh de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
27 juin 2014 5 27 /06 /juin /2014 18:59

Me’n diretz tant !

Me demandi a còps se los que veson lo veire a mitat vuèg serián pas mai nombroses que los que lo veson a mitat plen. De criticaires, ne mancam pas – e ne soi ! – e ne cal, dins la mesura que ne demòran pas a una critica estèrla.

Per aquesta passa, son pas los motius que mancan ! E, per se’n téner pas qu’a la vida politica, la critica es venguda l’argument-mèstre de totes los que se pòdon far ausir sus las ondas o al travèrs de las rets socialas : jornalistas, politicians, sindicalistas… Fa de mond !

Demòra pas als autres qu’a escotar per « se far una opinion », coma dison ; n’i a çaquelà qu’an ja una opinion e que o fan saber en brutlant de veituras, per exemple. Tot es matèria a contestacion.

Los agricultors que son estats meses sus tèrra per noirir lo planeta acceptan pas las restriccions dins l’emplec dels pesticidis e l’interdiccion de la cultura de las plantas OGM ; e tròban normal de polluïr sens aver a pagar per las consequéncias… Cada corporacion a sos arguments prèstes per defendre SA libertat !

En politica, lo cadun-per-se es mai feutrat per çò que son los politicians que fan la lei, mas que, per eles, aplican la lei del non-dich e del pas-vist-pas-pres ! L’escandal que pertòca l’UMP, partit e elegits amassa, es pas un escandal per çò que la Justícia es en tren de far son trabalh, ça dison los afogats dels micros coma l’Éric Ciotti dels Alps maritims. Levat qualques « emplegats » indelicats, degun èra pas al corrent, ni lo candidat a l’eleccion ni lo president del partit…

Totes fan valer lor in-te-gri-tat e sèm pregats de los creire. Çaquelà, milions d’euros que passan de mans en mans, desvirament d’argent public, etc. Pareis que « la democracia a un prètz ! » [J. Myard (UMP)]. Vertat es que las galèras convenon pas a totes !

Editorial de La Setmana, n°975

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
24 juin 2014 2 24 /06 /juin /2014 10:27

Progrès e fil a la pata…

Vòli pas dire mas vos o diguèri dimenge passat, podèm pas escapar al fotbòl coma podèm pas escapar al rugbi o al tennis quand son de sason !

O sabi qu’avètz totjorn la causida de daissar vòstre television atucada o de vos anar passejar pel campèstre o de far l’amor amb la persona que vos agrada mai…

Tot aquò, o sabi mas, d’un autre latz, semblariá que totas las cadenas que parlan francés se foguèssen balhadas lo mot per donar pas que de programas ninòis per vos daissar pas qu’una causida : lo-fot-bòl !

Ai pas res contra lo fotbòl que ja quand èri drollet èra lo sol espòrt que podiái jogar a la campanha… Èri pas dins un país de rugbi e l’okei e los basbòl avián pas encara passat los limits dels Estats Units e de Canadà…

Per çò que pertòca los jòcs electronics que siá sus un ordenador o una lausa, degun sabiá pas qu’aquò exisitiriá dins un avenidor pròche.

Los quites autors de sciéncia ficcion fasián córrer lor imaginacion dins los espacis intergalactics mas degun parlava pas, me sembla, d’apleches pas encara nascuts, d’apleches que nos anavan servir en aqueste començament del sègle XXI dins de domenis que i auriam pas jamai somiats !

Aital un telefonet intelligent – dison « smartphone » en francés ! – pòt far ofici de telefòn tanben mas, lo mai sovent, es pas son emplec màger ! Ieu, per exemple, me servissi mai dels diccionaris qu’ai cargats que non pas del telefòn ! Per d’autres, es l’aparelh fotografic, d’autres encara lo GPS, etc.

Me rapèli d’una de las primièras calculatrises de las chifras rojas que fasiá las quatre operacions çaquelà ; èra gaireben autan gròssa coma un telefonet intelligent de l’ora d’ara !

L’aviái crompada en Anglatèrra qu’èra en avança sus nosautres puèi la miniaturizacion avancèt a grandas cambadas e ne sèm al punt ont ne sèm uèi.

Per tornar a l’afar del fotbòl, los afogats pòdon passar d’un aplech a un autre per agachar lor espòrt favorit mentre que pòdon cercar los mots estrangièrs dins lo dicionari qu’an cargat e far de fòtos de lors amics que, coma eles, agachan lo mach sul fenestron o sus la lausa o sul telefonet… e tot aquò que i aja cap d’interferéncias d’un aparelh amb l’autre.

Ailàs pel progrès, totes aqueles apleches an, pel moment, un fil a la pata ! Sens corrent electric o corrent de substitucion, lo progrès que lausam tant e tant auriá mai d’un tren de retard !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garone

Dimenge, lo 23 de junh de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
18 juin 2014 3 18 /06 /juin /2014 16:58

Saunejada sonque ?

Lo fotbòl qu’a totjorn avut las soas entradas dens los mèdia e mei que tot suu fenestron : articles, comentaris intelligents o pas, reportatges, repapiatges, etc.

E de quòra en quòra un pos de frèbe : ua finala, un derby, ua copa deu mond, uas declaracions escandalosas, ua Marselhesa non-cantada, ua color de pèth que ne conven pas aus « patriòtas »… De quòra en quòra tanben un pos de grandor, mei rar totun : ua equipa blau-blanc-roge e la « pròva » que l’integracion-a-la-francesa-n’es-pas-ua-quimèra (sic)…

Mes que i a tanben moments de geina, de malaisèr : l’idòla deus Francés que truca – un còp de cap – lo son adversari volontàriament per rasons escuras – insultas, ça digó a l’epòca ; jogadors que semblan mespresar los lors fans, embarrats que son a escotar la lor musica damb los escotaders dens las aurelhas ; jogadors damb pro de moneda ende pagar los servicis d’ua escòrt-girl, a còps menora, a un amic endeu son anniversari, etc.

Mès, qué que digui, ne cambiarà pas arren a la holia mediatica, « patriotica » e chauvinista ! E los pishafred com jo que’s deven carar pr’amor que seré hicar en dangèr lo planeta-fotbòl e los miliards que genèra en euros o en dòlars.

Que seré, en çò nòste au mens, adoptar ua posicion anti-« patriotica » au moment que França e’s cèrca ua identitat, ua rason de créder qu’es enqüèra ua poténcia importanta. En un mot com en cent, que seré har lo jòc deus extremistas e jogar contra la democracia !

Jo, n’èi pas jamei concebut l’espòrt, qué que sia, atau. Que m’agradarén Jòcs olimpics, Copa deu mond… sens nat imne nacionau a cantar o pas, sens drapèu, levat lo de la coloma de la patz, ende muishar a tots que la recompensa màger es lo plaser d’aver ganhat e non pas los milions de mei dens un compte en banca !

Editoriau de La Setmana, n°974

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca