Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
14 juin 2014 6 14 /06 /juin /2014 17:10

L’urgéncia de l’efemèra…

Vòli pas dire mas un eveniment caça l’autre e los mèdia passan de buòus en vacas sens cap de remòrs.

Los centenats de mòrts dins un accident d’avion o un ferry-boat son doblidats lèu lèu al profièch de la remesa de la roseta a un arlèri local plan conegut que deu, a son torn, daissar la plaça a quicòm mai…Coma dison las gents de la vila que son in : « Faut qu’ ça bouge, coco ! »

La novèla del moment es de segur la Copa del mond de fotbòl que se debana en Brasil. I podètz pas escapar ! I escaparetz pas !

An ja començat los mèdia, qué que sián, a parlar del primièr rescontre entre Brasil (3) e Croàcia (1) e de son arbitre japonés que… enfin m’atz comprés… auriá favorizat los Brasilièrs… Non ?… Òc ben !

An titolat : « Umiliacion ! » los mèdia de la peninsula iberica après lo rescontre Espanha (1)-Olanda (5). Los Espanhòls an pres una tanada qu’es pas de creire e, aquí, l’arbitre i es per res !

Aqueste dimenge, es França que jòga e, normalament, deuriam assistir, de la part dels commentators que trabalhan sul fenestron a un concors de chauvinisme coma a l’acostumada.

Donc, pendent los quinze jorns a venir, riscam d’aver pas que lo bachilierat de nòstres dròlles que se’n parlerà.

Levat una catastròfa, los caumaires dels camins de fèrre e los intermitents de l’espectacle son pas partits per aver un resson considerable en causa de la copa del mond.

A qué ten una revindicacion ? Lo quite Platini – un òme pròche del pòble quand jogava a Sant-Étienne – qu’es un membre eminent de la FIFA, s’emmalicièt la setmana passada e demandèt als grevistas e repotegaires de tota mena de Brasil de far un esfòrç e de daissar la « fèsta del fotbòl » se debanar. Lo pòble es, coma tantas autras causas, una donada de la geometria variabla !

Ieu, vau jogar a contrapè e vos parlar, per acabar aquela cronica, de las festivitats en l’onor de nòstre poèta agenés que coneguèt tanben una glòria exagonala.

E vòli aici, publicament, far compliment a la còla d’occitanistas que se son lançats dins l’aventura d’aqueste omenatge al poèta-perruquièr Gensemin.

Aquela còla a fach un trabalh immense, pas per de decoracions, pas per de moneda, non, sonque per l’amor e la dignitat de çò que Gensemin sonava la lenga « gascona »… An fach tot aquò per l’amor d’una lenga parlada, encara uèi, « dis Aups aus Pirenèus », nòsra lenga occitana…

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 15 de junh de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
9 juin 2014 1 09 /06 /juin /2014 01:22

Eròis o victimas o los dos ?

Vòli pas dire mas pòdi pas demorar sens parlar de las commemoracions dels setanten anniversari de çò que foguèt lo començament de la fin pel regim nazi.

Churchill aviá promés « de la sang e de las lagremas » a son pòble… e a totes los que se fasián una cèrta idèa de la libertat, coma se diriá al jorn d’uèi. E n’i aguèt aquel 6 de junh de 1944 quand cent cinquanta mila soldats se lancèron a l’assalt d’aquelas plajas normandas claufidas de minas, de « blockhaus » e de mitralhaderas.

E se, pendent annadas, a flor e a mesura de las ceremonias commemorativas, foguèt exaltat lo sacrifici de tantes soldats venguts, a còps de l’autre emisfèri, desliurar de la tirania un país e un continent que coneissián quitament pas, es lo primièr còp que las victimas civilas se tròban associadas a l’omenatge rendut per las nacions presentas.

Avèm pres l’abitud d’entendre parlar de domatges collaterals quand se parla d’operacions de guèrra. E cal ben reconéisser que los aliats avián fach bon pes en escampant las bombas sus tot çò que podiá èsser de qualque utilitat a l’enemic.

Se parlava pas de bombardaments de « la precision cirugicala » – que son ni precises ni cirugicals ! – e lo paure monde qu’avián pas agut lo temps de s’amagar dins los abrics o de s’escampilhar pels camps, corrián la risca de morir jol fuòc amic (sic).

Soi pas jamai estat un patriòta – al sens que s’entend tròp sovent : nacionalista ! – e presi pas gaire totas aquelas ceremonias amb los flons-flons e las bandièras al vent mas m’empacha pas çaquela d’èsser reconeissent prigondament a totes aqueles òmes joves que, dins son immensa majoritat, venián de far sos vint ans e que decidiguèron de far lo sacrifici de lor vida se n’èra de besonh per desbarrassar la tèrra de « la bèstia immonda ».

Sufís d’escotar los subrevivents, nonagenaris ara, quand parlan d’aquel temps : « Soi pas un eròi, ai simplament agut d’astre. Los eròis son totes mos fraires d’armas, chaplats per las balas enemigas tanlèu lo pè pausat sus la plaja. »

La guèrra de 14-18 deviá èsser la « der des der ». O foguèt pendent vint ans ! « Jamai pus », diguèron en 1945, lo còr sus la man, totes los dirigents del planeta après lo chaple de la segonda – o dosena ? Mas la Camarda reclama son dèime sens relambi e d’unes lançan de crosadas contra lo Mal, los mescresents o que te sabi per la satisfar…

Deuriam far nòstra, aquela frasa de Jacque Prévert : « Quina conariá, la guèrra ! »

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 8 de junh de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
4 juin 2014 3 04 /06 /juin /2014 09:37

Epigòns de Bonaparte…

Trio, triumvirat, tròica… Los Francés be serén vaduts amators de lengas estrangèras ! En tot cas, latin, italian, rus que son mes a contribucion peus uns e peus autes entà designar los tres savis (!) que son estats cargats, après la demission forçada deu president e deu comitat director, de preparar lo futur d’un partit – movement ? – que’s tròba de cuu en seguida de quauques revelacions dignas d’ua republica bananèra. Que’m demandi perque degun n’a emplegat lo mot « triada », empruntat a l’anglés damb lo sens de « organizacion… de tipe mafiós ». Desempuish que voló har la jòga de la democracia, aqueth partit que sembla n’aver pas sonque auvaris. Lo son president, mau elegit, que s’arrapava a la soa plaça com un muscle au son rocàs e, dinc adara, qu’avèva resistit a totas las escarmoishas e declaracions de hèu deus sons amics (!). L’afar Bygmalion – comptabilitat dobla e facturas faussas per quauques milions d’euros a perpaus de la darrèra campanha presidenciau, ça disen – que l’a hèit cabussar en tot implicar tanben l’ancian president, N. Sarközy. Que s’auré podut créder qu’aqueste escandal e balheré un pauc de relambi au partit au poder. Que non pas ! Lo president que hasó conéisher, aqueste diluns, dens la premsa regionau lo son projècte sus la diminucion deu nombre de las regions francesas, projècte qui, de tira, estó criticat per tota la classa pollitica e, subertot, per los barons qui perderàn lo lor castèth regionau, bastit, quauques ans a, damb los milions aufèrts peus contribuables. Que ne’n virarà ? N’ac sabem pas mès que podem constatar, un còp de mei, que los Francés e son considerats com incapables d’aver ua opinion valedera sus la question. Quid de las afinitats locaus o regionaus ? L’oncion reiau que prima !

Editoriau de La Setmana, n°972

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
1 juin 2014 7 01 /06 /juin /2014 12:00

Après lo desastre…

Vòli pas dire mas, quin rambalh desempuèi aquelas eleccions europèas ! Los mèdia escriches e audiovisuals an totes cabussat dins l’analisi del cossí del perqué de la victòria del partit de la drecha extrèma.

De segur, jornalistas e politicians de tota mena se dobtavan qu’un fum d’electors practicarián lo vòte amb los pès e que, compte tengut dels explèits de l’esquèrra de governament e de l’obstruccion de la drecha de govèrn, las chifras a prepaus d’aqueles partits serián pas bonas ; mas degun auriá pas jamai pensat a çò que totes considèran coma una seïsme, un tèrratremol, un tsunami…

Quitament se sètz allergic als mèdia, la novèla vos a pas escapat. Fàcia a la pujada d’aquela drecha extrèma, los partits màgers, que se dison de governament, an perdut una molonada d’electors sens que los autres, los petits, ne ganhen.

Dins lo meteis temps, l’esquèrra, la qu’es al poder, sap pas pus on penjar lo lum e la drecha, la qu’aimariá i èsser, se paga, un còp de mai, un escandal que ven d’obligar son president a demissionar.

E las rasons del defèci dels electors son pas dificilas a trobar. Far d’annadas que los uns e los autres – parli dels elegits e dels politicians – quitan pas de barjacar sus la necessitat pels Franceses de far de sacrificis.

Seriá pas res – faiçon de parlar ! – se, dins lo meteis temps, nòstres elegits s’arrapavan pas a lor acumulacion de mandats, a lors getons de preséncia per d’unes, a lor sinecura per d’autres.

Seriá pas res se, dins lo meteis temps, qualques individús jogavan pas amb de milièrs, a còps de milions, d’euros e… s’apreniam pas pels mèdia que las faussas facturas – denegadas quand l’afar ven public – sembla èsser un afar « normal » quand s’agís d’ajudar lo candidat en campanha electorala.

Enfin, seriá pas res se tot aquel monde venián pas a cada còp nos pregar de los creire, de creire a lor integritat, a lor onestetat intellectuala e ciutadana, etc. avant de reconéisser que benlèu i a agut qualques mancaments a l’etica e a l’onestat… Coma dins d’autres afars recents, seriái pas susprés d’aprene que, fin finala, totas aquelas magolhas son estadas fachas « sens que degun o saupèsse mas de lor plen grat ! » – coma o aviá dich lo ciclista Virenque a propaus del dopatge.

G. Brassens o disiá, fa longtemps, dins una cançon : « I a pas pus de moralitat publica dins nòstra França ! » Al mens, lo grand Georges se contentava de cantar ; fasiá pas la morala coma la fan, tot lo sant clame del jorn, nòstres representants…

Republica bananièra de las mors primitivas amb politicians – pas totes de segur – sens etica mas totjorn sermonaira, França es un grand país !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge lo 1er de junh de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
29 mai 2014 4 29 /05 /mai /2014 10:25

La « fair lady » !

Seïsme, tèrratremol, tsunami… De tira, los grands mots ! Los mèdia an pas jamai conegut la mesura. « Après tot, çò diguèt un de nòstres exegètas oficials e patentats : amb 57 % d’abtencions, cal relativisar los percentatges e donc los 25 % del FN son pas jamai que 10,75 % dels electors inscriches ! » Doblidèt de dire que, amb aquela règla, l’UMP fasiá pas que 9 % e lo PS 6 %. Una poténcia fòrta se reconeis al self-control de sos elèits dins l’adversitat. Los que vegèri sul fenestron n’aguèron. Levat l’òme de l’eissarpa roja que, las lagremas als uèlhs e la votz tremolanta, se daissèt anar a un lirisme desplaçat demest tot aquel monde responsables, totes se mostrèron dignes. Los d’esquèrra diguèron que caliá far encara mai d’esfòrces per tornar adralhar lo país sul bon camin dins una Euròpa capabla de far rampèl als Estats Units, China… ; los de drecha diguèron que lo president de la Republica e lo govèrnament venián, un còp de mai, de far la pròva, se n’èra de besonh, de lor incompeténcia e devián o cambiar de politica o demissionar per lor permetre, a eles, de far çò qu’an totjorn sabut far : governar ! Qualques beocians – un escrivan, un comedian – èran estats invitats tanben per dire lor sentiment ; agèrem drech pas qu’a de banalitats de sauta-en-banca. Nos parlèron de la pusillanimitat del microcòsme politic que confisca lo poder, de l’« insulta » facha als ciutadans en metent sus las listas europèas los refusats nacionals e sustot de la sembla-visibilitat dels elegits de l’Union europèa que se’n parla pas qu’una setmana avant las eleccions… N’i aguèt pas qu’un que semblava lo rabit de la grepia e que quitava pas de dire : « Los Franceses an comprés que Marine… » E perque pas cantar : « The rain in Spain… » ?

Editorial de La Setmana, n°971

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
25 mai 2014 7 25 /05 /mai /2014 11:10

L’avenidor e nòstres drollets…

Vòli pas dire mas, personalament, soi totjorn content de me tornar trobar a l’ostal coma soi estat content de ne partir !

Repàpii, o sabi, quand vos disi que las causas apareisson dins una lutz diferenta segon que sètz luènh de l’ostal, al sens larg, o pròche. Ne va aital de totes los eveniments que los mèdia, e sustot lo fenestron, nos abeuran.

Aqueste dimenge, i a dos eveniments que nos deurián pertocar : la fèsta de las maires e las eleccions europèas.

Aurai, solide, l’escasença de tornar sus las eleccions que van conéisser, encara mai que de costuma, la victòria dels abstencionistas, de totes los qu’an decidit de votar amb lors pès !

Un còp de mai, pòdi prene l’escomesa que totes los barjacaires del microcòsme politic seràn contents d’eles e de lor partit ; vìctòria esclatanta, desfacha onorabla o la pluèja o lo tròp de solelh qu’auràn favorisada aquesta abstencion.

A còps, seriá a desesperar de la facultat de pensar dels adultes que, ça que la, quitan pas de dire que se fan de lagui per lors dròlles e que se pausan un fum de questions sul lor avenidor dins un monde de mai en mai ostil.

O sabi qu’aquelas pauras regas cambiaràn pas lo comportament de degun mas pòdi pas m’empachar de far saupre çò que ne pensi…

La « jornada de las maires », que los Estatsunidencs festegèron quinze jorns a, permetrà als floristas de vendre qualques flors de mai. Es aital que los òmes – que dins aqueste domeni an pas cap d’imaginacion lo mai sovent –, joves e vièlhs, crompan un ramelet per marcar aquela jornada e l’ofrisson a lor femna o a lor mamà que farà semblant de n’èsser tota suspresa e esmoguda. E per « sa » fèsta, mamà aurà, de segur, preparat un repais de fèsta…

Los mai esmovents, aquel jorn, son los drollets qu’arriban, tot fieròts e intimidatas, amb un colièr de macaroni fach a l’escòla e un petit tèxte escrich amb la complicitat de la regenta. Lo papà – o qualqu’un mai – demandarà lo silenci al cors dels repais per permetre al drollet de legir son tèxte que comença e s’acaba per : « T’aimi, ma polida mamà » e mamà, amb un sorrire grand, lo prendrà dins sos braces e lo cobrirà de potons.

Sómii benlèu… Benlèu que, per aquò tanben, los abstencionistas seràn nombroses. Es una pròva d’amor çaquelà…

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne`

Dimenge, lo 25 de mai de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
22 mai 2014 4 22 /05 /mai /2014 10:28

Sacerdòci o jòc ?

En parlar damb amics estatsunidencs que’n volèvan saber un pauc suu cossí deu perqué dens la nòsta « doulce France » que’us digoi que la politica exagonala de l’òra d’ara e’s podèva comparar dab la deus Estats Units de B. Obama. Que m’expliqui. Quitament s’es estat tornat elegir, l’oposicion republicana e los sons « fondamentalistas » deu Tea party an pas jamai acceptat l’eleccion d’un Negre a la presidéncia. Ende eths, un democrata n’es de segur pas çò melhor mès un democrata negre, pensatz ! Doncas, que hèn tot çò que pòden entà torpilhar la soa politica qué que ne’n sia lo domeni e quitament se, dens ua auta escadença e aurén deishat córrer. Que hèn çò qu’apèran « felibustèra » – filibustering – qu’es a díser obstruccion. Que l’am vist en particular entà la lei sus la « santat per tots » – health care batiat Obama care – que considèran coma de moneda degalhada e un encoratjament entaus vauchics e fenhantàs. Que B. Obama aubresca la boca ende díser òc o non o que se care, que son contra ; que sia prèste a un compromés, que son contra… Coma m’ac digó un republican : « Lo jorn qu’aqueste país aja lo Senat, lo Congrès (deputats) e lo president que sian republicans, tot qu’anguerà de plan ! » Aquò ne’vse bremba pas arren ? En çò nòste, l’oposicion, de dreta au mens, qu’a totjorn considerat qu’un president e un govèrn d’esquèrra – o que’s presentan atau – èran illegitims. Que comencè en 1981 damb Mitterrand e que contunha anueit. « L’esquèrra qu’es arribada au poder per efracion », ça digó un deputat a l’Assemblada nacionau. Atau mala fe e peguessa que balhan aus líders ua visibilitat a l’Asemblada e dens los mèdia. Deman ua oposicion d’esquèrra que harà obstruccion tot parièr. « La politica qu’es un sacerdòci », ça disen tots.

Editoriau de La Setmana, n°970

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
16 mai 2014 5 16 /05 /mai /2014 17:20

Euròpa : la mal maridada…

Vòli pas dire mas, vist de l’autre bòrd de l’Atlantic, la Mar grana dels Gascons, Euròpa sembla luènh… Lo pauc qu’agachi lo fenestron e que legissi los jornals, se pòt pas dire que nòstra part del planeta siá una preocupacion màger dels Estatsunidencs.

Se pòt comprene après tot e nosautres fasèm tot parièr e çò qu’es pròche nos tòca mai.

I a una diferéncia çaquelà : es que los quites jornals regionals o locals an una rubrica « Internacional » e fan part d’un o dos eveniments causits en foncion de lor importància supausada. En consequéncia, i a totjorn quicòm a legir suls Estats Units o los Estatsunidencs.

Aici, en America, la premsa e los mèdia en general, parlan dels Estats Units e de çò que los Estatsunidencs fan en defòra del país. Parlan tanben de l’estrangièr quand un Estatsunidenc es concernit qual que ne siá lo motiu : bona accion o assassinat !

Los mèdia s’interessan als « estrangièrs » pas que quand arriba una catstròfa : disparicion d’un avion comercial o naufragi d’un ferry-boat amb centenats de victimas, per exemple.

Donc per demorar en contacte amb la « vièlha Euròpa », me cal passejar sus la tela… En cò nòstre, coma dins los autres païses europèus, levat la « crisi » ucraïnesa, son las eleccions europèas que son la preocupacion màger dels mèdia senon dels Franceses.

E cada organ de premsa i va de sos sondatges per mostrar que los Franceses son de mai en mai eurosceptics.

S’ai plan comprés, la television oficiala a quelques problèmas per organizar de debats entre los líders de las diferentas listas que se presentan en França. L’òme de l’eissarpa roja es totjorn prèste a dire son « non » a Euròpa ; la presidenta blau marin qu’a un vent favorable desempuèi – e quitament avant – sos resultats a las eleccions localas, fa valer sas pretencions e refusa los oponents que li pareisson pas dignes de debatre amb ela. Los socialistas refusan de participar al debat per cò que seriá balhar un caractèr francofrancés a aquestas eleccions, cò que son pas ; propausan donc un alemand candidat a la direccion del parlament per li far rampèl, etc.

Los europèus convençuts prenon la retirada (Bayrou, Cohn-Bendit) ; nos demòra pas que de politicians que se trufan d’Euròpa coma de l’an quaranta mas que corron çaquelà après las indemnitas autrejadas…

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 11 de mai de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
15 mai 2014 4 15 /05 /mai /2014 16:21

Metèo e politica…

Los Estatsunidencs i escapan pas e las canals nacionalas, mas sustot localas, entre doas « reclamas » donan la paraula al tipe de la metèo que mostra gràcia a l’ajuda de sas mapas-radar fòrça detalhadas los endreches precises que seràn asaigats e la quantitat d’aiga que tombarà o qu’anóncia los revolums en formacion e lor direccion etc. Dins lo ròdol ont soi – Kansas e secaresa dins lo Nòrd –, los farmers (agricultors) qu’an de bòrias fòrça mai grandas que las nòstras, la seguisson amb atencion quitament s’agachan tanben lo cèl e las nivols e mai d’un se tròban lo matin de d’òra al cafè per dejunar d’un pancake – mena de tortèl – amb de siròp d’aseròl e de bacon e parlar entre autras causas… de la metèo per saber qual a agut mai de pluèja abans d’anar. Mas de politica, ges ! ni locala, ni nacionala, ni federala… Fa mai de trenta ans que veni en los Estats Units e dins aquel domeni, vengut mai savi benlèu, ara espèri que « mon American » pause las questions… Pel primièr còp ongan, en doas ocasions, un Estatsunidenc – un republican e un democrata – a volgut saber çò qué n’èra de França e de l’opinion dels Franceses suls Estats Units e sus Obama, d’Ucraïna e de Putin, etc. M’an dich tanben l’opinion qu’avián de lor país e de sa politica. Pel republican, lo problèma èra B. Obama qu’empachava lo desvolopament de la produccion del gas d’esquist que permetriá als Estats Units de lo vendre als Europèus per que se posquèssen passar del gas de Putin ! E parli pas de la lei sus la santat que seriá de despensas inutilas o quasi… Lo democrata èra mai en fasi amb las qualques idèas que pòdi aver sul sicut. Dos cases sonque mas aquela curiositat m’a semblat portar quicòm de positiu e de novèl dins un país que se crei sovent un « pòble elegit ».

Editorial de La Setmana, n°968

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
7 mai 2014 3 07 /05 /mai /2014 15:04

Permanéncia e cambiament

Quitament se, ara, la tela nos permet de demorar en contacte amb tot çò que se passa sus nòstra bona e paura tèrra, lo fach de se trobar a passejar luènh de l’ostal me càmbia mas marcas.

E l’afar d’Ucraïna, lo naufragi del ferry-boat en Corea o las cridadissas de nòstres politicians m’arriban ensordidas, un pauc coma quand vos metètz de coton dins las aurelhas per entendre pas lo rambalh que fan los vesins d’a costat o del dessús.

La setmana que veni de passar a tornar descobrir una part de la « grossa poma », Manhattan, m’a fach mesurar lo cambiament e la permanéncia d’aquela vilassassa estatsunidenca.

Permanéncia perque çò que prima aicí, coma pertot en los Estats Units, es aquela corsa fòla per far de moneda, sèt jorns sus sèt los dotze meses de l’annada. Dins l’industria de servicis, los emplegats son pagats amb una fonda la màger part del temps e comptan sus la pèça per melhorar la paga. Aicí çaquelà, la sola pèça vertadièrament comuna es lo « quarter » – un petit vint centimes apr’aquí – ; la « pèça » donc es un bilhet d’un dòlar o mai estant que balhar la pèça deu far entre 18 % e 22 % de la nòta que cab tanben a NYC 9 % de taxas. E coma los mai aluserpits, dins los restaurants en particular, sabon que los visitors europèus, especialament los Franceses, daissan pas la pèça volontàriament – n’avèm perdut l’abitud –, aquesta es indicada sus la nòta o escricha d’ofici al taus mai fòrt ! La moneda es pas quicòm de vergonhós al país de l’oncle Sam !

Cambiament tanben desempuèi l’atemptat del 11 de setembre de 2001, conegut aicí coma lo 9/11. An desvolopat una paranòia a l’entrada sul territòri mas tanben dins totes los endreches que se visitan e, de segur, las tòrres ont vos cal despolhar e passar a l’escàner.

La libertat es ara plan enquadrada !

Editorial de La Setmana, n° 96xx

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca