Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
31 mars 2014 1 31 /03 /mars /2014 01:02

Quinze jorns de « preséncia occitana »

Vòli pas dire mas aqueste ser, e per sièis annadas, las comunas de l’exagòn auràn un conselh municipal renovelat.

E quitament se lo vòte deuriá téner compte pas que de las consideracions localas, òm sap plan que la situacion politica e economica del país a una influéncia granda sul comportament de l’electorat.

Que qué ne siá, deman lo solelh se levarà e se colcarà coma a l’acostumada e nosautres aurem la jornada a far e la vida a se ganhar !

Los comentaris mancaràn pas dins los mèdia, e mai d’un estatjant dins sa comuna se farà, pendent una jornada o mai, l’exegèta de la situacion locala per analisar la reeleccion d’un o la tanada de l’autre. Es aital que la vida democratica fa son camin…

Mas, coma disiá l’autre, empacha pas los eveniments bons o marrits de prene plaça. Demest aqueles eveniments uroses, n’i a un que cal notar per çò que pertòca nòstra lenga e nòstra cultura. S’agís de la « quinzenada occitana » – jos l’egida del Conselh general d’Òut e Garona e de la region Aquitània – que, pel cinquen còp e del primièr al quinze d’abril, se debana dins nòstra departament.

Trobaretz dins la premsa lo luòc e la data de las diferentas manifestacions ; n’i a per totes : conferéncias, passejadas bilinguas, exposicions fòtos, balètis, etc. Cadun i deuriá poder trobar quicòm que l’agaradèsse !

O sabi que n’i a que se’n chautan completament e que considèran que tot çò qu’es a l’entorn del mot « occitan » son pas que vielhariás que seriá temps de daissar tombar per passar a quicòm mai coma las danças « western » o la musica de l’ora d’ara venguda de l’autre bòrd de l’Atlantica. Es plan conegut (sic) que serem sauvats pas que per l’angloamerican e tot çò que li es ligat !

Cadun pòt pensar çò que vòl de segur mas, personalament, cresi que, lo que vòl èsser a l’aise pertot sul planeta deu primièr plantar cavilha dins un endrech – o far las doas causas simultanèament.

Nosautres, las gents d’Occitània – dels païses d’òc – sèm astrucs de viure dins un país de l’istòria millenària e d’una cultura e d’una lenga autan vilèlhas.

Passan benlèu per de falords los que vòlon pas que tot aquò morisca e que luchan e trabalhan per que se reviscòle. Es totjorn mai aisit de desquilhar un arbre que non pas de lo far tornar créisser.

O devi dire : aqueles falords m’agradan !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge lo 30 de mars de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
24 mars 2014 1 24 /03 /mars /2014 16:07

Daissar córrer… Nani !

Vòli pas dire mas aqueste ser o la setmana que ven, las comunas d'en cò nòstre – e las de l’exagòn, de segur – auràn un executiu tot nòu. Coma cada sièis ans, la lei nos fa obligacion de tornar elegir nòstres representants.

Los analistas nos predison una abstencion importanta que marca, segon eles, la desfisança dels ciutadans cap al classa politica.

En cò nòstre, lo vòte es pas obligatòri e cadun de nosautres a sa filosofia sus aquela question.

I a los qu’estiman qu'es un dever en remembrança de nòstres aujòls que luchèron per aquesir aquel drech. I a las femnas tanben que se sovenon qu'aquel drech lor foguèt balhat sonque al sortir de la segonda guèrra mondiala. Totes aqueles an consciéncia que cal pas degalhar aquel espaci de libertat, quitament s’es per metre un bulletin blanc.

I a los que son decebuts per l’anar dels afars de l'Estat o de la comuna e que vòlon punir los que son en plaça.

Enfin, i a los « pescaires » qu’an decidit, un còp per totes, qu’èran pas interessats e que la « politica » èra pas quicòm per eles ! Eles, çò dison, an pro de pensaments per se ganhar la vida e an pas de temps à pèrdre !

Empacha pas que totas aquelas categorias de ciutadans – e ne poiriam trobar d’autras – vòlon aver de servicis publics, coma la pòsta o l’espital, pròches de l’ostal o dins lo vilatge, de rotas, de trens e que te sabi, ieu…

Dins la societat de consum que sèm, volèm tot e de tira ! E quand o podèm pas aver, fasèm portar la fauta al monde que son elegits. Disèm qu’es a eles de reglar los problèmas. A eles, las emmèrdas, a nosautres lo contentament…

Quitament los mai « serioses » que fan lor dever de ciutadan tornaràn pas veire lors elegits – cònsol, deputat, etc. – qu’a l’escadença de las eleccions seguentas, que sián satisfaches o pas ! Es pas estonant, dins aqueste cas, que los elegits vos « coneisson » pas que quand las eleccions s’apressan.

Vòli pas emplegar los grands mots mas la democracia es quicòm que se merita. Degun fòrça pas un elegit a l’èstre. Es el qu’es candidat a la carga publica e, donc, deu rendre compte a sos mandants. Mas nosautres avèm de responsibilitats tanben e seguir la vida de nòstra comuna, subretot dins los vilatges. Qui, demest nosautres, assistís regularament a las sesilhas del conselh municipal ?

Podèm pas repotegar se daissam córrer !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 23 de mars de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
24 mars 2014 1 24 /03 /mars /2014 16:06

L’eisharpa roja

Lo tribun de l’eisharpa roja que deu estar content ! Lo civisme deu son pòble e la clarvedença de sos dirigents venon de sauvar Crimèa deu malastre. La rason ? La « contrarevolucion » ucraïnesa qui miè lo parlament de Kiev a descàder lo president en plaça que miaçava la democracia e las libertats civilas e politicas dens un país que, dinc adara, èra considerat guaireben com un país suu camin deu progrès gràcia a la qualitat de sos elèits com lo Viktor Ianokovich o la Iolia Timoshenko. Compausada d’« elements trebles », qu’auré podut – e qu’ac pòt enqüèra, segon V. Putin – miar lo país a la catastròfa. La causa mei grèva qu’èra totun la miaça que pesava sus l’integritat fisica e la libertat de las populacions russas de Crimèa. Pensatz ! Ua de las prumèras decisions – hèra malastrosa, de segur – presas per los « contrarevolucionaris » qu’estó de proclamar l’ucraïnés lenga unica de tot lo país e, com ac digó lo nòste tribun nacionau : « La decision presa a Kiev qu’es ua vergonha ! Los Russofòns qu’an lo dret d’emplegar lo rus dens la lor vita vitanta. » Que i a país qui an besonh d’aver un tutor. Qu’es atau ! E V. Putin que pensa qu’es lo son dever de velhar au benestar deu pòble ucraïnés. Prètzhèit malaisit quan ua majoritat d’aqueth pòble n’es pas briga reconeishent e que hè l’aleta a quauqu’un mei. Cap a las indignacions europèas e estatsunidencas, lo « mèste deu Kremlin » que sap que pòt tornar har operacions semblablas de « civisme » acompanhat e musclat sens tròp de domau. Los tenents de la luta implacabla contra lo capitalisme que se’n regaudiràn ; los tenents deus drets deu pòbles a causir lo lor aviéner tanben. V. Putin qu’a comprés los ensenhaments de la democracia francesa : se trobar deu costat deus oprimits e qu’ac hè… au son profieit !

Editoriau de La Setmana, n°961

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
15 mars 2014 6 15 /03 /mars /2014 18:58

Malaise en Malàisia per James B. ?

Vòli pas dire mas, quitament s’es pas frequent – e urosament ! –, arriba qu’un avion casa per accident ; coneissèm tanben los desviraments d’avion per un passatgièr qu’a, segon el, de bonas rasons per aquò far : demandar l’asili politic per exemple.

I a tanben los desviraments organizats per los qu’an coma amira ultima la de promòure, çò dison, la doctrina del Profèta e la supremacia de sa doctrina sul planeta !

Dins aquel combat que los menèt a desvirar d’aeronaus civils per los far s’espotir sus las torres del Word Trade Center (New York) en 2001 e las anientar en mostrant aital la poténcia de lor Dieu e de lors idèas, los governaments e las companhias d’aviacion an degut prene de mesuras de mai en mai coercitivas per assegurar la seguretat dels transpòrts internacionals.

L’avion que se preniá, en los Estats Units, coma se pren un taxi fa partida dels imatges del passat. Levat dins los aeropòrts dels païses pauc desvolopqts – e encara ! – los viatjaires se devon sometre a de contraròtles rigoroses que lor fan pas totjorn plaser mas qu’es una de las condicions per qu’arriben a bon pòrt.

Fins ara, la situacion d’un aeronau èra coneguda : normalitat, « crash », desvirament, etc. D’autras situacions, gessidas de l’imaginacion d’un escrivan de libres policièrs o d’espionatge, fasián partida pas que dels libres justament o dels films-catastròfa…

Coma totjorn, la realitat pòt despassar la ficcion ! Lo vòl MH-370 de la Malaisian Airlines desapareguèt dels radars de contraròtle sens cap d’avertiment, de « may-day » o quicòm mai. La mobilizacion dels diferents païses se faguèt de tira mas res de res se poguèt pas trobar. Pas mai d’avion dins l’aiga o jos l’aiga que d’espina dins un piòt !

E ara, ne’n son a pensar que l’avion es estat desvirat d’una faiçon professionala que lo mond responsables an atudat los transpondeires que permeton de « trobar » l’avion. Aqueste auriá volat pendent oras après èsser estat « perdut » !

Dins un film, lo James Bond torna trobar un avion cargat d’ogivas nuclearas… Demòra pas als governaments e als servicis secrets qu’a demandar a lor OSS 117 o James Bond de servici de resòlver l’afar…

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge lo 16 de mars de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
13 mars 2014 4 13 /03 /mars /2014 10:58

Lo cinisme dels « dieus »

Amb totes aqueles mèdia que se fan lo resson, mantun còp sens destriar res, de çò que se passa en cò nòstre e al defòra, i auriá de qué èsser descorat e… atudar los molins de paraulas e d’imatges, crompar pas mai las gazetas e se contentar d’agachar lo cèu blau en escotant lo bresilhadís dels aucèls ! Pasmens, m’an totjorn dich que podiái pas demorar dins mon mond, sens me preocupar del vesin ; m’an parlat de l’influéncia del movement de las alas d’un parpalhon sus la rèsta del planeta. Enfin, fau partida d’una generacion que cresiá encara fòrt e mòrt que la fe podiá desplaçar las montanhas ! O sabi qu’a totjorn existit… mas ai degut venir mai sensible al cinisme dels politicians e dels òmes de poder en general ! An pas que lo mot « Progrès » a la boca en disent qu’es la solucion de totes nòstres problèmas ; mas, per capitar, an besonh que las petitas mans quiten de parlar moneda e trabalhen mai per que França pòsca servar son estatut de poténcia mondiala… Tot aquel mond semblan pas aver comprés que las generacions novèlas, qu’an popat lo vedèl d’aur per una màger part, se chautavan coma de l’an quaranta d’aquel pastifasti cocardièr. Son de mai en mai nombroses a anar pàisser dins los prats vesins per çò que i tròban una èrba mai verda. E lor digatz pas qu’an pas cap de reconeissença cap a lor país ! Per eles, cal èsser un endarrierat per contunhar de pensar en tèrmes exagonals. Fins ara, la França d’ennaut, soleta, podiá pensar aital e exigir de la França d’enbàs que perdèsse sa vida per la ganhar ! Çaquelà, son las gents sens importància que permeton a una comunitat de viure. O vesèm amb las eleccions venentas quand un fum de cònsols – amb lor equipa –, subretot dins las petitas comunas, refusan de jogar los Sisif un còp de mai.

Edotorial de La Setmana, n° 960

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
9 mars 2014 7 09 /03 /mars /2014 13:38

Una jornada per an…

Vòli pas dire mas fa pas bon a l’ora d’ara de s’afirmar pas – al mens en paraulas –feminista ! E França, totjorn prèsta a far la leiçon a l’univèrs, gaireben dins totes los domenis, festeja la « Jornada mondiala dels dreches de la femna ». Los mèdia son de la partida e se fan lo resson de las activitats governamentalas e las associacions divèrsas e variadas per promòure aqueles dreches. Perque pas !

Una democracia es censada assegurar a totes los ciutadans d’un país determinat de dreches egals e tanben de devers.

Los Angleses aimavan de se definir coma gents qu’avián res d’especial ni fisicament ni intellectualament e disián que se trobavan pas qu’una qualitat – se n’èra una ! – : èran un pauc mens pecs que totes los autres !

Los Franceses que sèm an pas jamai agut un comportament aital. França, un país constituit de tota eternitat segon la dòxa en cors, es la quintesséncia de çò que s’es fach de melhor sus tèrra e dins de domenis divèrses. Coneis pas qu’un sol pòble (sic) e parla pas qu’una sola una lenga, universala, clara et precisa. A inventat los dreches de l’Òme – encara que, desempuèi qualque temps sián venguts « los dreches umans » [ copiar-pegar de l’anglés !], la libertat de paraula, de consciéncia, de… tot, qué ! e la de-mo-cra-cia…

Coma se fa alavetz qu’aqueste imatge d’Epinal siá embrecat per qualques detalhs de l’Istòria ?

Insistarai pas sus la cremason de mantunas femnas quand èran consideradas coma fachilièras e autras besucarietas ! Tot aquò se passava longtemps a – encara que ? – avant que lo grand Descartes nos impausèsse lo cartesianisme que faguèt de nosautres de personas rasonablas e capablas de veire las injustícias e de las corregir.

Fins ara, çaquelà, nòstres elèits, los elegits, los caps d’entrepresas, etc. an pas quitat d’espepissar lo sens d’aquel mot : « egalitat » que se pòt legir sul fronton de nòstras comunas. Es talament quichat entre la « libertat » e la « fraternitat » que n’es demorat, fins a una epòca recenta, atrofiat.

França que fa la leiçon balhèt pas qu’en 1946 lo drech de vòte a las femnas. A l’ora d’ara encara, prenon 25% de paga en mens per un trabalh identic a lo dels òmes e se tuman al « plafon de veire ». Per ieu, mas devi pas èsser feminista !, quitament s’es pas lo sol problèma, es lo mai important dins un país qu’a fach la causida, coma tantes autres, d’adorar lo vedèl d’aur.

A l’an que ven, ailàs ! per una novèla « Jornada de las… femnas » !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 9 de mars de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
5 mars 2014 3 05 /03 /mars /2014 15:43

Logorrèa egocentrica…

Òsca la nòsta « republica bananèra » ! Qu’aperavan atau los regims d’America centrau que n’èran pas sonque dictaturas « regidas peus interès privats de la prevaricacion ». Ne soi pas mei susprés de véder dens la premsa – dita de qualitat e d’informacion – tau o tau eveniment hicat e desvolopat en Ua, eveniment que, dens ua democracia normau, ne s’ameritaré pas sonque ua braca en pagina interiora. Teles e ràdios que hèn rampèu e los intervenguents professionaus que paraulejan a tengut sus quaucomet que, ça disen, n’a pas nada importància. Ne parli deus micro-trepaders ende illustrar los lors perpaus e e ns’amuishar que la nòsta « democracia » n’es pas ua paraula vueita. Tot qu’es dens tot, e recipròcament, com disèva l’aute ! De’s demandar com se hè que la premsa-papèr es en crisi e que la telerealitat senhoreja ; o aquò que vòu díser benlèu que la responsa es contenguda dens la question. Los nòstes politicians que ns’an comprés. Los Francés que « vòlen » mei de transparéncia, vam, zo tà la transparéncia ! mei d’açò o d’aquò, vam, zo ! Lo lor « petit comèrci » n’arrecula pas davant los sacrificis ! Insistèssem un pauc mei, que nse harè crèdit ! Dens lo lor vocabulari, dejà estequit, n’an pas mei plaça entaus mots com « silenci » o « respècte » e la lor logorrèa que’us ten lòc de programa entà un usatge locau, sonque. Se « Corresa [deu èsser] avant Zambèsi » – expression de R . Cartier – ne deuré pas empachar de s’interessar a Euròpa e aus con·hins d’aquesta tanben… Ucraïna, per exemple. Mes « morir entà Dantzig » qu’es passat de mòda e, entau quite líder deu partit d’Esquèrra, « n’am pas arren a har en Ucraïna ». Putin, si ? Que se n’anaré temps que las « valors democraticas » e’s repleguèssen en deçà de la linha blava de Las Vòsges !

Editoriau de La Setmana, n°959

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
3 mars 2014 1 03 /03 /mars /2014 00:05

La premsa e… los candidats

Vòli pas dire mas, d’aquesta passa, gaireben totas las paginas regionalas de nòstres jornals son envasidas per las fòtos de presentacion de las listas que vòlon ensajar o de demorar « als afars », coma se ditz, o de conquistar la comuna.

Per aquò far, los uns coma los autres, de segur, an besonh de la premsa escricha.

Dins nòstras contradas, los mejans audiovisuals nos son comptats. La television e la ràdio d’Estat an faches qualques progrèsses mas demòran estacats a las vilassas, a còps las vilòtas, e considèran, volens nolens, que los vilatges e vilatjòts son pas de comptar.

Avèm ben qualques ràdios localas mas, levat dins lo ròdol ont emeton, demòran çaquelà confidencialas, me smebla.

L’avantatge de la premsa regionala es que, amb sas paginas localas e gràcia a son fialat de correspondents, es capabla de respondre quasiment a totas las demandas, se o vòl.

Los candidats a la comuna de lor localitat o sabon qu’ensajan de far passar non solament la fòto de la futura equipa mas tanben la del cap de lista e, cerièsa sul pastís, lo tèxte de lor programa.

Es sus aquel darrièr punt que las causas trucan lo mai sovent. Totes los candidats comprenon pas que lor programa passe pas dins son entièr. Coneisson pas forçadament las contrenchas de la mesa en pagina e las autras de tota mena.

Dins lo ròdol d’Agen, avèm l’escasença d’aver tres mèdia mentre que, dins un fum d’autre luòcs, n’an pas qu’un. Segon lor sensibilitat, los candidats pòdon « favorizar » lo medium supausat èsser d’esquèrra o l’autre que dison de drecha o encara se fisar a vòstre jornal favorit « Lo Pichon Blau » (Le Petit Bleu).

Generalament, los candidats « fan » lo mercat per se far mai conéisser, eles e lor programa, en distribuïssent lor « jornal de campanha » o mai simplament lor profession de fe ; e, dins los vilatjòts, meton lor programa dins las boistias de letras o tenon una acampada de presentacion.

Amb lo temps, un part importanta del « folclòr » a desaparegut. Las reunions, quand ne i a, son generalament compausadas pas de personas convencudas e las cridadissas d’autres còps son pas mai a la mòda e s’enten pas mai parlar politica, quitament locala, dins los cafès que, de tota faiçon, fa longtemps que son estats desertats !

L’animacion de nòstres vilatges, quand existís passa pas mai per las eleccions municipalas !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

DImenge, lo 2 de mars de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
26 février 2014 3 26 /02 /février /2014 09:52

Glòria e corta vista

Coneguda causa siá, França es una nacion millenària que son ròtle sus la scèna mondiala pòt pas èstre escafat. Demòra una de las solas poténcias a aver la capacitat d’intervenir en defòra de sas frontièras. Vau pas alongar la lista dels arguments emplegats pels tenents de la dòxa majoritària en cò nòstre per çò que totes aqueles son pas a escampar a priori. Çaquelà, empacha pas de constatar que los responsables politics, que sián « als afars » o pas, an generalament una vision identica per respècte a la grandor passada e… presenta ! L’Istòria – la granda ! – pòt quequejar mas se torna pas escriure. França pòt pas negar son passat de poténcia coloniala e ignorar los païses qu’a considerat pendent un bèl brieu coma son claus. D’aquí, lo consensus entre las diferentas fòrças politicas per intervenir en Mali e Centreafrica. Mas durarà pas qu’un temps en causa, primièr, dels còsts encorreguts e, segondament, del prètz politic a pagar per nòstres politicians que son coratjoses fins a un certan punt ! Se sap que nòstres elèits son en favor d’una integracion europèa mai granda mas… a la francesa ! E cal ben dire que son estats o malastrucs o corts de vista mai d’un còp. Pels mai joves, una remembrança : F. Mitterrand qu’es pas estat un missant Europèu, cresiá que l’unificacion d’Alemanha èra una causa marrida e que, de tota faiçon, se fariá pas (sic). La diplomacia nòstra – e europèa – a jogat los abonats absents a propaus dels eveniments en Ucraïna, quitament après lo viratorn de V. Ianocovich quand refusèt de signar una convencion amb Brussèlas. Sembla pas aisit per totas aquelas gents formatadas dins lo mòtle de l’ENA de daissar lor confòrt intellectual per s’acarar a de realitats que considèran d’una autra epòca. Un grand país que França !

Editorial de La Setmana, n°958

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
26 février 2014 3 26 /02 /février /2014 09:48

Paritat sus las listas…

Vòli pas dire mas, a flor e a mesura que las eleccions municipalas se sarran, los estats majors i van cadun de lor benediccion dels caps de lista, etc.

Cada partit exagonal preten d’èsser lo qui fa vòste linge mai blanc ; e soi segur qu’anarián fins a nos prepausar de causir entre lor candidat e dos dels partits vesins e enemics a l’encòp, mas benlèu son pas segurs de la responsa o un comunicant de l’equipa lor a dich qu’aquela publicitat èra ja presa per una marca de lessiva !

De segur, los mèdia exagonals s’interessan subretot a las vilas grandas o mejanas per çò que son percebudas coma un rebat de la politica nacionala amb las luchas pel poder que son plan afortidas.

Es de notar que nòstres elegits, cumulaires de mandats electius e sovent presidents d’organismes territorials ont la cooptacion es la règla, son pas pressats de se desfar d’un mandat o d’un autre.

Quitament se mai d’un a fach assaber qual mandat l’interessariá mai dins un avenidor post-2017, gaireben totes semblan d’aver decidit de far la causida sonque lo jorn de la data fatidica que serà impausada per la lei.

Fan aital la mòstra de lor devoament al ben public, non !

En cò nòstre, ai pas fach lo compte mas n’avèm çaquelà qualques uns dins aquela situacion de « sacrifici » personal per… nosautres, paures bedigasses que sèm e que lor ne sèm pas totjorn reconoissents.

Urosament qu’avèm la premsa locala, la que « ven de papièr » – coma o dison a París ! – per nos assabentar sus las vilòtas e los vilatges. La lei que demanda una paritat estricta a partir de mila electors facilita pas las causas.

Se consideram que i a generalament doas listas, aquò fa quaranta personas a trobar demest lasqualas es necessari d’aver vint femnas. E vos pòdi dire qu’es estat un còpacap per un fum de caps de lista en cèrca de candidatduras.

O sabi que la lei es estada votada per far accelerar la paritat femna-òme dins la vida publica mas los cambiaments de las mentalitats seguís pas totjorn coma o volrián los elèits que se dison « esclairats ». I tornarai…

Croica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 23 de febrièr de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca