Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
18 janvier 2014 6 18 /01 /janvier /2014 18:23

Pel trauc de la sarralha…

Vòli pas dire mas, amb las eleccions que s’apròchan e los eveniments metuts en evidéncia per la « premsa de gandòla » per çò que concernisson de personalitats politicas, es pas deman que los jornalistas – qualas que sián las apellacions que lor son balhadas : « furga-mèrda », enquestaires, exegètas… – seràn al caumatge, levat se lor jornal fa quincanèla !

E soi content per eles que lo periòde del plen emplec es acabat desempuèi un brave brieu.

Ne parlavem ja la setmana passada. Lo debat es dubèrt, mai que jamai, per saber los limits qu’un medium se deu impausar cap al « drech de saber » del public o del lectorat.

D’unes jornalistas meton en avant lo còdi de deontologia de la profession que sacraliza, en principi, lo respècte de nòstra vida privada. D’autres pensan que, se lo public ne vòl, li’n cal balhar per çò qu’es el, lo lectorat, que fa viure un jornal – o un autre medium qual que siá. Los proprietaris o los accionaris del medium concernit son interessats subretot per un retorn sus investiment.

L’argument màger del magazin, autor de l’exclusivitat – scoop en francés ! – es estat de dire, entre autras causas, qu’aquò interessava los legeires e que pagar 30 000 euros per fòtos presas a l’amagat e ne tirar un « benefici » de gaireben 300 000 euros, aquò valiá lo còp quitament se, en seguida, corrián la risca d’èsser condamnats per la justícia.

Las personalitats politicas, elas, son partejadas tanben. I a las fatalistas que pensan qu’es inerent al job de politician ; i a las que son pel respècte de « lor » vida privada mas qu’estiman qu’es pas tan grèu qu’aquò quand es l’adversari politic ; enfin i a las que se veson o se creson investits d’una mission e qu’estiman que ne devon far un sacerdòci vertadièr e que s’apartenon pas pus mas apartenon a França. Aqueles an pas cap de secrets per nosautres, ça dison. La declaracion de M. Mélenchon foguèt mai qu’esclairanta sus aquel sicut. Riscariá de li agradar pas foguèsse comparat a una Joana d’Arc qu’enteniá de voses mas, per ieu, se pren per una Joana modèrna que Dieu o lo Grand Tot l’a causit per liberar França de totes sos enemics : lo capital, los patrons, la moneda, etc.

Deuriam pas doblidar que la Revolucion francesa a produsit un Robespierre mas tanben una Charlotte Corday !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-garonne

Dimenge, lo 19 de genièr de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
16 janvier 2014 4 16 /01 /janvier /2014 17:03

Jol capèl o en plen lum…

Quitament se balha l’impression, per un observator del defòra, d’èsser, a còps, una republica bananièra, França demòra una democracia amb tot un arsenal juridic que deu servir normalament a la proteccion dels ciutadans. Avèm aital la presompcion d’innocéncia que tot ciutadan es en drech de revindicar… Apondrai solament una causòta : sovent aquesta presompcion es mai aisida a far respectar per los qu’an un bon avocat e la moneda que l’acompanha – qui ? l’avocat, de segur ! Avèm tanben lo respècte de la vida privada… Aqueste, coma la precedenta, pòt èsser a geometria variabla segon que vos podètz pagar garda-espaldas, avocats de renom o pas ! E, desempuèi qualques annadas ara, assistissèm a una proliferacion de mejans de susvelhança, renduda possibla gràcia a la tecnologia modèrna que sèm gaireben totes a badar. Mas, miracle de la semantica, sèm passats de la vidèosusvelhança a la vidèoproteccion ! E las organizacions privadas coma los poders publics nos vantan la fisabilitat de mai en mai granda d’aquelas camèras que siá sul malhum rotièr o per carrièra, suls edificis publics o los magazins, etc. e que nos filman de contunh sens comptar los paparazzi. Sabi pas se devi mençonar los malhums socials per çò que, sus aqueles, sèm volontaris per desvelar nòstra intimitat. Per parafrasar Brassens,cresi, fuguèt un temps que se ne parlava pas qu’a « la femna e al metge » ! L’argument de sos promotors es que « riscatz pas res s’avètz res a vos reprochar ». Coma disiá l’autre : « Tot òme galhard es un malaut que o sap pas ! » Ieu, m’amagui jos un capèl ! mas son nombroses los qu’an pas de capèl e que lor cocura se tròba a la Una de la « premsa de gandòla » e los legèires an lèu fach de ne tirar una conclusion de culpabilitat… Òsca Big brother !

Editorial de La Setmana, n° 952

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
12 janvier 2014 7 12 /01 /janvier /2014 11:39

Respècte de la vida privada… a geometria variabla !

Vòli pas dire mas, mentre que los cònsols en fin de mandat e los candidats novèls son a finalizar lor lista – segon la règla establida per la lei : paritat dels sèxes e alternància òme-femna – per las eleccions municipalas que s’apressan, la ròda contunha de virar.

Los fulhetons mediatico-politics mancan pas mas coma ne sètz assabentats per totes los mèdia, ne vau pas tornar parlar ieu tanben : de tota faiçon, es pas « ma taça de tè » coma dison nòstres vesins anglosaxons.

Çaquelà, me pòdi pas empachar de notar que los Franceses que dison detestar los furgassaires professionals de la « premsa de gandòla » se ronçan suls mèdia qu’expausan la vida privada – e que deuriá l’èsser – de las personas conegudas que sián artistas o personalitats politicas.

Per se’n tenir pas qu’a l’epòca modèrna, i a totjorn agut de mèdia per – jol cobèrt de salubritat publica ! – lançar de rumors o denonciar los « escandals »… e an agut lo lectorat necessari per prosperar malgrat las accions en justícia e los procèsses perduts gaireben a cada còp !

Quitament se sèm pas interessats per aquela premsa « especializada », la podèm pas mancar en anar crompar nòstre jornal que las afichas grandas sul « cancre » d’un o sus l’« infedilitat » d’un autre sens oblidar « las espròvas òrras » enduradas per un tresen vos fan cortègi fina a la pòrta del magazin de la premsa !

I a pr’aquò de personalitats, subretot politicas, qu’escapan a la curiositat d’aquela premsa, e sovent de la premsa « normala ». E quand se’n parla, an pas lor fotografia per acompanhar los articles que son pas que d’articlòts.

L’exemple mai clar es lo d’un avionaire celèbre qu’es estat pendent d’annadas lo cònsol de sa comuna e es encara senator. Sos quites collègas defendon amb acarniment lo presompcion d’innocéncia e venon de refusar als jutges la levada de son immunitat parlamentària.

Se se’n parlèt après aquel refús, desempuèi es lo silenci ràdio. Semblariá pr’aquò que las accions d’aqueste senator foguèsson pas exemptas de criticas, per lo mens !

Mas quand acomolatz e una foncion electiva e la possession de mèdia importants sens parlar de las usinas interessant la defensa nacionala, sètz un pauc mai egal ! que totas las autras personalitats e los autres ciutadans…

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 12 de genièr de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
7 janvier 2014 2 07 /01 /janvier /2014 20:44

Impossibla diarquia…

Ende virar, que vira… l’arròda ! E nosauts, que caminam cap a un avénguer qui ne hè pas los uelhs de Chimena aus praubòts qu’èm. Lo nòste president que presentèt los sons vòts au país e, tà har brac, digó que contunharé de tirar camin – politicament, s’enten ! – pr’amòr que pensava que la tralha causida èra la bona. Que mençonè tanben l’aumentacion de las talhas e de las taxas divèrsas, gessidas deu cap deus nòstes tecnocratas – que lo planeta tot e ns’enveja ! – tà díser que se rendè compte que la carga e començava de pesar sus las nòstas espatlas, mès que deman anaré miélher. Quin solaç ! Mès la part mai importanta de la soa intervencion es, de segur, la soa intencion de prénguer en mans los problèmas qui se pausan au país… Lo president vad un president « normau » e lo prumèr ministre vad donc un « collaborator » ! Que’vse deuré har pensar a quauqu’un, non ? qui avèva retengut la frasa deu president Chirac : « Que decidissi e qu’es eth [lo prumèr ministre] qui aplica las meas decisions ». Damb la decision deu Jospin de demingar lo mandat presidenciau a cinc ans e d’inversar las eleccions presidenciau e legislativas e la faiçon que lo petit Nicolas avó d’aplicar la soa foncion, tot a cambiat ; quitament se los dus son supausats formar ua diarquia, ne marcha pas dens la mesura que los ciutadans espèran ausir la « votz deu mèste ». En mei d’aquò, degun, demest los membres deu govèrn ne’u pòt panar lo job mentre que lo quite Melenchon e vòu la plaça deu prumèr ministre ! Tot aqueth monde que semblan passar lo lor temps a voler prénguer la plaça de l’aute ! E seré pr’amor que n’an pas cap de pensament ende çò que concerneish la vita vitanta coma los ciutadans « normaus » ? Problèma d’esquèrra ? de dreta ? ne sembla pas… per un còp, l’unanimitat ?

Editoriau de La Setmana, n°951

Voir les commentaires

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
3 janvier 2014 5 03 /01 /janvier /2014 00:55

An novèl, novèla annada !

Un s’acaba, un autre comença… Fai tirar, Marius ! M’an dich que qualques uns legissián l’editorial en primièr tanlèu que recebián La Setmana. Sabi pas s’es vrai mas fa totjorn plaser d’entendre compliments !

Sembla pas mas fa ara dètz e sèt ans que vos veni trobar gaireben cada setmana, non pas per vos assabentar que sètz al mens autan al fial coma ieu de çò que se passa en cò nòstre o al defòra mas per vos far partejar mon punt de vista sus tal o tal eveniment que m’a pertocat.

M’agradariá de poder trobar un quicòm que degun ne parla dins los mèdia mas sabètz ben que sèm negats dins un tal flux de novèlas escampadas de contunh dins la premsa, sul fenestron o los malhums socials qu’es pas aisit d’èsser « original » !

L’important, çaquelà, es que La Setmana a tengut la promessa qu’aviá facha dins son primièr numèro : de paréisser regularament, çò qu’èra una escomesa granda. O a fach amb un nombre redusit – es la cas de dire ! – de jornalistas professionals e de benevòls que mandan d’articles regularament o de quora en quora.

D’encoratjaments per contunhar son prètzfach, La Setmana ne’n manca pas, mas las criticas mancan pas tanpauc. I a la tropa indefugibla dels iakà e faudriá que que, nosautres Occitans, coneissèm lo secret per ne clonar a paladas.

I a las criticas sus la qualitat de la lenga, los diferents parlars que son pas representats, etc. Aquestas son presas en compte, quitament se aquò se vei pas totjorn.

Vos demandi l’indulgéncia per la còla de Lescar que farga vòstre setmanièr : trobar los subjèctes, escriure los articles, metre en pagina… e que fa plan mai que las trenta cinc oras !

Ara, La Setmana es pas mai soleta ; i a un jornal electronic sus la tela e, dempuèi la fin de decembre una « web tele » es nascuda. Vòstra fidelitat nos permetrà de far un jornal mai bon…

Bona annada a totes !

Editorial de La Setmana, n°950

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
28 décembre 2013 6 28 /12 /décembre /2013 16:03

Bona annada a totes !

Vòli pas dire mas lo mercat de mon vilatge èra tristonet aqueste dissabte matin !

Vertat es que lo temps èra pas de la partida : fasiá pas freg mas ploviá çò qu’encoratja pas los mercadièrs a far lo desplaçament.

L’autra rason benlèu, e màger de mon punt de vista, es que lo periòde de Nadal es l’escasença – quand se pòt – de ramosar la parentèla e far un pauc mai ribòta qu’a l’acostumada. E encara es un eufemisme !

Pels crestians, Nadal es una fèsta religiosa que celèbra la naissença de Jèsus. Mas, dins una societat occidentala, ara largament descrestianizada, que sa sola fe es l’adoracion del vedèl d’aur, Nadal balha çaquelà l’oportunitat de se rescontrar e partejar una serada o una jornada amb d’amics pròches. Es un dels moments de l’annada que lo mond que o pòdon se daissan anar e de la pança e del pòrtafuelha !

Cal ben dos o tres jorns per tornar èsser prèst per lo repais del cap d’an… Serà totjorn temps, un còp genièr adralhat, de pensar a far d’estalvis.

Pendent tot aquel periòde çaquelà, empacha pas la misèria e lo malastre de se passejar… Menconarai sonque los « Restos du cœur » – e urosament que i a d’autras organizacions tanben ! – que coneissen una creissença espectaclosa dins lo nombre de repais servits e de las ajudas acordadas a un o l’autre. De segur, Coluche pensava que bastariá pas que qualques annadas per eradicar lo problèma. Lo pauròt s’èra enganat ! Los poders publics, quals que sián, son plan contents de trobar benevòls per far lo trabalh que deuriá èsser de sa competéncia !

Dimècres, l’an novèl serà demest nosautres e, amb el, son cortègi d’eveniments aüroses e malaüroses. Coma la malautiá, la misèria arriba a caval e se’n torna pas qu’a pè ! Deguèssem prene pas qu’una resolucion, poiriam decidir de portar mai d’ajuda benlèu al vesin vesedor o pas.

Cadun de nosautres deu luchar, o sabi, per s’embarrar pas dins son confòrt personal siá per pigresa siá per indiferéncia a la situacion dels autres. Nòstra societat ne’n serà que mai bona e per parafrasar çò qu’es ja estat dich mai d’un còp per un o per l’autre : Se cal pas demandar çò que los autres o la poténcia publica pòdon far per nosautres mas si ben çò que podèm far, nosautres, per eles !

Bona annada a totes, plan granada e acompanhada !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 29 de decembre de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
21 décembre 2013 6 21 /12 /décembre /2013 16:17

Un senator refractari a… las multas !

Vòli pas dire mas vesèm de causas « curiosas », quitament dins los mèdia ! Après la revelacion per un setmanièr satiric non pas de las valenças de Politon mas de las « valenças » d’un politician, ara vengut senator per la gràcia d’un partit d’esquèrra mai o mens egemonic, denhèron ne parlar sul fenestron – parli pas que de las canals publicas – un detzenat de jorns après.

Aquel monde (de las canals), lor cal totjorn un temps de reflexion… L’afar es digne o pas d’èsser portat a la coneissença dels Franceses ? Nòstra libertat d’informar deu passar per lo rendut compte de causas segondàrias ? Sabètz, quitan pas de vos dire qu’eles – pas os autres ? – an un còdi de deontolotgia.

Val melhor entendre aquò que d’èsser sord !

Aquel politician donc es estat pendent d’annadas un elegit màger de la region Isla de França, sabètz la que baileja lo sénher Jean-Paul Huchon qu’a lo biais per se far de clientèla demest los caps que sián socialistas o vèrds…

E en sa qualitat d’elegit « important », a agut lo privilègi d’una veitura de foncion pendent annadas, es a dire que pagava pas la veitura, ni l’assegurança, ni l’essença. A ! lo paure, li caliá pagar aparentament los parcatges e las multas e èra responsable, de segur, se fasiá colhonadas sus la rota.

Figuratz-vos qu’aquel paure politician es estat un parangon de civisme e a doblidat de pagar gaireben vint mila (20 000) euros de multas divèrsas !

Ò, es pas un òme fièr e la setmana passada, sul fenestron, reconeissiá volontièrs que s’èra pas comportat coma caliá benlèu e qu’anava pagar çò que deviá a la region…

Lo brave òme ! Deu recebre a l’entorn de dètz mila (10 000) euros d’indemnitats cada mes mas paga pas sas multas o solament quand los servicis administratius de la region menaçon de lo citar davant un tribunal.

Vos o ieu, i a longtemps que las causas serián estadas regladas per çò qu’auriam recebut la visita d’un ussièr e, davant nòstre refús o missanta volontat, los mòbles serián estats sasits e nos seriam retrobats en preson.

Vos o ieu, seriam estats moquets o vergonhoses ; el, totjorn « fièr coma un bar tabat » – veire los romans de San Antonio - Frederic Dard.

La morala e l’onestetat serián donc pas que pel paure monde e non pas pels elèits ? Se cal pas estonar que, lo jorn de las eleccions, los electors aiman mai anar pescar que votar…

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 22 de decembre de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
17 décembre 2013 2 17 /12 /décembre /2013 23:53

Au pè de l’arbe…

Pendent guaireben duas setmanas, França n’es pas estada au centre de las preocupacions deus mèdia. Pendent tot aqueth temps, qu’avem viscut, per procuracion de segur, en Africa ! La mòrt de Mandela qu’estó l’escadença de hicar en avant lo caminament d’un òme qui, estosse estat catolic, auré vis ua quasi-unanimitat ende demandar que sia sanctificat ! D’ara endavant, qu’es ua icòna entà milions de gents. Durarà ? Ne durarà pas ? l’Istòria que jutjarà… Los pòbles de Mali e de Centreafrica que serén plan inspirats de seguir la soa « doctrina » mès ne soi pas segur qu’ac vòlhan ! De tota faiçon, los mèdia que son passats a quaucom mei… Nadau que s’aprèssa e semblaré que la sola preocupacion deus Francés estosse la crompa de joguinas electronicas o pas, made in France de preferéncia, entà acontentar grans e petits. En aqueste periòde, que soi estat plan susprés de véder que lo nòste prumèr ministre, damb l’acòrd deu president, pres de remòrs o conscient de la soa responsabilitat, que ven de tornar díser a Kemper qu’ua proposicion de lei constitucionau pertocant las lengas regionaus e seré inscriuta a l’ordi deu jorn prioritari. De duas causas, ua ! Com, au delà deu percors parlamentari, cau un referendum entà l’aprovacion definitiva, que deu pensar que ne cor pas una risca grana de har deu Pair Nadau ; o alavetz que sap que los tanhents d’aqueras lengas e culturas e seràn contents com drollets damb las joguinas a Nadau e que ne haràn pas deus colhons a las eleccions que s’aprèssan. Cadun que sap que las promessas n’engatjan pas sonque los que las creden e quan veden com lo poder se compòrta dens l’afar de l’aeropòrt de Nantas, ne nse cadré pas har illusions. Los especialistas de torns de passa-passa son los que nse govèrnan… Bon Nadau a tots !

Editoriau de La Setmana, n°949

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
14 décembre 2013 6 14 /12 /décembre /2013 15:58

Lo bracejaire illusionista…

Vòli pas dire mas ne i a qu’an degut aver de tressusors retrospectivas lo jorn dels obsèquis de Mandela, amb la preséncia d’un centenat de caps d’Estat venguts d’un pauc pertot e demest los quals i aviá, de segur, lo president dels Estats Units.

Pendent tota la ceremonia dins l’estadi de Soweto (Africa del Sud) que durèt oradas, i aguèt un arlèri, « badjat » e tot, tot a costat de l’endrech ont cada personalitat fasiá son discors de lausenja del grand òme que veniá de passar après una vida excepcionala. Auriá pogut far un carton !

Aquel òme aviá una bona rason per costejar los « grands d’aqueste mond » ; es qu’èra aparentament l’interprèta oficial pels sords e muts e revirava los prepausses de cadun dins la lenga dels signes…

Personalament, trobavi que bracejava totjorn un pauc de la meteissa faiçon mas, quand coneissètz pas res a quicòm, metètz aquò sul compte de vòstra ignorància de la causa ! E ieu, soi coma un fum d’autras personas, la lenga dels signes me parla pas !

Çò de susprenent dins aqueste afar es que los sords e muts se son trachats de tira qu’aquel « interprèt » interpretava pas res e que fasiá pas que bracejar a l’asard Baltazar ! Mas podián pas far grand causa dempuèi lor ostal e es pas segur, quitament s’avián telefonat a la polícia qu’aquesta los auriá preses al seriós ! Dins de circonstàncias aital, i a totjorn la possibilitat qu’un illuminat ensage de semenar la panica.

L’estadi deviá èsser claufit de policièrs e d’un fum de tiraires d’elèit que devián èsser postats als endreches estrategics. En mai d’aquò, los gardacòrs dels caps d’Estat, aurelhon en foncion e pistòla jos la vèsta, devián èsser en alèrta tanben.

Idèa bona pels « fòls de Dieu » o autres sectators ! Lo còp que ven, los interprètas especializats dins la lenga dels signes o quicòm mai seràn l’objècte d’una atencion tota particulara de la part dels servicis policièrs.

Seriá estat un productor de film a mostrar una scèna aital, lo mond se serián trufats de l’inversemblança de la situacion.

Pel « vulgum pecus », aquel òme a fach illusion en bracejant. Ne coneissètz pas, de personas sensadas interpretar nòstres desiderata e que fan pas que batalar e bracejar ?

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 15 de decembre de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
11 décembre 2013 3 11 /12 /décembre /2013 09:43

« Tata » Mandela !

Vòli pas dire mas, que siá en francés o en occitan, seriá dificile de parlar pas aquesta setmana de « tata » o « madiba » o tot simplament de Mandela.

Ven de nos laissar – de desaparéisser coma se ditz de las personas importantas – a un atge avançat quitament per l’ora d’ara. Ne teniá nonanta cinc !

Un òme de la destinada excepcionala ! ça dison totes los mèdia. E, de segur, sa rubrica necrologica èra prèsta desempuèi un brave brieu qu’amb un òme aital, òm a pas lo drech de se daissar susprene.

Cal èstre prèste a poder comptar pel menut tota la vida d’un grand òme. Tot i deu passar, « del brèç a la tomba » ! E, per qualqu’un coma el, las cronicas dels atges diferents de sa vida son plan comolas.

Un òme [o una femna] coma n’i a benlèu pas un per sègle ! ça dison los comentators. Los mai serioses doblidan pas de citar, çaquela, d’unes personatges qu’an marcat l’Istòria amb una I granda : Gandhi e la non-violéncia (Índia), Lech Walesa e Solidarnosc (Polonha), Vaclav Havel e la revolucion de velós (Checoslovaquia) Aung San Suu Kyi (Birmania)…

Per ieu, demest los noms çai-sus que son los mai emblematics benlèu de l’epòca contemporanèa, lo percors de la Dama de Birmania es lo que sarra lo mai del percors de Mandela, amb, per totes dus las annadas de preson o de confinament ; en tenent compte, çaquelà que comparason val pas rason e que, cada epòca, cada país, cada regim a sas particularitas !

Mandela e son carisme ! Mandela e son sorrire ! ça dison los mèdia. E vertat es que, en legissent los testimònis, son de causas que son mençonadas a cada còp. Vos o ieu, trobam a còps qu’es pas aisit de perdonar a qualqu’un que nos a mancat e, soventes còps, sèm mai d’un a copar l’òli.

El, a perdonat a tot un sistèma opressiu e subretot als servidors zelats d’aquel sistèma. En mai d’aquò, a demandat a « son » pòble de far tot parièr quitament s’es pas ganhat encara !

El, a estalviat a son país, a malgrat l’avís de mantuns de sos amics, un banh de sang òrre ! Sufís d’imaginar çò qu’auriá poscut donar quatre milions de blancs contra cinquanta milions de negres, los uns coma los autres, barrats dins un òdi ferotge.

Mandela a dubèrt lo talh, un grand talh mas, fins ara, sos successors fan mai pietat que enveja…


Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 8 de decembre de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca