Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
11 décembre 2013 3 11 /12 /décembre /2013 00:17

Tata Madiba…

Au moment qu’escrivi aquelas linhas, i aurà jamai agut autant de caps d’Estat e de personalitats au mètre carrat dins l’estadi de Soweto (Africa del Sud) per assistir a las funeralhas nacionalas de Tata Madiba, coma l’apèlan afectuosament sos compatriòtas.

Es lo primièr còp benlèu qu’un òme – qu’a assegurat lo poder pendent un mandat çaquelà – recep un omenatge del planeta tot après èsser entrat dins la legenda de son vivent. Çaquelà, es pas lo primièr del carisme excepcional. Per se’n tenir pas qu’al sègle vint e fins ara, n’avèm agut d’autres, de personalitats qu’an marcat lor epòca e qu’an fach nàisser un sentiment de fiertat e de dignitat demest los pòbles, de Gandhi a Martin Luther King en passant per J. F. Kennedy, Lech Walesa e qualques autres.

Mas gaireben totes an agut una fin tragica e, dins aquela situacion, l’empatia es mai granda quitament se tira pas res de l’estima que los pòbles portavan a aquela personalitat. La Dama de Birmania, Aung San Suu Kyi, demòra la sola ara a aver patit un long empresonament – residéncia susvelhada dins son ostal sens possibilitat de cap de rencontres – e a gaudir, pel moment, de l’estima de tot un pòble…

Madiba Mandela, l’inventor de la nacion arcolan, a fach la pròva, se n’èra de besonh, que lo perdon, l’empatia – pas la flaquesa o l’irresolucion – pòdon ajudar a resòlver los problèmas mai grèus. A fach la pròva tanben que la politica èra pas d’aver lo poder per lo poder mas de l’exerçar per servir los autres. De segur, podèm far fisança al temps per espepissar sa vida e trobar de punts febles e serà una rason de mai per aver fe dins la natura umana.

Pòscan los caps d’Estat que forman aquel aeropage per tata – pairegrand – ne tirar las conclusions per lor faiçon de governar !

Edotorial de La Setmana, n°948

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
3 décembre 2013 2 03 /12 /décembre /2013 10:51

Lo tigre de papèr…

« Totas las manifestacions de l’oposicion que son interditas ! » ça digó lo Prumèr ministre… d’Ucraïna, Azerov, la setmana passada. Se ne’n credem las gazetas, aqueth òme que causí la solucion mens maishanta, l’auta qu’èra de har « donar » la polícia, los bastons e los gas lacrimogèns e, se bastava pas, de har tirar suus manifestants… ende restablir l’òrde. En Tailàndia tanben, que semblaré que i avosse quauques maucontents quitament se los motius e son diferents. Un pauc pertot, quan lo clima sociau o politic e que las decisions deu poder en plaça, generaument poirit – quitament se la corrupcion es plan presenta en çò nòste tanben – desespèran los ciutadans, que i a susmautas qui pòden virar a la revolucion. E, desempuish quauques annadas, qu’assistissem a de primptemps o de revolucions safran, irange, etc. e los mèdia occidentaus damb totes los lors « consultants » ès exegèsis, ua especialitat exagonau, e dens tots los domenis. Après la caduda deu Mur de Berlin e lo fracàs de l’Union sovietica, tots que credón a un monde navèth – au mens en Euròpa – e govèrns e mèdia que nse venón la democracia dens tots los èx-país deu blòc de l’Èst. N’estón pas nombrós los que hasón remarcar que lo poder, de sovietic qu’èra, qu’èra vengut nacionau mès damb los medishs dirigents qui s’èran convertits lèu lèu d’autan mei aisidament qu’avèvan ja las claus de l’ostau ! En mei d’aquò, n’es pas aisit de « tuar lo pair » dens país que depenen enqüèra hèra d’aqueth pair entà matèrias essenciaus com lo gas. La prauba Ucraïna qu’apiela totas las dificultats : dependéncia cap a Russia, e ua Euròpa incapabla de’s har respectar cap a un Potin qui ne coneish pas sonque los rapòrts de fòrças. Ne serà pas lo prumèr còp qu’un pòble e receu ua ajuda en paraulas sonque !

Edotoriau de La Setmana, n° 947

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
3 décembre 2013 2 03 /12 /décembre /2013 10:49

Se preissan… dapasset !

Vòli pas dire mas aquò fa un brave brieu qu’avèm los amators de catastròfa que nos las venon anonciar cada jorn sul fenestron dins las qualques emissions en dirècte que la television fa encara. Los podèm legir tanben, aqueles o d’autres, dins la premsa escricha.

Totes an de remèdis per tornar endralhar l’economia exagonala sul bon camin ; ieu pr’aquò, me demandi perque los « aluserpits » – m’agrada aquel mot ! – que nos govèrnan lor demandan pas son avís. François – autan com Nicolas – deu pas aimar los economistas-jornalistas o, alara, se contenta de çò que li ditz sus cabecièr sa dòna de còr… Probable !

Ganhariam de temps, me sembla, se nos disián de tira – galejada coneguda – que l’an passat èrem al bòrd del precipici e que, ongan, avèm fach un grand pas en avant !

Pr’aquò, i aviá longtemps qu’aviam pas parlat eleccions, brave monde ! Non, pas vos ni ieu mas los mèdia… E n’avèm doas que se sarran…

Lo pichon centenat de deputats qu’èran presents dijaus passat dins l’emicicle votèron la presa en compte dels bulletins blancs a las eleccions mas, coma seriá estat tròp simple d’aplicar aquela règla sul pic, decidiguèron de l’emplegar pas per las eleccions municipalas a venir. Se sèm fortunats, la lei se poiriá aplicar per las eleccions europèas de 2014. Qual a dich que los Franceses – dins aquel cas, los elegits – coneissián res al principi de l’inercia ?

Avèm l’astre d’aver d’òmes politics responsables (!) que son pas prèstes a seguir los capricis de la plebalha e que sabon que, lo vòte blanc foguèsse pres en compte per las municipalas, corririán las risca de se veire elegits amb un percentatge ridicul de voses.

Dins qualques meses donc, anam votar dos còps : localament e per Euròpa. De segur, las comptan per una màger part del mond politic son las municipalas que seràn analizadas de prèps. Cadun se farà sa « religion » ! se l’a pas dejà…

Çò important, per ieu, es que anam, dapasset dapasset cap a una interdiccion de l’acumulacion dels mandats electius. Mai d’un deuràn una causida dins pauc de temps.

Podèm far fisança pr’aquò a l’engèni creatiu exagonal que permetrà a qualques paures especialistas del cumul de contunhar d’un autre biais…

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 1er de decembre de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
26 novembre 2013 2 26 /11 /novembre /2013 15:03

Cadun son claus !

Los mèdia an tornat prene a lor compte la frasa sul país que « ten seissanta milions de subjèctes sens comptar los subjèctes de desplaser » ; aurián pogut emprumtar al fondador de la Vna Republica que pensava qu’un país amb tantas varietats de fromatges èra ingovernable. Tot aquò per dire que, desempuèi qualques setmanas, senon meses, son pas que repotegadas de pertot. Causa novèla pr’aquò, los « pòbles de drecha » confortats pel succès – succès sus la durada tanben – de la manifestacion contra la « maridatge per totes » semblan aver pres gost al fach de mostrar son desagrat per carrièra. Tot çò que pòt dire o far la majoritat e subretot lo govèrn o lo president provòca lor desaprobacion e d’apèls a manifestar ! Çaquelà, las gents de drecha o apoliticas son pas solets e i a un bèl brieu que « lo pòble d’esquèrra » defend sos dreches en òrdre dispersat tanben ! Ne sèm arribats al punt que sindicats e partits politics – en causa benlèu de çò qu’apèran : lo pès administratiu ! – an pas mai la mestresa dels eveniments. S’acontentan de seguir lo movement e de far de comentaris dins los mèdia per far la pròva que son encara vius. Se ne cresèm los sondatges ; los ciutadans serián prèstes a dobrir las pòrtas a la drecha extrèma jol pretèxte que totes los autres an pas capitat. Per las eleccions municipalas a venir, l’esquèrra se fa pas d’illusions e compta sus las triangularas del segond torn e la drecha, sens o dire, prepara d’alianças… Parlem pas de las eleccions europèas ont riscam de veire una majoritat d’anti-europèus sèire al parlament. De segur, la crisi que vivèm permet de comprene totas aquelas reaccions mas la representacion nacionala, deputats e senators, pòrta una granda responsabilitat. An fach – pas totes urosament – de la politica un mestièr e, per fòrça Franceses, pensan mai a se ganhar la vida qu’a servir lo país.

Editorial de La Setmana, n°946

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
23 novembre 2013 6 23 /11 /novembre /2013 15:47

Los cònsols, òmes de palha ?

Vòli pas dire mas pensi pas m’enganar en disent que las sesilhas dels conselhs municipals acampan pas un fum de monde.

La lei obliga lo cònsol a afichar la data de la sesilha e las questions que seràn discutidas e votadas. E – se fa dins mon vilatge – los estatjants que o vòlon son prevenguts per un corrièl amb la pèça del « programa » joncha.

Çaquelà, dins nòstra societat de consum, los ciutadans – pas totes, ailàs ! – se fan electors cada sièis ans per designar sos representants e, puèi, fai tirar, Marius ! semblan s’interessar pas a l’anar dels afars comunals fins a l’eleccion seguenta.

Los empachan pas de repotegar, de criticar e de o voler tot pel jorn d’abans…

De segur, i a causas mai estrambordantas qu’una sesilha de conselh municipal ! De segur tanben, las sesilhas dins una vila mejana o granda devon èsser mai animadas mas aquò o sabi pas…

Çò que se passa dins mon vilatge se deu passar aital dins los milierats de petitas comunas francesas… mai de 25000 sus las 36000 comunas de França. Après lectura de cada ponch, lo maire (o la mairessa) demanda als cònsols de votar e passa al punt seguent. Los membres de l’oposicion an drech a la paraula en principi mas aquò a pas gaire d’influéncia sul vòte dins la mesura que i a una majoritat.

Las discussions son redusidas per çò que, abans la sesilha i a agut – e es plan normal – de rencontres de trabalh entre lo maire e sa majoritat ont, a l’acès del public – es a dire vos o ieu – las divergéncias son estadas mesas sus la taula e un acòrd trobat per pas far mòstra de zizània lo jorn de la sesilha quand lo public es preseent.

Òm se pòt demandar perqué gardam totas aquelas comunas ara que, gaireben pertot, son estadas creadas las comunitats de comunas per dire de mutualizar los mejans. Dins pauc de temps, lo sol trabalh dels maires serà de demandar a lor conselh se son d’acòrd per balhar l’autorizacion a la comunitat de comunas d’èsser competenta sus un domeni o un autre.

Seriá temps que s’acabèsse l’ipocrisia e qu’aquelas comunitats venguèssen pas qu’UNA comuna e que sos membres foguèssen elegits al sufratge universal…

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 24 de novembre de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
20 novembre 2013 3 20 /11 /novembre /2013 10:59

« Logiciau » e « disc dur » !

Ne sabèvi pas que lo nòste prumèr ministre èra un coquinet ! Qu’a deishat lo president anar har deu president en l’Orient pròche e que n’a profieitat autanlèu ende díser que calèva tornar espiar de près la fiscalitat. E, de hiu, qu’anonciè que receuré los partenaris sociaus dens los jorns a vénguer. Ne ns’a pas abituat a pausar com un rodomont e n’èi pas nada rason de ne’u pas créder. Sens estar tabó, lo mot fiscalitat que n’a pas jamei avut bona premsa, quau que sia las epòcas, los regims o los govèrns. Qu’avem tots aprés dens los libes d’escòla qu’estó un temps quan los praubes pativan las taxas impausadas peus « fermiers generals » e que, de quòra en quòra, e i avèva susmautas quan lo pòble, las de pagar, ne vedèva pas lo son avénguer sonque dens accions violentas que’us portarén o la mòrt o un relambi dinc a la susmauta seguenta ! La devisa de la Republica, los politicians que nse la hican quan serveishen la lor moleta politica : atau abarrejada dens la lor batalèra que desapareish sens brut… Aqueth subterfugi que ns’a enganat pendent annadas mès las tecnologias modèrnas e quauques personas aluserpidas que meten cada jorn aquera engana en relèu e que ne hèn profieitar lo « pòble ». Los « elèits » n’an pas enqüèra pres la mesura d’aqueth cambiament e que contunhan de batalar e de díser tot e lo son contrari lo lendeman. Formatats com ac son dens las medishas escòlas, que mancan de reactivitat fàcia aus problèmas e ne véden pas sonque las talhas, quan son au govèrn, e l’intervencion massiva de l’Estat quan son dens l’oposicion ! De faiçon generau, tots que considèran la capitala e lo poder centrau com l’alfa e l’omèga de tota activitat umana suu territòri de la Republica. De saber s’es lo « logiciau » o lo « disc dur » qu'es de cambiar !

Edotoriau de La <setmana, n° 945

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
20 novembre 2013 3 20 /11 /novembre /2013 10:41

Es pas per dire mas la celebritat (sic) aquò vos pòt tombar dessús aital !

Donc, sonque per vos dire que lo Diccionari d'expressions e locucions occitanas de l'amic Maurici Romieu, ajudat per Andrieu Bianchi e Loís Gaubèrt, e editat en cò de Vent Terral (al mes de mai passat) se ven plan d'après çò que ne sabi. Gaireben 700 exemplars serián estats crompats fins ara sus un tiratge de 2000 apr'aquí amb una publicitat de boca a aurelha sonque !

Se n'i a que son interessats, pòdon agachar Lo jornalet occitan de dissabte 16 de noveme sus Miègjorn-Pireneus ont l'autor es entrevistat a Tolosa avant la conferéncia que faguèt sul sicut a la Tuta d'òc.

http://midi-pyrenees.france3.fr/emissions/jt-local-1920-edicion-occitana

Meti tanben un ligam amb un site canadenc que parla del gascon e que ditz de ben de la Gramatica de l'occitan gascon contemporanèu de Romieu e Bianchi. I a un comentari despassionat (per un còp) sul trabalh dels autors

https://circle.ubc.ca/bitstream/2429/24 … k_beau.pdf

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
18 novembre 2013 1 18 /11 /novembre /2013 14:22

Carrièra bòrnia : per qui ?…

Vòli pas dire mas me demandi se vau contunhar longtemps de legir la premsa o d’agachar las novèlas sul fenestron. Fan pas que nos rebatre las aurelhas amb las catastròfas al defòra e al dedins del país.

A ! N’aurem entendut parlar de la globalizacion qu’es l’escasença de mancar pas per accedir enfin a la civilizacion presenta e futura e al bonaür sens limits.

A ! N’aurem entendut parlar dels mercats que caliá daissar far sens los embestiar amb de règlas e de condicions de foncionament. Los mercats son, se ne cresèm los financièrs, los « savis » de l’epòca modèrna amb, coma qualitat màger, la de privatizar los beneficis e de mutualizar las pèrdas !

La saviesa (sic) dels mercats – idèa promoguda en los Estats Units e badada en Euròpa e enlòc mai a l’epòca – a permetut la falhida de milions de ciutadans mentre que las institucions bancàrias fasián de « chantage » als governaments en metent en avant qu’èran tròp poderoses per far falhida e que, arribèsse LA catastròfa, seriá lo planeta a ne sofrir, e coma…

Los governaments an donc sauvat aquelas institucions sacamandas en pensant a totes los paures esparnhants que se trobarián sens un quite sòu se, per cas, las institucions podián pas mai onorar sos engatjaments. França faguèt tot parièr coma los Estatsunidencs, los Britannics, etc.

E, miracle ! gaireben extremonciadas quand la crisi esclatèt, èran requinquilhadas mens d’un an après en avent retrobat lor vam, lor estrambòrd e lor arrogància cap als governaments… Salaris, primas e accions aumentèron a flor e a mesura que los licenciaments se fasián de mai en mai importants.

Coma me o disiá ja, annadas a, un vesin amonedat : « Lo governament prenguèsse moneda als rics per lo balhar als paures, fariá pas grand causa coma i a mai de paures que non pas de rics ! » E ajustava per far bona mesura : « De tota faiçon, aguèssen mai de moneda, los paures l’anarián beure al cafè ! »

Los que son al poder o an comprés ! Pensan qu’es mai aisit de prene la moneda als petits perque son mai nombroses…

De mon punt de vista, trabalhan fòrt e mòrt per una revòlta contra l’ « esquèrra que s’es perduda » !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 17 de noveme de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
12 novembre 2013 2 12 /11 /novembre /2013 19:05

Cent ans aprèp…

Al moment qu’escrivi, venèm de començar las commemoracions de la Granda Guèrra, sabètz, la que lo grand Georges cantava : « Ieu, coronèl, la qu’aimi mai, es la guèrra de 14-18… » Ara que los peluts – los pauròts ! –, las dents los i fan pas pus mal e que ne i aurà pas un per portar la contradiccion, an agut una idèa extraordinària – e de moneda – : demandar als descendents de portar als servicis competents (!) totes los documents que poirián aver, per cas, dins los tiradors per los numerizar e ne tirar la « substantifica mesolha » a fin, me pensi, de publicacion ulteriora o per escrich o sus la tela. Serà aital un mejan de tornar balhar la paraula al pòble… mòrt ! Urosament que fòrça associacions localas an pas esperat « lo » centenari per s’interessar a los qu’èran partits « la flor al fusilh » e reculhir lor testimòni mas benlèu sens aver la « vision » nacionala e jacobina que l’afar sembla prene… Òm pòt far fisança als especialistas per far la tria e portar a nòstra coneissença son que çò qu’es util al refortiment del sentiment d’apartenença a la nacion. De segur, lo sentiment nacional francés, inventat a partir d’un fum de mites, de Vercingetorix, lo primièr « cap » de la nacion francesa al vase de Clovis e autras faribòlas, a besonh de quora en quora, d’èsser reviscolat. Los peluts, dins las trencadas, avián pas pensament d’aquel servici-après-mòrt cent ans aprèp ! Vertat es que, dins nòstres vilatges e vilòtas mai que tot, lo monde legisson encara los noms escriches suls monuments dels mòrts e pensan que nòstra guèrra èra justa per çò que l’an aprés a l’escòla un pauc coma « aprenián los departaments ». Nos dison que la nacion s’escranca e que lo sentiment nacional se demesís. Cambiaràn pas las causas amb de besucarietas !

Editorial de La Setmana, n° 944

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
10 novembre 2013 7 10 /11 /novembre /2013 18:32

La lobotomizacion en camin…

Vòli pas dire mas vivèm de mai en mai dins un monde ont lo « politicament corrècte » senhoreja e, dempuèi qualques annadas, es vengut de mai en mai dificil de se destriar de l’ambient general a mens d’èsser un privilegiat siá per la moneda siá per una situacion particulària.

Vertat es que los Estatsunidencs an pavat lo camin e, en consequéncia, fach la fortuna dels òmes de lei. Per un òc o un non, un agach qu’agrada pas, una paraula qu’es considerada coma « inapropriada », vos podètz trobar fàcia a un jutge que vos pòt enviar a las galèras !

Coma la « civilizacion » nos ven dels Estats Units, los Franceses son prèstes a gaireben tot per far coma eles !

Lo sufix -fòb (o -fobia) – omofòb, islamofòb, etc. – coneis un succès creissent e es aital que de mots novèls son inventats per qualificar tal o tal biais de far. Aquel sufix es vengut s’apondre a un autre que, del còp, a pres un còp de vièlh, lo sufix -ista (-isme).

Mas, es pas perqué metètz un mot per designar la faiçon de far d’una persona o d’un grop de personas qu’aital traparetz una solucion.

Es pas perqué fasètz una lei a cada còp qu’un problèma pareis que lo problèma s’esvalirà.

França es venguda, me sembla, la campiona dins aquel domeni e Drecha autan coma Esquèrra se fan rampèl. Coma o disiá ma maire, cal pas confondre velocitat e precipitacion !

Los elèits autoproclamats o elegits « abarrejan plumas damb peus » (coma dison en Gasconha) allòc de se preocupaar dels afars del país.

I a qualque temps ja que la devisa « Libertat, Egalitat, Fraternitat » servís pas que dins los discorses oficials e fa ofici d’exorcisme nacional.

L’egalitat es venguda « egalitarisme » – pas un cap mai naut qu’un autre ! – e las rasons balhadas son autan marridas una coma l’autra ; la fraternitat es venguda « ieu en primièr » e la libertat – que nos dison que tantes son mòrts per ela – es sustot una libertat susvelhada amb totas aquelas camèras que nos fiman per nòstre ben e nòstre securitat !

Alara, quand avèm un motiu de repotegar – las taxas per exemple –, de nos indignar – las insultas cap a la ministra de la justícia – damorem quets.

La lobotomizacion de la societat nòstra es sul bon camin !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 10 de novembre de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca