Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
21 mai 2017 7 21 /05 /mai /2017 00:27

En grop, en liga, en procession……

 

O dirai pas jamai pro mas tota eleccion es l’escasença de verificar lo gra d’interès dels aderents o dels ciutadans per l’estructura – associacion, assemblada nacionala – que la lei n’exigís lo renovelament.

Dins las associacions, per exemple, l’unanimisme preval e rars son los cases quand unes aderents decidisson de prene lo « poder » a l’assemblada generala. Vertat es que las cargas de president, vice-president e clavaire (o tesaurièr) son en principi benevòlas quitament quand lo trabalh e las embèstias mancan pas…

I a d’autras estructuras, mutualistas per exemple, que foncionan coma d’associacions mas amb una diferéncia importanta, los delegats o son pagats o tòcan d’indemnitats. Aquí tanpauc, los opausants se pressan pas per aver la plaça dins la mesura que, d’una faiçon o d’una autra, quand los aderents son contents, daissan córrer e, soventes còps, vòtan pas !

Demòran d’autres domenis ont, en teoria, tot es possible a cada eleccion : son las eleccions municipalas, regionalas o legislativas. Las doas primièras son un afar de listas e lo combat per lo que vòl èsser elegit es d’en primièr de se trobar dins una posicion elegibla sus la lista que l’a adobat. Las luchas, sens èsser publicas, pòdon èsser ferotjas al dintre de la lista…

Fin finala, las solas eleccions ont es un « mano a mano » vertadièr son las legislativas quitament se, per aquelas tanben, los peisses gròsses se devon far adobar per un partit o un movement.

Se ne cresi vòste jornal favorit, per las eleccions venentas, son dotze per la circonscripcion de Vilanuèva-Fumèl e tretze per la d’Agen-Nerac a nos voler representar a la capitala. Coneguts o desconeguts, vièlhs e joves, revolucionaris o consevators… totes an una rason valabla : vòlon que la democracia visca. Ambicion nòbla mas òm se pòt demandar se totes an los mejans de lor ambicion… De fach, lo president que ven d’èsser elegit patrona sos candidats e aimariá que foguèsson causits ! Los autres nos demandan de daissar pas caarta blanca al president…

Avèm qualques jorns per prene nòstra decision !

Andriu de Gavaudan

Cronica occitana, Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne, dimenge, lo 21de mai de 20017

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
16 mai 2017 2 16 /05 /mai /2017 19:59

La Gasconha absenta…

O dirai pas jamai pro mas se vei que los bèls jorns se sarran quand las « animacions » començan ! Me diretz que cal pas èstre sortit de politecnica per escriure una lapalissada aital e vos dirai pas lo contrari.

Per nosautres, gens de la campanha, los « rurals » coma dison dins los mèdia que son totes o gaireben recampats dins la capitala, las ocasions de se divertir o de se cultivar son pas autan frequentas coma per los « vilards », las gents de la vila ! O sabi que podèm anar a la vila mas quand òm ven mens jove es pas tant aisit qu’aquò e fa de despensas que totes se pòdon pas permtre.

Pels rurals, l’ivèrn seriá donc un pauc la sason mòrta que los « lotos » fan la lei cada dimenge tantòst per emplir la dineròla de tala o tala associacion ; vaquí a pauc près la sola animacion ivernenca dels vilatges e vilatjòts…

Tre que lo mes de mai es arribat, l’adagi : « En mai, fai çò que te plai ! » es mes en aplicacion e comença la ronda dels mercats de flors, de las vòtas, etc. Mas, naturalament, cal que Dama Natura siá de la partida… Un periòde plojós e o avètz tot roïnat ! Son d’oradas e d’oradas de trabalh, de la part de benevòls generalament, que son redusidas a res… Los empacharà pas de s’i tornar l’annada seguenta çaquelà…

Pròche d’en cò mieu, la vòta de la vila-jos-prefectura es a la debuta del mes de mai e, generalament, dins aquete periòde, plòu… Alara, cada an, los organizators pregan lo cèl per aver pas un delavaci.

Ongan, an agut d’astre… doas o tres gotetas sonque… e, en seguida, se festeja aquesta setmana lo detzen anniversari de l’embessonatge amb una vilòta pròcha de Venècia.

Las causas son estadas plan preparadas : manifestacions d’amistat de segur mas tanben un « vilatge italian » ont lo monde poiràn manjar sus plaça e crompar produches italians per se far plaser.

Aquete dissabte matin agèrem drech als discorses d’usatge dels conses màgers, de la deputada, etc.

Figuratz-vos qu’ausiguèri parlar de Roma, de París, d’Euròpa (la deputada) mas degun parlèt de Gasconha dins çò que deuriá èsser la promocion del país nòstre… Quin domatge!

Andriu de Gavaudan

Cronica occitana, Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne, dimenge, lo 14 de mai de 2017

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
16 mai 2017 2 16 /05 /mai /2017 19:56

Los quatre tèrces…

 

Dura lex sed lex… Dels quatre arribats primièrs « dins un mocador », la lei causís los dos primièrs per n’aver pas qu’un a la fin : lo primus inter pares !

Pel primièr còp, França s’es balhada un donzelon qu’èra gaireben desconegut dos ans a. Mas, sens qu’aja fach cap de telerealitat, sa biografia aviá de qué exacerbar las passions dels uns e dels autres.

Pensatz, un òme maridat amb una femna plan mai vièlha qu’el e un banquièr d’afars avant de se virar cap a la politica…

E justament, d’experiéncia politica, n’aviá pas cap. E son ambicion podiá pas èsser que passadissa. Lèu lèu se tumariá a la realitat que coneissián los qu’èran dins lo « mestièr » dempuèi lustres e lustres.

Lo mestièr es benlèu çò qu’ eliminèt sos concurrents. La femna de Montretout o desvelèt tot a… son desavantatge ; per mossur Net, foguèron los « vicis esconduts » de sa vida privada, e benlèu que los cambiaments de l’insosmés de la profession de fe en òme flatonaire li faguèron mancar la seleccion finala.

Fin finala, nos trobam amb la règla dels quatre tèrces : un tèrç d’abstencions e de vòtes blancs, un tèrç per la « caudilla » e dos tèrces pel ganhaire.

Pel primièr còp dins la Cinquena Republica, lo resultat foguèt pas l’escasença d’alegresa populara e los vencits metèron pas gaire de temps per tornar trobar, fàcias als micros e camèras, las posturas e lo vocabulari costumièr per denegar tota legitimitat al president novèl.

Se compren que la drecha siá decebuda d’aver organizat son Waterloo e que vòlga aver sos Cent-jorns ! Los insosmés serián prèstes a reviscolar lo « FTP-MOI » per tornar en resisténcia…

Veirem amb las eleccions venentas mas aquela eleccion presidenciala a vist quicòm del « monde ancian » se desfar que tornarà pas qué que sián las explicacions balhadas per explicar una desfacha o una victòria…

Andriu de Gavaudan

Editorial de La Setmama, n° 1076

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
6 mai 2017 6 06 /05 /mai /2017 12:17

Tres còps qu’a cantat lo hasan…

 

Que i a ua brava estona que, pres per las nòstas cuentas electoraus, n’am pas parlat deus nòstes amics estatsunidencs. Que i a tres mes dejà que l’eraut de « Make America great again » es a la Maison Blanca ; e que i a tres mes que ne quita pas de’s renegar. Ne pòt pas acusar los democratas quitament se aquestes, qui son estats des·hèits « sus la rasa lana » de las tèrras electoraus, assajan de rebombir, damb quauques dificultats peu moment totun. La sola causa que pòden hèser qu’es de cercar bregas o tribulòcis au president navèth e de’s liurar a la felibusta entà contrariar los Republicans qui, de tota faiçon, avent la majoritat absoluda dens las duas assembladas – Congrès e Senat – e pòden hèser çò que los agrada… en principi ! Mes, en un temps que los hèits alternatius (alternative facts) e la vertat inventada (post-truth) semblan a la mòda que i a causas qui ne pòt pas estujar… La politica de santat mesa en plaça per Obama qu’es totjorn en plaça en causa de las pelejas demest los Republicans qui an felibustèrs au deguens deu lor partit. La « muralha de China » promesa entà protegir los Estatsunidencs deus sacamands de tota natura venguts deu Sud, immigrants a l’encòp « assassins » e « violaires » que sembla mau partida en causa de sos « amics » republicans que semblan trobar la factura un pauc tròp pesuga. E qué díser de la politica estrangèra quan ditz ara lo contrari de tot çò qu’ahortiscó quan èra en campanha ? L’amic Pótin, un estafièr e lo Chinés ara un parangon de vertut sens parlar de l’Otan, ger inutila e anèit indispensabla… En consequéncia, los « petits blancs » – òmes e hemnas – e los ultras qu’avèvan votat entà un mascle, supausadament « colhut » son decebuts ; e, dens los Estats ruraus republicans, las eleccions qu’èran un camin pavat de mossa que començan d’estar envasits peus arromècs.

 

Andriu de Gavaudan

 

Editorial, La Setmana, n° 1075

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
6 mai 2017 6 06 /05 /mai /2017 12:10

Un papieròt dins l’urna…

 

Sabi pas vosautres mas un jorn sens sondatges, un jorn sens analisis saberudas, un jorn sens m’as-colhonat-quand-t’ai-vist e me sentissi orfanèl !

N’avèm agut de sondatges, d’analisis, de conselhs, de suputacions venent dels mèdias qu’an totes e cadun una faiçon de veire las causas. Los piègers de tots son benlèu las canals d’informacions en continú autant radiofonicas coma televisualas.

Coma disiá l’autre, cal fornir d’imatges quitament quand i a pas res a veire e cal fornir de testimònis quitament se i a pas res a dire !

O sabètz benlèu pas mas las canals de ràdio se pòdon pas permetre, levat un incident tecnic, de blancs de mai de quinze segondas ; e, sul fenestron, es tot parièr… Alara, los imatges passan en bocla e blagassejan en bocla tanben…

Per tornar a l’eleccion presidenciala, nos trobam un pauc « perduts » d’aver pas pus – durarà pas ! – aquela font de mots e de paraulas… enfin, ieu, me tròbi perdut ! Per la gràcia del réglament electoral, lo desmamatge es brutal e corrèm la risca de far ccolhonadas.

E soi seriós quand vos disi aquò… Vos rendètz compte que desempuèi meses nos an claufit los cervèl amb las declaracions dels candidats – èran onze ! –, avèm après tot d’eles e benlèu los coneissèm melhor ara que se coneisson eles. Per segond torn, n’avèm après un pauc mai encara suls finalistas… E sois pas segur qu’aquò m’agradariá de me veire aital espepissat de pertot, dempuèi ma primièra popada dins a mon raumàs mai recent e d’aprene, gràcias a las novèlas inventadas – « fake news » – que passan suls malhums socials, que soi estat dins una autra vida, un espion a la sòlda d’un dictador, un afidat d’un emir de l’òli o un Don Juan a l’escòli primària !

Enfin, avant de cabussar dins las eleccions legislativas, avèm agut un pauc de calma pendent vint e quatre oras per nos permetre de plan pesar nòstra decision abans un vòte qu’engatjarà lo país dins una direccion o una autra.

S’exprimir per un vòte es pas un caprici mas un drech obtengut de nauta lucha per nòstres devancièrs. Doblidem pas que la democracia es jamai quicòm de definitiu…

Andriu de Gavaudan

Cronica occitana, Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne, dimenge lo 7 de mai de 2017

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
30 avril 2017 7 30 /04 /avril /2017 12:14

A gratis, tot ?

 

O dirai pas jamai pro mas los Franceses son benlèu los sol pòble capable de tornar bastir lo país après aver escotat los bulletin d’informacions o legit lo jornal local !

E avètz degut notar, amics legeires, en vòstra qualitat de Franceses e d’Occitans que, dempuèi los resultats de la etmana passada, las especulacions, las previsions, los jutjaments, etc. de tota mena fan flòri.

Naturalament, coma per tota eleccion, i a los que son contents e los que o son pas, los decebuts e los estrambordats… Cal dire que, dempuèi mesadas, la qualificacion de la candidata per la finala èra considerada coma aquesida e que los autres candidats a l’eleccion presidenciala avián integrat aquela donada veïculada pels mèdia e avián organizat lor campanha en la daissant de caire e en fasent portar lors atacas uncament suls autres.

Aital, la candidata faguèt una campanha tranquilla en agachant los autres se carcanhar.

Sens dintrar dins los detalhs, cal pas sortir de politecnica, coma disiá la maire, per veire que i a quicòm que truca.

Los politicians fan pas res per luchar comtra un « mal » que considèran coma inevitable mais coma, çaquelà, vòlon la plaça, tustan un sus l’autre al nom naturalament de l’interès superior de la nacion !

La democracia, quitament imperfacha coma la nòstra, a calgut de temps e de sacrificis per l’aquesir ; lo drech de vòte per las femnas tot parièr. E lo monde semblan d’aver oblidat que la democracia es pas qu’una etapa transitòria entre las guèrras.

Qu’aquel moment siá mai o mens long es pas important e, per malastre, los joves – e los mens joves – semblan pas pensar un momentòt qu’una crisi se pòsca apondra a la crisi que i sèm dedins.

Purs e durs, plens d’utopia, en cèrca de la democracia ideala. Mentretemps, n’i a que son mai pragmatics e que pensan a se sasir del poder. Oficialament per lo tornar al pòble e per rasar a gratis !

Quand crompan quicòm, devon pagar ; al cinèma, pagan ; un concèrt o un rencontre de fotbòl, pagan… E o tròban normal

Doman res serà pas a gratis mas los preses pòdon montar !

 

Andriu de Gavaudan

Cronica occitana, Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne, dimenge lo 30 d'abril de 2017

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
23 avril 2017 7 23 /04 /avril /2017 09:19

Trump a l’exportacion ?

O dirai pas jamai pro mas i plan longtemps que França seguís la mòda estatsunidenca dins gaireben totes los domenis.

E çò que nos ven dels Estats Units es totjorn estampilhat de bona lei !

Dison que sèm lo país ont se manja fòrt plan e ont las arts de la taula s’ameritan una reconeishença internacionala ; o vòli plan creire mas sèm tanben lo país en Euròpa que compta lo nombre mai important d’aquelas ensenhas de restauracion rapida que l’accion, qualques ans a, de José Bové a pas empachat de créisser. E s’a crescut, es que i aviá una demanda !

Dison que sèm un país ont se beu plan mas la consumacion de la bevenda nacionala estatsunidenca supera totas las autras !

Aital podèm viatjar demest los produches responsables de l’obesitat en cò dels Estatsunidencs e constatar que lor venda marcha plan en cò nòstre.

Gausarai dire qu’es tot parièr en politica… Tres meses a, los Estats Units e lo mond entièr recebèron coma un còp de punh l’eleccion d’un òme que, dins sa campanha electorala, se mostrèt un « mèstre es messorgas » qu’espandiguèt dins sos mitins mas tanben amb los bresolhadisses [en francés : un tweet] sus son telefonet intelligent. Inventèt amb son equipa los faches alternatius – « alternative facts » – e la veritat inventada – « post truth » !

Res de çò qu’aviá fach son predecssor e que voliá far la candidata democrata li agradava. Èra lo sol a poder far « America great again » !

Ailàs, après un centenat de jorns de governança caotica, quitament los Estatsunidencs que l’an portat al poder començan de s’aperceber qu’an elegit un òme cambiadís e messorguièr qu’a ja renegat la màger part de sas promessas que la mai visible es la seguenta : un còp elegit, passarai pas mon temps ajogar al gòlf coma Obama ; tot mon temps serà consacrat als problèmas qu’Obama n’es l’encausa ! E sabètz qué ? En tres meses a mai jogat al gòlf qu’Obama dins los uèit ans de sa presidénçia…

Politicians e mèdia se son trufats d’aquel arlèri del vocabulari de dos cents mots ! Nosautres, en cò nòstre, sèm pas coma aqueles piòts d’Estatsunidencs e, lo moment vengut de l’eleccion presidenciala, saurem destriar lo bon gran de l’iraga…

Aqueste ser, serem fixats !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne, dimenge lo 23 d'abril de 2017

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
15 avril 2017 6 15 /04 /avril /2017 16:47

Occitan and the city…

 

O dirai pas jamai pro mas, dempuèi sèt ans ja, una « Quinzena occitana » es organizada en Òut e Garona gràcias a qualques associacions occitan(ist)as, e amb l’ajuda del départament.

En principi, los organizators ensajan de cobrir tot lo departament amb una manifestacion o una autra. Ongan, çaquelà, me sembla que la part gascona del departament, levat una conferéncia a Damazan, es estada ignorada.

Mas en general, e a condicion de se desplaçar, i aviá de matèria pels que volián de trapar quicòm dins nòstra lenga o mailèu sus nòstra lenga occitana.

Es aital qu’avèm agut confréncias suls toponims, concèrts e bals e pasejadas urbanas lucicas…

Amb son association « Agenés occitan », lo Joan Pèire Alari propausava per aquesta dimenjada de Pascas doas passejadas, comentadas en occitan e en francés, a Lairac e a ’Gen.

Dissabte, la passejada a l’entorn de Lairac propausava, jos la direccion de J. L. Granet e Gèli Grande, d’excplicacions sl païsatge, l’agricultura e son evolucion, lo bastit, la toponimia e lo poblament dins l’istòria. Lo tantòst, après un repais en comun, los participants devián ne saber un pauc mai sus las costumas de Lairac gràcias a J. L. Moreno…

La passejada d’uèi es tre qu’interessanta per çò qu’i participan, amb los adults, los drollets de la classa bilingüa de ’Gen e los calandrons de la Calandreta jansemineta.

Aquelas passejadas son una faiçon de tornar instillar un pauc d’occitan – la lenga de nòstre territòri, o cal pas dolbidar – dins la vida vidanta.

Aquel trabalh se fa jos l’egidi de l’Alari qu’es referent municipal per l’occitan e que ven de far abotir, en partida, una de sas demandas : aver los noms de las carrièras del centre vila – lo « còr de vila » tant presat pel conse – en lenga occitana.

Los Ageneses « de soca » o sabon totes que Jansemin teniá botiga pròche del Gravèr e que fasiá profieitar sos clients e los autres de sos poèmas, de sas farivòlas en « lenga gascona ». Son estatua senhoreja al ras mas es pas segur que totes sàpian qual es aquel qu’es pas ni general ni politician e que çaquelà li an fach present d’una estacion de mètro dins la capitala…

Cronica occitana, Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne, dimenge lo 16 d'abril de 2017

Repost 0
15 avril 2017 6 15 /04 /avril /2017 16:44

Auturoses, los Franceses ?

Encara un esfòrç e benlèu saurem contra qual nos cal votar … se votam ! Los sondatges multiples, relaiats a bodre pels mèdia, nos porgisson cada jorn una « fotografia de l’opinion a un moment m », çò dison ; e, sul fenestron, las canals d’informacions se sentisson obligadas d’« anar mai luènh amb lo dorsièr de l’eleccion », dorsièr aprigondit, de segur, que dura un parelh de minutas !

Seriá mestièr, qui sap, que recrutèsson un mèstre del suspense o un imitator del paure Leon Zitrone que comentava las eleccions coma lo Grand prèmi de Diana o d’America. Dins aquela corsa, avèm los faire-valer, los outsiders e las vedetas ; cal los uns e los autres per assegurar l’espectacle.

E d’espectacle, n’avèm… desempuèi tres o quatre meses. Encara un esfòrç e poirem far rampèl als Estats Units, « lo far de l’univèrs liure » (Fulbèrt Cant) venguts ara, amb l’administracion novèla, lo país dels faches alternatius (alternative facts) e de las novèlas inventadas (fake news).

Al moment qu’escrivi, son quatre que retenon l’atencion dels especialistas, mas amb una suspresa de talha : la desbandada del candidat PS e lo vam inesperat del candidat de l’extrèma esquèrra. E demest aqueles quatre, n’i a pas qu’un sol a se dire europèu ; los autres presican mai o mens per tornar a França son esplendor e son dardalhament perduts.

Aparentament, nòstre pòble, vengut esclau e gaireben lobotomisat en causa de l’« eurocratalha » de Brussèlas, serà mai fòrt tot solet qu’ara quand es mal acompanhat ! Aurián doblidat totes çò que devèm a una Euròpa fargada, d’una faiçon fòrça imperfacha de segur, après los dos chaples mai grands de l’epòca modèrna ?

O alara, lo fach de pensar que « sèm lo pòble mai aluserpit del planeta » nos empacha de nos acarar a las realitats. Qual a dich que los Franceses èran auturoses ?

Editorial, La Setmana, n° 1074

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
15 avril 2017 6 15 /04 /avril /2017 12:29

Faches alternatius e novèlas inventadas…

O dirai pas jamai pro mas s’entend de mai en mai que lo mond vira de mai en mai viste… Pels uèlhs agusat dels scientifics, sembla pas quitament se, de quora en quora, los especialistas en carga del temps que passa fan assbar que cal apondre un segonda al relòtge atomic per demorar dins la corsa del temps… Rai, lor devèm far fisança que son pas eles que comptan colhonadas, en principi !

Ai pro parlat de nòstres amusaires publica e daissat regolar ma colèra contra eles en corrent la risca d’aver qualque legeire pensar que soi un « antifrancés ». Cal dire que o fan tot per balhar rason alss pescòfis qu’aiman mai anar a Baïsa o a Garona que dins un burèu de vòte lo jorn de las eleccions…

Avèm gaireben totes doblidat que d’òmes e de femnas son mòrts per obténer lo drech de dire çò que pensa cada cinc cinc ans. Mas aquò es un autre afar !

Nòstres elegits an pas lo privilègi de las colhonadas, de la messorgas, etc. en un mot del populisme. Los autres païses n’an tanben mas interessan pas los mèdia per çò que son generalament de païses pichons que lor influéncia sus l’anar del planeta es menor.

La causa es diferenta pr’aquò quand lo país concernit es lo país mai poderós sus nòstra paura tèrra : los Estats Units.

Solide que nos escacalassam quand un Beppe Grillo jòga lo matamòre en seguida d’un autre, lo Berlusconi. Los mèdia dison : « Aquò se passa en Itàlia » sens comentaris e passan a quicòm mai.

Los Estats Units son figas d’un autre panièr ! Venon de portar al poder un palhassa miliardari per lo qual la vertat es quicòm de relatiu, ven dins la boca de sos ministres, de « faches alternatius » e es considerada en cò de sos enemics coma « novèlas inventadas ».

Son administracion es a son imatge : messorgas e calomnias ; sol compta çò que dison. Los mèdia se rendon compte que lor va caler adoptar una autra tactica e far lo contaròtle de tot çò que l’administracion Trump afirma…

Empacha pas que sos partisans creson encara tot çò que ditz contra los elèits de Washington.

E coma los Franceses adulan tot çò que nos ven dels Estats Units, lèu lèu las paraulas de nòstres politicians son e seràn tanben paraulas d’evangèli, ailàs !

Cronica occitana, Le Petit Bleu de Lot-et-Garaonne, dimenge lo 9 d'abriu de 2017

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca