Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
30 juillet 2013 2 30 /07 /juillet /2013 10:26

L’escriut que demora…

Que torni deu « Festival interrégional des cultures occitanes » – en francés dens lo tèxte ! Qu’auretz tots endevinat que parli de l’Estivada de Rodés e que Rodés, tot lo monde qu’ac saben ara, es en Avairon. Qu’aurà calut temps e energias entà hargar ua manifestacion de las hèra bonas e rénder atau vedederas ua lenga e ua cultura. Mentre que los mèdia exagonaus an adoptat lèu hestejadas bascas o bretonas e que n’an rendut compte en méter en avant l’originalitat d’aqueras lengas e culturas e la lor respelida, que n’an pas hèit nat cas – levat locaument –, dinc a un periòde recent, de las manifestacions pertocant la lenga e la cultura nòstas ; o, entaus los que hasèvan un esfòrç (!), que ne’n parlavan com d’un folclòre, a còps hèra simpatic e divertissent entaus toristas, mas un folclòre çaquelà ! Après vint ans d’existéncia, que semblaré que l’eveniment màger dels païses d’òc estosse perennizat, estant l’engatjament financièr de las regions concernidas e d’uas collectivitats territoriaus. E las fòtos de las seradas musicaus que son lo testimòni de la horrèra a l’entorn de l’empont gran, de la soa « paret » acostica e dels dus ecrans grandàs tà perméter a tots de « seguir » los musicaires. De segur, las « culturas » musicaus occitanas que son divèrsas autan com la lenga « ua dens la soa diversitat dialectau » mès, alavetz, perque èi aqueth sentiment d’incompletud cap a la nòsta lenga ? De voler a tota fòrça esposar lo sègle e despassar lo folclòre, n’aurem pas oblidat quauquarren ? Ne i auré pas nada cultura occitana sonque « musicau » ? La mea decepcion que ven de la cadiereta petitona acordada a l’escriut e aus rencontres a l’entorn d’eth a d’òras que los hautparlaires escupissen ja las lors nòtas e negan las paraulas…

Editoriau de La Setmana, n°930

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
30 juillet 2013 2 30 /07 /juillet /2013 10:25

Un estiu normal, qué !

Vòli pas dire mas sabèm totes que, pendent qualques setmanas, los mèdia nos servisson pas que de novèlas « people » o sens tròp d’importància per nos daissar profiechar de las vacanças. En çò nòstre, es la costuma e lo vacancièr es prioritari sus lo que trabalha o qu’a pas ges de moneda per anar se pausar enlòc mai.

La vida contunha pr’aquò que coneis pas las vacanças ! Lo govèrn governa e nos ditz, per la votz de nòstre president, que, se la crisi es darrièr nosautres – avètz pas qu’a virar lo cap per o creire ! – lo represa es pas encara anonciada ! Coma disiá l’autre : « Que cal daisser de temps al temps. »

Mas lo temps, lo govèrn cor la risca de ne mancar que las eleccions municipalas son per l’an que ven ; e la majoritat aimariá plan conservar la màger part de las vilas e vilòtas que contraròtla.

Mas, coma aquò se passa totjorn amb los que nos govèrnan, quala que siá lor posicion ideologica, an l’abitud de far de sòrta que lor man drecha sàpia pas çò que fa l’autra.

N’es aital amb lo govèrn socialista que parla de demingar (!) – o al mens d’aumentar pas ! – la pression fiscala ; l’Estat (que repreenta tota la França exagonala) anóncia d’en pertot que fa d’esfòrces consequents mas permet « sotto voce » a las regions d’aumentar lors recèptas fiscalas que son, elas, regionalas.

Aquí tota la subtilitat de nòstres elèits que fan la distincion entre lo contribuable e l’usatgièr mas càmbia pas res per nosautres que sèm a l’encòp un e l’autre. Dins totes los cases envisatjats, nos i cal passar… Es pas deman que se farà la barba a gratis !

La vida contunha e son pas los malastres que mancan tanpauc. Al cors dels darrièrs jorns, dos accidents de tren : un en França – amb de victimas nombrosas e sèt mòrts de tròp – e un, plan mai grèu, en cò de nòstres vesins espanhòls – amb centenats de victimas e gaireben un centenat de morts.

E, per acabar, cal mençonar Tunisia qu’a, de segur, conegut un « primptemps » de mai en mai atacat pels bota-fuòc escurantistas qu’assassinan los pòrta-paraulas de l’oposicion democratica dins la país.

La vida contuha…

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 28 de julhet de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
22 juillet 2013 1 22 /07 /juillet /2013 15:34

Se te’n vas a Rio…

Çò que coneissi de Rio de Janeiro e de Brasil s’es limitat pendent longtemps a doas o tres causas : cartas postalas del Corcovado e de son Crist, timbres pòsta e… cafè ; un pauc mai tard, « Se te’n vas a Rio » (1959) una cançon cantada per Dario Moreno…. Jovenòt, èri avantatjat, per rapòrt a mos companhs, qu’aviái un oncle missionari – e òc, se disiá aital – que passèt gaireben tota sa vida en America del Sud. Cada còp que tornava, portava de babiòlas mas tanben de … cafè verd que caliá far torrar ; e, de segur, nos parlava de la vida en America… del Sud. Fins a una epòca recenta, la vision exagonala de Brasil es totjorn estada un pauc folclorica e tròp sovent redusida a Rio de Janeiro e son carnaval amb sas cariocas, sas plajas e, a còps, l’estatua giganta (38 m de naut) del Crist sul Corcovado. Las dictaduras, se’n parlava pas qu’èra quicòm de normal dins aqueles païses d’America del Sud. E, a las escòlas, levat los conquistadores, s’apreniá sonque que lo riu Amazona èra lo riu mai grand del planeta e la sèlva amazoniana lo « palmon » de la tèrra. Foguèron l’eleccion e lo carisme de l’èx-president Lula que rendèron Brasil vertadièrament vesedor dins los mèdia… La visita del papa Francés a l’ocasion de las Jornadas mondialas de la joinessa (JMJ) es una pròva de mai de l’emergéncia de Brasil sus la scèna internacionala, amb lo fach tanben que lo papa, èx-arquevèsque de Buenos Aires, coneis plan las societats sud-americanas e sas evolucions. Qu’aquò nos agrade o pas, es dins son ròtle de cap de la Glèisa catolica quand presica per un cambiament dins la Glèisa e que pòrta un messatge de fidelitat mai granda a l’Evangèli als joves recampats a Rio e al mond entièr. E tant melhor se los monsignori de Roma fan lo morre…

Editorial de La Setmana, n°929

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
21 juillet 2013 7 21 /07 /juillet /2013 19:39

Totes los uòus per una galina ?

Vòli pas dire mas, de quora en quora, l’actualitat nos ven rapelar que los clichés establits pòdon aver qualques mancas…

Aital la setmana passada, los mèdia an totes relaiat l’informacion a propaus de l’accident de tren qu’a fach detzenats de victimas e malurosmaent sièis mòrts !

Lo camin de fèrre a totjorn agut la reputacion d’èsser un mejan de transpòrt eficaç e segur, plan mai que la veitura.

Dins nòstre monde cambiadís, lo tren, fins ara, demòra una valor segura (!), quitament se las gents an d’autras bonas rasons de se plànger naturalament.

Desempuèi un vinenat d’annadas o un pauc mai, la SNCF a desvolopat lo TGV (tren de granda velocitat), un tren modèrn, çò ditz, que plaça França coma líder dins aquel tipe de transpòrt. E cal ben reconéisser que nos arriba, a còps, d’aver d’idèas bonas que fan flòri e que son imitadas un pauc pertot.

Es aital que lo TGV es estat copiat e que, bona causa per nòstre orgulh e nòsta industria, n’i a mèma que nos l’an crompat… Amb aquò, nòstres òmes politics an rason de far los ufanoses !

Dempuèi vint ans donc, lo TGV es estat una fiertat e subretot una prioritat. De segur, totas las linhas passan per París dins la mesura que lo malhum exagonau es estat organizat en estela, la capitala n’estant lo centre…

I a pr’aquò un « petit » problèma ! Se la SNCF a plan « vestit » – e investit – lo TGV, lo malhum ferrat de la França jacobina del sègle passat que permetiá a totes e a cadun de « montar » a París es estat daissat mai o mens a l’abandon e la SNCF a demandat a las regions de pagar se volián que qualques trens demorèssen en circulacion.

L’accident de la setmana passada es aquí per nos rapelar que la màger part de las gents se’n foton de ganhar dètz minutas o una ora per anar d’un punt a un autre. E se lo TGV fa pas de beneficis es benlèu que, per anar viste – es sa rason d’èsser –, religa pas que las vilassas, e las gents que demòran dins la vilotetas devon prene la veitura per anar prene lo TGV coma las garas petitas an gaireben totas barrat.

I a benlèu quicòm que truca, non ?

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 21 de julhet de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
16 juillet 2013 2 16 /07 /juillet /2013 11:38

Ende lo nòste ben…

La gripa que tua milierats de personas cada annada… L’èrba de Nicòt (1530-1600) – un criminau, aqueth òme ! – que ne’n tua a paladas… E ne’vse parli pas de la calorassa impietadosa peus vielhs… sens comptar las intoxicacions alimentàrias devudas a bacterias pervèrsas… sens comptar… sens compt… Ne compti pas mei que los esfòrç hèits que’m poirén har hèser un AVC (accident vascular cerebrau) e que seré ua vita de mens e un mòrt de mei ! Los desplaçaments estivencs que son l’escadença d’ua mobilizacion exagonala acompanhada de discors ministeriaus e de campanhas de sensibilizacion cap a la seguretat sus las rotas. E que i a ua constanta damb tots los ministres (sinistres ?) de l’Interior – ministres deus « trucacolhons » segon lo disedor M. Esquieu – es que vòlen tots har baishar la mortalitat rotèra. Ambicion de las bonas e mejans ende l’acompanhar : radars dens cada canton, shiulets gendarmescs a cada cairehorc, alcootèsts a la sortida deus night-clubs e enlòc mei… e, de segur, la limitacion de la velocitat. Mès ende aplicar aquesta mesura d’ua faiçon eficaça, que cau aver enqüèra mei de conta-ròtles… Lo ministre que pòt comptar sus uns grops de pression qu’an « fenestron obèrt » entà díser que « la velocitat tua » e que « cada quilomètre-òra de mens e sauva vitas umanas ». Aqueths lobbies que pensan, en acòrd damb uns ecologistas qui an motius autes, que l’automobila es lo mau absolut e los automobilistas, assassins en poténcia. Lo sénher Valls que digó la setmana passada que n’èra pas opausat a ua baisha generau de 10 km/h suu hialat rotèr a la grana satisfaccion deus aiatòllahs cossirós que la longevitat umana ne sia pas interrompuda per quate ròdas o ua platana. Jo qu’èi lo remèdi : tirar tots los veïculs de las rotas !

Editoriau de La Setmana, n° 928

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
13 juillet 2013 6 13 /07 /juillet /2013 16:03

Cura-granièr o fèsta nacionala ?

Vòli pas dire mas, amb aquel estiu que nos es tombat dessús – o vos aviái dich ! – coma la misèria sul paure monde, sabèm pas pus on penjar lo lum e pensam pas qu’a una sola causa : nos téner a l’acès del calimàs !

Enfin, ieu disi aquò mas cal aver una pensada – e mai d’una benèu ! – per totes los que, calimàs o pas, devon trabalhar efòra per se ganhar la vida.

E çaquelà, nos sèm planguts d’un ivèrn que ne finissiá pas e dels vestits cauds que caliá contunhar a se cargar per pas atrapar la mòrt…

De tota faiçon, los mèdia, que siá jornals, ràdio o fenestron, se son metuts sul mòde : vacanças malgrat los nivols socials o economic al dessús de nosautres.

Fins ara al mens, França es aital ! Encara una excepcion exagonala ! L’argent ven una denrèia preciosa dins aquel periòde de crisi mas los Franceses que o pòdon vòlon pas renonciar a passar qualques jorns luènh de l’ostal.

Se poiriá parlar d’insconsciéncia ; ne soi pas segur ! Benlèu es tot simplament lo costat trencamontanha dels que sabon que lo temps s’atruma e risca de s’atrumar encara un pauc mai dins l’avenidor. Panada per panada, ne val mai profechar.

De segur, los responsables del Medef o veson pas aital ; l’èx-presidenta, amb sa delicatesa costumièra, disiá que caliá èsser pèc de far pagar de taxas en sus e que calriá al sens contra las demingar – per las entrepresas, de segur – e, se possible, demandar un esfòrç a totes los trabalhadors, es a dire : trabalhar encara mai per un salari que seriá encar pus un salari de misèria.

Avèm la fortuna d’aver pas un fum de gratacèu si que non los candidats al suicidi riscarián d’èsser mai nombroses.

Caumatge, panada, novèlas marridas, an pas jamai empachat la vida vidanta de seguir son cors…

Uèi, sèm lo 14 de julhet, jorn de la fèsta nacionala… Deuriá èsser un eveniment que cadun de nosautres ne deuriá èsser ufanós. Pausatz la question a l’entorn e veiratz que, per una majoritat, aquel jorn a gaireben perdut tota significacion. Nòstres elèits s’arrapan encar a sa grandor passda…

Susprés ? Ieu pas.

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 14 de julhet de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
9 juillet 2013 2 09 /07 /juillet /2013 14:48

Metro… tram… e lenga…

Son nombroses los qu’emplegan nòstra lenga dins la vida vidanta ? Son nombroses los que demandan son emplec dins totes los domenis de la vida vidanta ? La question es pausada gaireben cada annada o cada sièis meses… Los Occitans – e los occitanistas – serián d’especialistas de las estadisticas o de las matematicas qu’aquò m’estonariá pas ! De quora en quora, en defòra dels clichés abituals, vesèm florir de chifras suls locutors vertadièrs o potencials. Podèm legir los comentaris de satisfaccion d’unes militants per çò qu’an capitat de far metre – e admetre – de panèus bilingues sus d’edificis publics o parapublics o al dintre d’aqueles edificis, de far « entendre » la lenga dins lo metro mondin per exemple o sus las linhas de tram de Bòrdèu. De segur, las criticas mancan pas tanpauc que vengan dels tenents fòrts e mòrts del francés, çò que pòt paréisser normal – o dels quites militants per dire que la lenga emplegada – a l’oral o a l’escrich – es pas « la bona », que l’accent es pas « lo bon », etc. La causa es pas novèla mas, sens parlar dels opausants, òm poiriá esperar, al mens dels militants, que « positivèsson » ! Cal pas negar los problèmas çaquelà… que pausa una lenga dialectalizada. La dòxa vòl que tota forma d’occitan siá legitima e de « codificaires indefugibles » ne son los defensors mai afogats per tot çò qu’es pas una « lenga de referéncia » ; d’una autre latz, i a de monde de bona volontat qu’an pas cap de vision lingüistica de la lenga e que, sens ne negar l’unicitat, s’arrapan a des formas ultra-localistas. Se « lo pòble » deu aver la paraula, es pas totjorn competent, quitament se la parla, per totes los problèmas que pausan nòstra lenga e son emplec. Lo « cadun, lingüista competent » es una excepcion culturala occitana benlèu ?

Editorial de La Setmana, n°927

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
6 juillet 2013 6 06 /07 /juillet /2013 12:40

La lei del paire s’aplica !

Vòli pas dire mas ven de mai en mai complicat de satisfar nòstres òmes politics – e las femnas tanben, de segur ! – e… los autres !

Dieu sap se, desempuèi sa creacion, nos an vantat, los uns e los autres, las institucions de la cinquena Republica, institucions volgudas pel General e mesas al punt per Michou la colère, alias Michel Debré pels mai joves e los estrangièrs que legissián pas « Le Canard enchaîné ».

I a plan agut qualques modificacions de quora en quora mas, fin finala, la constitucion a practicament pas cambiat desempuèi 1958.

Los organismes de contraròtle, coma lo Conselh constitucional – presidit per J. L. Debré –, an pres una importància de mai en mai granda ; benlèu los Francés – dins aqueste cas, los elegits – se son « americanizats » e acceptan pas mai las decisions de l’Administracion, quala que siá, qu’aviá per abitud, a l’acès de l’anonimitat, de prene sas decisions e d’admetre pas las contestacions.

Es pas una causa excepcionala de veire las decisions del govèrn o del parlament contestadas e portadas devant lo Conselh – generalament pels elegits de l’oposicion.

Un dels prètzfaches d’aqueste Conselh es de certificar, coma estant onèstes e vertadièrs, los comptes dels candidats a l’eleccion presidenciala.

Qualques ans a, i aviá plan agut un dobte suls comptes d’un candidat mas lo president del Conselh de l’epòca, Roland Dumas, aviá usat de son influéncia per classar l’afar, çò dison los espcialistas.

Es donc lo primièr còp qu’una decision aital es presa, decision grèva que met en causa e lo candidat concernit e sa « maquina de guèrra, l’Ump.

Los crits de cavèva e las acusacions de complòt pòdon pas, en principi, cambiar que que siá. Aquesta decision s’apièja sus las despensas del candidat e los recebuts qu’a fornit.

Çò mai grèu, per ieu, es l’acusacion implicita de malonestetat del candidat qu’a pensat que podiá far la mescla dels genres e profiechar de sa qualitat de president en exercici per far campanha amb l’argent public.

Que sa man esquèrra sàpia pas çò que fa la drecha es una pròva de duplicitat o, pièger, de bestiesa !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 7 de julhet de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
3 juillet 2013 3 03 /07 /juillet /2013 16:03

Los nòste amics…

Un còp èra – los joens que son tròp joens e los vielhs que se l’an desbrembat benlèu ! – l’expression que circulè dens los mèdia que l’Estat francés n’èra pas son que « la republica deus companhs e deus coquins » – « copains et coquins ». Las causas qu’aurén cambiat ? Un mossur Netetat que seré estat embauchat en CDI ? De legir los sondatges divèrs qui pausan la question devath ua forma o l’auta, que ne’n podèm dobtar. Los Francés ne creden pas mei a la « puretat » deus lors elegits o au mens de las lors intencions ; que contunhan de votar totun ! Paradòxa exagonau de segur… Que i a atau los qui son inciats e… los autes ! Ne cau pas créder çaquelà que França e seré ua excepcion dens aqueth domeni. E ne son pas los país dits latins, de tradicion catolica, qui son los sols a patir de la corrupcion o deu deishar-córrer mès, dens los país de tradicion protestanta, lo fautiu qu’es pregat de deishar lo camp e las sancions que son generalament hèra hòrtas. E que son nombrós los qui aimerén que lo país mei germanic de la latinitat la poscosse abandonar – sens ac díser de segur ! – e atau s’ancorar aus país supausadament vertuós. La consequéncia que n’es un sarròt de leis, de decrèts, d’interdits, etc. ende nse méter au pas… de l’auca o de quicom mei ! Au nom deu civisme, los ciutadans que son pregats d’avertir, de far saber – mès pas denonciar –a las autoritats tot mancament, important o pas. Lo desvolopament de la vidèosusvelhança, batiada lèu lèu « vidèoproteccion », e encoratjada peus poders publics, que permet d’apatzar los nòstes escrupuls de denonciatoors potenciaus. Qu’apèran aquò lo progrès ! De se demandar perque los Europèus e hèn tot un rambalh ara que saben que Oncle Sam e sas oficinas de la grandas aurelhas e vòu saber tot sus tots…

Editoriau de La Setmana, n°926

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
29 juin 2013 6 29 /06 /juin /2013 18:42

« … Perseverare diabolicum ? »

Vòli pas dire mas, pendent las cinc annadas de sa presidéncia, l’ancian logatari de l’Elisèu de París aviá talament ensucat los Franceses amb son bolegadís permanent que lor a calut un pauc de temps per s’abituar al novèl…

De tira, çaquelà, an polsat, los Franceses ; acabadas, las sequéncias que semblavan a una publicitat per las pilas electricas que se pòt veire de quora en quora sul fenestron ! Lèu lèu, pr’aquò, an agut lo sentiment que, amb las dificultats que vivián dins la vida vidanta, lo novèl logatari preniá las causas amb un pauc tròp de destacament.

Las solas decisions que lo president e son primièr ministre semblavan capables de prene èra de metre sus pè una comission ! Un pauc cortet per de ciutadans consumaires que volián de resultats pel jorn d’abans… las decisions !

Ara, es vengut lo moment que las comissions tornan lor compte rendut e que l’executiu deu rendre los arbitratges. E dire que las decisions presas fan plaser a totes – parlamentaris, gropes de pression de tota mena, etc. – seriá un eufemisme.

L’exemple amb la linha pel tren de granda velocitat que de ciutadans nombroses vòlon pas veire espelir (!) dins nòstre canton dins la mesura que nos costarà los uèlhs del cap e que los Ageneses ne profiecharàn pas mentre que los Mondins – Tolosencs – estalviaràn pas qu’un quizenat de minutas entre Tolosa e Bordèu.

Dins un país centralizat ont lo vòte dels opausants a quicòm compta pas que per de parpèlas d’agaças, los elegits e los gropes de pression an l’abitud de se presentar coma los sols defensors del benèsser public, los autres essent pas que de pissafreg inconscients o « baba cools » endarrierats.

Per un còp, discípol dels presidents de las regions Aquitània e Miègjorn-Pirenèus, lo cònsol màger d’Agen a « esquatat » la premsa locala per dire que res dins lo rapòrt ni dins la decision del govèrn anava contra la LGV e qu’aquesta se deviá per l’avenidor lumenós d’Òut e Garona.

Las ipotèsis d’una linha de velocitat mejana –200 km/h pr’aquò – per un còst rasonable son denegadas per çò que serián retrogradas !

Cadun jutjarà !

Cronica occitana

Le Petit bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 30 de junh de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca