Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
11 juin 2013 2 11 /06 /juin /2013 09:15

Ara, los Turcs ?

 

De tira, nos sèm regaudits de veire que los pòbles se podián revoltar e contestar un poder dictatorial establit desempuèi un brave briu ; los mèdia lèu lèu parlèron de la « carrièra araba » que fasiá grelhar lo « primtemps arab »… Tot semblava permés e, de segur, un èra novèla s’anava obrir. Quitament, los qu’aquelas dictaduras geinavan pas èran satisfaches per çò que los afars son totjorn mai bons e mai aisits quand lo « pòble » es content ! Per nòstre président de la Republica de l’epòca, foguèt l’escasença de se mudar en cap de guèrra – coma lo président en exercici en Mali – e de proclamar urbi e orbi qu’èra pas qu’una question de… setmanas per que democracia e dreches de l’Òme s’establiguèssen. Se Juli Cesar es demorat dins los libres d’istòria per son Veni, Vidi, Vinci, es pas segur que los autres i demòren… l’istòria se torna pas far, trabuca son que ! Los oracles se pòdon enganar e, per un temps al mens, fan pròva de mesura. Après las flors passidas del « primptemps arab », semblariá que degun s’interessèsse, senon per curiositat, a las flors de Siria que corron la risca d’èsser desrancadas ; e soi pas segur que lo vent, lèugièr pel moment, de la plaça Taksim d’Istambol (Turquia) pòsca arriba fins a las aurelhas de las bonas armas de las democracias que presican lo drech d’ingeréncia. E son pas las analisis, totas mai saberudas las unas coma las autras, que cambiaràn la faiçon autocratica del primièr ministre turc de menar son pais. Las avançadas  democraticas èran estadas fachas per dintrar dins la comunautat europèa ; se considèra la causa impossibla, esitarà pas a se virar cap a un poder de la charia per fin d’establir, gracia a son poder economic, son influéncia sus l’Orient mejan e los que preconizan un islam radical.

 

Editorial de La Setmana

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
8 juin 2013 6 08 /06 /juin /2013 11:13

Pacte republican e Santa Nacion…

 

Vòli pas dire mas, per un còp, avèm qualqu’un al govèrn qu’assumís son ambicion fòrt e mòrt !

Respondèt a un jornalista que se sentissiá capable d’assumir las foncions mai nautas de l’estat . De segur, aquesta declaracion a pas degut far plaser ni al primièr ministre ni al cap de l’Estat.

Bon, lo president es en plaça per quatre annadas encara e m’estonariá que demissionèsse per daissar la plaça ; mas lo primièr ministre, el, es mai expausat.

En mai d’aquò, d’autras « ponchuras » socialistas espinchan tanben del costat de Matignon que sembla representar lo Sant-Graal per totes los que son prèstes a sacrificar lor vida per nòstre bonaür.

Sénher Valls, ministre de l’Interior – M. Esquieu aviá trobat un escais, qualques ans a : ministre dels trucacolhons ! – es un partisan de l’òrdre republican. Qui li poiriá balhar tòrt ? Degun se s’agís de far respectar la lei mesa a mal per de rufians o d’òmes politics o d’òmes d’afars pauc escrupuloses.

Lo problèma es que, tròp sovent, son las « gents ordinàrias » que pagan pels peisses gròsses. Demest los crimis e los assassinats, legissèm dins la premsa los compte renduts de diferents procèsses en cors. I a los paures bogres qu’an pas respectat la lei de segur e que son condamnats a sièis meses o un an de preson sul pic e i a los autres.

Aquestes an generalament una armada d’avocats lèstes a trobar de vicis de procedura o a n’apelar a la Republica per dire urbi et orbi que cada ciutadan a un drech imprescriptible a la presompcion d’innocéncia. E l’afar torna partir per un autre jutjament !

Es aital qu’avèm d’innocents-copables desempuèi quinze o vint ans e que lors electors an tornat portar al poder.

L’ambicion del Sénher Valls es legitima mas semblariá que, coma l’èx-cap de l’Estat quand èra a l’Interior, volguèsse mostrar qu’un Francés eissit de l’immigracion a pas cap de leçons a recebre sul plan del patriotisme. E sus aquel ponch, se tròba en armonia amb los nacionalistas de tota mena (de la drecha extrèma e l’esquèra de Melenchon) per lausar e pregar la Santa Nacion !

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 9 de junh de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
4 juin 2013 2 04 /06 /juin /2013 12:20

Democracia e… partits

 

E ieu que pensavi que la democracia èra quicòm que pausava pas pus de problèmas en cò nòste dempuèi l'an pèbre ! M’enganavi. Las « primàrias » organizadas per l’Ump, per designar « la » cap de lista per las eleccions municipalas a venir, semblan aver pausat qualques problèmas, sustot per garantir un escrutinh sens cap de fraudariá. E d’unes de se trufar en pensant que lo civisme e l’onestetat èran pas vertadièrament dins los gèns de tot aquel mond, sustot après l’embrolhatge que i aguèt per l’eleccion del president d’aquel partit. Nos avián dich ça que la que totas las precaucions èran estadas presas mas, fàcia a las dificultats, deguèron admetre que « lo partit [fasiá]l’aprendissatge de la democracia e… qu’[èra] pas aisit ». Soi pas tròp aluserpit mas ai comprés qu’aquel partit – es pas lo sol, ailàs ! – que, cada jorn, per la votz de sos representants, nos balha de leçons de democracia, de civisme aplicava pas a se meteis çò que voliá exigir dels ciutadans lambda. La causa mai curiosa es que degun, dins los mèdia al mens, s’es estonat de comentaris aital. La democracia se pòt pas copar coma de salsissòt o de cambajon. Que siá pas aisit, sèm totes d’acòrd aquí dessús mas, se l’elèit – los que son encartats e lors líders – li denega la plaça al dintre de lor partit – qué que siá – cossí pòdon aver l’audàcia de l’exigir de nosautres ? La democracia, los Franceses d’en bas ne veson tròp sovent que l’escuma ; son confrontats a d’injustícias grèvas sens aver la possibilitat de se defendre per ignorància o per manca de moneda. Mai que jamai, dins aquesta passa, quand un tal obten detzenas de milions d’euros al nom del prejudici moral, veson ben que n’i a que son mai egals que non pas d’autres e que la democracia pòt èsser bona filha per qualques uns !

 

Editorial de La Setmana, n°922

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
31 mai 2013 5 31 /05 /mai /2013 17:25

 

Temps poirit e gents… onèstas ?

 

Vòli pas dire mas, amb aquel primtemps que risca de nos tombar dessús pas qu’amb lo començament de l’estiu, tot aquò me fa pas cabussar dins l’optimisme beat.

Lo temps meteorologic primièr… Dins los mèdia, los comentators son a la fèsta e avèm totes per eles los uèlhs de Chimène – enfin, pas totes benlèu !

De tota faiçon, an pas besonh de consultar la granhòta de servici se n’an una ; an pas besonh tanpauc de far virar los ordenadors senon, benlèu, per poder far una analisi mai fina de la situacion.

Lor sufís, al mens per los que demòran dins lo campèstre, de metre lo nas defòra, d’agachar lo cèl, la màger part del temps crumós coma un cuol de padena – parli aicí de las padenas vièlhas – e de veire d’ont ven lo vent per assabentar los vilards… e los de la campanha tanben dins la mesura que la quasi-totalitat dels campanhards an perdut los reflèxes de lors paires e se fisan unicament a çò que sortís de la boca dels especialistas.

Aquelas novèlas marridas sul temps venon s’apondre a totas las autras – socialas, economica, politicas – e soi susprés qu’ajan pas anonciat encara una aumentacion dels tausses de suicidis ; a mens que nos amagan quicòm per possar pas tròp luènh nòstra desesperança…

E per los qu’aurián, a malgrat de tot çò que se passa, la tissa de totjorn veire lo gòt plen a mitat, vaquí que los afars judiciaris, vièlhs coma Eròdes per qualques uns, tornan : l’afar Bettencourt e l’afar Tapie-Crèdit Lionés.

Dins los dos, avèm lo sentiment que jògan una pèça que parla de « companhs » e de « coquins ». Amb un rèire-plan politic, los dos afars an tot per far la fortuna dels avocats subretot quand òm apren qu’un es un amic personal d’un autre o que, coma dins l’afar Tapie, lo comitat d’arbitratge estima a gaireben cinquanta milions d’euros lo prejudici moral del sénher Tapie que s’èra vist autrejar son que un euro per un tribunal.

De se demandar çò que fasèm nosautres per èsser pas capables d’aver una Rolex – a mens de la panar ! – ara qu’avèm passat la cinquantena dempuèi un brave briu !

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, li 2 de junh de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
28 mai 2013 2 28 /05 /mai /2013 12:21

La mea cara de metèc…

 

Dens Fin de partida, F. Vernet que hè díser a Danièl, un deus sons personatges [p. 19] : « Morir me fa pas res, mas de pas viure aquò m’emmèrda ». Que venguèvi de legir aquesta nòva quand aprenoi la mòrt de G. Moustaki, « autor-compositor grèc conegut, vadut a Alexandria (Egipte) e naturalizat francés en 1985 » d’après los comentaris de l’agéncia de premsa que hè l’elògi deu qui se presentè un jorn en cançon « damb [la soa] cara de metèc, de judiu errant, de pastor grèc… ». Qu’ac sabi, lo sol ligam enter aqueras duas remarcas es que lo cantaire èra malaut desempuish bèra pausa e que s’avè devut pausar la question de l’acabament deu son viatge terrèstre. L’auta ligam qu’es l’amistat qu’una persona – o mei – e pòrta a quauqu’un aute benlèu. E Moustaki ne’n mancava pas se ne credem la lectura de las despachas. De hiu en cordura, que podem notar que lo son talent que’u permetó de popularizar positivament lo mot metèc, emplegat notòriament ende insolentar quauqu’un. E i auré « bons » metècs e autes que ne’n serén pas ? De segur. L’integracion « a la francesa » de tau o tau que permet aus turiferaris de la lenga e de la cultura francesas de la glorificar un pauc mei enqüèra en méter en avant e a l’encòp lo cosmopolitisme d’aqueths immigrants e l’aunor que’us hè França de’us har profieitar de l’arrajada de sa cultura e de sa civilizacion millenària ! Ailàs, n’es pas cosmopolita qui vòu mès sonque lo qui pòt ! Los autes, es a díser, l’immensa majoritat deus immigrants de l’aute bòrd la la mare nostrum, que demoran metècs, « estrangièrs (subertot mediterranèu)… que lo son anar, lo son comportament son considerats desplasents » [Le Robert]. Qu’es atau que, maugrat que sian vaduts aciu, ne i a que prenguen lo « partit de l’estrangèr » !

 

Editoriau de La Setmana, n° 921

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
26 mai 2013 7 26 /05 /mai /2013 10:25

La caisseta de Pandòra…

 

Vòli pas dire mas, amb lo temps que fa, ieu que vivi dins lo campèstre ai pas tròp enveja de m’anar passejar defòra… O sabi que las passejadas dins lo vent e la pluèja son reviscolantas mas la pluèja m’agrada pas tròp.

Donc, demòri a l’ostal mai que çò que se deuriá e, aital, preni mon temps per legir la premsa un pauc mai que de costuma o per escotar la ràdio ; autant una coma l’autra son deprimentas quand vos parlan de la crisi que s’esperlonga e del govèrn que, per de rasons divèrsas e variadas, renóncia a far las reformas prometudas o bota sus pè una comission !

Demest las reformas prometudas, las societalas semblavan las mai aisidas de far passar e, en mai d’aquò, an lo meriti de costar pas car. E nòstres òmes politics an l’aurelha tra que sensibla ! En periòde de crisi subretot, quand aussisson retrenir las pèças de moneda o lo bruch del frostilhatge dels bilhets de banca, agantan de susors fredas.

Ailàs ! Res se passa pas jamai coma previst. La reforma « maridatge per totes » deviá èssser pas qu’una formalitat, coma o es estada dins mantun autre país. Sos promotors avián simplament oblidat que la « filha ainada de la Glèisa » se podiá mostrar autan progressista coma conservairitz.

Es aital que la Glèisa de França a trobat son egeria en la persona de Frigide Barjot (un escais), que de fil en cordura, a fach d’esfòrces bèls, coada pels mèdia, per obrir la caisseta de Pandòra sus aquel subjècte sensible.

Al començament, es estat per ela e sos amics, una suspresa divenca… Micros, aquí ne vòls, aquí n’as ! « La “carrièra de drecha”, aquò existís e aquelas manifestacions ne son la pròva ! », quitava pas d’afirmar Frigide en prometent qu’èran pas que los primièrs d’una « revolucion ».

Los mots an un sens e la Frigide a oblidat benlèu d’obrir son diccionari ; d’autres, mai radicals, o an fach per ela e estiman que l’egeria es una mollassona e la menaçan. Ara, la Frigide se maina que lo contengut de la caisseta pòt èsser verinós e, cap a las menaças, demanda la proteccion d’aquel govèrn qu’asira…

 

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 26 de mai de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
21 mai 2013 2 21 /05 /mai /2013 11:43

Ecologia… pel vesin !

 

Cada jorn dins los mèdia, nos abèuran amb la situacion catastrofica del planeta que deu suportar ja a l’entorn de sèt miliards d’èssers umans. De segur, son encara nombroses los que creson pas als cambiaments climatics e que pensan que, de tota faiçon, lo « Progrès » serà lo mai fòrt coma o es estat fins ara. Mas aimam totes tant que sèm nòstre benèsser e acceptam pas d’èsser mostrats del det quand ne i a talament d’autres que degalhan plan mai que nosautres. Pòdi pas balhar de leçons d’ecologia a digun mas per un que, coma ieu, viu dins lo campèstre, tròbi que lo monde rurau, aquò sembla pas los concernir. O sabi que tota generalizacion es abusiva e calriá pas qu’aquela categoria se sentiguèsse « estigmatizada » – per emplegar un mot a la mòda ! Mancan generalament los servicis tecnics per ajudar los cònsols, mancan los sòus sovent, subretot dins aquel periòde de vacas magras mas, çò que, a mon vejaire, manca mai es lo sens comun, que sembla aver desaparegut quand s’agís de prene de decisions que tòcan la natura – al sens larg – dins nòstras vilòtas e nòstres vilatges. Coneissèm totes l’istòria de las platanas enferonidas que se ronçan sus los automobilistas e que cal desrabar per sauvar la vida preciosa de victimas innocentas. En cò mieu, la comuna deu aimar l’art modèrne per çò qu’a creat mai d’un detzenat de platanas-monhons per satisfaire los ribairencs que n’avián lor confle d’amassar las fuèlhas mòrtas dins lor jardin. Al vilatge vesin, i aviá una placeta amb de telhs polidets fàcia a la glèisa ; la comuna ven de la restaurar e n’a profechat per ne tirar los arbres en balhant coma rason que los vièlhs se poirián melhor rescalfar los òsses ! Vertat es qu’es melhor d’admirar la natura sul fenestron… Es mai neta !

 

Editorial de La Setmana, n°920

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
19 mai 2013 7 19 /05 /mai /2013 23:07

« Omertà » es pas francés, pr’aquò…

 

Vòli pas dire mas, desempuèi que fau lo jornalista, un pauc particular o devi admetre, soi totjorn estat susprés de la faiçon que las novèlas son tractadas.

D’en primièr, totes los mèdia, quals que sián, an de professionals que possedisson una carta professionala de segur, e de pigistas o de correspondents que son pagats per cada article o fòto que passa dins lo mèdium en question.

En mai d’aquò, los mèdia son abonats a un o mai d’un « fil d’informacion » que lor distribuís [en francés, se ditz « dispatcher » !] tota mena d’informacions e que daissa a lors abonats la possibilitat de far la tria e de portar çò que li pareis oportun a la coneissença de sos legeires.

E ben ! amb totas aquelas possibilitats de causida, òm s’aperceb que, levat pels eveniments locals, i a una similaritat granda dins totes los mèdia.

Per se’n téner pas qu’al temps present, trobam, dins lo desòrdre, lo bashing del president, lo caumatge massís en particular en cò dels joves, las taxas tròp pesugas e, segon que lo mèdium pretenda a una posicion mai o mens ideologica, la volontat del president e de son govèrn de far reüssir lo país o, en sens contra, de menar lo país « contra la paret » en causa de son incapacitat fonsa !

Es aital que l’accion, demest d’autras de segur, menada dimècres passat per d’une representants de las lengas istoricas de França, sembla aver escapat als jornalistas, ça que la totjorn en cèrca de quicòm autre que la darrièra colèra de la Trierwiller o lo darrièr lapsus d’un o l’autre dels ministres !

Èran pr’aquò a l’entorn de dos cents los representants de las lengas de França que s’èran acampats dabans lo sèti de l’Unèsco a París per demandar l’asili politic per nòstras lengas – per nautres, l’occitan –dins la mesura que, fins ara, França, granda donaira de leçons de democracia, refusa de signar la carta sus las lengas minorizadas, incompatibla amb la constitucion !

Mas l’informacion sembla pas èsser arribada dins las redaccions que gaireben digun n’a parlat ! Seriá França país de la pensada unica ?

 

 

Cronica occitana

Le Petit BLeu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 19 de mai de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
14 mai 2013 2 14 /05 /mai /2013 17:45

« Alas ! Poor Yorick ! »

 

A Claude Hagège qui, dens ua de las soas emissions culte, bèth temps a, defendèva, entre autas lengas, l’occitan, Bernard Pivot que l’interrompè d’ua faiçon despieitadosa e mespresiva a l’encòp en díser : « Ne i a pas mei degun qui’u parla a l’òra d’ara ; n’existeish pas mei… » e que passè a quaucomet mei. Simplament ende vse díser que lo Francés es per natura monolingüe ! Ende estar dens lo vent, que dirèi qu’es dens lo son ADN. D’aquí, dens los mèdia, los reportatges divèrs entà deplorar que los Francés, après aver estudiat lengas estrangièras pendent las sèt annadas de collègi-licèu, ne sian pas capables de parlar, ça disen, la lenga de L. Sterne : « Alas ! Poor Yorick ! » e de’s plànher deus professors qui ne son pas a l’auçada de l’escomesa. Viet d’ase ! Que’m soi copat en parlar de l’anglés ! Mès qu’es plan l’anglés que tots los nòstes elèits « autoproclamats » an dens lo cap quan e nse parlan de « lenga estrangèra » ; las autas ne son pas de comptar… sens parlar deus patés que ne son pas sonque nhirgo-nhargo ! Lo projècte de la ministra, G. Fioraso, d’instituir l’anglés com lenga d’ensenhament a l’universitat dens quauques disciplinas qu’es sentit com ua declaracion de guèrra au francés e l’Academia, après aver publicat un comunicat venjatiu, qu’a enviat lo « soldat » agenés Michel Serres [de l'Academia francesa] dens tots los mèdia entà fustigar aquera decision. E aqueste, qui aima de har saber que ne parlava pas son que gascon quan comencè las escòlas, qui avó los arguments seguents, a saber que lo francés e seré dens aqueth cas a la mercé de l’anglés entà la creacion. Qu’es ua manca d’imaginacion se consideram qu’a ja dit : « La lenga d’òc qu’a desapareishut pr’amor ne’s podèva pas díser « exaèdre » o « ADN » dens la lenga. » Innocent que soi, que l’èi dit, jo !

 

Editoriau de La Setmana, n°919

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
11 mai 2013 6 11 /05 /mai /2013 15:42

  Arrosaire arrosat ?

 

Vòli pas dire mas, a còps, val mai ne rire que plorar !

De qué ? De la garrolha nascuda a propaus de la decision de la ministra de l’Ensenhament superior ; decision que concernís l’ensenhament de diferentas matèrias dins una lenga estrangièra a l’universitat.

O auretz totes comprés, lo tèrme « lenga estrangièra » es aquí per espaurugar pas lo bon pòble ; en fach, s’agís pas que de l’ensenhament en anglés, la lenga de nòstres elèits quitament se son pauques a lo mestrejar.

La rason, coma totjorn, es una sembla-bona rason : França es un « grand país » qu’a vocacion a recebre un fum d’estudiants estrangièrs al nom de la francofonia (sic), se vòl acréisser o, al mens, conservar son influéncia.

E l’ensenhament en anglés dins las universitats es un mejan per atirar de monde que parlan pas francés mas que l’anglés lor es mai conegut. E per refutar a priori los arguments dels opausants a la mesura, la responsa es tota trobada. Pendent lor demorança dins nòstre bèl país, los estudiants auràn l’escasença d’aprene la lenga de Molière o, perque pas, la de « las banlègas » o benlèu la de la França prigonda del moment que demoraràn en França ! Argument imparable, çò pensan…

Personalament, pensi que nòstra ministra e sos aligats s’enganan de primièra. Aqueles estudiants que coneisson al mens un pauc d’anglés o que son ja anglofònes son pas de monde « desfavorizats » que van anar aumentar l’immigracion de basa.

De segur, un cursus en anglés en França serà una faiçon de los atraire. E que faràn tot aquel monde dins la villa universitària qu’auràn elegida ? Tanlèu tornats dins la carrièra, se mesclaràn als Franceses de tota mena per aprene a parlar francés ? Cal pas somiar ! Seriá dins lo campèstre, òc mas en vila la tendéncia fòrta es de tornar trobar – e es normal – las gents amb las qualas se pòt aisidament escambiar, donc de personas que parlan l’anglés.

La lenga francesa relegada al segond reng o pièger. L’arrosaire arrosat…

De qu’an fach a las lengas istoricas de cò nòstre ?

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 12 de mai de 2013

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca