Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
9 mai 2013 4 09 /05 /mai /2013 10:18

 

« Avètz ausit las aubadas

que se'n venon de sonar… »


L'arlatenca, l'an vista… piu, piu, piu…

 

Lo Maurici deuriá poder far la pròva – lo 11 de mai en Espaliu (Avairon) – que l'Arlatenca existís per çò qu'aurà lo Diccionari d'expressions e de locucions occitanas amb el (se lo cèl, entre temps, li es pas tombat sul cap !)

Pel moment, l'Arlatenca es sens  papièrs que lo « Bon de commande » (sul papièr o electronic) sembla pas aver d'existéncia… mas pareis qu'es coma pels drollets : i a lo « bunga bunga » (durèt qualque temps, de segur, mas quand òm aima…) e puèi la gestacion (aquela prenguèt un pauc de temps, de segur, mas los parents prenián totas las precausions per aver un bon « resultat » !) e puèi l'espitalizacion (lo mètge que seguissiá lo procèssus trobèt que i auriá de malformacions possiblas i aguèsse pas d'intervencion, etc.) puèi la naissença (cal admetre qu'un còp la dolors començadas prenguèt gaire de temps !) ; mas sabètz que daissan un pauc de temps per declarar lo nen a l'estat-civil (e qu'aquò depen pas totjorn dels genitors)…


Qu'aquò vos empache pas, quand i auràs lo nas dessús dins una librariá, de i metre lo nas dedins e de l'espepissar abans de sortir bilhet o carta de crèdit, per aver pas a far lo mus aprèp… Se cal pas jamai fisar a l'envolòpa !

 

 

N.B. Soi segur, ça que la, que seratz convencut de l'utilitat de la lenga occitana al moment que la lenga francesa seriá « marginalizada » e perdriá « tota possibilitat de creacion » en daissant dintrar l'anglés coma lenga de cors a l'Universitat (las autras lengas : castelhan, portugués… son pas de comptar !). L'Acadèmia francesa, qu'a enviat lo filosòf Michel Serres sul front, seriá en tren de descobrir que l'arrosaire pòt èsser arrosat… Son per la defensa del la lenga francesa mas per de rasons marridas de mon punt de vista.

 

COUV Diccionari Expressions WEB

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
9 mai 2013 4 09 /05 /mai /2013 00:23

  Un autre tèxte d'Antony Tozy (1852-1911) que, ara, coneishetz :

 

 

(cacografia de l'autor)    LOU MOUSQUIT FANFAROUN


        En bouille prengue un ban de pè
        D’ens l’aygo berdo d’un pesquè,
        Sero pa’stat la houeillo d’un aouba
    4    Un mousquit s’anaouo nega.
        Un cot estout remes lou mousquit fanfaroun
        Angout countar pertout sa neouèro abanturo :
        — Qu’èy traouersat, disè, san alos e san poun,
    8    E san me mouilla la cinturo,
        Lou pesquè couaté cots en loun.
        — Maynadye, li digout sa may, t’y ises pa,
        Toun pay s’es negat en pesqua,
    12    L’aygo n’e pas toun lot, parli per toun bounur
        N’es pa camat coumo un taillur.
        — Cregnetz pa re, mamair, sabi nada,
        Li respoun lou mousquit, e se besèy la ma
    16    Y angueri san poou d’en nega.
        Coumo feniouo aco, un paysan que passèt,
        Es mouquèt, toussiscout, crachèt
        E baqui que noste mousquit
    20    Ques neguèt d’en soun escoupit.
Moralitat
        Aco qu’ensegno as batalès
        Qu’es caou pa truffa dous dandjès
        Pramo lou qui d’un gran se tiro dan proufit
    24    Que pot mouri dens un petit.



(grafia dicha classica)   Lo mosquit fanfaron

 

En vólher prénguer un banh de pè
                Dens l’aiga verda d’un pesquèr,
            S’èra pas ’stat la huelha d’un aubar,
    4            Un Mosquit s’anava negar.
        Un còp estot remés, lo Mosquit fanfaron
        Angot contar pertot sa nevèra aventura :
        « Qu’èi traversat, disè, sans alas e sans pont,
    8        E sans me molhar la cintura,
            Lo pesquèr quate còps en long.
        — Mainatge, li digot sa Mair, t’i hises pas,
                Ton pair s’es negat en pescar.
    12    L’aiga n’es pas ton lòc ; parli per ton bonur.
                N’ès pas camat coma un talhur.
            — Crenhetz pas ren, ma Mair, sabi nadar,
        Li respon lo Mosquit, e se vesèi la mar
    16        I anguerí sens paur de’m negar. »
        Coma feniva aquò, un Païsan que passèt,
                E’s moquèt, tossiscot, crachèt,
                E vaquí que nòste Mosquit
    20            Que’s neguèt dens son escopit.
        Moralitat

                Aquò qu’ensenha aus batalèrs
                Que’s cau pas trufar deus dangèrs,
        Pr’amòr lo qui d’un gran se tira damb profit
    24            Que pòt morir dens un petit.

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
7 mai 2013 2 07 /05 /mai /2013 11:52

« Annus horribilis… »

 

« Annus horribilis », diguèt la reina d’Anglatèrra a propaus de l’annada 1992 quand – sens comptar totes los escandals pertocant la familha reala – sa residéncia de Windsor foguèt la preda del fuòc. Seriá lo privilègi dels monarcas de parlar latin en s’adreçant a lor pòble ? De segur, degun auriá pas denonciat lo plagiat se lo monarca republican, que los Franceses botan sul tròn cada cinc ans, o aguèsse dich en parlant de l’annada que ven de passar a l’Élysée… Auriá pogut dire tanben, per èsser mai pròche de sos electors – al mens de qualques uns – : « Puta de rastèl ! » se, per cas, al cors de sa carrièra corresiana, li an contat la nhòrla – que coneissètz totes ! De tota faiçon, èra estat decidit al « Château » de marcar pas aqueste primièr anniversari, senon per una sesilha de trabalh ; lo pòrtaparaula de l’Élysée faguèt saupre que i auriá pas ni còca, ni pastís, ni fogassa, ni blanqueta tanpauc ! Se ne cresèm gazetas e fenestrons e la lectura dels sondatges, se pòt compréner que lo president e son govèrn ajan la garganta un pauc sarrada. L’oposicion, a drecha coma a esquèrra, se descadena ; los uns contra un president incapable dins son « costume de president de conselh general » de sortir la país de la panada, los autres qu’estiman que lo govèrn s’amerita son que un « còp d’escoba » e que vòlon la plaça per, çò dison, far una politica sens compromission cap a Euròpa, cap als chucasang representats per la Finança internacionala e cosmopolita, etc. Se gausavi, diriái que, quitament se faguèt pas fòrça promessas, lo candidat Hollande establiguèt una lista de reformas : lo vòte dels estrangièrs, l’acumulacion dels mandats e… la signatura de la carta pertocant las lengas istoricas de França ! E ne prenèm pas lo camin. Aquí l’alh !

 

Editorial de La Setmana, n°918

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
4 mai 2013 6 04 /05 /mai /2013 15:17

Lo dever d’exemplaritat…

 

Vòli pas dire mas los ancians, qu’avián sovent los adagis en boca, serián suspreses de veire que, non solament en abril avèm pas quitat un fil mas encara que lo mes de mai ont, normalament, podèm far çò que nos plai, es pas pressat de nos portar calor.

Quans èri drollet, i aviá d’ancians qu’acusavan la bomba atomica de o destimborlar tot ; ara, es vengut lo temps dels cambiaments climatics que, se fasèm pas mèfi, nos menan a una catastròfa generalizada.

Vertat es qu’avèm tendéncia a nos desfisar de çò que coneissèm pas o mal o que comprenèm pas.

En mai d’aquò, coma sèm abeurats d’informacions gaireben contradictòrias d’un bulletin d’informacions a l’autre o, al mens, d’una setmana a l’autre, n’arrivèm a un punt que cresèm pas mai digun d’aqueles reborsièrs que son los Cassandres de nòstra epòca.

Cadun de nosautres se ditz que, solet dins son canton, pòt pas far grand causa e qu’es, per aquesta rason, que la politica es estada « inventada ». Dison qu’en democracia, lo pòble delèga son poder de decision a una persona qu’elegís e que deu portar sa paraula.

Malurosament, lo valat entre lo « pòble » e la classa politica – se ne cresèm los exegètas de la res publica – es pas jamai estat autan pregond. Las promessas non tengudas se poirián perdonar, perque pas ? se los elegits n’avián, coma se ditz, e se se viravan cap a lors electors per explicar lo cossí del perqué.

Es pas jamai estat aisat de menar un país e las gents o sabon e son prèstas a far de sacrificis per lors dròlles se las escomesas son claras ; mentre qu’avèm – es l’impression d’una majoritat – d’arlèris qui fan los bèls bèls dins los mèdia per dire que se repotegam es que i coneissèm pas res !

De segur, i coneissèm pas res mas vivèm las dificultats de cada jorn mentre qu’aprenèm que d’aubuns se suenhan, eles, sens cap de restriccions.

Son pas totes de revolucionaris los que prenon en asirança la classa politica e que se daissan anar al populisme mai comun de dire que « son totes de coquins ».

Se son pas exemplars, qual o pòt èsser ?

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 5 d'abrial de  20013

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
29 avril 2013 1 29 /04 /avril /2013 19:59

Nach Berlin !

 

« Qu’angueram péner lo nòste linge sus la linha Siegfried », cantava, en noveme de 1939, Ray Ventura et ses collégiens damb las paraulas adaptadas per Paul Misraki. Lo monde que saben çò que ne virè. Autas datas – 1793, 1789… – que venen a la boca deus jornalistas quand evòcan lo tèxte hargat per uns socialistas damb lo sosten deu Front d’Esquèrra (FdG) ende denonciar ua Angela Merkel e lo son « comportament egoïsta » cap als autes païses europèus e, de segur, mei que tot, França. C. Bartolone, president de l’Assemblada nacionala e favorable a la « confrontacion », que mia la manòbra deus qui an decidit de’s bàter contra l’« arrogància » de la Merkel (italianisme). Notatz que las lors intencions e son bonas ! Oficialament, que vòlen ajudar lo president e lo país e que França mia la crotzada contre los Teutons! Mei nacionalistas, mei patriòtas qu’eths… ne’s pòt pas ! Dinc adara, qu’avèvan suportat las (sembla-)esitacions deu President pr’amor que, qu’ac vòlhan o pas, es eth que ten las claus ; coratjós sens estar temeraris, que pensan que la posicion de flaquèr dens la quau se tròban e lo president e lo son prumèr ministre es ideau ende har prevàler la lor linha politica. La lor actitud que’s pòt comprénguer damb un president que vòu, constrenhut e forçat, « moralizar » lar cargas electivas e publicas e téner la soa promessa – un còp ne seré pas costuma ! – d’interdíser l’acumulacion deus mandats electius. Ne son pas suicidaris au punt de votar l’obligacion de s’abeurar a un sol tòs. Estosse ua engana entà forçar la man a l’executiu que ne serí pas susprés. Curiós totun que ne i aja pas avut nada escapadissa a perpaus d’ua dissolucion entà tornar adralhar suu « bon » camin tot aqueth monde que cridassan : « Nach Berlin ! Nach Berlin ! ».

 

Editoriau de La Setmana, n°917

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
28 avril 2013 7 28 /04 /avril /2013 23:17

Sabètz qu'en principi, a las eleccions venentas, i aurà de cambiaments…

Levat las comunas de 500 estajants e mens, totas las autras auràn de listas que seràn elegidas a l'escrutin de lista… la possibilitat de tirar un nom o de n'ajustar un seràn interdicha.

Pr'aquò l'alternança òme - femna demorarà encara que…

ne i a que demandan que i aja l'alternança mas en ajustant los « gays » : òme - femna - « gay » / femna - « gay » - òme / « gay » - òme - femna…

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Umor
commenter cet article
28 avril 2013 7 28 /04 /avril /2013 00:32

Cal totjorn tornar a Juli çò qu'aparten  a Cesar ; es una question d'onestetat !


Devi donc tornar a la Mela çò que li aparten. Es ela qu'escriguèt, i a plan longemps, que èra plan bon de parlar d'un diccionari a venir mas que, mai lo temps passava mai aquel diccionari semblava l'Arlatenca…

Aviá rason la Mela…


Mas aqueste còp, pensi que lo diccionari es per tocar al pòrt.

Deuriá espelir dins la primièra decada de mai setot va plan e Mauric Romieu lo deuriá poder aver en mans lo 11 de mai quand balharà sa parladissa lo 11 de mai en Avairon.

Vaquí lo tèxte de la quatrena de cubèrta :

 

Cada expression o locucion, explicada e comentada del punt de vista lexical, gramatical e semantic, es balhada amb sa forma correnta, sas variantas, d’exemples preses dins la lenga parlada o literària e sas atestacions dins los diccionaris generals. Utilizadas totas en occitan lengadocian, se tròban jos una forma identica o equivalenta dins los autres dialèctes.
L’obratge es completat per un indèx alfabetic qu’acampa totas las expressions, locucions e variantas e un indèx nocional que permet de tornar trobar las expressions e locucions classadas dins lo diccionari per mots-claus. Aquela culhida es lo fruch d’un trabalh de tria e de la collaboracion de tres autors.
Tot en occitan, ajudarà escolans e estudiants, mèstres e curioses a comprene e a integrar dins lor practica de la lenga aqueles biaisses de dire e de significar.

 


e… la cubèrta  :

 

COUV-Diccionari-Expressions-WEB.jpg

 

N.B. Diccionari d'expressions e locucions occitanas en cò de Vent Terral ; 736 p. - 29 €

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
27 avril 2013 6 27 /04 /avril /2013 12:54

Los glorioses en representacion…

 

Vòli pas dire mas, que siá pels uns o pels autres, se pòt pas dire que lo primtemps s’anóncia d’una polida faiçon !

D’en primièr, lo temps jòga al iò-iò e los escarts de temperatura que subissèm son pas jamai estats autan grands en aquesta sason.

Un còp de mai, l’adagi se verifica : « En abril, te cal pas descobrir d’un fil ! » a malgrat de las remarcas dels especialistas que i veson son que supersticions e colhonadas.

Mas, que volètz ? soi pas encara dintrat completament dins lo mond racional que d’unes  nos vòlon impausar. Que un e un fagan dos o que lo capèl de mon oncle siá mai grand que non pas l’òrt de ma tanta, ieu pensi que la causa importanta es lo « viure ensemble » de la faiçon mai bona que siá.

Bon, daissi ma filosofia de cinc sòus per tornar a quicòm de seriós : los devís de nòstres politicians, òmes e femnas confonduts, ara que d’une volrián – o an ja decidit ! –  que i aguèsse pas pus de distincion entre los uns e los autres… Devi èsser tròp piòt per comprene !

Confrontats coma sèm, al travèrs dels mèdia escriches o audiovisuals, a lors declaracions peremptòrias e definitivas, es a desesperar de nòstra representacion nacionala.

La Drecha ten lo ròtle mai aisat coma, pel moment, es dins l’oposicion. Jòga los botafuòc sens aver paur d’un retorn de flama aparentament. Mai d’un a drecha son temptats per una aligança amb la drecha extrèma, aligança que lor permetriá de tornar mai viste al poder…

Los que se considèran coma l’esquèrra de l’Esquèrra semblan d’aver adoptat la règla del botafuòc tanben ; J. L. M. es un bon client dels mèdia, sustot audiovisuals, per çò que sabon que, amb el, l’escandal e l’escartada son pas jamai luènh.

Enfin, avèm nòstre partit de governament que, normalament, sap que se pòt apiejar suls Verds… Al luòc de s’acarar a las dificultats, lo tropèl d’« elefants », novèla generacion, sembla d’aver causit de daissar cadun jogar sa particion en doblidant que, se lo president es elegit per cinc ans, eles se poirián tornar trobar dabans los electors en cas de dificultats màgers…

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo  28 de abrial de 2013

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
23 avril 2013 2 23 /04 /avril /2013 12:06

Chaple… Dolor… aplaudiments…

 

 

Al mes de decembre, chaple dins una escòla de Newtown (Connecticut-USA). E tota la comunautat de plorar la pèrda de sos dròlles e de lors professors. La setmana passada, explosion de bombas artesanalas (sic) a l’arribada del maraton de Boston (Massachusetts-USA) amb sa cordelada de mòrts e de ferits mai que mai ; quatre jorns aprèp, la comunautat del barri de Watertown aplaudís e dança per carrièra a l’arrestacion del subrevivent dels dos fraires, presumits copables d’aver pausadas las bombas. Entre aqueles dos eveniments grèus, los Estats Units an conegut d’autres mortalatges ; de segur, ne i aurà d’autres mas del moment que la libertat d’èsser armat coma un pòrta-avions es respectada, la National Rifle Association serà contenta e, amb ela, un fum de familhas. Per tot aquel mond, sufís per neutralizar un sacamand – a bad guy – amb una arma que i aja en fàcia un bon ciutadan – a good guy – amb una arma, e que tira mai viste ! Per se’n téner pas qu’a la reaccion cap a l’arrestacion del pausaire de bombas, la tròbi un pauc desconvenenta. Los aplaudiments, de segur, son faches per exprimir « aprobacion, admiracion o estrambòrd » mas pas per saludar d’eveniments aital. Aprèp lo mortalatge de l’escòla, las gents de Newtown aplaudiron pas en aprenent la mòrt del tuaire. Dos peses, doas mesuras ! Perqué ? Lo país que se podiá vantar, e amb qualque rason, d’èsser un crusòl capable d’integrar los novèls venguts vei aqueste se fendilhar, benlèu en causa de la globalizacion economica, politica, etc. E se lo batedís de las alas d’un parpalhon en Japon a una influéncia de l’autre bòrd del planeta, n’es tot parièr per las idèas o las ideologias, dichas extremistas, que s’espandisson e influençan d’èsser umans en mal de reconeishénça…

 

Editorial de La Setmana, n°916

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
22 avril 2013 1 22 /04 /avril /2013 19:05

Que seguishem tots las peripecias e benalejas de la lei « Maridatge ende tots ». L'afar n'es pas navèth e m'a hèit brembar d'ua istòria – de segur omofòba com se ditz adara e com tot comportament e tota paraula son -fòbs quicòm ! – que se contava quand èri drolletòt dens mon país « avitalhat peus corbaishs » (com disèvan los que's trufavan de jo e que, segon la terminologia emplegada anuèi èran d'omofòbs, non ?).

Ende nosauts n'èra pas sonque ua amuseta, pas fina fina benlèu mès qu'èrem urós… Ne sabèvi pas a l'epòca qu'èri « omofòb » e comunistofòf, borgesfòb, XVIau arrondimentofòb, parisencofòb, etc.

 

Adara que soi guarit, me pensi, pr'amor que ne disi pas mei arren !

 

& & &

Un gojat que torna a soa de ser dens lo XVIau arrondiment :

« Mair, mair, que ditz tot gaujós, qu'aimi ! »

La mair qu'es tota suspresa e contenta a l'encòp d'aprénguer que lo son  hilh es amorós. Que li pausa questions ende ne saber mei.

« Quina es ? Maria Galanta de Bonamaison de Capsús ?

— Non, mair.

— La Maria Bernadeta de Chamborci Conhac de Capvath ?

— Non, mair. »

Après aver passat totas las coneishenças de la familha e un pauc inquièta totun :

« Ne seré pas la goja ?

— Non, mair.

— Mès enfin, me'u vas díser a la fin ?

— Qu'es lo hilh deu portèr, mair. »


La mair que's seita e la cara dens las soas mans, que s'exclama :

« N'es pas Diu possible. Un comunista ! »

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Umor
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca