Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
19 mai 2013 7 19 /05 /mai /2013 23:07

« Omertà » es pas francés, pr’aquò…

 

Vòli pas dire mas, desempuèi que fau lo jornalista, un pauc particular o devi admetre, soi totjorn estat susprés de la faiçon que las novèlas son tractadas.

D’en primièr, totes los mèdia, quals que sián, an de professionals que possedisson una carta professionala de segur, e de pigistas o de correspondents que son pagats per cada article o fòto que passa dins lo mèdium en question.

En mai d’aquò, los mèdia son abonats a un o mai d’un « fil d’informacion » que lor distribuís [en francés, se ditz « dispatcher » !] tota mena d’informacions e que daissa a lors abonats la possibilitat de far la tria e de portar çò que li pareis oportun a la coneissença de sos legeires.

E ben ! amb totas aquelas possibilitats de causida, òm s’aperceb que, levat pels eveniments locals, i a una similaritat granda dins totes los mèdia.

Per se’n téner pas qu’al temps present, trobam, dins lo desòrdre, lo bashing del president, lo caumatge massís en particular en cò dels joves, las taxas tròp pesugas e, segon que lo mèdium pretenda a una posicion mai o mens ideologica, la volontat del president e de son govèrn de far reüssir lo país o, en sens contra, de menar lo país « contra la paret » en causa de son incapacitat fonsa !

Es aital que l’accion, demest d’autras de segur, menada dimècres passat per d’une representants de las lengas istoricas de França, sembla aver escapat als jornalistas, ça que la totjorn en cèrca de quicòm autre que la darrièra colèra de la Trierwiller o lo darrièr lapsus d’un o l’autre dels ministres !

Èran pr’aquò a l’entorn de dos cents los representants de las lengas de França que s’èran acampats dabans lo sèti de l’Unèsco a París per demandar l’asili politic per nòstras lengas – per nautres, l’occitan –dins la mesura que, fins ara, França, granda donaira de leçons de democracia, refusa de signar la carta sus las lengas minorizadas, incompatibla amb la constitucion !

Mas l’informacion sembla pas èsser arribada dins las redaccions que gaireben digun n’a parlat ! Seriá França país de la pensada unica ?

 

 

Cronica occitana

Le Petit BLeu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 19 de mai de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
14 mai 2013 2 14 /05 /mai /2013 17:45

« Alas ! Poor Yorick ! »

 

A Claude Hagège qui, dens ua de las soas emissions culte, bèth temps a, defendèva, entre autas lengas, l’occitan, Bernard Pivot que l’interrompè d’ua faiçon despieitadosa e mespresiva a l’encòp en díser : « Ne i a pas mei degun qui’u parla a l’òra d’ara ; n’existeish pas mei… » e que passè a quaucomet mei. Simplament ende vse díser que lo Francés es per natura monolingüe ! Ende estar dens lo vent, que dirèi qu’es dens lo son ADN. D’aquí, dens los mèdia, los reportatges divèrs entà deplorar que los Francés, après aver estudiat lengas estrangièras pendent las sèt annadas de collègi-licèu, ne sian pas capables de parlar, ça disen, la lenga de L. Sterne : « Alas ! Poor Yorick ! » e de’s plànher deus professors qui ne son pas a l’auçada de l’escomesa. Viet d’ase ! Que’m soi copat en parlar de l’anglés ! Mès qu’es plan l’anglés que tots los nòstes elèits « autoproclamats » an dens lo cap quan e nse parlan de « lenga estrangèra » ; las autas ne son pas de comptar… sens parlar deus patés que ne son pas sonque nhirgo-nhargo ! Lo projècte de la ministra, G. Fioraso, d’instituir l’anglés com lenga d’ensenhament a l’universitat dens quauques disciplinas qu’es sentit com ua declaracion de guèrra au francés e l’Academia, après aver publicat un comunicat venjatiu, qu’a enviat lo « soldat » agenés Michel Serres [de l'Academia francesa] dens tots los mèdia entà fustigar aquera decision. E aqueste, qui aima de har saber que ne parlava pas son que gascon quan comencè las escòlas, qui avó los arguments seguents, a saber que lo francés e seré dens aqueth cas a la mercé de l’anglés entà la creacion. Qu’es ua manca d’imaginacion se consideram qu’a ja dit : « La lenga d’òc qu’a desapareishut pr’amor ne’s podèva pas díser « exaèdre » o « ADN » dens la lenga. » Innocent que soi, que l’èi dit, jo !

 

Editoriau de La Setmana, n°919

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
11 mai 2013 6 11 /05 /mai /2013 15:42

  Arrosaire arrosat ?

 

Vòli pas dire mas, a còps, val mai ne rire que plorar !

De qué ? De la garrolha nascuda a propaus de la decision de la ministra de l’Ensenhament superior ; decision que concernís l’ensenhament de diferentas matèrias dins una lenga estrangièra a l’universitat.

O auretz totes comprés, lo tèrme « lenga estrangièra » es aquí per espaurugar pas lo bon pòble ; en fach, s’agís pas que de l’ensenhament en anglés, la lenga de nòstres elèits quitament se son pauques a lo mestrejar.

La rason, coma totjorn, es una sembla-bona rason : França es un « grand país » qu’a vocacion a recebre un fum d’estudiants estrangièrs al nom de la francofonia (sic), se vòl acréisser o, al mens, conservar son influéncia.

E l’ensenhament en anglés dins las universitats es un mejan per atirar de monde que parlan pas francés mas que l’anglés lor es mai conegut. E per refutar a priori los arguments dels opausants a la mesura, la responsa es tota trobada. Pendent lor demorança dins nòstre bèl país, los estudiants auràn l’escasença d’aprene la lenga de Molière o, perque pas, la de « las banlègas » o benlèu la de la França prigonda del moment que demoraràn en França ! Argument imparable, çò pensan…

Personalament, pensi que nòstra ministra e sos aligats s’enganan de primièra. Aqueles estudiants que coneisson al mens un pauc d’anglés o que son ja anglofònes son pas de monde « desfavorizats » que van anar aumentar l’immigracion de basa.

De segur, un cursus en anglés en França serà una faiçon de los atraire. E que faràn tot aquel monde dins la villa universitària qu’auràn elegida ? Tanlèu tornats dins la carrièra, se mesclaràn als Franceses de tota mena per aprene a parlar francés ? Cal pas somiar ! Seriá dins lo campèstre, òc mas en vila la tendéncia fòrta es de tornar trobar – e es normal – las gents amb las qualas se pòt aisidament escambiar, donc de personas que parlan l’anglés.

La lenga francesa relegada al segond reng o pièger. L’arrosaire arrosat…

De qu’an fach a las lengas istoricas de cò nòstre ?

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 12 de mai de 2013

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
9 mai 2013 4 09 /05 /mai /2013 10:18

 

« Avètz ausit las aubadas

que se'n venon de sonar… »


L'arlatenca, l'an vista… piu, piu, piu…

 

Lo Maurici deuriá poder far la pròva – lo 11 de mai en Espaliu (Avairon) – que l'Arlatenca existís per çò qu'aurà lo Diccionari d'expressions e de locucions occitanas amb el (se lo cèl, entre temps, li es pas tombat sul cap !)

Pel moment, l'Arlatenca es sens  papièrs que lo « Bon de commande » (sul papièr o electronic) sembla pas aver d'existéncia… mas pareis qu'es coma pels drollets : i a lo « bunga bunga » (durèt qualque temps, de segur, mas quand òm aima…) e puèi la gestacion (aquela prenguèt un pauc de temps, de segur, mas los parents prenián totas las precausions per aver un bon « resultat » !) e puèi l'espitalizacion (lo mètge que seguissiá lo procèssus trobèt que i auriá de malformacions possiblas i aguèsse pas d'intervencion, etc.) puèi la naissença (cal admetre qu'un còp la dolors començadas prenguèt gaire de temps !) ; mas sabètz que daissan un pauc de temps per declarar lo nen a l'estat-civil (e qu'aquò depen pas totjorn dels genitors)…


Qu'aquò vos empache pas, quand i auràs lo nas dessús dins una librariá, de i metre lo nas dedins e de l'espepissar abans de sortir bilhet o carta de crèdit, per aver pas a far lo mus aprèp… Se cal pas jamai fisar a l'envolòpa !

 

 

N.B. Soi segur, ça que la, que seratz convencut de l'utilitat de la lenga occitana al moment que la lenga francesa seriá « marginalizada » e perdriá « tota possibilitat de creacion » en daissant dintrar l'anglés coma lenga de cors a l'Universitat (las autras lengas : castelhan, portugués… son pas de comptar !). L'Acadèmia francesa, qu'a enviat lo filosòf Michel Serres sul front, seriá en tren de descobrir que l'arrosaire pòt èsser arrosat… Son per la defensa del la lenga francesa mas per de rasons marridas de mon punt de vista.

 

COUV Diccionari Expressions WEB

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
9 mai 2013 4 09 /05 /mai /2013 00:23

  Un autre tèxte d'Antony Tozy (1852-1911) que, ara, coneishetz :

 

 

(cacografia de l'autor)    LOU MOUSQUIT FANFAROUN


        En bouille prengue un ban de pè
        D’ens l’aygo berdo d’un pesquè,
        Sero pa’stat la houeillo d’un aouba
    4    Un mousquit s’anaouo nega.
        Un cot estout remes lou mousquit fanfaroun
        Angout countar pertout sa neouèro abanturo :
        — Qu’èy traouersat, disè, san alos e san poun,
    8    E san me mouilla la cinturo,
        Lou pesquè couaté cots en loun.
        — Maynadye, li digout sa may, t’y ises pa,
        Toun pay s’es negat en pesqua,
    12    L’aygo n’e pas toun lot, parli per toun bounur
        N’es pa camat coumo un taillur.
        — Cregnetz pa re, mamair, sabi nada,
        Li respoun lou mousquit, e se besèy la ma
    16    Y angueri san poou d’en nega.
        Coumo feniouo aco, un paysan que passèt,
        Es mouquèt, toussiscout, crachèt
        E baqui que noste mousquit
    20    Ques neguèt d’en soun escoupit.
Moralitat
        Aco qu’ensegno as batalès
        Qu’es caou pa truffa dous dandjès
        Pramo lou qui d’un gran se tiro dan proufit
    24    Que pot mouri dens un petit.



(grafia dicha classica)   Lo mosquit fanfaron

 

En vólher prénguer un banh de pè
                Dens l’aiga verda d’un pesquèr,
            S’èra pas ’stat la huelha d’un aubar,
    4            Un Mosquit s’anava negar.
        Un còp estot remés, lo Mosquit fanfaron
        Angot contar pertot sa nevèra aventura :
        « Qu’èi traversat, disè, sans alas e sans pont,
    8        E sans me molhar la cintura,
            Lo pesquèr quate còps en long.
        — Mainatge, li digot sa Mair, t’i hises pas,
                Ton pair s’es negat en pescar.
    12    L’aiga n’es pas ton lòc ; parli per ton bonur.
                N’ès pas camat coma un talhur.
            — Crenhetz pas ren, ma Mair, sabi nadar,
        Li respon lo Mosquit, e se vesèi la mar
    16        I anguerí sens paur de’m negar. »
        Coma feniva aquò, un Païsan que passèt,
                E’s moquèt, tossiscot, crachèt,
                E vaquí que nòste Mosquit
    20            Que’s neguèt dens son escopit.
        Moralitat

                Aquò qu’ensenha aus batalèrs
                Que’s cau pas trufar deus dangèrs,
        Pr’amòr lo qui d’un gran se tira damb profit
    24            Que pòt morir dens un petit.

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
7 mai 2013 2 07 /05 /mai /2013 11:52

« Annus horribilis… »

 

« Annus horribilis », diguèt la reina d’Anglatèrra a propaus de l’annada 1992 quand – sens comptar totes los escandals pertocant la familha reala – sa residéncia de Windsor foguèt la preda del fuòc. Seriá lo privilègi dels monarcas de parlar latin en s’adreçant a lor pòble ? De segur, degun auriá pas denonciat lo plagiat se lo monarca republican, que los Franceses botan sul tròn cada cinc ans, o aguèsse dich en parlant de l’annada que ven de passar a l’Élysée… Auriá pogut dire tanben, per èsser mai pròche de sos electors – al mens de qualques uns – : « Puta de rastèl ! » se, per cas, al cors de sa carrièra corresiana, li an contat la nhòrla – que coneissètz totes ! De tota faiçon, èra estat decidit al « Château » de marcar pas aqueste primièr anniversari, senon per una sesilha de trabalh ; lo pòrtaparaula de l’Élysée faguèt saupre que i auriá pas ni còca, ni pastís, ni fogassa, ni blanqueta tanpauc ! Se ne cresèm gazetas e fenestrons e la lectura dels sondatges, se pòt compréner que lo president e son govèrn ajan la garganta un pauc sarrada. L’oposicion, a drecha coma a esquèrra, se descadena ; los uns contra un president incapable dins son « costume de president de conselh general » de sortir la país de la panada, los autres qu’estiman que lo govèrn s’amerita son que un « còp d’escoba » e que vòlon la plaça per, çò dison, far una politica sens compromission cap a Euròpa, cap als chucasang representats per la Finança internacionala e cosmopolita, etc. Se gausavi, diriái que, quitament se faguèt pas fòrça promessas, lo candidat Hollande establiguèt una lista de reformas : lo vòte dels estrangièrs, l’acumulacion dels mandats e… la signatura de la carta pertocant las lengas istoricas de França ! E ne prenèm pas lo camin. Aquí l’alh !

 

Editorial de La Setmana, n°918

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
4 mai 2013 6 04 /05 /mai /2013 15:17

Lo dever d’exemplaritat…

 

Vòli pas dire mas los ancians, qu’avián sovent los adagis en boca, serián suspreses de veire que, non solament en abril avèm pas quitat un fil mas encara que lo mes de mai ont, normalament, podèm far çò que nos plai, es pas pressat de nos portar calor.

Quans èri drollet, i aviá d’ancians qu’acusavan la bomba atomica de o destimborlar tot ; ara, es vengut lo temps dels cambiaments climatics que, se fasèm pas mèfi, nos menan a una catastròfa generalizada.

Vertat es qu’avèm tendéncia a nos desfisar de çò que coneissèm pas o mal o que comprenèm pas.

En mai d’aquò, coma sèm abeurats d’informacions gaireben contradictòrias d’un bulletin d’informacions a l’autre o, al mens, d’una setmana a l’autre, n’arrivèm a un punt que cresèm pas mai digun d’aqueles reborsièrs que son los Cassandres de nòstra epòca.

Cadun de nosautres se ditz que, solet dins son canton, pòt pas far grand causa e qu’es, per aquesta rason, que la politica es estada « inventada ». Dison qu’en democracia, lo pòble delèga son poder de decision a una persona qu’elegís e que deu portar sa paraula.

Malurosament, lo valat entre lo « pòble » e la classa politica – se ne cresèm los exegètas de la res publica – es pas jamai estat autan pregond. Las promessas non tengudas se poirián perdonar, perque pas ? se los elegits n’avián, coma se ditz, e se se viravan cap a lors electors per explicar lo cossí del perqué.

Es pas jamai estat aisat de menar un país e las gents o sabon e son prèstas a far de sacrificis per lors dròlles se las escomesas son claras ; mentre qu’avèm – es l’impression d’una majoritat – d’arlèris qui fan los bèls bèls dins los mèdia per dire que se repotegam es que i coneissèm pas res !

De segur, i coneissèm pas res mas vivèm las dificultats de cada jorn mentre qu’aprenèm que d’aubuns se suenhan, eles, sens cap de restriccions.

Son pas totes de revolucionaris los que prenon en asirança la classa politica e que se daissan anar al populisme mai comun de dire que « son totes de coquins ».

Se son pas exemplars, qual o pòt èsser ?

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 5 d'abrial de  20013

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
29 avril 2013 1 29 /04 /avril /2013 19:59

Nach Berlin !

 

« Qu’angueram péner lo nòste linge sus la linha Siegfried », cantava, en noveme de 1939, Ray Ventura et ses collégiens damb las paraulas adaptadas per Paul Misraki. Lo monde que saben çò que ne virè. Autas datas – 1793, 1789… – que venen a la boca deus jornalistas quand evòcan lo tèxte hargat per uns socialistas damb lo sosten deu Front d’Esquèrra (FdG) ende denonciar ua Angela Merkel e lo son « comportament egoïsta » cap als autes païses europèus e, de segur, mei que tot, França. C. Bartolone, president de l’Assemblada nacionala e favorable a la « confrontacion », que mia la manòbra deus qui an decidit de’s bàter contra l’« arrogància » de la Merkel (italianisme). Notatz que las lors intencions e son bonas ! Oficialament, que vòlen ajudar lo president e lo país e que França mia la crotzada contre los Teutons! Mei nacionalistas, mei patriòtas qu’eths… ne’s pòt pas ! Dinc adara, qu’avèvan suportat las (sembla-)esitacions deu President pr’amor que, qu’ac vòlhan o pas, es eth que ten las claus ; coratjós sens estar temeraris, que pensan que la posicion de flaquèr dens la quau se tròban e lo president e lo son prumèr ministre es ideau ende har prevàler la lor linha politica. La lor actitud que’s pòt comprénguer damb un president que vòu, constrenhut e forçat, « moralizar » lar cargas electivas e publicas e téner la soa promessa – un còp ne seré pas costuma ! – d’interdíser l’acumulacion deus mandats electius. Ne son pas suicidaris au punt de votar l’obligacion de s’abeurar a un sol tòs. Estosse ua engana entà forçar la man a l’executiu que ne serí pas susprés. Curiós totun que ne i aja pas avut nada escapadissa a perpaus d’ua dissolucion entà tornar adralhar suu « bon » camin tot aqueth monde que cridassan : « Nach Berlin ! Nach Berlin ! ».

 

Editoriau de La Setmana, n°917

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
28 avril 2013 7 28 /04 /avril /2013 23:17

Sabètz qu'en principi, a las eleccions venentas, i aurà de cambiaments…

Levat las comunas de 500 estajants e mens, totas las autras auràn de listas que seràn elegidas a l'escrutin de lista… la possibilitat de tirar un nom o de n'ajustar un seràn interdicha.

Pr'aquò l'alternança òme - femna demorarà encara que…

ne i a que demandan que i aja l'alternança mas en ajustant los « gays » : òme - femna - « gay » / femna - « gay » - òme / « gay » - òme - femna…

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Umor
commenter cet article
28 avril 2013 7 28 /04 /avril /2013 00:32

Cal totjorn tornar a Juli çò qu'aparten  a Cesar ; es una question d'onestetat !


Devi donc tornar a la Mela çò que li aparten. Es ela qu'escriguèt, i a plan longemps, que èra plan bon de parlar d'un diccionari a venir mas que, mai lo temps passava mai aquel diccionari semblava l'Arlatenca…

Aviá rason la Mela…


Mas aqueste còp, pensi que lo diccionari es per tocar al pòrt.

Deuriá espelir dins la primièra decada de mai setot va plan e Mauric Romieu lo deuriá poder aver en mans lo 11 de mai quand balharà sa parladissa lo 11 de mai en Avairon.

Vaquí lo tèxte de la quatrena de cubèrta :

 

Cada expression o locucion, explicada e comentada del punt de vista lexical, gramatical e semantic, es balhada amb sa forma correnta, sas variantas, d’exemples preses dins la lenga parlada o literària e sas atestacions dins los diccionaris generals. Utilizadas totas en occitan lengadocian, se tròban jos una forma identica o equivalenta dins los autres dialèctes.
L’obratge es completat per un indèx alfabetic qu’acampa totas las expressions, locucions e variantas e un indèx nocional que permet de tornar trobar las expressions e locucions classadas dins lo diccionari per mots-claus. Aquela culhida es lo fruch d’un trabalh de tria e de la collaboracion de tres autors.
Tot en occitan, ajudarà escolans e estudiants, mèstres e curioses a comprene e a integrar dins lor practica de la lenga aqueles biaisses de dire e de significar.

 


e… la cubèrta  :

 

COUV-Diccionari-Expressions-WEB.jpg

 

N.B. Diccionari d'expressions e locucions occitanas en cò de Vent Terral ; 736 p. - 29 €

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca