Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
24 mai 2012 4 24 /05 /mai /2012 22:01

Un novici aguerrit ?

 

Lo nòste navèth president n’a pas avut guaire lo temps de se pausar après la soa intronizacion : visita en Alemanha tà véder la Merkel e, sens nada pausa, tornar prénguer l’avion tà rescontrar lo Barack Obama a Washington (E.U.) e los autes presidents o responsables deus autes païs europèus. Dens aquera corsa hòla (?), qu’estó seguit per un sarròt de jornalistas a l’espèra de cadua de las soas paraulas, de cadun deus sons gèstes ; tots – e nosauts tanben, de segur – qu’èran curiós de saber com s’anava comportar lo que degun n’avèva pas volut recéber quan èra candidat a l’eleccion presidenciau, eth lo novici sens nada experiéncia governamentau. Los cocodrils, assomelhats dens lo marigòt, n’esperavan pas sonque ua escadença ende’s ronçar a l’ataca e esmossecar la preda… N’an pas avut l’oportunitat pr’amor F. Hollande, dens aquera passa, ten la barakà e qu’a sabut trobar los mots e los gèstes apropriats dens la soa relacion damb los Estatsunidencs, e subertot lo prumèr d’enter eths : B. Obama, en respectar los còdis en usatge : ni tròp de familiaritat ni tròp d’arrogància, causa sovent reprochada per los estrangèrs aus Francés que sián V.I.P. o simples quídams. Los mèdia que son d’acòrd tà díser que las prumèras impressions e son favorablas mès los Francés que son mei preocupats per la lor vita vitanta que non pas los sunlights de la « grana » politica internacionau. L’union europèa qu’es en crisi e ne seré pas irrealista d’imaginar que l’euro cabussèsse se los govèrns europèus contunhavan de jogar en sòlo en créder que son mei aluserpits que los autes ! Las idèas de F. Hollande sus la creishença tà moderar l’austeritat que semblan trobar un reclam en los Estats Units e en Euròpa tanben. Qu’èm au bòrd deu precipici… que’s cadré bolegar !

 

 Editoriau de La Setmana, n° 869

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
22 mai 2012 2 22 /05 /mai /2012 15:10

Un tèxte de Tozy que coneishetz, tirat de Dens las sègas, publicat prumèr en 1900 e, en grafia classica, en 1978.

 

EN ESCARAVISSAR

 

        Quan la calor d’aost hè pishar la rosía
        E que los pins secats per un sorelh de plom
        Sur un sable borent dèishan càser la pia
    4    Coma un frut tròp madur qui a passat la seson ;
        Quan lo gat-esquiròth, en badalhar de set,
            S’apatuca darrèr un brostet,
        Jumplat per la cançon de la mòrna cigala ;
    8    A l’òra on lo talan possat per sa fringala,
            S’espalanca au mus deu bestiar,
        Dens la lana, se vse vòtz amusar,
            Qu’angueratz escaravissar.
    12    Quate gojats, un jorn, qu’avón la frenesia
            De se pagar la fantesia
            D’aqueth bèth divertissament.
        Per camas de vint ans, la lana n’es pas luenh ;
    16        I a Lo Crierèr, Reaup, Lissa,
            La Poma d’Aur, Lo Martinet ;
        Pertot d’on pisha un riu claret
            Pòdan pescar l’escaravissa.
    20    N’an pas que lo choès de l’endret.
        Tots quate donc, un ser, discutèm mei d’un plan.
        Reaup qu’èra un pauc luenh, Lo Crierèr maishant,
        La Poma d’Aur tròp pescat peu païsan,
    24    E coma e ns’avèn dit lo riu de Lissa fred
            Que causiscom Lo Martinet.
        Aquí nse donc partits un dimeche matin
            Jo, Josèp, Matiu e Dulin.
    28    E ns’èram, pénsatz ben, cargats de provisions :
        Vin, pan e carn, canhòt e gressilhons,
        Saussissas, saussissons, fromatge,
        Un bèth chaupet de ròm per nos balhar coratge,
    32        Sau e péber dens un papèr
        E lo sucre honut dens un pòt de cafè.
        Emportàvam tanben un cruguet, l’òli, la grèisha, l’alh,
        La padena, la grilha ; anfin tot l’atiralh
    36        Qui cau ende bien preparar
            E bien har còser un bon dinnar.
        Tot aqueth forniment pleava cinc pairòts,
            Cinc beaças, quate sacòts,
    40        N’aurén cargat dus petits asicòts,
            E e’nse véser partits atau
        Digun n’auré pas dit : « Son escaravissaires »,
        Mès qu’aurén dit prumèr : « Que son parasolaires
    44    Que se’n van véner a Sòs en passar per Reaup ».
        Marchàvam ça que là d’un bon pas sus la rota,
            Au Bornat que bevom la gota,
            Mièjòra aprèps passàvam a Serbat,
    48        Devarem tot lo long d’un prat.
        En gavarròt, passèm Gelisa coma un lambrec
        E, per bien saludar l’arriu deu Martinet,
            Tornèm béver un petit churlet.
    52    « Messius, ça ditz un escaravissaire,
        Sei pas s’es lo camin o s’es pas lo gran aire
            Mès que’m sentissi l’estomac
            Astan vueit qu’un clèish de limac.
    56    Que vse propòsi donc, se’m voletz escotar
            De començar per dejunar. »
        Coma dívatz pensar, sàutam sus un pairòt,
        Un que’s pren saussisson, l’aute que’s pren canhòt,
    60    E mòs a mòs, aquí, juste au cuu de l’arriu,
        En escotar lo clapotet deu briu,
        Lo vin au fresc e lo veire a la man,
            Hascom un dejunat charmant.
    64    Mès lo sorelh dejà, suu coston de Serbat,
            En arríser muishèt lo cap
            E que nse vengot rapelar
            Qu’èram venguts end’ escaravissar.
    68        « Anem, dròlles, ça ditz Matiu,
            Cau béver lo còp de l’estriu. »
            Aprèps aquò, levèm lo campament,
            Tornèm cargar lo forniment,
    72    E nos vaquí partits a cercar un bon endret
            Capsús l’arriu deu Martinet.
        Sei pas combien de temps marchèm capvath la lana,
        Tots gòhes de susor que trepívam la brana ;
    76        Anàvam dret devant nosauts
            Sans trobar ni gents ni ostaus.
            Coma un tropèth eishantat de piòts,
            Un en per un, seguívam caminòts.
    80        Passèm vint prats, sautèm vint sègas ;
            Que parii qu’avèm hèit dètz lègas
        Quan, tot d’un còp, Dulin qu’èra lo de devant
            E ns’arrestèt pròche d’un vielh batan.
    84    « Ací, ça ditz, l’arriu qu’es comòde a pescar ;
            Se voletz, que vam començar. »
        Mès lo Josèp digot : « Pensi que harem bien
            Avant de nse botar en trèn,
    88    De béver un petit còp, e mèma tot arron
            De har lo dinnar tant qu’i som ;
        En atendent, mijorn sonerà, dinneram
            E, aprèps aquò, pesqueram. »
    92    En efèt, lo sorelh dejà, sus nòste cap,
            Coma un coquin s’èra pincat.
        Estom viste d’acòrd ; d’abòrd, çò de prumèr,
        Tornèm béver un bèth còp a l’ombra d’un surrèr.
    96    Aprèps aquò, suu prat, pausèm tot l’atiralh.
            E cadun que’s bota au trabalh.
        Dulin qu’amassa bòi end’ alucar lo huec,
        Jo boti lo cobèrt, servissi de vailet,
    100    Josèp qu’es cosinèr, e la part de Matiu
        Serà d’anar plear lo cruguet a l’arriu.
        Tot marcha coma cau, la padena gresilha,
        La saussissa en plorar que s’estòrç sus la grilha,
    104    Sus un prat bien tonut lo cobèrt es botat,
        Lo cafè qu’es suu huec e lo torrin trempat.
        « Anem, ça ditz Josèp, va estar mijorn e miei,
        Vam pósquer vrespejar, lo rostit va estar cueit. »

    108    Qu’ataquèm lo torrin, qu’èra un torrin tocat,
        N’avè pas qu’un defaut, qu’èra un pauc tròp salat,
        (Jo qu’èi totjorn pensat que lo Josèp, coquin,
        Ende ns’assecar mei salèt tròp lo torrin.)
    112    Que’u calot arrosar, tanben lo prumèr pòt
            S’eishuriscot dens un chabròt,
        E quan lo cosinèr portèt lo segond plat
        Dus pòts de vin dejà èran hòrs de combat.
    116    Minjàvam ça que là d’un pro bon apetit,
        Las saussissas passèn en guisa de borit,
        Un bocin de jambon, arrosat de vinagre,
            I passèt tanben gras e magre,
    120    E coma lo jambon nos tornèt balhar set
            Calot béver un aute chaupet.
        Mès vaquí lo moishet, lo cosinèr Josèp
        Pòrta bien cueit a punt un bocin de vetèth
    124        Astan trende coma un anhèth,
            Tanben avant qu’estosse decopat
            Que calot trinquar a sa santat.
        Trinquèm donc, mès que dívatz pensar
    128        Qu’a fòrça de pintarlejar,
        Dens nòste cap lo vin hasè ravatge,
        En efèt, au dessèrt un talhuc de fromatge
        Qu’arrosèm sulament d’un didau de vin blanc
    132        E nse reglèt a la cacahitzan,
        Lavetz qu’estom beròis ; Josèp volot cantar,
        Dulin, los uelhs negats, que’s botèt a dançar,
        Jo qu’avèi lo sanglòt, e qu’auretz vist Matiu
    136    Aculat contra un vèrn, escopir dens l’arriu.
            Èram lusents ; en béver lo cafè,
                Josèp s’avalèt un culhèr
            E Dulin, en escríver au papo,
    140        Que s’alonguèt a l’endarrèr
        A dus pas de Matiu sadoth coma un curè.
        E lo sorelh dejà darrèr los pinhadars
        Suu coston de Reaup devarava a grans pas.
    144    Òr, tant qu’èram aquí tots abalits suu prat
            Un petit brut de bòi copat
            E’m forcèt a virar lo cap,
        E que’t vau véser a quauques pas de jo
    148        Un cotilhon que’s promenava.
        Coma n’èi pas jamès cresut au lop-garon,
            Que’m vengot a l’esprit sens pena
            Qu’un cotilhon qui se promena
    152        Aquò prova certènament
            Qu’un fimelatge n’es pas luenh.
        Possat per mon hurum sauti la palanqueta
        E que’t vesi, troçada, en trèn de buscalhar
    156        Un petit tròç de lanusqueta.
        — Viet d’ase hòu, pensèi, ací bien mon afar.
        M’aprochèi tot d’un còp : « Que hès aquí, mainada ?
            Qui t’a permés de buscalhar ?
    160    Tròbi, ma foè, que n’ès pas bien geinada ! »
            Mès la dròlla sans se troblar
            Que’m responot tota bonassa :
            « Lo bòi mòrt es per qui l’amassa,
    164        E’m diuretz aidar a l’amassar. »
        Jo, sans me har pregar, de busqueta en busqueta,
            Damb la petita lanusqueta,
        Hascoi un bèth hagòt, e, costat a costat,
    168        Que ns’assietèm au pè d’un piat.
        Parlèm un pauc de tot, parlèm d’era, de jo,
            Parlèm deu bèth temps, de la ploja,
            De son país e de sa troja,
    172        Finalament parlèm d’amor.
        Assietats suu hagòt, li sarrèi las manetas,
        Li balhèi un poton, li toquèi las popetas
            E, tot en se deishar tastar,
    176    Disèva plan : « Mossur, deishatz-me estar. »
        Mès jo, lo cap virat, avançavi totjorn
            Sans jamès fenir mon discors.
        Ma man, sans se’n dobtar, glitsèt de son corsatge
    180        E que devarèt d’un estatge,
            Mès, un viet d’auca, juste au moment,
            On trobavi un bèth nis d’agaça
            Bien matalassat de hilassa
    184        Que’m sentissi un chambardament
            Dens l’estomac, e, tot d’un còp,
            Vaquí que’m torna lo sanglòt ;
        Damb un gran mau de cap, mon vente que’s viròla,
    188        Lo sanglòt e’m copa lo hiu
            E que’m calot deishar la dròlla
            End’ anar har coma Matiu.
        ..................................................................................
        E quan, miejòra aprèps, los escaravissaires,
    192        Tots bandats coma ressegaires,
            Pensèn de pescar damb profit,
            Avant de desplegar la prumèra balança,
        Dempús un gran moment, darrèr Durança,
    196        Lo sorelh que s’èra escantit.
        E,  capvath los surrèrs, perduts, tots a la coa,
            Que ns’entornèm per Caudaroa
            Ende esparanhar lo camin.
    200        Mès quan passèm devant la Brasseria
            Damb lo baluchon sus l’esquia,
            Qu’èran tres òras deu matin.

                        Moralitat

        Servís pas en arren d’estar joens, d’estar lèstes,
    204        De pósquer har cent quilomèstes ;
            Lo qui se’n va escaravissar
            Qu’a tòrt de se cacahitzar.
            En amor qu’es la mèma causa.
    208        Quan an bevut un còp de tròp
            Çò de mèi dur pòt vénguer mòth ;
            Lo qui sus eth tròp se repausa
            Que’s diu mefiar deu sanglòt.

 

Lo tèxte dens la (caco)grafia de l'autor

 

EN ESCARAOUISSA

 

        Quan la calou d’aous hè picha la rousio
        E que lous pins secats per un soureil de ploum
        Sur un sable bouren, dèchon caze la pio
    4    Coumo un frut trop madu qui a passat la sesoun.
        Quan lou gat-esquirot, en badailla de set,
            S’apatuco darrè un broustet,
        Jumplat per la cansoun de la morno cigalo ;
    8    A l’horo oun lou talan poussat per sa fringalo,
            S’espalanco aou mus dou bestia.
        Dens la lano lavetz, s’etze botz amusa,
            Qu’angueratz escaraouissa.

    12    Couate gouyats un jour qu’aoun la frenesio
            De se paga la fantesio
            D’aquet bèt debertissomen.
        Per camos de bint ans la lano n’es pas louen,
    16        Y’a lou Crierè, Reaou, Lisso,
            La Poumo d’Or, lou Martinet,
        Pertout d’oun picho un riou claret
            Podon pesca l’escaraouisso.
    20    N’an pas que lou chouès de l’endret.
        Touts couate doun, un se, discutèn mey d’un plan.
        Reaou qu’èro un paou louen, lou Crierè machan,
        La Poumo d’Or trot pescat pou païsan,
    24    E coumo enz’aouen dit lou riou de Lisso fret
            Que caousiscon lou Martinet.

        Aquinzé doun partits un dimeche matin
            Jou, Josèt, Matiou e Dulin
    28    Enz’èron, pensotz be, cargats de proubisious,
        Bin, pan e car, cagnot e gressillous,
        Saoussissos, saoussissoun, fromatje,
        Un bèt tchaupet de rom per nous bailla couratje,
    32        Saou e pebe dens un papè
        E lou sucre hounut dens un pot de cafè.
        Empourtaouon taben un cruguet, l’oli, la grècho, l’ail,
        La padeno, la grillo ; anfin tout l’attirail
    36        Qui caou en de bièn prepara
            E bièn ha cose un boun dinna.
        Tout aquet fourniment pleaouo tres payrots,
            Cinq beaços, couate sacots,
    40        N’aouren cargat dus petits asicots,
            E enze beze partits ataou
        Digun n’aoure pas dit : Soun escaraouissayres,
        Mè caouren dit prumè, que soun parasolayres
    44    Que s’en ban bene a Sos en passa per Reaou.
        Marchaouon saquela d’un boun pas su la routo,
            Aou Bournat que beoun la gouto,
            Mièjoro aprèts passaouon a Serbat,
    48        Debaren tout lou loun d’un prat.
        En gabarrot passèn Geliso coumo un lambret
        E per bièn saluda l’ariou dou Martinet
            Tournèn beoue un petit tchurlet.

    52    — Messius, sadits labets un escaraouissayre,
        Sey pas s’es lou camin ou s’es pas lou gran ayre
            Mè qu’en sentissi l’estoumac
            Asta bouey qu’un clèch de limac.
    56    Qu’etze proposi doun, s’en bouletz escouta
            De coumença per dejuna.
        Coumo diouotz pensa, saouton sur un payrot
        Un qu’es pren saoussissoun, l’aoute qu’es pren cagnot,
    60    E mos a mos, aqui, juste aou cu de l’arriou
        En escouta lou clapoutet dou briou
        Lou bin aou fres et lou beyre a la man
            Hascoun un dejunat charmant

    64    Mè lou soureil deja sou coustoun de Serbat
            En arize muchèt lou cat,
            E qu’enze bengout rapela
            Qu’èron benguts en d’escaraouissa.
    68        — Anen droles, sadits Matiou,
            Caou beoue lou cot de l’estriou.
            Aprèts aco leouèn lou campomen,
            Tournèn carga lou fournimen,
    72    Enous baqui partits a serca un boun endret
            Catsus l’arriou dou Martinet.

        Sey pas coumbien de tems marchèn catbat la lano,
        Touts gohes de suzou que trepiouon la brano,
    76        Anaouon dret deouan nous aous
            Sans trouba ni gens ni oustaous.
            Coumo un troupèt echantat de piots
            Un en per un seguiouon caminots
    80        Passèn vint prats, sauten bint sègos,
            Que parii qu’aouèn hey dètz lègos
        Quan tout d’un cot Dulin qu’èro lou de deouan
            Enz’arrestèt proche d’un bieil batan.
    84    — Assi, sadits, l’arriou que coumode a pescar
            Se bouletz que ban coumensa.
        Mè lou Joset digout : — Pensi que haren bièn
            Aouan d’enze bouta en trèn,
    88    De beoue un petit cot, et mèmo tout arroun
            De ha lou dinna tan qu’y soun,
        En atenden, mijour sounera, dinneran
            E aprèts aco pesqueran.

    92    En efèt lou soureil deja sur noste cat
            Coumo un coquin sèro pincat.

        Estoun biste d’acord, d’abor so de prumè
        Tournèn beoue un bèt cot a l’oumbro d’un surrè.
    96    Aprèts aco, sou prat, paousèn tout l’atirail
            E cadun qu’es bouto aou trabail.
        Dulin qu’amasso boy en d’aluca lou houet,
        Jou bouti lou coubèr, serbissi de baylet,
    100    Josèt qu’es cousinè, e la par de Matiou
        Sera d’ana plea lou cruguet a l’arriou.
        Tout marcho coumo caou, la padeno gresillo,
        La saoussisso en ploura que s’estors sur la grillo,
    104    Sur un prat bièn tounut lou coubèr es boutat,
        Lou cafè qu’es sou houet e lou tourrin trempat :
        Anen, saditz Josèt, ba esta mijour e miey,
        Ban pousque brespeja lou roustit ba esta couey.

    108    Qu’ataquèn lou tourrin, qu’èro un tourrin toucat,
        N’aouè pas qu’un defaou qu’èro un paou trot salat,
        (Jou qu’ey toutjour pensat que lou Josèt couquin
        En d’enz’asseca mey salèt trot lou tourrin).
    112    Qu’ou calout arrouza, taben lou prumè pot
            S’estchuriscout dens un chabrot,
        E quan lou cousinè pourtèt lou segoun plat
        Dus pots de bin deja èron hor de coumbat.
    116    Mintjaouon saquela d’un prou boun apetit,
        Las saoussissos passèn en guiso de bourit,
        Un boussin de jamboun arrouzat de binagre
            Y passèt taben gras e magre,
    120    E coumo lou jamboun nous tournèt bailla set
        Calout beoue un aute tchaoupet.
        Mè baqui lou moutchet, lou cousinè Josèt
        Porto bièn couey a pun un boussin de betèt
    124        Asta trende coumo un agnèt,
            Taben aouan qu’estousse decoupat
            Que calout trinca a sa santat.
        Trinquèn doun, mè que diouotz pensa
    128        Qu’a forço de pintarleja,
        Dins noste cat lou bin hazè rabatje,
        En efèt aou dessèr un tailluc de froumatje
        Qu’arouzèn sulomen d’un didaou de bin blan
    132        Enze reglèt a la cacahitzan,
        Labets qu’estoun beroys, Josèt boulout canta,
        Dulin lou oueils negats qu’es boutèt a dansa,
        Jou qu’aouey lou sanglot, e qu’aouretz bis Matiou
    136    Aculat contro un ber, escoupi dens l’arriou.
            Eron luzens ; en beoue lou cafè
                Josèt s’abalèt un cuillè
            E Dulin en escrioue aou papou
    140        Que s’allounguèt a l’endarè
        A dus pas de Matiou sadot coumo un curè.

        E lou soureil deja darrè lous pinadas
        Sou coustoun de Reaou debaraouo a gran pas.

    144    Or, tan qu’èron aqui touts abalits sou prat
            Un petit brut de boy coupat
            En foursèt a bira lou cat,
        E qu’et baou beze a quaouques pas de jou
    148        Un coutillon qu’es proumenaouo.
        Coumo n’ey pas jamè crezut aou lou-garou,
            Qu’en bengout a l’esprit sans peno
            Qu’un coutillon qui se proumeno
    152        Aco proubo certènomen
            Qu’un fimelatje n’es pas louen.
        Poussat per moun hurum saouti la palanqueto
        E qu’et bezi, troussado, en trèn de buscailla
    156        Un petit tros de lanusqueto.
        — Biétdaze oou, pensey, asi bièn moun afa.
        M’aprouchey tout d’un cot. — Que hès aqui ? maynado,
            Qui t’a permes de buscailla ?
    160    Trobi, ma fouè, que n’ès pas bièn jeynado !
            Mè la drolo sans se troubla
            Qu’en respounout touto bounasso :
            — Lou boy mort es per qui l’amasso,
    164        En diuretz ayda a l’amassa;
        Jou sans me ha prega, de busqueto en busqueto,
            Dan la petito lanusqueto,
        Hascouy un bèt hagot, e coustat a coustat
    168        Qu’enz’assieten aou pè d’un piat.
        Parlèn un paou de tout, parlèn d’ero, de jou,
            Parlèn dou bèt tems, de la ploujo,
            De soun païs e de sa troujo,
    172        Finalomen parlèn d’amou;
        Assietats sou hagot, l’y sarrey las manetos,
        L’y bailley un poutoun, l’y touquey las poupetos
            E tout en se decha tasta,
    176    Disèouo plan : « Moussu, dechame esta. »
        Mè jou, lou cat birat, aouançaoui toutjour
            Sans jamè feni moun discour.
        Ma man, sans s’en douta, glitsèt de soun coursatje
    180        E que debarèt d’un estatje,
            Mè, un biétdaouco, juste aou moumen,
            Oun troubaoui un bèt ni d’agasso
            Bièn matalassat de hilasso
    184        Qu’en sentissi un chambardomen
            Dens l’estoumat, e tout d’un cot
            Baqui qu’en tourno lou sanglot
        Dan un gran maou de cat, moun bente qu’es birolo,
    188        Lou sanglot en coupo lo hiu
            E qu’en calout decha la drolo
            En d’ana ha coumo Matiou.
        ....................................................................................
        E quan mièjoro aprèts lous escaraouissayres,
    192        Touts bandats coumo ressegayres,
            Pensèn de pesca dan proufit
            Aouan de desplega la prumèra balanso
        Dempus un gran moumen, darè Duranso,
    196        Lou soureil que s’èro escantit
        E catbat lous surrès, perduts, touts a la couo
            Qu’enz’entournèn per Caouderouo.
            En d’esparagna lou camin,
    200        Mè quan passèn deouan la Brasserio
            Dan lou baluchoun su l’esquio,
            Qu’èron tres oros dou matin.

            Moralitat

        Serbis pas en arre d’esta jouen, d’esta lèstes,
    204        De pousque ha cen kilomèstes,
            Lou qui s’en ba escaraouissa
            Qu’a tor de se caca-hitza.
            En amou qu’es la mèmo caouzo
    208        Quan an beüt un cot de trot
            So de mèy dur pot bèngue mot
            Lou qui sur et, trot se repaouzo
            Qu’es diu mefia dou sanglot.

 

 

De segur, que i a quauques problèmas ende la mesa en grafia classica e mots com : cacahitzan, caca-hitza, moutchet, torrin tocat que n'ai pas trobat lo sens precís ni la transcripcion ende los tres prumèrs !

 

BONA LECTURA

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
21 mai 2012 1 21 /05 /mai /2012 14:25

N'avèm l'abitud mas arribi pas a m'i far !


Dins sa cronica « La clé des mots » del JDD (p.23 -20 mai 2012), lo genealogista e jornalista Jean-Louis Beaucarnot s'interessa als noms dels ministres e ministras, e a lor origina.

« … tout l'hexagone est présent au governement, avec des noms  […] fleurant l'ancienne langue d'oc, comme Vidalies, Vayssière (Dòna Bricq a pres lo nom de son òme), Cahuzac et Cazeneuve… »

 

Un còp de mai, nos passa per mòrts ; o sabi que sèm pas flames mas sèm pas encara mòrts quitament se malautejam, non ?

 

De notar que parla dels noms « corse » o « breton » e pas d'« ancien breton » per exemple.

 

Ditz tanben : « Toute la france [est représentée], mais aussi toute l'Europe : […] l'Espagne… et la Suisse avec Manuel Valls, fils d'un père catalan et d'une mère tessinoise… »

 

Vertat es que lo catalan es parlat sonque a Barcelona…

 

 

Los mèdia an notat que Manuel Valls èra poliglòt e qua parlava – es çò qu'ai entenut – espanhòl, catalan e italian.

Avèm ja agut de monde que coneisson las lengas estrangièras e tanben las lengas istoricas de França ; Gaudin se plai a dire que parla « provençal » e Pasqua a dich mantun còp que, per èsser pas comprés dels Franceses, parlava còrs al telefòn amb sos correspondents. Labarrère, que foguèt cònsol de Pau parlava bearnés a Pau, gascon en deòra de Pau (Aquitània) e, a còps, occitan a París. Deu èsser en sovenir d'el que lo departament de Pirenèus atlantics sosten la « langue occitane-gasconne-béarnaise ». Bayrou [« baillerou » en occ. ; « bérou » en francés !] es un dels rars a aver pas vergonha de son occitan e de son occitanitat mas, en sa qualitat d'elegit exagonal e de ministre (que foguèt qualques annadas), demorarà pas dins l'istòria per son accion en favor de las lengas istoricas de França (se m'engani, o me cal dire !).

Una pensada pel Franco-francés Jean-Luc Mélenchon que, aparentament es « monoglòt » e fièr de l'èsser ! e per lo qual totas aquelas escòlas diwan, bressolas, calandretas, etc. son pas que sèctas ! Pr'aquò ditz que « es pas contra las lengas regionalas » mas estima que pòt èsser pas qu'un afar privat. Me sembla que, dins aquel domeni, se situís dins la dralha del Grand Orient de France e de La Libre Pensée. De tota faiçon, pòt contunhar de far aital… a pas cap de bòrda a crompar…



Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
19 mai 2012 6 19 /05 /mai /2012 20:00

Un president qu’aima las gents…

 

Vòli pas dire mas… coma disián los Romans : « Alea jacta est ! » Lo president novèl es estat elegit e lo govèrn nomenat, amb un fum de ministres e ministres delegats qu’an aceptat una reduccion de lor salari de 30 %.

Naturalament, la drecha se trufa e crida a l’impostura ; lo calam del president, la « peissonièra » del govèrn precedent, totes demandan que los socialistas ne fagan pas lo trabalh a mitat e trabalhan sonque per la glòria.

Se n’i a qu’an lo vin missant, se pòt dire que la Drecha a la desfacha missanta e seràn pas lo Copé o lo Bertrand a me desdire.

Per se’n téner pas qu’a la Vna Republica, la Drecha s’es totjorn considerada coma la sola legitima per governar. Un pauc abans l’eleccion presidenciala, lo ministre del Budgèt de Nicolas o diguèt a la Cambra : « L’esquèrra arriva al poder sonque per rompedura ! » provocant aital la sortida d’una majoritat de deputats de l’oposicion.

De segur, França es majoritàriament a drecha… mas se caldriá pausar la question de saber perque, a còps, lo « pòble » se daissa anar a votar per una esquèrra que capitaliza totas la taras. O ai deja dich dins aquela cronica, França a un problèma amb la democracia e a totjorn regretat d’aver  comés lo crimi de regicidi. Eligís donc un monarca republican…

Nicolas Ièr decebèt fòrça los Franceses amb sos capricis, sa vulgaritat, son incultura – al sens francés – proclamada e son americanisme del primièr gra ; e son maridatge amb un manequin guitarrista poliglòta capitèt pas a cambiar las causas.

Los tempses an cambiat, de segur, mas los Franceses, quitament quand se fan baisar – excusatz Ma vugaritat ! –, aiman que lo sodard i meta las formas !

François es aparegut benlèu coma un jove piusèl en politica – çò qu’es pas jamai estat ! A pas fachas promessas inconsideradas mas a capitat de far rire o sorrire los Franceses amb son umor e sos jòcs de mots ; e los Franceses, traumatizats per la conducha del president precedent, son discors brutal, son liberalisme descabestrat, son mesprètz « aparent » dels autres… los Franceses an decidit de votar per qualqu’un que lor semblava mai « normal »…

De qué ne virarà ? Aurem, de segur, lo parat de ne tornar parlar. Pel moment, « Flamby », « Fraise des bois », lo mòl, l’indecís, l’incapable – e autres escais-noms autan plasents ! los uns coma los autres – en un mot, lo president novèl sembla d’aver capitat sa dintrada. L’oposicion l’a dejà condamnat coma illegitim ; una bona part de l’Esquèrra n’es a esperar son primièr faus pas.

Amb autant d’enemics e tant d’amics aital, li podèm desirar pas que lo succès dins son entrepresa…

 

 Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 20 de mai de 2012

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
16 mai 2012 3 16 /05 /mai /2012 16:48

Terralhièr e porcelana

 

Al moment qu’escrivi aquelas linhas, los dos presidents son encara en conversacion privada, un explicant a l’autre cossí se petaçar amb los còdis que permeton al president en foncion de descadenar lo « fuòc nuclear » se necessari. Vos daissi imaginar ma frustracion de poder enténer sonque las voses dels jornalistas que fan de comentaris intelligents e saberuts sul microcòsme politic, economic, social e religiós – e aquò fa de monde ! – abans lo sacre de nòstre monarca republican. Lo qu’anoncièt, longtemps a, que seriá un president « normal », après un discors d’intronizacion « normala » faguèt, exercici obligatòri, una sesilha de tòca-manetas e de potonejadas. E m’arrestarai pas suls sorrires interessats o ipocritas – o los dos a l’encòp – de qualques invitats. Notèri pr’aquò que Valérie Trierweiler, jornalista de son estat e ara la « primièra dama » – per seguir la mòda ! – faguèt, a qualques passes darrièr el, tot parièr. Questionada sus son activitat a venir en sa qualitat de « primièra dama » del president, diguèt clarament que voliá pas èsser una « porcelana ». Se ne cresèm las gazetas, es una femna amb laquala cal comptar ; sas reaccions cap a Julien Dray o Ségolène Royal ne son la pròva. Çò que me geina, personalament, es que, coma totjorn, seguissèm la mòda estatsunidenca en balhant un ròtle oficial a una persona que n’a pas cap segon la Constitucion. Malgrat las declaracions, los Franceses an totjorn regretat d’aver cometut l’acte de regicidi e, dempuèi, fant tot çò que pòdon per o far doblidar en metre en abans çò que se sona la pompa republicana. Ara que França a son terralhièr per cinc ans, nos demòra de veire se la « primièra dama » serà sonque una prima donna o se trobarà sa plaça dins lo talhièr de la Republica.

 

Editorial de La Setmana, n°868

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
12 mai 2012 6 12 /05 /mai /2012 16:02

Un mandat electiu e un sol !

 

Vòli pas dire mas… ne quitam una per l’autra ; vòli parlar naturalament d’eleccion !

Se la democracia consistís a organizar d’eleccions, de segur França es una bona democracia e se poiriá dire que los que causisson d’anar pas votar la despresan.

L’afar pr’aquò es pas tan simple. D’en primièr lo vòte blanc es pas pres en compte e se compren que mantuns s’abstenon coma an pas cap de candidats que lor agradan. Foguèsse pres en compte, soi segur que los amators de la pesca a la linha los jorns d’eleccion serián mens nombroses.

Servís pas a res tanpauc de lor voler far vergonha en disent que d’òmes e de femnas balhèron lor vida per obtenir lo drech de votar per un representant a la « gran vila de París » ; tot aquò aparten a l’istòria ara e son pas nombroses los que la coneisson. Pels autres, pensan qu’an pro a far per subreviure o per far de moneda ?

Ne i a tanben per los quals lo monde de la politica es un monde complètament a despart e que los politicians son mai o mens intercambiadisses.

Totas aquelas opinions se pòdon pas denegar ; e, personalament, ne apondrai una autra – e los que me legisson diràn qu’es una de mas tissas – l’acumulacion dels mandats.

La democracia francesa es confiscada per qualques centenats d’elegits que sián de drecha o d’esquèrra. E son pas las qualques disposicions presas per limitar aquesta acumulacion qu’an cambiat que qué siá. Lo discors dels elegits es conegut : son los electors que decidisson e, de tota faiçon, per èsser eficaç, devi conéisser de prèp çò que se passa dins la comuna, dins lo departament, etc.

E, coma son los deputats e senators qu’an sols lo poder de cambiar la lei, la lei càmbia pas ! Dins nòstre departament, lo deputat es conse d’une vila mejana, president de la comunautat de comunas, etc. tot aquò al nom de l’eficacitat ! Zazie (cf. R. Queneau) aviá una responsa per aquò.

E, quand, per escasença, un deputat a pas qu’un sol mandat es pr’amor que pren son trabalh al seriós e que sap qu’es pas possible d’èsser al forn e al molin ; o, coma lo sénher Juppé, cònsol de Bordèu – e ministre dels Afars estrangièrs dins lo govèrn Sarközy – que constata que li serà pas possible d’èsser elegit dins la circonscripcion causida. Dens aquel cas, fa una declaracion per dire qu’es un adèpte del mandat unic e que li cal consacrar tot son temps a sa « bona vila de Bordèu ». Ipocrisia, quand  nos tenes !

Lo mes que ven, nos cal votar per elegir nòstre deputat… Vos pòdi far una suggestion – que seguiretz pas, mas tant pis – : votatz pel candidat adèpte del mandat unic, per lo que ditz que renonciarà a son mandat de cònsol o de conselhièr general se, per cas, es elegit deputat.

Faretz una bona accion e li rendretz servici e permetretz a un autre d’ocupar un pòste public. Es aital que la corrupcion e lo clientelisme – òc ben, ne i a en França tanben ! – que son las filhas de l’acumulacion dels mandats seràn mesas a mal… e que nòstres elegits seràn vertadièrament al servici de l’Estat e de la Republica.

 

 Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 13 de mai de  2012

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
7 mai 2012 1 07 /05 /mai /2012 13:36

E lo vencedor qu’es…

 

Lo president-candidat – e los sons laudadors damb eth – ne quitava pas de díser, dens los sons darrèrs acamps, que podèva audir l’onda de mar d’aqueth « pòble de França », compausat de « trabalhaires vertadèrs », s’apressar enta’us balhar la victòria… Illusion auditiva en causa d’ua sonorizacion marrida ? Efèit Larsen devut a quauque enemic deu deguens ? L’ondada n’estó pas au rendetz-vos… Lo tsunami d’esquèrra tanpauc qui devèva amuishar lo desir pregon de cambiament d’un pòble macat, alassat de l’activisme d’un iperpresident. Tsunami, nani ! Sonque ua ondada un pauc mei hòrta que las autas qui a permés l’emergéncia d’un candidat « normau ». Dimenge de ser, ne i avèva pas sonque lo pòble d’esquèrra – de las esquèrrras ? – ende cridar per carrèras : « Qu’avem ganhat ! Qu’avem… ». Se los gavidaires èran a d’ua damb los militants, la tonalitat deus discors n’èra pas la medisha quan hasèvan los comentaris suu fenestron ; nat triomfalisme de segur, mès un espiar tintat d’inquietud que denegava las paraulas d’optimisme. E lo president-elect ? A l’acés dens lo son burèu deu conselh generau de Corresa, que prengó lo temps d’engolir la novèla e ne draubí pas la boca sonque sus la plaça de la catedrala de Tula ende arrremerciar los Francés e parlar de la soa « mission » de president. Mesura e sobrietat tot deu long ; la promessa aus Corresians de tornar e un trèit d’umor sonque avant de se n’anar tà París. Ne serà pas « un camin pavat de mossa » endeu president navèth que se deurà guardar deus sons amics autant com deus sons enemics politics, qui, tots, ne somelhan pas sonque d’un uelh, com crocodiles dens un marigòt. E, au Jan-qui-arritz de l’istòria, ne cadré pas que lo son crit : « Qu’avem ganhat ! e’u demorèsse dens la garganta.

 

Editoriau de La Setmana, n°867

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
5 mai 2012 6 05 /05 /mai /2012 17:20

Anatz votar !

 

Vòli pas dire mas… s'acaba aqueste ser la corsa, començada meses i a, per obténer los apartaments de l'Elisèu per una durada de cinc ans.

E sèm  nosautres, los ciutadans franceses que ne vam decidir per nòstres vòtes. A uèit oras, aqueste vèspre, veirem aparéisser sus l'ecran lo Joan-que-ritz en primièr e lo Joan-que-plora en seguida.

Pendent las qualques minutas abans l'ora fatidica, los Franceses ordinaris, coma vos o ieu, que seguisson l'eveniment van reténer lor alen qual que siá la persona qu'auràn causida dins lo secrèt de las urnas.

Los mai perspicaces auràn alucat lo pòste de television per espepidar la mina dels jornalistas en passar d'una canal a una autra ; segon la canal e segon lo morre que faràn los jornalistas, se congostaràn o seràn al desespèr, s'aprestaràn a far petar la blanqueta – o mai se o pòdon ! – se lor champion es elegit o a atudar lo pòste e a maudire la tèrra entièra s'a perdut.

Los mèdia devon téner prèstes los editorials e las analisis ; dins cada partit, los « elefants », que son  abituats dels platèus de television, devon preparar lors argumentaris… 

A l’eissida de la batalha per aquesta eleccion presidenciala, totes auràn d’arguments per se dire satisfaches de la maturitat dels Franceses dins un periòde autant dificil pel país o, se lor campion es batut, per deplorar lor leugieretat per aver pas causit lo bon camp.

Cadun de nosautres, que s’interèssa als afars del país, coneis dejà los arguments que seràn desvolopats a drecha e a esquèrra dins lo cas d’una victòria o d’una desfacha ; nòstres professionals de la politica coneisson pas la crisi en general !

Mas, coma disiá l'autre, deman es un autre jorn ! E deman la vida vidanta se perseguís ; autant per nosautres coma pel novèl president… que serà en carga del país.

« Que se petaça ! » diràn d’unes ; «  Paure el ! » diràn d’autres.

Los « elefants » seràn dejà en campanha per las eleccions legislativas que van seguir… E nosautres, bedigasses, tornarem creire a lors promessas quitament se disèm de non. D’autres, que penson èsser mens piòts, an fach una causida autra dempuèi un brave brieu : la pesca a la linha !

En sovenir de totes los que se son batuts per obténer lo drech de vòte, vos pòdi dire personalament pas qu’una causa : « Anatz votar ; la causida es vòstra ! »

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garone

Dimanche 06 mai 2012

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
30 avril 2012 1 30 /04 /avril /2012 19:28

Tot un programa…

 

Vòli pas dire mas… lo progrès a totjorn marcat la politica e nòstres elèits ne son l’exemple. Prenèm los candidats finalistas. Amb eles, l’avenidor pòt èsser pas que gloriós en despièch dels sacrificis momentanèus que nos calrà acceptar. E los pòrta-espaldas respectius son pas que lo resson de « la votz de son mèstre ». Los darrièrs quinze jorns, acme de la campanha, an vist los candidats tornar als « fondamentals » (sic) e los elements de lengatge far flòri demest lors partisans. Ailàs, per d’unes, los fondamentals son mai pròches sovent del fondament que del mental ! Per d’autres, lo pantais fa pas somiar. Entre mièjas vertats e messorgas, los electors se devon de trobar lor camin e es pas aisit subretot quand las paraulas que, autres còps, fasian pas que volar, a l’ora d’ara demòran enregistradas en vidèo e son omnipresentas suls rets socials. Lo « Read my lips » [vos engani pas] de G. Bush senior, en 1988, a propaus de l’abséncia de taxas novèlas es passat a la posteritat e los propausses de nòstres politicians de segur i passaràn tanben que sián dirèctament ligats a la vida politica o a las questions de persona. Dins aqueste domeni tanben, los progrèsses son vesedors ! E, lo que – micros dubèrts – diguèt a un amic sieu, en lo felicitant, que son opausaira centrista, malurosa a l’eleccion, èra una « salòpa » es estat seguit per mantuns autres… Las injúrias e las atacas personalas tenon sovent luòc d’arguments. Los optimistas dison qu’un còp l’eleccion acabada tot tornarà prene sa plaça e que los bons usatges seràn restablits e la « bona » democracia amb eles ; lo pessimista, ne soi, pensan qu’es dificil de tornar trobar una dignitat perduda… Esòp nos o diguèt : « La lenga es a l’encòp la causa mai bona e la causa piéger ».

 

Editorial de La Setmana, n°866

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
28 avril 2012 6 28 /04 /avril /2012 17:08

Universalitat a l’enquant.

 

A ! Las eleccions presidenciaus ! Moment privilegiat entà tornar draubir los libres d’istòria. Qu’es au moment que n’ac hèn pas mei dens las escòlas – ça disen las maishantas lengas – que los candidats e con·hissen los lors discors de referéncias aus eveniments o aus personatges oficiaus de l’istòria de la França etèrna, desempuish Carolus Magnus dinc a Carolus De Gaulle. Curiós qu’arrés n’ajan pas pensat revindicar l’òme preïstoric com Francés de soca. Un que se refereish a Robespierre e a Saint-Just, un aute que’s vei en Joana D’Arc, un aute ne gausa pas se vestir deu plumaish deu son aujòu, etc. E tots que cantan ua França de la civilizacion mei que millenària damb ua lenga envejada de tots e laudan lo país deus Drets de l’Òme. Que i a totun quauques estòrtas a la règla… Que i a los ahuegats d’istòria estatsunidenca adaptada a las nòstas condicions tà qui « un bon estrangèr es un estrangèr dens lo son país d’origina » ! Que i a los adèptes de : « Un país, ua lenga ! » adaptacion modèrna de « Cujus regio, ejus religio ». Tanlèu coneishuts los resultats, N. Sarközy, candidat finalista, que parlè d’acampar « lo pòble » que met « la patria » au-dessús de totas las pelejas partisanas, e que’s proclamè « lo protector deus petits, deus qui pateishen, etc. » com, autes còps, lo rei qui guariva las escròlas. Que nse cau profitar deu temps qui demora avant lo sacre deu president navèth entà apregondir las nòstas coneishenças istoricas e literàrias : Barrès, Dorgelès, la Terror, lo lenhèr de Rouen ; totas causas qui coneishem gràcia a Carlesmanhe « que avó aquera idea pèga d’inventar l’escòla ». Benlèu, doman que tornaram activar la linha Maginot entà nse preservar deus Ostrogòts. « Diga’m, papà, la comunautat europèa, qu’es aquò ? »

 

Editoriau de La Setmana, n°865

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca