Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
20 septembre 2011 2 20 /09 /septembre /2011 09:33

« Mea maxima culpa » !

 

Dempuèi son retorn de las Americas, los mèdias esperavan que parlèsse. L’avián vist, cara desfacha autan coma sos vestits èran en desòrdre, respondre sonque per monosillabas a un jutge estatsunidenc e daissant a sos avocats la carga de far las responsas al tribunal e als mèdias. Après gaireben quatre meses de sejorn sos susvelhança e qualques centenats de milièrs d’articles mai tard, esperat coma un oracle, parlèt. Emission especiala e en dirècte sus la cadena mai escotada, jornalista « complici », cada paraula pesada e mesurada… e per finir una audiença extraordinària ! Operacion de còm capitada ? Aviam, amb Gaston Leroux, « Lo Mistèri de la cambra jauna » ; ara aurem « lo mistèri de la cambra 2806 » ! Mas aquela entrevista de circonstància èra pas facha per far avançar lo schmilblik e satisfar la curiositat, malsana de segur, de mèdias prèstes a tot per aumentar lo nombre dels legeires. De segur, los comentaris mancaràn pas e totes los psi-quicòm estudiaràn l’adeqüacion de sas paraulas amb sos gèstes ; los lingüistas verificaràn las citacions tiradas del rapòrt del procuraire nòva-yorkés e los mots emplegats per l’entrevistat e tot aquò empacharà pas cada Francés d’aver dejà son opinion sus la question. Se « l’afar » foguèt, a l’epòca, ressentit coma un tèrra-tremol sul planeta socialista, ara la pagina es virada ; en manca d’òme providencial, an descobèrt que devián, e podián, far amb un candidat « normal » contra la drecha qu’a totjorn e encara son Superman, quitament s’es al mai bas dins los sondatges. Vendrà lo jorn benlèu que l’excepcion francesa serà excepcionala (sic) e que los Franceses prendràn consciéncia qu’un president, quitament de la Republica, es qualqu’un de « normal » e non pas un « rei que garís las escròlas » !

 

Editorial de La Setmana, n°834
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
16 septembre 2011 5 16 /09 /septembre /2011 23:53

Jacon pòt pas anar a son procès en causa d'una malautiá grèva : lo vielhum !

Aquel vielhum provòca d'abséncias cerebralas e Jacon o sap pas ; aquò s'apèla : l'anosognòsi. Tot aquò certificat per una sommitat medicala…

Mas l'autre ièr, quand un portaire de maletas plenas de monedas faguèt de revelacions [sens pròvas, diguèt] dins lo JDD sus sos anar-tornar d'Africa en França pendent annadas e diguèt que Jacon, Villepin e d'autres avián recbut de moneda en dolars o euros, Jacon assignèt de tira lo sénher Bourgi en difmacion.

« Aquò me'n tòca una sens far bolegar l'autra », aviá l'abitud de dire Jacon quand aviá una activitat cerebrala normala. Semblariá qu'aqueste còp, lo « repentit » aguèsse tocadas las doas !

E son avocat, lo sénher Kiejman, aguèt aquela frasa admirabla cap als micros e camèras : « Mon client a d'abséncias mas se soven pr'aquò fòrt plan d'aver pas jamai recebut maletas de moneda »

Benlèu èran pas de maletas mas de sacas gròssas !

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Curiosa
commenter cet article
12 septembre 2011 1 12 /09 /septembre /2011 15:32

Lo vièlh leon anosognosic

 

Levat la tresena, la Vna Republica es la mai longa que França aja coneguda fins ara. Se n’anariá temps benlèu de ne cambiar per tornar partir sus de basas novèlas. Non pas que fau meunas las rasons avançadas per A. Montebourg mas per çò qu’aquesta malauteja e que los Diafoirus modèrnes de tota mena – de la politica, de la finança, etc. – son aquí a son entorn que la sagnan dempuèi annadas sens voler veire que lo malaut morirà garit ! Lo linhatge s’es abastardit e, de l’òme grand e regde qu’imitava Henri Tisot, defuntat recentament, ne sèm ara a un president bling-bling, cambacort e agitat, que voliá, pauc de temps a, penjar sos enemics a un cròc. Jacques Chirac, que visquèt totjorn dins los palaises de la Republica, participè mai que d’autres benlèu a aquel delitatge en se servir – se ne cresèm las gazetas – de la moneda publica, de París d’abòrd, de l’Estat après, per satisfaire sos besonhs e los de sos amics. Mas d’immunitat en pressions divèrsas e amb la  complicitat de los que vòtan las leis e lo saber-far dels avocats, a calgut a la justícia gaireben dos decennis per començar enfin lo procès dels « afars » que se tendrà sens… el ! Dejà, la vila de París s’èra pas portada partida civila après qu’aguèsse recebut mai de dos milions d’euros per un prejudici inexistent oficialament. Los esfòrces de sa femna e de sa filha, desplegats dempuèi annadas per aver pas la vergonha de lo veire jutjat, avián fach « pshitt » quand, miracle !, una sommitat medicala ven d’atestar que sofrís d’anosognòsi – coneissètz pas ? « Vengu[da] fòrta en causa de sa feblesa », sa femna ten son revenge ; condemnacion piegèr que la justícia benlèu, es condemnat al silenci per la familha. Poirà meditar benlèu la fabla « Lo Leon vengut vièlh ».


Editorial de La Setmana, n°833

 

 

Ajusti çai-jos la fabla de Jean de La Fontaine :

 

Le Lion devenu vieux.

 

Le Lion, terreur des foreſts,
Chargé d’ans, & pleurant ſon antique proüeſſe,
Fut enfin attaqué par ſes propres ſujets,
    Devenus forts par ſa foibleſſe.
 
Le Cheval s’approchant luy donne un coup de pied,
Le Loup un coup de dent, le Bœuf un coup de corne.
Le malheureux Lion languiſſant, triſte & morne ;
    Peut à peine rugir, par l’âge eſtropié.
Il attend ſon deſtin ſans faire aucunes plaintes ;
Quand voyant l’Aſne meſme à ſon antre accourir,
Ah c’eſt trop, luy dit-il, je voulois bien mourir ;
    Mais c’eſt mourir deux fois que ſouffrir tes atteintes.

 

Es totjorn bon de tornar legir los classics !

 

 


Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
10 septembre 2011 6 10 /09 /septembre /2011 18:08

Lo 11 de setembre es una data que se'n cal sovenir…

Pels Estatsunidencs, de segur, e per totas las societats que se vòlon democratricas, l'acte òrre de qualques « fòls de Dieu » se poirà pas jamai doblidar. Lo mond cambièt aquel jorn e la violéncia òrba prenguèt un gra de mai dins l'orretat.

Cal pas doblidar pr'aquò qu'aquel acte del dimars 11 de setembre de 2001 permetèt als neoconservadors estatsunidencs de s'afirmar clarament e de metre lors idèas en practica… L'avèm vist amb çò que seguiguèt : Iraq, Afganistan, la « crosada » del Ben contra lo Mal, etc.

 

Lo 11 de setembre es una data que se'n cal sovenir…

Aquel jorn, en 1973, lo general Pinochet traïguèt lo president Allende, democraticament elegit pr'aquò. Son golpe capitèt e la país anava conéisser un vintenat d'annadas d'una dictadura afrosa. La Dòna Michele Bachelet, que daissèt, pauc de temps a, la presidéncia de la Republica chilena, foguèt torturada amb sa maire per los seïds de Pinochet, e son paire lo general Bachelet moriguèt dins las torturas.

Qual aviá favorizat e sostengut aquel golpe ? Los Estatsunits, que podián pas tolerar un govèrn d'esquèrre sul continent american (≠ estatsunidenc).

 

Los neoconservadors e totes los qu'an pas que la Bíblia (Testament ancian e Testament novèl) en boca se serián poguts sovenir de l'evangèli de Matieu 26, 52 : « Lo qu'emplega l'espasa perirà per l'espasa ! »

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
9 septembre 2011 5 09 /09 /septembre /2011 15:42

Dins Le Nouvel Observateur (8-14 septembre 2011), Marie Guichoux escriu (p.52) dins un article, « La grande absence », a propaus de Jacques Chirac – que coneissèm ara lo nom de sa malautiá :l'anosognòsi (en francés : anosognosie) :

 

« […] Le procès se poursuivra jusqu'au 23 septembre avec les autres coprévenus. Et un si grand absent. Ainis, après de longues cavalcades électorales et presque autant de têtes de veau englouties, … Jacques Chirac disparaît de la scène politique. »


Lo raprochament entre las « cavalcadas » e los « caps de vetèth » es susprenenta ; imatge hardit, coma dirián los Gascons…

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Curiosa
commenter cet article
5 septembre 2011 1 05 /09 /septembre /2011 22:54

« My God ! oh, my God ! »

 

L’endeman, tanlèu la pòrta deu licèu, los dròlles qu’avèvi miat en los Estats Units que’m vengón saludar tà parlar de l’atemptat de Nava York. Dens lo quadre d’un bessonatge dab ua High School de Rhode Island, que consacravam los darrèrs tres jorns a visitar The Big Apple, e naturaument lo World Trade Center qu’èra au programa. L’ascensor ultra-rapid que nse portava tot en haut d’ua de las tors bessonas (Twin towers), dubèrta au public d’on se podèva gaudir d’ua vista de 360 ° de Manhattan a un pauc mei de 400 mètres de haut. Ne’m podèvan pas sonque díser dab un espavent retrospectiu : « Be seré podut estar nosauts, Mossur ! » Lo dimars 11 de seteme de 2001, com ne trabalhavi pas lo tantòst, que hasèvi un cluc dens la mea veranda en tot escotar la ràdio e… lo cant deus ausèths dehòra… « …errompem las nòstas emissions pr’amor qu’aprenguem qu’un avion e ven de se “crashar” sus ua de las tors bessonas de Nava York… » Qu’aluquèi la television quauques minutas avant de véder lo segon avion s’espotir sus la segonda tor. Mentretant, qu’avèvi aperat ua amiga de Boston – qu’èra las nau òras deu matin en los Estats Units – qui èra, com jo, pivelada au fenestron e que nse parlèm en tot espiar cadun a soa los imatges filmats per las camèras automaticas. E la mea amiga ne podèva pas sonque díser : « Oh, my God ! I can’t believe it » – n’ac pòdi pas créder ! Tau prumèr avion, mantua persona qu’avèva podut créder a un filme,  mas quan lo segon e s’esglachè, que i avèva de segur quaucomet d’anormau ! A l’epòca, los Estatsunidencs ne coneishèvan pas los atemptats – levat lo deu camion explosiu de 1993, au WTC dejà. Aqueth atemptat qu’anava miar a la « crotzada » de Bush e deus neoconservadors que ne’n subiram longtemps enqüèra  longtemps las consequéncias.

 

 

Editoriau de La Setmana, n°832

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
28 août 2011 7 28 /08 /août /2011 22:06

Las mans e los dictadors

 

Los mai vièlhs se sovenon ; pels autres es pas qu’un detalh de l’istòria. Lo grop Los de Nadau – ara Nadau – cantèt, a l’epòca, un Auròst tà Victor Jarà en omenatge al cantaire e compositor popular, assassinat lo 15 de novembre de 1973, après que sos tormentaires li aguèron copat los dets. Qualques meses abans, lo golpe del general Pinochet, sostengut pels Estatsunidencs, contra lo govèrn d’esquèrra de Salvador Allende, democraticament elegit,  aviá menat a l’installacion d’una dictadura qu’anava durar gaireben dos decennis. Començat en Iran – e reprimit autanlèu – a l’escasença de l’eleccion presidenciala de 2009, lo « primtemps arab », saludat, amb retard, per totas las democracias occidentalas, sembla tirar camin en despièch de totas las trapèlas. Tunisia, Egipte, Bahrayn (avortat), Iemèn (mascanhada) ; Libia seguiguèt, e, amb lo sosten de l’Otan e dels Estats Units, semblariá que los revoltats capitèssen enfin malgrat… las incertituds nombrosas sus l’avenidor del país e lo fach qu’ajan pas trobat M. Gaddafi encara. Per Siria, son figas d’un autre panièr ! Dempuèi decennis, lo clan Assad a sabut organizar e quadrilhar lo país e sas fòrças armadas son plan equipadas. Repression ferotja – carris d’assaut, bombardaments – e victimas a paladas empachan pas las manifestacions pacificas de se persègre. Lo govèrn sirian capita pas d’escafar la revòlta e se’n pren ara als líders d’opinion. Aital, los afidats d’Assad filh venon de tustassar lo caricaturista Ali Farzat, conegut dins lo mond entièr, sens doblidar de li rompre las mans, son instrument de trabalh. Los metòdes càmbian pas : Victor Jarà jogava la guitarra, Ali Farzat fa de dessenhs e sos tormentaires son d’anonims coratjoses ! Mas « [lor] cant s’es escapat… »

 

Editorial de La Setmana, n°831

 

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
23 août 2011 2 23 /08 /août /2011 13:13

« Catastròfas » deu mes d’aost !

 

Se los vacancèrs deu mes de julhet ne son pas estats favorizats per la metèo, los deu mes d’aost ne poiràn pas pas díser que son estats adaigats, au mens dens lo nòste parçan on las jaças freaticas son au mei baish. Cada jorn, l’òme deu temps que hè e l’òme deu trafic a vénguer se partejan la vedeta suu fenestron. Un que ns’anóncia qu’èm astrucs de poder gaudir deu sorelh e l’aute que nse podem anar har rostir la codena sus la plaja a la condicion de partir tres jorns après los autres e tornar tres jorns avant ; taus los que prenguen ua setmaneta de conjet, n’es pas totjorn aisit ! Dens lo medish periòde, los agricultors – e mei generaument los « -cultors » de tota mena – qu’arròsan las  lors culturas tota la jornada quan es conegut que l’arrosatge de jorn n’es pas sonque desperdici. Dens las nòstas democracias modèrnas e… d’opinion !, cadun a drets ! Los vacancèrs qu’an dret au sorelh e n’an pas pagat de cents e de milas ende s’avejar a har au scrabble dab los vesins de tenda au « Camping des flots bleus » pr’amor d’un temps marrit. Los agricultors que son estats mes sus tèrra tà neurir lo planeta qu’an lo dret de guastar aiga e lo demei. L’estiu qu’es ua sason de mai víver tà l’ecologia ! Urosament, quauques eveniments que nse venguen divertir o destrigar. Nicolas Ièr, promovut generau en cap per la campanha de Libia, que pòt cridar victòria. Un èx-futur president de la Republica, compromés dens un afar de sèxe, que va estar innocentat, etc. E puish qu’avem los « marronièrs » de la fin d’estiu : las universitats d’estiu deus partits politics. Los Verds qu’an començat la ronda ; que seguiràn tots los autes que pensan qu’en anar a l’universitat, traparàn un pauc de matèria grisa e que – Papa dixit – sola la fe e vse pòt sauvar !

 

Editoriau de La Setmana, n°830

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
20 août 2011 6 20 /08 /août /2011 15:32

Lo francés progressa cada jorn un pauc mai.

Entendut sul fenestron dins una seria estatsunidenca NCIS, seria doblada en francés.

Los expèrts espèran la naissença de las moscas trobadas sus un cadavre per determinar lo jorn de la mòrt de la victima.

Avèm agut drech a :

« Quand les mouches * écloseront, nous en saurons davantage… »

 

Brel empplega tanben dins una de sas cançons : « Je mourrirai… » mas Brel o fasiá exprès !

Mas soi pas qu'un reac que refusa l'evolucion de la lenga francesa unica e universala…

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Curiosa
commenter cet article
19 août 2011 5 19 /08 /août /2011 17:05

Coneissètz totes : A Bordèu que i  a nau damas – Pomas, arrasims, higas e castanhas, etc.

Per far rampèl a la Mela – que pensa totjorn que los autres pensan çò que pensa ! –, vos balhi qualques expressions amb aquel mot.

Seràn dins lo Diccionari d'expressions e locucions occitanas qu'es a parèisser… – La presentacion finala del diccionari serà un pauc diferenta.

 

FIGA n. f.

Frucha de la figuièra.

◊ Per ma figa « per ma fe ».

Per ma figa, aquel insolentàs tornarà pas metre los pès a l’ostal o lo ne sortirai a còps de pè pel cuol !

dicc. dpf • Fígo : per ma figa.

tdf • Figo : per ma figa.

dof • Figa : per ma figa.

gram. Es una locucion interjectiva de la lenga parlada.

sem. Lo nom figa es emplegat coma substitut eufemic del nom fe qu’es un nom del vocabulari religiós. Aquel processus se tròba mai que mai dins los renècs o los damnes.

◊ Badar la figa « agachar boca badada ; demorar boca badada ; escotar boca badada ».

Sul cai s’èra installat un d’aqueles mercadièrs de fièira que fan de demonstracions espectacularas ; presentava un produch miraculós que fasiá lusir lo coire coma un miralh, tan verdetat o negre que foguèsse ; las gents badavan la figa.

dicc. tdf • Bada : badar la figa.

dgo • Figa : badar la figa.

lex. Lo vèrbe badar es emplegat transitiva­ment amb lo sens de « obrir ».

gram. Aquesta locucion s’emplega per una persona ; presenta pas cap d’autre element.

sem. Lo sens es clar mas la locucion es pas de bon explicar ; lo tdf, a l’article badar, restaca la locucion a una tradicion carnavalesca : un personatge mascat teniá una lata ; al cap de la lata, èra estacat un fil e, al cap del fial, i aviá una dragèa o una figa seca que la drollalha, boca obèrta, assajava d’atrapar sens se servir de las mans.

◊ Èsser figa | figas d’un autre panièr « èsser una causa completament diferenta ».

Cambiar lo paratrucs, aquò o pòdi far mas adobar l’ala drecha qu’es embotida, aquò’s figa d’un autre panièr ! Ai pas los apleches que cal, soi pas carrocièr !

dicc. tdf • Figo : aquò’s de figas d’una autre panier.

dgo • Figa : es figa d’una autre panièr.

gram. Aquesta locucion se tròba al sg3 o al pl3 segon que lo nom figa es al singular o al plural. Pòt foncionar tanben amb lo pronom demonstratiu neutre aquò. Es una locucion comentari que s’aplica a una situacion explicitada dins lo contèxte.

sem. La locucion es pas de bon explicar : perqué causir las figas e non pas una autra frucha ? Cossí que siá, la nocion de diferéncia es marcada per l’evocacion de dos panièrs del contengut diferent.

◊ Far la figa (a qualqu’un) « se trufar de qualqu’un ».

Que pissa clar, fa la figa al mètge.

(provèrbi)

Es aquí qu’espetèri de rire. Mas lo provisor amb los autres professors faguèron la figa, que trobavan fòrt lord aquel polit torn. (Cantalausa, Sus las dralhas de la vida.)

dicc. tdf • Figo : faire la figa.

dgo • Figa : far la figa.

gram. Aquesta locucion s’emplega per una persona ; se tròba en construccion absoluda o amb un complement d’objècte segond que representa una persona.

sem. A l’origina, lo fach de far la figa correspondiá a un gèste precís ; mostrar lo det gròs entre lo det guinhaire e lo det del mitan ; èra plan segur un simulacre de penetracion sexuala. La locucion se tròba ja en occitan ancian : « E vos perdretz adés la man / cela ab que’m fezes la figa. » (Roman de Jaufré). Lo sens inicial es pas plus comprés ; la locucion marca simplament la trufariá.

◊ Pelar pas figas « se privar pas de far çò qu’òm repròcha a qualqu’un ».

Me ditz qu’ai pas lo drech d’anar amassar de ceps negres per la castanhal del vesin, mas el pela pas figas : la setmana passada, lo vegèri que ne tornava amb una museta plena.

dicc. tdf • Figo : aqueu non pela pas figas.

gram. Aquesta locucion s’emplega per una persona ; se tròba generalament sens cap d’autre element.

sem. La locucion es pas bon explicar ; i a pas cap de relacion evidenta entre lo fach de pelar de figas e lo sens de la locucion. Lo tdf balha per la locucion un sens completament diferent « èsser pas content ».

◊ Pèrdre pas figas « pèrdre pas temps ».

Trussa-crestas lai foguèt lèu [al ras dels bornhons] e perdèt pas figas. Lancèt las patas de davant còsta la paret, las de detràs suls dos bornhons a posita e hòp ! d’un butal, los pòts de mèl e las mercandas [las abelhas] anèron recotelar per la gleba. (A. Pradel, Trussa-crestas e Sanisson.)

gram. Aquesta locucion s’emplega per una persona ; se tròba generalament sens cap d’autre element.

sem. La locucion es pas de bon explicar : cap de sens del nom figa permet pas de saber çò que vòl dire.

◊ Respondre figa per rasim « balhar una responsa qu’a pas res a veire amb la question ».

Cada còp que los gendarmas li pausavan una question, respondiá figa per rasim ; aital pensava que lo prendrián per un pèc e lo largarián. Mas eles aguèron lèu compresa la manòbra !

dicc. tdf • Figo : I parlan de figa, respond de rasim. [L’estructura es un pauc diferenta mas lo sens es parièr.]

gram. Aquesta locucion s’emplega per una persona.

sem. Metaforicament, las doas menas de fruchas que son plan diferentas marcan la nocion d’inadeqüacion de la responsa cap a la question.

 

Espèri que poiretz lèu lèu legir aquel obratge de Maurici Romieu que l'an ajudat l'Andriu Bianchi e lo Loís Gaubèrt.

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca