Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
8 février 2011 2 08 /02 /février /2011 19:07

Maurici Romieu, ajudat d'Andrieu Bianchi e de Loís Gaubèrt, es per publicar un Diccionari d'expressions e locucions occitanas. Ne i a gaireben sièis mila… una part pichona de nòstre patrimòni lingüistic…

 

Cf. Podètz legir las rubricas precedentas (1… 16) que vos balhan un avantgost de çò que serà lo Diccionari d'expressions e locucions occcitanas.

 


FARINA n. f. 

Polvera obtenguda per la mòuta del cerealum.

◊ La farina del pairòl es bona « la situacion, la foncion es materialament o financièrament interessanta ».

Lo nòstre deputat se fa vièlh ara mas pensi pas que laisse la plaça a las eleccions que venon : la farina del pairòl es tròp bona !

Dins lo temps, lo pairòl, qu’es un recipient de coire, servissiá per far còire la farinada dels pòrcs o d’autras mangilhas. Es una mena de locucion comentari ; s’aplica a una persona qu’a una situacion que li permet de ganhar plan d’argent. S’aplica sovent als òmes politics que lor situacion materiala es considerada coma bona.

La farina es un produch nòble – cf. Getar pas la farina per amasssar lo bren. Metaforicament, la farina dins lo pairòl representa una situacion materiala e financièra bona.

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
7 février 2011 1 07 /02 /février /2011 19:20

Autres còps e … deman !

 

O devi reconéisser, lo mot « França » me fa pas venir las lagremas als uèlhs ; e, generalament, pels rescontres d’espòrt sul fenestron, còpi lo son per aver pas a suportar lo public quand braman La Marseillaise. M’empacha pas pr’aquò de me téner al fial de çò que se passa en cò nòstre e al defòra… Recentament, i aviá una emission un pauc tardièra ont se parlava del declin de França. De segur, totes èran per una França fòrta e poderosa mas, al nom de l’equilibri (sic), avián invitats tres « declinistas » : J. P  Chevènement, M.- F. Garraud e J. Raspail. Aquestes tres deploravan l’estat de nòstre país cap a las escomesas que deviá acarar cada jorn ; se desolavan de veire que França aviá pas pus l’influéncia d’autres còps e, mai que mai, que la « nacion » èra negada dins un magma que se sona Euròpa, etc. E l’escrivan Raspail –explorator, ancian consul… – apondèt que, « francés dempuèi dètz e uèit sègles » voliá servar son identitat e acceptava pas que los immigrants cambièsson nòstre país, etc. Lo lingüista C. Hagège faguèt son numèro abitual sus la santat de la lenga francesa que « s’expòrta » dins sabi pas quantes païses ; de segur, devèm pas rescontrar las meteissas personas. Quand viatgi, me pòdi rendre compte del fracàs de nòstra politica lingüistica e culturala que se fa a l’azard Baltazar. Dins aquel domeni, al mens, lo declin es en camin ! I aguèt pas qu’un invitat per far remarcar que, a cada còp, lo monde se refugiavan dins lo passat e dins la « nacion » mentre que los joves aimarián qu’òm lor parlèsse d’avenidor e de planeta e non pas « la ligne bleue des Vosges ». Los joves, qu’an pas drech a la paraula, comunican, gràcia a la tèla, amb tot lo planeta. E se nòstra classa politica vielhanchona daissava la plaça…

 

Editorial de La Setmana, n°803

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
31 janvier 2011 1 31 /01 /janvier /2011 12:14


Res publica…

 

Revolucion… Revòlta… Realpolitik… Damb los lors exegètas, especialistas e expèrts de tota mena, los mèdia ne parlan pas sonque d’aquò. La mea expertisa (!) que seré ua votz de mei dens la cacofonia ambienta desempuish qu’un vent balaguèr s’es levat de l’aute bòrd de la mare nostrum – la « grande bleue » de la toristalha. Los que gavidan França – e quauques autes – qu’an sabut trobar  las paraulas qui cau entà har de tots aqueths « pòbles amics » d’enemics duraders. Mès n’es pas aisit d’acceptar l’idea qu’un pòble posca voler mei de libertat – qu’es un eufemisme – quan, en çò nòste, vòtan un sarròt de leis securitàrias e « liberticidas » e que, a l’estrangèr, lengas de pelha de segur e nse considèran com ua republica bananièra. Dinc adara, la « republica sens repròchi »voluda peu nòste president pendent la soa campanha electorau, qu’es estada un fracàs mei que mei. Ua eleccion presidenciau que s’apressa pr’aquò e Nicolas Ièr qu’anonciè que, avant la fin dd l’annada, e volèva ua lei qui hàcia obstacle aus conflictes d’interès. Atau, un ministre en exercici ne poiré pas mai estar un elegit regionau o locau e los elegits ne poirén pas aver d’interès dens lo privat (s’èi plan comprés). Que’u deisha un pauc de temps enqüèra tà plaçar los sons amics, mès bon… ne vam pas har lo pòt. Lo pòt, qu’ac hèn los deputats qui, tots partits con·honuts, corren la risca de pèrder moneda e de ne pas poder a l’avenir se servir deu lor « carnet d’adresses » com ac hèn a l’ora d’ara sens vergonha. Qu’an hèit de la politica un mestièr… rentable. N’em pas enqüèra a véder un deputat obligat demissionar e condemnat a un an de preson fèrma tà aver recebut 15000 euros – remborsats pr’aquò – en frais indeguts. Vertat es qu’aquò se passa en el Reiaume Unit !

 

Editoriau de La Setmana,  n°802

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
28 janvier 2011 5 28 /01 /janvier /2011 23:41

Maurici Romieu, ajudat d'Andrieu Bianchi e de Loís Gaubèrt, es per publicar un Diccionari d'expressions e locucions occitanas. Ne i a gaireben sièis mila… una part pichona de nòstre patrimòni lingüistic…

 

Cf. Podètz legir las rubricas precedentas (1… 15) que vos balhan un avantgost de çò que serà lo Diccionari d'expressions e locucions occcitanas.

 


PASSEJAR v. intr.

Far una passejada.

◊ S’anar passejar [Locucion que s’em­plega per remandar qualqu’un] 

Nos embèstias amb tas recrimacions ; se siás pas contenta, vai te passejar !

La lotjam sens li far pagar res e mena misèria ? E ben ! Que s’ane passejar !

Aquesta locucion s’emplega pas qu’a l’imperatiu (sg2 o pl2) e al subjontiu (sg3 o pl3) per remandar d’un biais brusc una persona qu’embarrassa o qu’importuna. Lo fach de demandar a una persona de s’anar ocupar d’una activitat inutila o de partir luènh es un biais indirècte de la remandar.

 


PASCAJON n. m.

Galeta pichona facha amb d’uòus batuts e de farina, e cuècha a la padena ; crespèl.

◊ Rire | Se rire coma un pascajon « ri­re sens se reténer ».

Cada còp qu’ausissián l’ase que petonejava en montant la còsta de La Bastida, los dròlles se risián coma de pascajons.

E Josiana, coma un aucèl, s’èra getada dins los braces de Pierron de Senil […] que risiá coma un pescajon, tot fièr qu’èra de far veire que la pus polida filha del bal li tombava dins los braces.

E. Mouly, Rambalhs de bòria.

La forma pescajon es una varianta locala. En d’unes endreches, lo pascajon es un crespèl fach amb de farina de blat negre (sarrasin). Aquesta locucion comparativa intensiva s’aplica a una persona. Es pas de bon explicar ; benlèu cal considerar lo bruch de fregiment que se fa quand òm voja los uòus batuts dins l’òli bolhent de la padena. La locucion pòt far referéncia a la forma redonda del pascajon que fa pensar a la boca obèrta de qualqu’un que ritz – cf. S’escafalar coma una pascada. 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
24 janvier 2011 1 24 /01 /janvier /2011 10:06

Los dictadors van e venon…

 

Calriá pas que los Tunisians prenguèssen tròp de temps per acabar lor revolucion ; los mèdia exagonals qu’an reportat l’eveniment e los expèrts de tota mena, invitats sul fenestron, que nos an balhada lor analisi son prèstes a passar a quicòm mai per alassar pas lo public. Las agéncias de viatge tanben aimarián que s’acabèsse lèu lèu per çò que pòdon pas dire que « pendent los trabalhs, l’activitat contunha coma de costuma ». Los amators de bronza-cuol son pas contents tanpauc e se van trobar privats de lors vacanças a Hammamet o a Djerba e las plajas de sabla fin. Los Tunisians donc se deurián mostrar rasonables e tornar a lors activitats de servici als toristas ara que lo dictador, « muralha contra l’extremisme islamista » a trobat una residéncia temporària en Arabia Saudita ! Es una coïncidéncia benlèu mas auretz notat que, coma el niño, lo depart precipitat de Ben Ali a agut coma consequéncia lo depart de l’adorable J. C. Duvalier, dich « Bébé Doc » per Haití que ne foguèt lo president un quinzenat d’annadas. Après un quart de sègle passsat en França, gràcia a la complasença de las autoritats exagonalas torna al país per « èsser al costat de son pòble dins las espròvas e l’ajudar ». Un autre ex-president, J. B. Aristide, refugiat en Africa del Sud, se ditz prèste a tornar en Haití, el tanben, per ajudar los Haitians. Un an après un tèrratramol qu’a fach milierats e milierats de victimas, Haití « la maldicha » a l’astre de veire dos de sos darrièrs benfactors s’interessar a son sòrt tornar mai, en plen mitan d’eleccions treboladas. Los quites dictadors pòdon trobar lor camin de Damàs ! Pel moment, el niño a pas cap d’influéncia sul statu quo, en revenja, en Còsta d’Evòri qu’a totjorn dos presidents. Pluralitat de la francofonia ?

 

Editorial de La Setmana, n°801 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
18 janvier 2011 2 18 /01 /janvier /2011 20:19

La lenga francesa fa de progrèsses cada jorn.

Dimars 18 de genièr, sul fenestron, al jornal de uèit oras del ser, los qu'agachavan an pogut entendre que, en Tunisia, d'unes ministres avián demissionat qualques oras après èsser nomenats.

Per los que son un pauc sords, un bendèu s'afichava en bas de l'ecran que disiá (e pareguèt dos còps) :

MINISTRES DES MISSIONNAIRES

 

Aurián suprimit lo ministèri de l'informacion e creat un ministèri dels missionaris ?

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
17 janvier 2011 1 17 /01 /janvier /2011 12:31

Un amic de França

 

La novèla s’espandiguèt coma una tirassada de podra : lo president Ben Ali de Tunisia aviá quitat lo país coma l’aviá fach en son temps un cèrt Ceaucescu de Romania. Desempuèi gaireben un mes, los eveniments de Tunisia e d’Argeria fasián los títols dels jornals e los enviats especials  o permanents nos contavan pel menut – al mens per nosautres – e en qualques minutas çò que se debanava «  a l’ora que vos parli ».

Argeria, coneissèm ! Sabèm qu’aquel país a totjorn conegut de trebolaladisses desempuèi son independéncia. Dels generals corromputs als « barbuts » extremistas, los Argerians quitan pas d’èsser dins la panada e de voler, tanlèu que pòdon, venir viure en cò de l’ancian colonizator. Per far cort, son en nombre e patisson encara mai de la discriminacion subretot desempuèi los atemptats de 2001 a New York e la radicalizacion d’unes grops islamistas dins lo mond e en França.

Mas Tunisia, i èrem pas acostumats. Pels Franceses, Tunisia es un endrech bronzacuol a bon marcat e, quitament se sabon que la democracia pòt pas, fins a ièr, mostrar lo cap de l’aurelha, es pas geinant. Fan pas de politica, los toristas ; van bronzacuolejar ! Quilhèron plan l’aurelha quand aprenguèron qu’un jove diplomat s’èra fach cremar volontàriament perque n’aviá son confle d’èsser pas qu’un « mòrt viu » dins un país incapable d’ofrir qualque avenidor que siá a sa joinessa ; mas qu’aquel jove jòga los Jan Palach – Checoslovàquia longtemps a – èra pas per los dissuadir de passar de vacanças sus las plajas de Tunisia, dictatura o pas.

Mas aquel sacrifici es estat l’element qu’a descadenat los autres ; la paur, justificada, de las generacions mai ancianas devant aquel regim policièr ferotge, los joves l’an pas aguda, l’an pas integrada. E lo movement, un còp partit, degun o poguèt pas arrestar, quitament las balas realas – e non pas de caochoc – d’una polícia al servici de Ben Ali, l’amic dels politicians franceses e d’autres.

De Mitterrand a Sarkozy, França a pas jamai fachas las ussas a « mon amic Ben Ali ». Èra pas que d’escotar sul fenestron, lo conse de París, B. Delanoë – nascut a Bizerte – se felicitar de la fugida del president tunisian e dire : « Nosautres Tunisians, etc. » coma s’aviá sofèrt las mila mòrts de la part del regime d’un país ont se va en vacanças cada annada ! Los Franceses que sián d’origina tunisiana, ongaresa o de soca (sic), que sián de drecha o d’esquèrra, son los campions de la lenga de fusta e, a còps, de l’ipocrisia e lor devisa poiriá èsser : « Coratge, fugiscam ! »

 

 


 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
17 janvier 2011 1 17 /01 /janvier /2011 12:25

« Lo nòste amic Ben Ali ! »

 

La hugida – capitada – deu president tunisian que’m hasó pensar a la del Conducator romanés en 1989. Dus caps d’Estat cortejats per las nacions occidentaus – e França particularament – que veden lo lor sistèma repressiu, mes en plaça desempuish annadas, s’afondrar en quauques jorns devant la determinacion d’un pòble. Lo debanament dels eveniments qu’a pres tota la classa politica per suspresa. Quauques òras avant la hugida deu president, la ministra deus Afars estrangèrs que perpausava l’ajuda de França tà manténguer l’ordi ; autas personalitats de tota mena ne i vedevan qu’ua agitacion momentanèa. Argeria, be coneishem ! Un país que la corrupcion i regna dempuish guaireben l’independéncia, mas Tunisia qu’es completament diferenta. Un país laïc, dubèrt a l’Occident, e que receu milions de toristas qui pòrtan moneda per poder « bronzacuolejar » au sorelh, etc. ne pòt pas har ua revolucion sens har lo son malur. Ua clarvedença de prumèra de la part deus nòstes elèits politics ! Com Mitterrand qui n’avèva pas credut a l’afondrament de la Muralha de Berlin, Nicolas Ièr que se tròba desconcertat – lo mot qu’es feble – devant aquera situacion, eth qui, en 2008, e hasèva l’embraçada au « nòste amic Ben Ali ». A. Sanguinetti, mòrt en 1980, que justificava lo regime del caudillo pr’amor de « l’incapacitat del pòble espanhòl a víver en democracia ! » França que’s vòu enqüèra e totjorn lo brèç de las ideas navèras e qu’ac poiré estar sens la miopia deus son òmes politics. França qu’a ua politica clara (ça disen) : que reconeish los estats e qu’arrefusa de har ua politica d’ingeréncia. Doctrina francesa cambiadera segon los estats totun ; benlèu ne volèvan pas misèrias au conse de París qui, suu fenestron, digó : « Nosauts, Tunisians »…

 

Editoriau de La Setmana, n°800  

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
16 janvier 2011 7 16 /01 /janvier /2011 22:47

Que vse suggèri, se coneishetz l'anglés d'anar véder lo blòg

 

  link http://mousepotato.over-blog.com

 

Blòg d'una professora d'anglés formidabla

 

on i a lo subjècte aquí devath :

 

Language ! Sheer bliss! (Stephen Fry & Matt Rogers)(Video + script and vocab)

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
11 janvier 2011 2 11 /01 /janvier /2011 18:16

Maurici Romieu, ajudat d'Andrieu Bianchi e de Loís Gaubèrt, es per publicar un Diccionari d'expressions e locucions occitanas. Ne i a gaireben sièis mila… una part pichona de nòstre patrimòni lingüistic…

 

Cf. Podètz legir las rubricas precedentas (1… 14) que vos balhan un avantgost de çò que serà lo Diccionari d'expressions e locucions occcitanas.

 


VIÈT n. m.

Verga de l’òme e dels mamifèrs mascles.

◊ Valer pas un vièt d’ase « valer pas res de res ». 

E lo nòvi se podiá divertir amb lo jòc tan casual de las accions. S’aqueles papièrs, un jorn, valon pas mai qu’un vièt d’ase, mossur Joan Narés aurà sempre sas bonas tèrras de Roergue, sos ostals…

P. Gayraud, Una filha de l’an quaranta.

dicc. dpf • Biotáse : val pas un vièt d’ase.

tdf • Viedase : aquò vau pas un viet d’ase.

Lo sintagma nominalvièt d’ase designa a l’origina la verga de l’ase e, per analogia de forma e de color, la merinjana, una solanacèa que son fruch es long e violacèu. Coma tot çò que tòca al sèxe èra tabó, lo sens primièr s’es perdut o es estat comprés coma « vis d’ase » (cara d’ase). Aquesta locucion s’emplega per una realitat concreta : un objècte… Es pas evident de saber se la realitat presa coma referéncia es lo membre de l’ase o la merinjana. Lo sens de la locucion es benlèu estat influenciat per l’imatge negatiu de l’ase – cf. ase (I).

 


VETA n. f. 

Riban ; vena de ròca… [Nom fòrça polisemic]

 

◊ Èsser de veta « èsser de bona umor ; èsser aluserpit, dinamic ».

Èran totes de veta aquel ser. Aquela malparada qu’èra passada al ras de lor fogal e que lo Nanet aviá facha fugir lor fasiá trobar la vida mai polida…

Calelhon – E. Seguret, Nanet del rampalm.

 

◊ Se sentir de veta « se sentir plen de vam ».

Lo temps èra fresc mas lo vent s’èra apasiat e lo solelh lusissiá ; se sentiguèt de veta per montar al cap del puèg de Fraisse.

 

dicc. dpf • Béto : èstre de veta.

tdf • Beto : es pas de veta.

dof • Veta : èsser de veta.

dgo • Veta : èsser de veta.

Aquesta locucion s’emplega per una persona e, generalament, sens cap d’autre element ; tot còp, se pòt trobar amb un infinitiu complement introdusit per la preposicion per. La locucion es pas de bon explicar ; i a pas cap de ligam aparent entre lo sens del nom veta e lo de la locucion.

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca