Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
13 décembre 2010 1 13 /12 /décembre /2010 22:48

I soi pas per res !

 

O disi de tira : ne soi pas responsable ! Al moment de l’afar, la setmana passada, èri endacòm al dessús de l’Atlantic plan al dessús dels nívols e me dobtavi pas de la tragèdia viscuda per unes Parisencs engabiats dins lor veitura en causa de la nèu e del glaç e de l’abséncia dels escaça-nèu e de las salairas. Brice d’Auvèrnhe, lo ministre dels Afars interiors, aviá declarat lo jorn d’avant – seguissent l’avís de sos conselhièrs – que tot anava plan sus las rotas ; lo lendeman, se deguèt desdire e passar per un colhon. Faguèt portar la responsabilitat a Météo France qu’aviá pas previst – çò diguèt – que nevariá autant e que, en consequéncia, lo govèrn aviá pas pogut prene las mesuras apropriadas ; desempuèi Moscòu, F. Fillon lo sostenguèt e portèt las meteissas acusacions. Mas Météo France rebequèt e, en portant la pròva qu’avián plan fach son mestièr, mostrèron que lo ministre mentissiá. L’operacion de « com » es venguda una operacion de con ! Se pòt melhor comprene ara perqué Brice d’Auvèrnhe sosten los policièrs que venon d’èsser condemnats – lo parquet a fach apèl de segur –  per aver mentit fòrt e mòrt dins la relacion e la redaccion de faches qu’avián menat lo « copable » en preson. Los irresponsables, dins aquel cas, son pas los policièrs mas los jutges que prenon lo partit dels raubaires de veitura contra l’òrdre e la securitat dels ciutadans. Los mèdia, que se trufan per exemple d’un Berlusconi e de son biais de cambiar la lei a son avantatge, van pas en contra al ministre que comença pr’aquò d’aver un bona colleccion de « frasòtas » a propaus dels estrangièrs, dels foncionaris e, ara, dels jutges e de la justícia. A una bona excusa ça que la : es pas que lo rebat de la votz de son mèstre, Nicolas Ièr e de sos propauses securitaris…

 

Editorial de La Setmana, n°795

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
10 décembre 2010 5 10 /12 /décembre /2010 10:31

Que i a plan longtemps que n'èi pas hicat tèxtes de literatura "locala" ; aquí qu'atz un tèxte de A. Tozy (1852-1911), felibre neraqués (Nerac, Òut e Garona) pres dens Fablos putsados a la hount.

 

LO PINÇAN E LA CARDINA

En li véser tan bona mina
Dens sa pelha de sheis colors,
Devant mèste Verdon, un Pinçan amorós,
Un bèth matin d’abriu, esposèt la Cardina.    4
Los parents deu Pinçan li avèn plan dit : « Mainatge,
Qu’as enqüèra léser de pensar au maridatge.
Reflechís ; e’t presses pas tan.
N’ès pas Cardinat, qu’ès Pinçan.    8
Las Cardinas son pas d’ua raça païsana ;
Que troberàs mèi tard ua fièra Pinçana,
L’esposeràs s’es a ton gost,
E, damb era, seràs urós. »    12
Mès, maugrè pair e mair, lo còr ensorcelat
Nòste Pinçan que hascot a son cap.
...........................................................................
Tot marchèt bien d’abòrd ! ... Dens la lua de mèu,
De prüèr en prüèr, de branquèu en branquèu,     16
Nòstes joens maridats, en se bequetejar,
Passèn lo mes de mai sens jamès s’avejar.

Òr, un tantòst de junh, dens un planton hlorit,
Lo Pinçan qu’entenot un Cardinat hardit    20
Shiular quaques tirits de  caps a sa Cardina !
Aquò li plasot pas : « D’aqueth Cardinat,
T’angues pas au mens copar lo cap.
Au diable, dèisha-li bresilhar sa cançon    24
E desgrüar son seniçon.
Nosauts, anem dromir. »
Mès quan, lo lendoman,
Au levat deu sorelh, lo malurós Pinçan    28
Volot revelhar sa Cardina,
En la trobar pas au son costat,
Que comprengot que la coquina
Qu’avè seguit lo Cardinat.    32
.................................................................
E de’s véser lavetz tan mespresat peu sòrt ;
Nòste praube Pinçan ende cercar la mòrt,
E’s vòu parsar lo còr damb lo bròc d’un cardon,
Quan se torna trobar devant mèste Verdon.    36
« Verdon, ça li digot, qu’èi perdu ma fimèla.
Que soi desesperat, que’m vau parsar lo còr.
— Pensi mèi lèu qu’as perdut la cervèla,
Ditz lo Verdon, morissan pas d’aquò.    40
Aten dinca doman, aten ua setmana,
De ta dolor lo temps que’t guarirà.
E, au mes d’aost, au braç d’ua pinçana,
Chès tos parents qu’angueràs niserar.    44
En la véser tan muscadina,
Quan as esposat la Cardina
Qu’as cresut esposar un tresòr.
Tira profit de ta misèra,    48
Aprengueràs que sus la tèrra...

Moralitat

Tot çò que lusís n’es pas òr.

 

 

Grafia (a còps : cacografia) de l'autor

 

 

LOU PINSAN E LA CARDINO

En li bese tan bouno mino
Dens sa peillo de ches coulous,
Deouan meste Berdoun, un pinsan amourous,
Un bet matin d’abriou, espousait la cardino.    4
Lous parens dou pinsan li aouen plan dit : « Maynadye
« Cas encouèro lese de pensa aou maridadye.
« Réfléchis et presses pas tan,
« N’ès pas cardinat, qu’ès pinsan.    8
« Las cardinos soun pas d’uo raço paysanno ;
« Que trouberas mè tard uo fièro pinsanno,
« L’espouseras s’es a toun gous,
« E dam’bero seras hurous. »    12
Mè maougre pay e may, lou co ensourcelat
Noste pinsan que ascout a soun cat.
...................................................
Tout marchèt bien d’abord !… Dens la luo de meou
De pruè en pruè, de branquèou en branquèou,    16
Nostes jouens maridats en se bequeteja,
Passen lou mes de may sans jamè s’aoueja.

Or un tantos de jun dens un planton lourit,
Lou pinsan qu’entenout un cardinat hardit,    20
Chioula caouques tirits decats à sa cardino !…
Aco li plasout pas. Ero, touto calino
Li respoun : « D’aquet cardinat
T’angues pa aoumen coupa lou cat.    24
Aou diable dècho li bresilla sa cansoun
E desgrua soun senissoun.
Nous aous anèn droumi. » Mè quan lou lendouman
Aou leouat dou soureil lou mahurous pinsan    28
Boulout rebeilla sa cardino,
En la trouba pas aou soun coustat,
Que coumprengout que la couquino
Qu’aouè seguit lou cardinat.    32
..........................................................
E des bese labets tan mesprésat pou sor,
Noste praube pinsan en de serca la mor,
Es bo parça lou co dan lou brot d’un cardoun,
Quan se tourno trouba deouant meste berdoun.    36
Berdoun salidigout : « Qu’ey perdut ma fimèlo.
“Que souy desesperat, qu’en baou parça lou co ».
— Pensi mè lèou qu’as perdut la cervelo,
Dits lou berdoun, mourisson pas daco.    40
Atten dinco doman, atten uo semano,
De ta doulou lou tens qu’et ouarira.
E aou mes d’aous aou bras d’uo pinsano,
Che tous parens qu’angueras nisera.    44
En la bese tan muscadino
Quan as espousat la cardino
Qu’as cresut espousa un tresor.
Tiro proufit de ta misèro,    48
Apprengueras que sur la tèrro…

Moralitat

Tout ço que lusis ne pa or…

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
21 novembre 2010 7 21 /11 /novembre /2010 11:27

 

Avertiment !

Coma soi luènh de l'ostal e qu'emplegui lo "netbook" de la filha que ten l'OS microsoft, sabi pas on trapar los signes bizarroïds de l'occitan... En mai d'aquo, ai pas cap de diccionari e, en consequéncia, mon occitan qu'es normalament un "occitan de cosina" serà simplament ço que son los entrepans de McDonald a la cosina francesa !

 

 

 

N'aver o pas !

 

A mai d'un detzenat de milièrs de quilomètres de l'ostal, las novèlas del pais prenon un autre relèu en despièch de la possibilitat a l'ora d'ara de consultar la tela (internet) regularament subretot quand om se passeja en borgés e non pas coma nòstre amic, lo postièr e amic del Petit Bleu que cor lo monde desempuèi tantas annadas.

Ai vist que Florent Pagny, un cantaire qu'aimi pas brica, èra estat acusat de racisme (!) pr'amor qu'via dich sus una ràdio que volia pas que son filh parlèsse « rebeu ». lo Cran menaçava de lo perseguir e Florent Pagny, en plena promocion d'un disc novèl, faguèt son mea culpa en disent qu'avia pas contrarotlat sos mots e que regretava; de se demandar se las gents marchan pas sul cap. Sabi ço que me demora de far ara se qualqu'un ditz dins los mèdia que l'occitan servis pas a res e qu'es bon pas que parlar a las bèstias, e un fum d'autras asenadas. Telefonarai al Cran per que perseguisca lo politician en question per « racisme ». N'aver o pas, that is the question ! Lo cantaire Pagny n'a pas !

Lo conse d'Agen que cumula son mandat de conse amb qualques autres, avia agut, per un cop, una bona idèa. Volia, a l'escasença del 11 de novembre e de la preséncia dels amics de Dinslaken – bessonat amb Agen dempuèi un quarantenat d'annadas – que l'imne nacional alemand foguèsse jogat davant lo monument dels Morts. D'associacions d'ancians combatents se i son opausats al nom del sacrifici de tantes Franceses per defendre la patria al cors de las diferentas guèrras e, o podèm pensar, al cors de la darrièra que se faguèt per la defensa de França, de segur, e contra lo regime nazi. Mossur le Maire a pas gausat pèrdre de voses e a plegat l'esquina. Dins lo meteis temps a Estrasborg, las autoritats alemandas e francesas fasian una celebracion en comun. Al moment que fasèm Europa, aquel refus pegàs es un exemple per nostres drolles ! N'aver o pas ; lo conse d'Agen n'a pas !

Son benlèu pas que de remarcas ninoias mas, de mai en mai, marcham sul cap ; deman serà pas pus possible de dire de qualqu'un qu'es calvet o qu'a de cambas cortas;

Vos balhi lo bonjorn de El Calafate en Argentina...

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
2 novembre 2010 2 02 /11 /novembre /2010 14:57

Article interessant dins Le Monde del 2 de novembre de 2010…

 

2010.jpg

I a gaire, aguèrem drech a la Francofonia e a son avenidor. Los B. Pivot del moment se gargarizan a propaus del francés, lenga de cultura parlada suls cinc continents, etc. Coma sovent, Vòlon pas veire que França es pas mai una nacion màger mas qu'es venguda una nacion segondària ; vòlon pas veire tanpauc qu'a pas mai de politica culturala sul long tèrme.

De segur, òm tròba encara qualques sindividús qu'aiman la lenga e la cultura francesas mas son d'excepcions ! Los païses qu'èran, un còp èra, francofòns se son virats cap a l'anglés o mai lèu a l'« american » ; cal pas sortir de politecnica per o observar…

En contra de la doxa generalament admesa, los elèits an pas encara comprés qu'es pas França que fa l'onor d'ofrir sa lenga e sa cultura mas que son los qu'aprenon la lenga e la cultura francesas que fan onor a França.

Dins un monde de la rentabilitat – que regrèti personalament – e de l'immediatetat, quand los elèits – o los que creson ne far partida – fan pròva d'arrogància, lingüisitca o autra, sonlèu lèu confrontat a la realitat !


Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
1 novembre 2010 1 01 /11 /novembre /2010 11:54

Totsants e vacanças …

 

Evolucion de las mors dens la nòsta societat… Los temps de pausa que’s hèn de mei en mei rars. Que cau que tot sia hèit tau jorn d’avant e l’adagi Time is moneyqu’es vengut rei. Atau, Totsants (Marteror) qu’èra un periòde que lo monde ne’n profieitavan tà anar flocar la tomba familhau e tà tornar veder la parentèla ; a l’òra d’ara, los mèdias que nse disen que « la manca de carburant, provocada per los grevistas, e poiré empachar los Francés de se n’anar en vacanças ». Atau, a maugrat de l’especificitat de Totsants – generaument con·honut damb lo jorn deus mòrts qui es lo lendoman. Hèra de supermercats que daubreishen au mens pendent la matiada estant que lo servici a la practica  – e lo lor pòrtamoneda de segur – es quaucomet de sacrat. Levat dens las campanhas – e enqüèra –, lo domeni deu sacrat qu’a cambiat ; Qu’es ara lo consum qu’es la prioritat de las prioritats tà tornar « aviar la creishença ». Que sabi que los esperits hòrts n’an pas besonh d’ua jornada dedicada tà’s sovénguer deus lors mòrts. Aquestes qu’an la capacitat, çà disen, de’s sovénguer on que sian, a quina òra que sia ; e, se n’an pas lo léser, ocupats que son a har moneda, de’s desplaçar, que crean ua tomba virtuau sus Internet… Mon bon monsieur ! Degun ne pòt pas anar contra e n’es pas quan siam dens lo clòt que haram progressar l’umanitat. Que semblan d’aver doblidat que un progrès eventuau n’es pas ua fin en se mès que deuré estar ua etapa entà un melhor estar… De segur, quitament lo jorn de Totsants, eveniments importants que’s debanan ; eleccions presidenciaus en Brasil (ua hemna elegida) e en Còsta d’Evòri sens parlar de las eleccions estatsunidencas ont lo « cadun per se » fàcia a un « Estat socialista » favorizant los « salòps de praubes » a lo vent de cuu…

 

Editoriau de La Setmana, n°789

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
26 octobre 2010 2 26 /10 /octobre /2010 00:50

La Lei es votada…

 

« Fins ara, unes Franceses an manifestat lor desacòrdi per carrièras ; es lor drech naturalament. Mas, en seguida dels deputats, los senators venon d’aprovar la lei sus las retiradas e, en democracia, aquò vòl dire que lo pòble a parlat. Las manifestacions an pas mai de rason d’èsser e los Franceses devon tornar al trabalh. » Vaquí, a quicòm prèp, los « elements de lengatge » desvolopats pels ministres dins los mèdias. Ieu – coma vos de segur – ai seguit l’afar desempuèi lo començament dins los mèdias e soi pas jamai estat convencut de la volontat de dialogar del governament ; aparentament, soi pas solet ! Lo ministre, en carga de l’afar – e en bon pòrtavotz de nòstre president tant aimat – a pas jamai amagat que, se consultacions i aviá, i aviá pas cap de negociacions a far. Los sindicats e los partits deurián pas èsser suspreses e d’alhors o son pas estats. Nicolas Ièr – e la drecha en general – ne pòdon pas concebre un monde sens venceires e vencits ; lo compromés es una pròva de feblesa ! Ne sèm donc amb una lei de votada mas amb fòrça monde malcontents que son pas contra modificacions necessàrias mas contra las injustícias generadas per aicesta lei. Cal pas amagar lo fach pr’aquò que l’Esquèrra politica – e sos líders – sembla pas aver una posicion clara ; la majoritat ne profecha per se trufar dels que son contra una lei que modificarián pas se, per cas, arribèssen al poder. La sola causa que comprenon una majoritat de ciutadans es que  van, mai que mai, pèrdre lor vida a la ganhar. La globalizacion de nòstra economia a per consequéncia un enriquiment de nòstra societat mas un apauriment de la majoritat de sos membres e un escart entre rics e paures mai grand que jamai. Pel moment pr’aquò, son encara una majoritat que plegan l’esquina…

 

Editorial de La Setmana, n°788

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
26 octobre 2010 2 26 /10 /octobre /2010 00:00

Maurici Romieu, ajudat d'Andrieu Bianchi e de Loís Gaubèrt, es per publicar un Diccionari d'expressions e locucions occitanas. Ne i a gaireben sièis mila… una part pichona de nòstre patrimòni lingüistic…

 

Cf. Podètz legir las rubricas precedentas (1… 12) que vos balhan un avantgost de çò que serà lo Diccionari d'expressions e locucions occcitanas.

 

BECASSA n. f. 

Aucèl escacièr del bèc long e de la carn excellenta.

◊ Sord coma una becassa « qu’entend pas plan ».

Pòdes tustar a la pòrta, lo pòdes sonar e cridar tant que volràs, e mai siá dins l’ostal, t’ausirà pas : es sord coma una becassa.

dicc. dpf • Sourd : es sord coma una becas­sa.

          tdf • Becasso : sord coma una becas­sa.

lex. Existís un autre nom per designar aquel aucèl : becada, nom derivat del nom bèc. La forma becassa es benlèu un manlèu al francés « bécasse ». Es pas de bon saber se l’emplec del nom becassa per designar una persona nècia – amb los diminutius becas­son, ona ; becassòt, òta – es un emplec metaforic del nom de l’aucèl o s’es un derivat de l’adjectiu beca : nèci.

gram. Aquesta locucion comparativa intensiva s’aplica a una persona.

sem. La causida de la becassa coma element de referéncia per la surditat es pas de bon explicar – cf. Sord coma una cavèca.

 

 

BESONHA n. f.

Trabalh.

◊ Manjar la besonha « èsser pas brica eficaç dins son trabalh ».

L’ai vist trabalhar : manja la besonha, aquel paure òme. Lo vòli plan embauchar se lo pòdi pagar a prètzfach.

gram. Aquesta locucion s’emplega per una persona.

sem. La locucion es pas de bon explicar. Per comprene l’emplec del vèrbe manjar, lo cal comparar a d’autres emplecs equivalents : manjar la barraca, manjar la bòria (far de deutes al punt d’èsser obligat de vendre la barraca, la bòria). Metaforicament, la manducacion representa una mena de destruccion per referéncia al fach que çò qu’es manjat desapareis ; çò que la mangilha pòrta a l’organisme es pas pres en compte : aquò’s un processus intèrne que se vei pas.

Lo sens metaforic es passat dins lo nom compausat : manjabesonha qu’a lo sens de « persona que n’avança pas dins son trabalh ».

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
19 octobre 2010 2 19 /10 /octobre /2010 00:35

  Vulgaritat o grossieretat ?

 

Lo monde an tendéncia a con·hóner grossieretat e vulgaritat. Personaument, qu’èi totjorn considerat que « far petar de damnes » o « har petar los diuvivants » e autes « hilh de puta » dens circonstàncias apropriadas n’èra pas quicòm de condemnable. Que permet de deishar escapar, a còps, ua tension vaduda tròp hòrta ; atau las causas que s’apatzan e ne hèn pas mentir lo reprovèr que ditz : « Petita ploja amatiga gran vent ». Malurosament, qu’èm dintrats – en seguir, com totjorn, los Estatsunidencs dens çò qu’an de pièger – dens ua societat deu politically correct. N’es pas mei admés de desparlar mentre que totas la situacions escalabrosas o desconvenguentas e son admesas ! Ràdios e televisions – sens parlar de la Tela – que balhan cada jorn exemples de la vulgaritat ambienta, e ne son pas ua Rachida dab la soa « fellacion quasi nulla » (per « inflacion ») o un Brice dab las soas « emprentas genitaus » (per « digitaus ») qui son en causa. Los lors lapsus linguae, tà jo, que venguen esgaiar lo tristèr deu lor discors. Mès que tròbi insuportable la vulgaritat, dens lo son discors e lo son comportament, de l’inenarrable Tapie ; e los Mélenchon, Montebourg e autes qu’an seguit la dralha deu nòste president-tant-aimat  e deus sons zelators com Besson o  Hortefeux : la de la vulgaritat ! En çò de daubuns, que sembla que siam tornats au temps de « las vipèras lubricas » d’un còp èra ; e Mao que’s deu regaudir dens la soa tomba de véder tornar los « lacais » – deu capitalisme naturaument – e los « vailetàs ». Dens un compte rendut, longtemps a, que parlavi d’ua « explicacion franca ». Abituat deus beròis dehòras, un amic que’m digó : « Lavetz, insultas qu’an volat ! » Que non pas ! Los mots qu’an un sens e lo comportament tanben !

 

Editoriau de La Setmana, n°787

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
12 octobre 2010 2 12 /10 /octobre /2010 10:03

Maurici Romieu, ajudat d'Andrieu Bianchi e de Loís Gaubèrt, es per publicar un Diccionari d'expressions e locucions occitanas. Ne i a gaireben sièis mila… una part pichona de nòstre patrimòni lingüistic…

 

Cf. Podètz legir las rubricas precedentas (1… 11) que vos balhan un avantgost de çò que serà lo Diccionari d'expressions e locucions occcitanas

 

BATALH n. m.

Pèça metallica penjada dins una campana e que la ven tustar per la far sonar.

 

◊ Aver (un) bon batalh « aver bona len­ga ; èsser bargalhaire ».

A bon batalh, l’òme ! Quand siás amb el, pòdes pas dire un mot ; es el que parla e lo te cal escotar e, sabes, ne siás lèu abenat !

dicc. dgo • Batalh : aver bon batalh.

gram. Aquesta locucion s’emplega per una persona.

sem. Per analogia de forma e de foncion, lo batalh designa la lenga : lo movement del batalh que truca la campana o l’esquila produsís un son e lo movement de la lenga produsís la paraula. De mai, lo nom batalh fa pensar al bruch repetitiu d’una sonada.

L’adjectiu bon remanda pas a la qualitat mas puslèu a la quantitat : parlar fòrça. Lo sens metaforic del nom batalh se torna trobar dins los derivats batalhar – bargalhar – e bata­lhaire – bargalhaire.

 

 

… de seguir…

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
11 octobre 2010 1 11 /10 /octobre /2010 22:38

Camin de Damàs o Canossa ?

 En son temps, las maissantas lengas s’èran trufadas de nòstre president bling-bling tant aimat e de la delegacion barròca – Bigard, la bèla maire, etc – que l’acompanhava dins los salons de Vatican. Per la visita d’aqueste còp, devèm reconéisser que tot èra estat planificat de man de mèstre o quasi e qu’es pas per res qu’avèm un iperpresident. D’abòrd, a obtengut un rendètz-vos en qualques jorns amb lo papa quand l’afar pren generalament qualques setmanas. « Nicolas Ièr fa plegar Benezet XVI », diràn sos fans ! Puèi, foguèt una visita marcada tota de dignitat : aqueste còp, ges de telefonet, cap de palhassa e de bèla maire, sonque de monde serioses per los quals una visita al papa – qu’es un cap d’Estat tanben – es quicòm de diferent d’una visita al musèu o al zoo. Los que critican lo papa deuràn admetre qu’es pas un òme rancurós. Vertat es que las rasons d’Estat, foguèsson vaticanas, son de rasons d’Estat ; e Benezet XVI se deviá de recebre lo filh prodig qu’aviá fach a Sant Joan de Latran, tres ans a, un jurament de fidelitat e de somission – religiosa de segur – e que dempuèi aviá desviat del camin grand. E Nicolas Ièr se mostrèt a l’auçada de las resolucions qu’aviá presas per se tornar conciliar e lo papa e la comunitat catolica tradicionala de França, un pauc desvariada per aqueste president bling-bling, divorciat dos còps e tornar maridat amb una people qu’amaga pas qu’a pas pro de las mans per comptar sos amoroses ! Fin finala, tot se passèt plan e Beneset li « balhèt l’absolucion » per tot dire. Nicolas pr’aquò poguèt pas empachar lo natural de tornar. A l’escambi de presents tradicionals, foguèt gratificat d’un rosari entre autras causas… E ben, ne demandèt un segond ! Per recompensar sos esfòrces benlèu !

Editorial de La Setmana, n°786

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca