Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
26 octobre 2010 2 26 /10 /octobre /2010 00:50

La Lei es votada…

 

« Fins ara, unes Franceses an manifestat lor desacòrdi per carrièras ; es lor drech naturalament. Mas, en seguida dels deputats, los senators venon d’aprovar la lei sus las retiradas e, en democracia, aquò vòl dire que lo pòble a parlat. Las manifestacions an pas mai de rason d’èsser e los Franceses devon tornar al trabalh. » Vaquí, a quicòm prèp, los « elements de lengatge » desvolopats pels ministres dins los mèdias. Ieu – coma vos de segur – ai seguit l’afar desempuèi lo començament dins los mèdias e soi pas jamai estat convencut de la volontat de dialogar del governament ; aparentament, soi pas solet ! Lo ministre, en carga de l’afar – e en bon pòrtavotz de nòstre president tant aimat – a pas jamai amagat que, se consultacions i aviá, i aviá pas cap de negociacions a far. Los sindicats e los partits deurián pas èsser suspreses e d’alhors o son pas estats. Nicolas Ièr – e la drecha en general – ne pòdon pas concebre un monde sens venceires e vencits ; lo compromés es una pròva de feblesa ! Ne sèm donc amb una lei de votada mas amb fòrça monde malcontents que son pas contra modificacions necessàrias mas contra las injustícias generadas per aicesta lei. Cal pas amagar lo fach pr’aquò que l’Esquèrra politica – e sos líders – sembla pas aver una posicion clara ; la majoritat ne profecha per se trufar dels que son contra una lei que modificarián pas se, per cas, arribèssen al poder. La sola causa que comprenon una majoritat de ciutadans es que  van, mai que mai, pèrdre lor vida a la ganhar. La globalizacion de nòstra economia a per consequéncia un enriquiment de nòstra societat mas un apauriment de la majoritat de sos membres e un escart entre rics e paures mai grand que jamai. Pel moment pr’aquò, son encara una majoritat que plegan l’esquina…

 

Editorial de La Setmana, n°788

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
26 octobre 2010 2 26 /10 /octobre /2010 00:00

Maurici Romieu, ajudat d'Andrieu Bianchi e de Loís Gaubèrt, es per publicar un Diccionari d'expressions e locucions occitanas. Ne i a gaireben sièis mila… una part pichona de nòstre patrimòni lingüistic…

 

Cf. Podètz legir las rubricas precedentas (1… 12) que vos balhan un avantgost de çò que serà lo Diccionari d'expressions e locucions occcitanas.

 

BECASSA n. f. 

Aucèl escacièr del bèc long e de la carn excellenta.

◊ Sord coma una becassa « qu’entend pas plan ».

Pòdes tustar a la pòrta, lo pòdes sonar e cridar tant que volràs, e mai siá dins l’ostal, t’ausirà pas : es sord coma una becassa.

dicc. dpf • Sourd : es sord coma una becas­sa.

          tdf • Becasso : sord coma una becas­sa.

lex. Existís un autre nom per designar aquel aucèl : becada, nom derivat del nom bèc. La forma becassa es benlèu un manlèu al francés « bécasse ». Es pas de bon saber se l’emplec del nom becassa per designar una persona nècia – amb los diminutius becas­son, ona ; becassòt, òta – es un emplec metaforic del nom de l’aucèl o s’es un derivat de l’adjectiu beca : nèci.

gram. Aquesta locucion comparativa intensiva s’aplica a una persona.

sem. La causida de la becassa coma element de referéncia per la surditat es pas de bon explicar – cf. Sord coma una cavèca.

 

 

BESONHA n. f.

Trabalh.

◊ Manjar la besonha « èsser pas brica eficaç dins son trabalh ».

L’ai vist trabalhar : manja la besonha, aquel paure òme. Lo vòli plan embauchar se lo pòdi pagar a prètzfach.

gram. Aquesta locucion s’emplega per una persona.

sem. La locucion es pas de bon explicar. Per comprene l’emplec del vèrbe manjar, lo cal comparar a d’autres emplecs equivalents : manjar la barraca, manjar la bòria (far de deutes al punt d’èsser obligat de vendre la barraca, la bòria). Metaforicament, la manducacion representa una mena de destruccion per referéncia al fach que çò qu’es manjat desapareis ; çò que la mangilha pòrta a l’organisme es pas pres en compte : aquò’s un processus intèrne que se vei pas.

Lo sens metaforic es passat dins lo nom compausat : manjabesonha qu’a lo sens de « persona que n’avança pas dins son trabalh ».

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
19 octobre 2010 2 19 /10 /octobre /2010 00:35

  Vulgaritat o grossieretat ?

 

Lo monde an tendéncia a con·hóner grossieretat e vulgaritat. Personaument, qu’èi totjorn considerat que « far petar de damnes » o « har petar los diuvivants » e autes « hilh de puta » dens circonstàncias apropriadas n’èra pas quicòm de condemnable. Que permet de deishar escapar, a còps, ua tension vaduda tròp hòrta ; atau las causas que s’apatzan e ne hèn pas mentir lo reprovèr que ditz : « Petita ploja amatiga gran vent ». Malurosament, qu’èm dintrats – en seguir, com totjorn, los Estatsunidencs dens çò qu’an de pièger – dens ua societat deu politically correct. N’es pas mei admés de desparlar mentre que totas la situacions escalabrosas o desconvenguentas e son admesas ! Ràdios e televisions – sens parlar de la Tela – que balhan cada jorn exemples de la vulgaritat ambienta, e ne son pas ua Rachida dab la soa « fellacion quasi nulla » (per « inflacion ») o un Brice dab las soas « emprentas genitaus » (per « digitaus ») qui son en causa. Los lors lapsus linguae, tà jo, que venguen esgaiar lo tristèr deu lor discors. Mès que tròbi insuportable la vulgaritat, dens lo son discors e lo son comportament, de l’inenarrable Tapie ; e los Mélenchon, Montebourg e autes qu’an seguit la dralha deu nòste president-tant-aimat  e deus sons zelators com Besson o  Hortefeux : la de la vulgaritat ! En çò de daubuns, que sembla que siam tornats au temps de « las vipèras lubricas » d’un còp èra ; e Mao que’s deu regaudir dens la soa tomba de véder tornar los « lacais » – deu capitalisme naturaument – e los « vailetàs ». Dens un compte rendut, longtemps a, que parlavi d’ua « explicacion franca ». Abituat deus beròis dehòras, un amic que’m digó : « Lavetz, insultas qu’an volat ! » Que non pas ! Los mots qu’an un sens e lo comportament tanben !

 

Editoriau de La Setmana, n°787

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
12 octobre 2010 2 12 /10 /octobre /2010 10:03

Maurici Romieu, ajudat d'Andrieu Bianchi e de Loís Gaubèrt, es per publicar un Diccionari d'expressions e locucions occitanas. Ne i a gaireben sièis mila… una part pichona de nòstre patrimòni lingüistic…

 

Cf. Podètz legir las rubricas precedentas (1… 11) que vos balhan un avantgost de çò que serà lo Diccionari d'expressions e locucions occcitanas

 

BATALH n. m.

Pèça metallica penjada dins una campana e que la ven tustar per la far sonar.

 

◊ Aver (un) bon batalh « aver bona len­ga ; èsser bargalhaire ».

A bon batalh, l’òme ! Quand siás amb el, pòdes pas dire un mot ; es el que parla e lo te cal escotar e, sabes, ne siás lèu abenat !

dicc. dgo • Batalh : aver bon batalh.

gram. Aquesta locucion s’emplega per una persona.

sem. Per analogia de forma e de foncion, lo batalh designa la lenga : lo movement del batalh que truca la campana o l’esquila produsís un son e lo movement de la lenga produsís la paraula. De mai, lo nom batalh fa pensar al bruch repetitiu d’una sonada.

L’adjectiu bon remanda pas a la qualitat mas puslèu a la quantitat : parlar fòrça. Lo sens metaforic del nom batalh se torna trobar dins los derivats batalhar – bargalhar – e bata­lhaire – bargalhaire.

 

 

… de seguir…

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
11 octobre 2010 1 11 /10 /octobre /2010 22:38

Camin de Damàs o Canossa ?

 En son temps, las maissantas lengas s’èran trufadas de nòstre president bling-bling tant aimat e de la delegacion barròca – Bigard, la bèla maire, etc – que l’acompanhava dins los salons de Vatican. Per la visita d’aqueste còp, devèm reconéisser que tot èra estat planificat de man de mèstre o quasi e qu’es pas per res qu’avèm un iperpresident. D’abòrd, a obtengut un rendètz-vos en qualques jorns amb lo papa quand l’afar pren generalament qualques setmanas. « Nicolas Ièr fa plegar Benezet XVI », diràn sos fans ! Puèi, foguèt una visita marcada tota de dignitat : aqueste còp, ges de telefonet, cap de palhassa e de bèla maire, sonque de monde serioses per los quals una visita al papa – qu’es un cap d’Estat tanben – es quicòm de diferent d’una visita al musèu o al zoo. Los que critican lo papa deuràn admetre qu’es pas un òme rancurós. Vertat es que las rasons d’Estat, foguèsson vaticanas, son de rasons d’Estat ; e Benezet XVI se deviá de recebre lo filh prodig qu’aviá fach a Sant Joan de Latran, tres ans a, un jurament de fidelitat e de somission – religiosa de segur – e que dempuèi aviá desviat del camin grand. E Nicolas Ièr se mostrèt a l’auçada de las resolucions qu’aviá presas per se tornar conciliar e lo papa e la comunitat catolica tradicionala de França, un pauc desvariada per aqueste president bling-bling, divorciat dos còps e tornar maridat amb una people qu’amaga pas qu’a pas pro de las mans per comptar sos amoroses ! Fin finala, tot se passèt plan e Beneset li « balhèt l’absolucion » per tot dire. Nicolas pr’aquò poguèt pas empachar lo natural de tornar. A l’escambi de presents tradicionals, foguèt gratificat d’un rosari entre autras causas… E ben, ne demandèt un segond ! Per recompensar sos esfòrces benlèu !

Editorial de La Setmana, n°786

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
9 octobre 2010 6 09 /10 /octobre /2010 17:23

Des hommes et des dieux

 

Nat movement a la fin. Lo monde pivelats dens lo lor sieti que contunhèn d’agachar sus l’ecran lo generic de fin quan, desempuish bèra pausa, l’abitud qu’es estada presa per un sarròt de personas de se levar e de sortir sens ténguer compte deus quauques uns qu’aimarén de’u poder legir, aqueth generic ! Pendent tota la projeccion, lo silenci qu’es podèva ausir quan l’imatge n’èra pas acompanhat per ua paraula ; degun ne’s bohava lo nas, nat brut de paperòt de bonbon desagradiu,…

Los espectators que demorèn immobils, muts e atentius pendent las duas oradas que dura lo film de Xavier Beauvois : Des hommes et des dieux.

Que parla de la vita vitanta deu monges de Tibhirine (Argeria) qu’estón assassinats pendent la guèrra civiu, quinze ans a, enter « islamistas » e lo poder argerian. Descapitats qu’estón e los lors caps sonque qu’estón recuperats. Los assassins ? Degun – levat los assassins de segur – n’ac sap pas ; uns que disen que son los islamistas deu GIA, autes qu’es l’armada argeriana…

Que m’èi perdut la bona abitud d’un còp èra d’anar au cinèma mès vertat es que films atau que s’ameritan d’estar vists sus un ecran gran pr’amor la fotografia es espectaclosa ; los plans que son a l’encòp simples e estudiats. Lo metedor en scèna que s’estaca aus visatges e los actors que son de prumèra borra quau que sia lo lor ròtle.

En aqueth periòde d’immediatetat, de superficialitat, d’asirança, de negacion de l’Aute per quauques illuminats – o pas ! – (quina que sia la soa credença) que hè ben un film atau qui torna balhar fe en l’Òme…

 

Un film de Xavier Beauvois avec Lambert Wilson, Michael Lonsdale, Olivier Rabourdin, Philippe Laudenbach, Xavier Maly

Pays : France

Genre : Drame historique

Durée : 120 min

 

Des Hommes et des Dieux

Toutes les infos sur le film et la bande annonce en vidéo sur C+  : Canalplus.fr/Des-Hommes-EtDes-Dieux

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Cinèma
commenter cet article
5 octobre 2010 2 05 /10 /octobre /2010 10:42

Maurici Romieu, ajudat d'Andrieu Bianchi e de Loís Gaubèrt, es per publicar un Diccionari d'expressions e locucions occitanas. Ne i a gaireben sièis mila… una part pichona de nòstre patrimòni lingüistic…

 

Cf. Diccionari d'expressions e locucions occcitanas precedentas

 

 

BARRA n. f.

Tròç longarrut de fust o de fèrre.

 

◊ Graciós coma una barra de pòrta « pas brica aimable, pas brica graciós ».

« Me demandi cossí pòt aver de clientèla dins son especiariá : es graciosa coma una barra de pòrta !

— Per çò que i a pas degun per li far la contra, tè ! »


lex. La barra de pòrta es una barra de fust que se bota sus de supòrts en travèrs dels batents per téner la pòrta barrada de per dedins.

gram. Aquesta locucion comparativa intensiva s’aplica a una persona.

sem. La causida de la barra de pòrta coma referéncia se pòt explicar de dos biaisses diferents : la barra en causa de sa rigiditat pòt representar metaforicament la malgraciosetat – cf. Regde coma una barra. La pòrta barrada, que correspond al refús d’aculhir, pòt representar metaforicament la malgraciosetat per oposicion a la pòrta obèrta que representa l’aculhença e donc l’amistança. La locucion es antifrastica.

 


Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
4 octobre 2010 1 04 /10 /octobre /2010 12:10

Atau que’s hè bons Francés !

La lei qu’es donc estada votada e lo passatge peu Senat ne cambiarà pas arren. « França, que l’aimas o que la quitas ! » « França qu’es generosa mès ne cau pas jamei doblidar que la qualitat de Francés se merita ! » Lo ministre de l’Identitat nacionau – e de tot lo demei ! – que’s felicitè que lo son ministèri podosse, gràcias a aquesta lei – una de mei ! – èsser assimilat a ua « fabrica de bons Francés » (sic). Maurice Chevalier que cantava, bèth temps a : « Et tout ça, ça fait / D’excellents Français, / D’excellents soldats / Qui marchent au pas. » Los mots emplegats peu ministre Besson ne son pas innocents. Ne i a qui saunejan d’ua França, transformada en casèrna, ua França dab un eleit tà aviar lo pòble dens la bona direccion que sia dens lo domeni politic o que sia dens lo domeni economic. Lo principi d’egalitat qu’es respectat au deguens de la vòsta estrata sociau. Ne caudré pas que d’estrangèrs, naturalizats dempuish pauc de temps, e creden d’aver autant de drets qu’un quidam que viu aciu desempuish las Crotzadas. Peu moment, la descsadença de la nacionalitat que’s deu aplicar a qualqu’un qui tua un policièr – tà har brac ! De segur, aquesta lei que la cau afinar per la rason simpla qu’es tròp restrictiva ; tot crimi que deu entrainar tà tots ipso facto la pèrda de la nacionalitat francesa. E com los condemnats n’auràn pas enlòc tà anar, que cadrà prevéder de crear resèrvas barbeladas ta’us acantonar. Que i a pro d’endrets pauc poblats en çò nòste tà aquò ; que serà l’escadença de har demingar lo caumatge en balhar emplecs de guardians a la campanha e de promòver lo torisme en perméter a la lor familha o aus lors amics de’us visitar. En har atau, França que’s muisharé enqüèra mei generosa e digna deu país deus Drets de l’Òme.

Editoriau de La Setmana, n°785

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
28 septembre 2010 2 28 /09 /septembre /2010 13:36

Maurici Romieu, ajudat d'Andrieu Bianchi e de Loís Gaubèrt, es per publicar un Diccionari d'expressions e locucions occitanas. Ne i a gaireben sièis mila… una part pichona de nòstre patrimòni lingüistic…

Naturalament, balhi pas sonque qualques expressions mas, jos una entrada, ne pòt i aver un vintenat o mai…

Quand son estadas referenciadas dins un diccionari, los autors senhalan l'exemple que se tròba dins aqueles obratges ; lo mot es estat servat dins sa grafaia originèla mas l'explicacion es estada mesa en grafia classica.

Lo DPF es lo Dictionnaire patois-français du département de l'Aveyron de Vayssier Aimé que foguèt reeditat, me sembla, e per Lacour e per Laffitte reprint…


••• Es de notar que lo diccionari es tot en lenga nòstra ; per parlar coma un letra-herit gascon, l'occitan es la metalenga. Aital poiretz, un còp que serà publicat, vos assabentar dos còps : un còp sus las expressions e un autre còp sus l'occitan lengadocian – valent a dire que, o crompèssetz, auretz dos libres pel prètz d'un sol…

 

 

BARGA n. f. 

Aplech per bresar las cambas de lin o de cambe.

◊ Desgordit coma un parelh de bargas « pauc desgordit, pauc aluserpit ».

Lo coneisses lo Pepon de Mas ! Es desgordit coma un parelh de bargas. Èra a l’escòla amb ieu : a pas jamai pogut aprene a legir ni a comptar. Es demorat a l’ostal per ajudar son fraire ; tot sol, sap pas far res, lo paure !

Pierràs qu’es desgordit coma un parelh de bargas/Volguèt faire a la lucha ambe Joan lo cotal.

Cl. Peyrot, Poésies rouergates. 

dicc. dpf • Degourdít : desgordit coma un parelh de bargas.

 La barga (o brega) èra una mena de chapladoira de fust, montada sus un cavalet que permetiá de macar lo cambe e lo lin e de destacar la part lenhosa de la filassa.

 Aquesta locucion comparativa intensiva s’aplica a una persona.

La causida de las bargas coma referéncia de la manca d’intelligéncia, del necitge es pas de bon explicar ; las bargas son un aplech ; un autre aplech auriá pogut servir de referéncia tanplan coma aqueste.

 


Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
27 septembre 2010 1 27 /09 /septembre /2010 13:46

Lapsus linguae e inflacion…

 

S’es parlat de « vilatge global » per qualificar nòstra societat ; mas l’evolucion de las tecnologias fa que deuriam parlar ara de « pèça globala ». I a un bèl brieu que la realitat despassa la ficcion e, tornèssen sus aquesta tèrra, los visionaris d’un còp èra serián estomagats de segur ! « Un sorire… sètz filmats ! » es un eslogan que fa pas pus rire degun estant que micros e camèras envasisson l’espaci public e l’espaci privat al nom d’un interès superior comun (sic) e dins una indiferéncia quasi generala. Los sols a se ronçar vertadièrament suls micros e camèras son los politicians que, quitament s’an pas res a dire, o devon far saber. Malurosament, totes an pas de pòrta-calams coma Nicolas Ièr ; çò que l’empacha pas d’escarraunhar la sintaxi e lo vocabulari. An pas encara aprés – los jornalistas tanpauc – que la divessa de las cent bocas es una mestressa exigenta. Pendent longtemps, frasòtas, « detalhs » istorics e lapsus èran lo privilègi de la drecha extrèma mas, concurréncia obliga – e bestiesa tanben –, los amics de Nicolas li fan rampèl adara e « l’auvernhat » de Hortefeux a pas res a veire amb lo de l’amic Georges. La setmana passada, R. Dati faguèt la demostracion de sas coneissenças en economia en parlant d’una « fellacion » quasi nulla en plaça d’una « inflacion ». Freud, au secors ! Mas la drecha a pas l’apanatge dels actes mancats. C. Bartolone se daissèt anar el tanben en disent que las « primàrias » a venir per la designacion del candidat d’esquèrra a l’eleccion presidenciala serián pas qu’una « primària de confirmacion » e que – mas o diguèt pas – èra jogat per avança. França es un país ont demorarà pas pus d’electors per elegir los que se veson un destin exagonal talament totes se conflan e nos conflan…

 

Editorial de La Setmana, n°784

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca