Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
16 octobre 2009 5 16 /10 /octobre /2009 10:20
Obamadolatria ?

Es pas lo primièr còp que las decisions del comitat Nobel suscitan de resèrvas qualque siá lo domeni que recompensa ; e, de segur, païses o gropaments d’interèsses demòran pas inactius per promòure lor candidat. Au delà de la destincion d’una persona o d’una organizacion, generalament los estats son partida prenenta dins aquela corsa a la vanitat. Amb lo prèmi Nobel autrejat a B. Obama, sos lausenjaires an pas fenit de lo lausenjar e los criticaires de lo criticar… Lo quite laureat a plan dich qu’aviá comprés lo messatge del comitat Nobel, a saber un encoratjament a metre en practica çò que, per l’ora d’ara, a sonque anonciat dins sos discorses. Los republicans estatsunidencs an lèu vist l’engana, de lor punt de vista, e Rush Limbaugh, un « bushista » de tria e un messatgièr de la drecha populista a pas trantejat en disent qu’èra una temptativa dels Europèus per « crestar » los Estats Units e que « Obama, primièr president post-racial, aviá ara lo cap talament enflat que sas aurelhas – que son grandas ! – pareissián normalas ara ». Elegància politica que coneissèm, a còps en cò nòstre ! En defòra dels Estats Units, se las reaccions favorablas an pas mancat de M. Elbaradei (prèmi 2005) a M. Barroso o Ban Ki-Moon, las criticas son estadas vivas tanben. Totes i an vist pr’aquò « un signe d’encoratjament a la novèla politica internacionala estatsunidenca » [Shrin Ebadi, iraniana, prèmi 2003] e meton lors espèrs dins la volontat de dialòg d’Obama. Que que ne siá es un present empoisonat que, quitament se se pòt revelar una ajuda, crèa una ardenta obligacion pel president estatsunidenc. Obama, fins ara, a totjorn dich que n’èra pas un òme providencial Amb aquel prèmi, cor la risca de n’aver pas cap de causida !

Editorial de La Setmana n°735
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
5 octobre 2009 1 05 /10 /octobre /2009 21:13

« Moneyducacion »

Que i a bèra pausa que las bonas amnas deu liberalisme e disèvan que l’escòla n’èra pas sonque lo rebat de la nòsta societat e ne podèva pas en consequéncia demorar en dehòra de las soas evolucions. La decision, presa dens l’academia de Créteil, de balhar moneda – pas dirèctament totun mès per un projècte, ça disen – aus dròlles qui ne mancan pas l’escòla qu’es senada. Se n’anava temps que l’Escòla cessèsse d’expleitar ua joenessa qui – ne l’an pas jamei pro dit ! – contribueish a demingar lo caumatge. Que los liceans deciden d’anar pas mai a l’escòla e son centenats de milèrs de professors que l’Educacion nacionau e deuré licenciar ! Autes còps, Lo professor que sabèva e que transmetèva las soas coneishenças a ua joenessa ignoranta. Aqueth temps es ara acabat e, gràcias a las tecnologias navèras, la sola causa qu’un joen deu aver, qu’es un ordenador. Quan va au licèu, n’es pas pas tà aprénguer quauquarren mès subertot tà tornar trobar los sons amics damb los quaus ne pòt pas comunicar sonque d’ua faiçon virtuau (camèra d’ordenador o telefonet). E puish – psicològs saberuts qu’ac disen – que cau préner en compte l’umiliacion subida per joens qui depenen deus pairs tà aver quauques sòus taus sons plasers personaus. Peu prumèr còp, l’Educacion nacionau que s’acara a la luta contra la delinquénçia ; un joen amonedat ne pren pas la risca de véner dròga  e que pòt consacrar tot lo son temps a l’estudi. Avosse coneishut ua escòla atau, segur qu’aurí podut har quaucomet mei de la mea vita ! Quan pensi au traumatisme subit en causa deus mens parents que’m demandavan de har la vaishèra o de barejar la cosia, e deus professors qui’m volèvan har trabalhar a tota fòrça ; e tots a gratis ! Per còp d’astre, l’educacion navèra es arribada…

Editoriau de La Setmana, n°734

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
30 septembre 2009 3 30 /09 /septembre /2009 17:49

Tant que se farà aital…

Nòstre president es totjorn autan volontós e, ont qu’ane, fa « seguir » los mèdia qu’acceptan – o que pòdon pas refusar ! – de li servir la sopa al nom de l’informacion ! Aital, lo lendoman, après la transmission simultanèa sus las doas cadenas de television  mai importantas, l’UMP se pòt vantar en disent que gaireben dotze milions de Franceses an agachat l’entrevista. Çaquelà, levat dins qualques gazetas, degun repotega pas contra aquel biais de far. Nicolas Ièr vòl pas que de palhassas, òme o femna, que li permeton de debanar son discors sens èsser interromput o contradich. Nicolas Ièr es un visionari, tot lo monde o sap, e parla totjorn a la primièra persona ; son leitmotiv es : « Mentirai pas jamai als Franceses ». Mas a pas jamai dich de quin biais mentiriá pas : en disent de causas falsas o… per omission ! Son entrevista « estatsunidenca » foguèt coma a l’acostumada e nos faguèt part de sos esfòrces per sauvar França, Euròpa e lo planeta del liberalisme descabestrat e del CO2 sens doblidar de tornar balhar a França lo reng que s’amerita.

En cò nòstre, avèm un pauc mens d’ambicion e nos preocupam per nòstra lenga e nòstra cultura occitanas en apelant a participar a la manifestacion del 22 d’octobre organizada pel comitat « Anèm, òc ! » Serà l’escasença de se comptar e subretot, de mon punt de vista, de passar qualques oras en « fraternitat » e de prene de bonas resolucions… N’avèm besonh se ne cresi los escomenges de tota mena que se pòdon legir sus la tela, escomenges escriches en occitan cap a d’autres Occitans ; « a cadun son cloquièr, a cadun sa lenga » sembla èsser de mai en mai a la mòda al nom del drech a la diferéncia. Mantuns Occitans an un ego autant desmesurat coma lo de Nicolas Ièr mas lo resultat serà mai catastrofic…

 

editorial de La Setmana, n°733

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
22 septembre 2009 2 22 /09 /septembre /2009 13:36

Suicidis a la « mòda » !

Qu’aurà calut dètz e nau mes e vint e tres suicidis d’emplegats de France Telecom tà que l’Estat aja ua reaccion en sa qualitat d’accionari principau. La setmana passada, lo ministre Darcos que convoquè lo PDG de l’enterpresa, Didier Lombard (Politecnica, ENST) tà estudiar las mesuras que deurén estar presas tà redreçar aquera situacion desastrosa. A la sortida, lo nòste politecnician que declarè a la premsa que calèva qu’aquera « mòda de suicidis [cessèsse] » e que « totas las mobilitats  [èrans estadas] suprimidas dinc au 31 d’octobre ». Lo lendoman, que clarifiquè e precisè las causas en ua intervista de J. M. Apathie a RTL. En prumèr, que s’excusè d’aver emplegat lo mot « mode » qu’èra, ça digó, la revirada deu mot anglés « mood » [« estat d’esperit temporari »] ; e puish, qu’admetó qu’anava « espiar se, dens [los lors] “process”, ne i avèva pas causas de me­lhorar ». Aquestas mòrts ne semblan pas l’esmàver. Vertat es qu’es un generau dens ua guèrra economica mondiau e ne’s pòt pas deishar aflaquir per quauques domaus collateraus. Lo son prètzhèit qu’es de prénguer parts de mercat tà poder contentar los sons accionaris. Tad aquò har, que’u cau soldats d’elèit e que deu se desbarrassar deus qu’an ua mentalitat de « foncionaris », deus feniants, que ! Benlèu qu’aqueth òme es un òme atencionat dab la soa hemna, los sons hilhs e arrèrhilhs e que l’agrada de se pausar la dimenjada. De segur, que seré susprés se quauqu’un e’u hasèva repròchi d’empachar los sons emplegats de se pausar com eth. Mès que i a ua diferéncia enter lo repaus d’un qu’a lo dequé e lo qu’es estat estremat tota la jornada per quina rason que sia. D. Lombard qu’aparten a la França qui ga­nha e n’a pas temps o sentiments a pèrder dab los mediòcres !

 

Editoriau de La Setmana n°732

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
14 septembre 2009 1 14 /09 /septembre /2009 11:43

Umor de ministre !

Lo besonh d’amor dels òmes politics es immense ; la pròva es que, tanlèu elegits, pensan a l’eleccion a venir e fan tot per se far aimar dels electors ! Tot lor es bon… amb una bicicleta, fan d’ecologisme e dison que cal salvar lo planeta o, gràcia a un diccionari de citacions,  fan creire que i a pas que la politica dins la vida mas que la literatura compta tanben per eles. E puèi, i a los expèrts coma André Santini, per exemple, qu’es prèste a tot per un bon mot, amagat darrièr los revolums de fum de son cigarro… Brice Hortefeux, nòstre ministre dels truca-colhons e de l’Interior reünits, fa partida d’aquela categoria se ne cresèm sos amics ; lo quite Jack Lang a pres sa defensa en disent qu’« [èra] un òme onèste que [s’èra] pas jamai daissat anar a de pulsions racistas ». Qu’aja dich a Seignosse, a propaus d’un militant UMP d’Auvèrnhe un pauc maurèl que voliá una fòto amb son ministre : « Quand ne i a un, aquò va ; Es quand ne i a mai d’un que los problèmas arriban ! » mòstra que son desir de plaire passa primièr. A degut pensar benlèu que de passar a la television (!) èra bon per son imatge e qu’una frasa sibilina seriá lèu doblidada. E, de tota faiçon, la frasa s’adreçava pas al jove d’origina maugrabina mas a sos electors auvernhasses qu’èran a manifestar lor estrambòrd per lor ministre. E es aquí lo picar de la dalha ! Amb la mescla dels genres, lo ministres se prenon per de comedians e s’estonan quand las reaccions son pas a l’auçada de lor performança. Lo ministre de l’Interior ven de metre a la retirada d’ofici un prefècte pr’amor qu’auriá tengut, dins un aeropòrt, de propausses racistas cap a una emplegada d’origina antilhesa ; seriá benlèu mestièr que demandèsse al mens a Brice Hortefeux de presentar sa demision…

Andriu de Gavaudan

(http://andriudegavaudan.over-blog
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
7 septembre 2009 1 07 /09 /septembre /2009 20:39

Pandemia tintinofòba ?

Au mes de heurèr de 2006, lo futur Nicolas Ièr que « denonciè » lo « sadic » o l’« imbecil » qu’avèva mes La Princesse de Clèves au programa deu concors d’estacat d’administracion en balhar com argument que las gents ne demandavan pas jamei a l’uishetèra çò que pensava d’aqueth libe (o d’un aute) ; e que’s trufè en díser : « Imaginatz un pauc l’espectacle ! » Qu’avèva plan rason ; los clients – ne son pas mei usatgèrs –  se metossen a parlar literatura a la pòsta que haré pèrder lo son temps a l’emplegat qui n’es pas pagat tà aquò ! Time is money, ça disen los Estatsunidencs. L’intelligéntsia exagonau que se’n arridè un temps e tots que passèn a quaucomet mei…

Ne’s pòt pas parlar atau de l’afar de l’album Tintin en Còngo de Hergé publicat en negre e blanc de 1930 a 1931 dens lo Petit Vingtième e en color en 1946. En los Estats units, aquesta BD n’es pas mei a la portada deus legidors en mantuas bibliotècas e que cau muishar los son papèrs tà se la har comunicar. En Gran Bretanha, lo Comission britanica tà l’egalitat raciau que la hiquè a l’indèx en 2007 pr’amor deus « prejutjats racistas insuportables » que l’istòria veïculava… En Belgica, que i avó tanben lo clam per racisme d’un estudiant congolés ; ara, en çò nòste, lo CRAN (conselh representatiu de las associacions negras) que demanda qu’aquera BD ne sia pas mei ofèrta a la venta pr’amor qu’es « ofensanta » e lo MRAP que vòu l’insercion d’un aperet a la vigilància contra los « prejutjats racistas » dens lo libe. Qu’an plan rason e que cadré interdire tot çò que pòt corrómper la nòsta joenessa e mei tard los adultes. Qu’èi legit las aventuras de Tintin sens me dobtar que’m hasèvi endoctrinar. Per astre, las aventuras d’Asterix e d’Obelix que m’an tornat la mea dignitat d’òme !

 

Editoriau de La Setmana, n°730

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
2 septembre 2009 3 02 /09 /septembre /2009 00:09

Treparàs pas mon semenat !

 

La devisa de la Margarida Cercamond sembla èsser : « Sèm al molin… fasèm farina ! » e, pendent cent ueitanta paginas, ne fa… Un plaser !

 

L’istòria se passa pas « del temps que Bèrta fialava » e se lo Rogièr Pagès passa, a còps, « del gal a l’ase », es unicament que li fariá pas plaser de « se far brandir las pelhas » per sa patrona, la detectiva Margarida Cercamond que, de tot biais, « trepeja sens vergonha lo semenat » del comissari Badaràs en causa de qualqu’un que « ven de se far las telas »…

O sabi ; auriái pogut trobar melhor coma resumit ! Mas èra per vos metre dins l’ambient d’un roman policièr escrich en occitan lengadocian que, fins ara, i aviá gaireben que lo Florian Vernet per aver aquelas marridas frequentacions e se’n sortir las braias netas !

Coma disiá l’autre : « Per un mòrt ne fa tota una istòria ! » Mas aquela istòria nos mena de Nimes a Barcelona en passant per Andalosia e las bèstias de la fèria se mesclan amb los clandestins que fan los melons sus una bòria…

Non, ai pas virat canturla mas serviriá pas a res de vos desvelar lo cossí del perqué que comprariatz pas lo libre. E mancariatz aital qualques oradas de bona lectura d’un tèxte escrich dins una lenga saborosa amb de digressions qu’an benlèu pas res a veire amb çò que nos interèssa mas  ont l’autor fa mòstra de sa mestresa de la lenga.

Lo Jòrdi Peladan, que sembla un òme discrèt generalament, daissa anar son imaginacion e aquò es un plaser pel legeire que lo seguís sens reguitnar.

Acabarai per ma sansonha costumièra : L’autor a qualques tissas, una en particular qu’es d’escriure « ràdia » per « ràdio » – ne trobaretz l’explicacion dins Ondadas, 23 cronicas de ràdia (sic) en occitan, paregut en 1986 ! E senhali tanben que las linhetas (—) dels dialògs son diferentas dels jonhents (-) e que, en començant un dialòg, las verguetas son pas jamai emplegadas amb la linheta ; estimi qu’un logicial de tipografia seriá d’una utilitat granda pels editors…

Levat aquelas resèrvas que, de mon punt de vista, gastan un pauc la lectura, se lo genre policièr vos agrada, seretz contents e, se sètz un amorós de la lenga, o seretz dos còps !

 

 * Lo primièr paragraf conten pas qu’un escapolon de las nombrosas expressions metaforicas emplegadas dins lo libre, expressions que son lo chuc de nòstra lenga

**Jòrdi Peladan, Treparàs pas mon semenat ! IEO edicions n°184

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
31 août 2009 1 31 /08 /août /2009 20:50

Atraccion e fòrças centrigujas…

 

Los programas estivencs son gaireben acabats e ràdios e teles tòrnan a las grasilhas abitualas. Partits e movements politics fan lors « universitats » d’estiu mentre que los que van a las escòlas preparan lor dintrada. Sansonha annala dins los mèdia amb, a còps, qualques variantas per rapòrt a l’an d’avant. Ongan, lor cal modificar leugerament lor discors sul PS que, fins ara, èra considerat en estat de mòrt clinica, o pauc se’n mancava. A La Rochelle, la secretària generala, M. Aubry, tocada per la gràcia de l’enrasigament dins lo « pòble d’esquèrra », e benlèu jos l’influéncia e las declaracions de qualques « quadras », a promés la renovacion de l’a a l’izèda. Declarèt en particular que, per n’acabar amb un partit de notables, la non-accumulacion dels mandats seriá mesa en practica ; diguèt tanben que de primàrias serián organizadas per designar lo candidat a l’eleccion presidenciala… Aqueles dos punts son mai asits a enonciar qu’a metre en practica ! Dejà lo senator conse de Dijon, F. Rebsamen, a mes en avant lo « combat politic » : « En 2011, podèm prene lo Senat […] çò que seriá una revolucion : mas, per aquò far, cal que nòstres senators presidents de conelhs generals garden lors dos mandats ». De segur, seràn nombroses a se raliar a-n aquel argument de Realpolitik. Vos cal pas estonar après que vòstra filha siá muda ! N’es tot parièr per las primàrias… Designar un candidat es plan bon e bèl, mas aqueste deu èsser lo candidat del PS, de tota l’Esquèrra o de l’Esquèrra e del MoDem ? E las primàrias ? Dubèrtas o reservadas als encartats ? N’an pogut aver un començament de responsa amb l’intervencion de la secretària dels Verds, que lor brandiguèt las nièras en declarant que lo pòl de restacament aviá cambiat. Realpolitik tanben !

Editorial de La Setmana, n°729

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
25 août 2009 2 25 /08 /août /2009 00:20

Shiulets a plentèr !

 

Lo senator M. Charasse que s’amerita las indemnitats modèstas autrejadas per la Republica. A la debuta deu mes d’aost, qu’enviè ua letra tau Prumèr ministre ende li « hèser part de las inquietuds qui se manifèstan au sud de Lèger a perpaus deus privilègis excessius reconeishuts a l’occitan que un sarròt ne parlan pas mentre que lengas hèra emplegadas… dens las regions de Niça, Bearn, gasconha, Auvèrnhe, Lemosin e Provença e son enqüèra ignoradas deus poders publics qui assajan d’impausar per la fòrça l’occitan… » E d’acusar los occitanizants « d’arrèrpensadas politicas ». Diu vivant ! Aürosament qu’un republican deus vertadèrs e legitims, indiferent a la calorassa, e pausa la question essenciau de l’egalitat de las lengas parladas au sud de Lèger damb « las lengas bretona, alasaciana, catalana, picarda, còrsa ». Enfin, que n’apèra a l’« Histoire » en díser que « los Crotzats, puish l’ordi de Malta ne (re)coneishèvan pas sonque las lengas francesa, auvernhata e provençau » e que ditz que l’ocictan n’es pas dens la lista ! Qui poiré anar contra arguments atau damb referéncias precisas a l’Istòria e a las  « personas originàrias de las regions » concernidas ? D’ara en là, cadun que serà libre de shiular com sap ! N’auràn pas mei a subir los okases deus Lengadocians qui ne son pas sonque usurpators occitans… La saviesa deu pòble, qui n’a pas nat besonh deus « estrangèrs » tà’u ensenhar la soa lenga, qu’es enfin mesa en relèu. La lenga de la « petita patria » d’autes còps que va poder tornar víver, escanada qu’èra per « l’occitan qui, taus qui aiman e qui coneishen las lengas locaus es ua pura creacion intellectuau ». L’estiu qu’es totjorn estat favorable a las atacas escusècas. Lo nòste senator, plan conselhat, que s’i hè tanben !

Editoriau de La Setmana, n°728

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
20 août 2009 4 20 /08 /août /2009 00:32

Un estiu catastrofic !

 

Al moment qu’escrivi aquelas linhas, te fa un calimàs que lo sol endrech ont òm se tròba un pauc al fresc es o lo cuol dins l’aiga o dins un ostal amb las fenèstras e las pòrtas barradas dempuèi lo matin per laissar pas dintrar la calor !

Nos l’avián anonciat los « bisons futés » de la meteorologia exagonala en disent que los vacancièrs èran gents astrucs de poder profitar d’un temps aital !

Semblan pas aver comprés que, se un pauc de solelh es un causa bona, tròp nos pòt menar a la catastròfa. Al moment del resclafament climatic, seriá benlèu bon d’abituar pas lo monde a se regaudir tròp sovent de la manca de pluèja… La pluèja, de segur, pòt èsser embestianta mas es çò que nos permet de viure… enfin, vòli dire l’aiga ; e que lo sègle XXI risca de veire la guèrra se far per la possibilitat d’aver de l’aiga…

L’estiu a son cortègi de catastròfas, se sap, quitament se los jornalistas an per consigna d’insistir pas tròp per gastar pas los comgèts dels « juillettistes » o dels « aoûtiens ». Lo senator Charasse es un catastròfa a el tot sol (i ajustarai Melenchon) ! al mens dins lo domeni de las lengas regionalas. Plan conselhat pels que considèran que i a pas Una lenga d’òc mas un infinitat (parla de gascon, bearnés, auvernhàs, lemosin,, niçard…) demanda al primièr ministre de suprimir los privilègis exorbitants a l’occitan, creacion intellectuala que degun i se reconeis dins el ! De mai, suggerís que los occitanistas an de reirepensadas politicas… Enfin, n’aplèla a « l’Histoire » en disent « que tres lengas praticadas en França sus las uèit parladas pels crosats puèi dins l’Òrdre de Malta, son lo francés, l’auvernhat e lo provençal e que i a pas d’occitan dins la lista ». La secretària perpetuala de l’Académie française i aviá pas pensat e, pr’aquò, n’an d’istorians a l’Académie !

Amusent pr’aquò de constatar qu’ignòra que lo catalan, lo breton, lo còrs e lo basc son pas parlats pertot del meteis biais mas fòrman una lenga pr’aquò !

Trist de veire que los « anti-occitanistas », que luchan contra una egemonia pretenduda de l’occitan (sic), aiman melhor veire morir una lenga en la folclolarizant en desenats de « lengas » per que morisca encara mai viste. Mercés als Blanchet, Lafitte e qualques autres… que defendon lor tèsis en francés totjorn !

Charasse e Melenchon, vaquí los pilars màgers de la Republica una e indivisibla que seguisson lo programa mes en musica per l’abat Grégoire. Òm pòt èsser senator, republican e bèstia coma un panièr – encar que lo mot « bèstia » siá pas apropriat se ne cresi G. Brassens o Y. Audouard !

 

Cronica occitana del Petit Bleu
pareguda lo 17d'agost de 2009
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca