Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
16 décembre 2008 2 16 /12 /décembre /2008 16:35
Al poder…, mas de poder ?

Pel moment, las causas se son apasimadas al PS, al mens mediaticament ! La novèla secretària, M. Aubry, a promogut los elefantons dels diferents clans que l’avián sostenguda. E, quitament se « las pòrtas [demòran] alandadas », S. Royal e sos amics, en despièch d’una quasi-egalitat en nombre de voses son demorats sul sulhet. E B. Hamon, lo pòrta-paraula màger de Martine a clavat l’afar, e en anglés : « Game is over » – la partida es acabada. M’avián dich que las femnas fasián de politica d’un biais diferent !
A l’UMP, al mens, las causas son claras. Après aver satisfachas sas ambicions gràcia a sa democracia intèrna, Nicolas Ièr a transformat lo partit en un club de suportaires que devon lors prebendas o sinecuras al grand timonièr. E, coma a la Cort un còp èra, son nombroses los que son prèstes a davançar los desirs, amagats o pas, del sobeiran. Las femnas de la « diversitat » son las primièras a ne patir. R. Dati, que mai d’un a vista coma una intrigaira, a aplicadas a la letra las volontats de son « mèstre » e, fàcia a la cabala del microcòsme judiciari, a pas jamai daissat lo camp. Nicolas Ièr pr’aquò, se trachant del damatge possible a venir, a començat a la desdire e a daissat son primièr ministre la desdire en public. R. Yade, qu’a refusat de soscriure a la volontat del rei en matèria d’eleccion, es autanlèu criticada per son ministre de tutèla que gausa dire que los Dreches de l’Òme an pas lor plaça dins lo govèrn d’un grand país ; ajusta pr’aquò que R. Yade a, dins un contèxte dificil plan « capitat dins la defensa de las femnas e dels drollets ». Kouchner nos aviá abituats a mai de delicatesa, mas los aurs dels palaisses de la Republica valon plan un renegament de mai. L’« avenidor de l’Òme » esperarà…

Editorial de La Setmana, n°623

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
8 décembre 2008 1 08 /12 /décembre /2008 14:07
Matin brun ?

Quau es lo rapòrt entre de collegians de Marciac (Gèrs), un grop de joens « radicaus » demorant a Tarnac (Corresa) e Vittorio de Fillipis, jornalista a Liberation ? Tots qu’an avut a har damb la polícia o la gendarmeria e – levat peus collegians ? – a la justícia. Cèrca de shit per los policièrs armats, e damb un can especializat, dens ua sala de classa e hurgada de còrs d’ua drolleta de 14 ans pr’amor deu son anar, los collegians qu’an avut ua idèa de çò que podèva estar la collaboracion Gendarmeria-Educacion -Justícia en matèria de sensibilizacion aus problèmas de dròga. Que conven de mençonar la declaracion de  la procuraira : « Los escolans qu’an paur a aqueths contaròtles ; que crèa ua bona insecuritat ». Los joens de Tarnac que serén los « terroristas » d’ua « cellula invisibla » qu’aurén sabotejar catenàrias tà desorganizar lo trafic deus TGV ; nada pròva, mès libes « suspèctes » trobats au lor ostau e lo lor silenci pendent l’interrogatòri « qu’es ua con·hession » ! Dens un afar de difamacion, lo jornalista qu’es estat arrestat a punta d’auba, qu’a avut duas hurgadas de còrs avant d’estar presentat a la jutja que l’a deishat en… libertat ! Ne son pas sonque tres exemples de la politica securitària aplicada per lo cap-kärcherista de la « racalha ». Que poirém ajustar lo desvolopament de la videosusvelhança qui ne coneish pas la crisi… Dens Knock, J. Romains que ditz que « cada persona en bona santat qu’es un malaut qui n’ac sap pas » ; tà Nicolas Ièr, cada ciutadan qu’es un criminau potenciau que conven de descobrir a comptar de tres ans s’es possible e, perque pas dens lo vente de la mair – lo nen que balha còps de pè, non ? E, quitament se las contraditz, las soas ministras ne hèn pas sonque aplicar las soas consignas.

Editoriau de La Setmana, n°692

Perqué aqueth títol ? Pr'amor deu libe que ne balhi la referéncia e qui es estat revirat a l'occitan (mès n'èi pas la referéncia)…
Ne i a benlèu que se sovenon de Matin brun *, aquel liberet d’un detzenat de paginas  qui conegó un succès hòu, quauques ans a, e qu'estó venut a mai de cent mila exemplars e revirat dins sabi pas quantas lengas !
Aqueth tèxte cortet que muisha la progression de la pèsta bruna, valent a díser lo fascisme… A fòrça d’acceptar de mesuras atemptatòrias a la libertat sens reagir, que ven la dominacion de l’arbitrari ; mès es tròp tard tà har quaucom !


* Pavloff Franck, Matin Brun, Cheyne éditeur, 2003, 43400 Chambon-sur-lignon.

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
1 décembre 2008 1 01 /12 /décembre /2008 23:31
Mumbai, enjòc de civilizacion ?

Taj Mahal Palace

Las mesas en garda pels programas televisats se deurián aplicar als bulletins d’informacion ont imatges de guèrra o d’atemptats nos venon rapelar cada jorn que « l’òme [pòt èsser] un lop per l’òme » ! Sèm  venguts indiferents – o gaireben – als imatges de l’Orient pròche o d’Africa, aquel « continent african » qu’avèm qualque pena a individualizar en païses (!) ; e, coma los Estatsunidencs, cal que un detzenat de sordats d’en çò nòstre moriscan per suscitar unas reaccions. Índia, fins ara, aviá mai o mens escapat a-n aquel chapelet de desastres. Non pas que los atemptats foguèssen amagats pels mèdia mas benlèu pr’amor de la fòrça d’atraccion d’una democracia d’un pauc mai d’un miliard d’estajants, vantada pels imatges subrebèls dins la publicitat « Incredible India ». Nombroses son los visitors occidentals en cèrca d’espiritualitat o, tot simplament, a la descobèrta d’una civilizacion millenària e de sos monuments (temples, mosquèas…). S’estonan de la religiositat qu’es part prenenta de la vida vidanta mas s’apercebon lèu lèu de la violéncia presenta dins una societat ont l’indoísme, religion majoritària, ne costeja d’autras e s’afronta a l’islam ; l’una coma l’autra a sos integristas qu’an pas jamai esitat a far qualque pogrom per far prevaler sas idèas. Es pr’aquò lo primièr còp qu’una ataca es portada contra « l’Occident » que Mumbai n’es lo simbòl en sa qualitat de capitala economica d’Índia. Una classa mejana que viu en banlèga e commuta cada jorn pel trin ; ostalariás de luxe – lo Taj Mahal Palace es una institucion – pels òmes d’afars e visitors fortunats… La democracia indiana n’es a una virada e aquel atemptat multiple serà per longtemps una pèira negra dins son istòria. En çò nòstre, las quitas « cellulas invisiblas » de Corresa  son arrestadas !

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
24 novembre 2008 1 24 /11 /novembre /2008 14:59
Òdis recueits e… fracàs !

Los « elefants » n’ac disen pas mès que deven pensar que la Ségolène es ua « posoèra » ! Dinc ad ara, qu’a suberviscut a tots los tracanards e a totas las temptativas d’eliminacion : eleccion presidenciau, repòrt deu congrès deu Partit sens comptar las « frasòtas assassinas » destilladas aus jornalistas… La manòbra mei recenta qu’estó de suscitar tres mocions en mei de la soa en pensar que, atau, seré impossible qu’arribèsse la prumèra. E lo son èx-, enqüèra en « responsabilitat » mès aliat dab B. Delanoë, qu’avèva anonciat, l’arríser aus pòts, que tot angueré de plan au congrès pr’amor que l’acòrd se haré sus la basa deu tèxte de la mocion majoritària. Mancat un còp de mei ! Naturaument, nat acòrd n’estó possible e, en consequéncia, que demandèn aus militants de causir en se hidant a la matematica qui n’avèva pas sonque balhat 29 % a la mocion Royal. Au sortir deu comptatge – provisòri ? –, M. Aubry qu’arriba dab un quarantenat de votz davant S. Royal qui s’estima enganada. Los partisans de M. Aubry que n’apèran au respècte de « las règlas »  en doblidar que n’an pas volut acceptar aqueras meteissas règlas quan s’agiva de la mocion arribada prumèra ; curiós, non ?
Desempuish la des·hèita, en 2002, de « l’austèr qui arritz a gauta ubèrta », lo Partit socialista que s’es en·hangat dens las pelejas personaus e las questions d’ego. N’es pas estat capable de prepausar ua ripòsta, quau qu’estosse, a la politica de Nicolas Ièr. Que’s tròba a la crotzada deus camins. Lo partit qu’es condamnat a se renovelar si que non n’i a pas per longemps avant que sia en un estat de « mòrt clinica ». Barack e Hillary, enemics herotges tà las « primàrias », que van trabalhar ensemble mès vertat es que ne son pas sonque estatsunidencs !

Editoriau de La Setmana, n°690
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
22 novembre 2008 6 22 /11 /novembre /2008 15:53

Aquí qu'atz lo començament deu cant dusau


Enric Quate e lo Carboèr de Capchicòt


A prèps lo jorn passat au castèth de Durança,
Ad aise damb lo rèi coma n'èra d'avança,
Capchicòt s'entornèt montat suu bèth chivau
Qu'avè promés lo prince en sopant a l'ostau.

Isabèu n'estèt pas deu recit estonada ;            2-005
Escotèt, damorèt coma a l'acostumada,
E coma se sabè çò que n'èra deu rèi,
S'esmavot pas d'arren. Lo ser, tota la nuèit,
Lo carboèr parlèt deu reiòt, de son viatge,
De la mèra deu prince e de son entoratge,           2-010
Deus senhors, deus sordats, deu maine, deu castèth,
Coma avèn arrigut, quan lo rèi s'arrestèt,
De véser un carboèr damb eth que se portèva.
« S'avès vist, Isabèu, coma aquò li plasèva !
Quan estèm devarats, arrigón enqüèr mèi            2-015
Coma ac hasèi ací, de çò que'u tuegèi ;
Au parlar vesiat ma lenga èra virada ;
Tant mainatge coma es vergonha n'avèi nada
De'u tuejar, ma foè, perqué d'eth ac volè ;
« Parla atau, m'avè dit, jo n'ac tròbi pas lèd. »    2-020

Mes calot m'entornar pr'amòr qu'èras soleta ;
T'èi portat quauque tròç de mistrac, de milheta.
Salin ! Quina joenessa a Durança èi jo vist !
« Vengueràs a Nerac sens àuger d'aute avís,

Ce m'a dit lo reiòt: entenas, on jo sii,                2-025
Entra. » Jo li digoi : « Reiòt, t'arremercii !
— Carboèr, me digot alavetz devant tots,
Demanda çò que vòs per Alons e per Gots !
Voudrés pas ua maison, un bèth tinèu, un maine ?
— Tè, ce li digoi jo, n'èi pas ren que me jaine :    2-030
Mès quand pòrti carbon a la vila, aus borgés,
Totjorn quauque emplegat, quate o cinc còps lo mes,
Me demanda los drets, que sabi jo ? l'entrada ;
A ! que soi avejat de pagar la passada !
Se pòdas me virar l'emplegat de l'entorn,        2-035
Mila doç ! quin plaser de li jogar lo torn !
D'entrar damb lo carbon sens enténer a la pòrta :
« Passa lo carboèr ! Combien de sacas pòrta ?
Carboèr, cau pagar ! » ... Lo Reiòt me digot :
«  Entreràs, Diu vivant ! Pagueràs pas du tot ! »    2-040
E lavetz l'Isabèu : « Mes portant un bèth maine,
Un tinèu atarnit, renda de capitaine,
Me sembla, vaudré mèi. — Mila doç, pas a jo !
Content es mèi que riche, e bens, fortuna, aunor
Son pas aqueth bonur d'entrar dens ua vila        2-045
Un carret de carbon sens pagar : mèi de mila
Èi pagat damb lo pair ; A ! se podè tornar
Coma seré content de poder se tornar
Cronta los emplegats ? Ne soi franquit adara ;
De passar sens pagar d'avança mon còr vara.    2-050
Vau preparar la carga e per Nerac partir ;
Aqueth jorn peu segur vau bien me divertir ! »

Coma en efèt angot a Nerac hèser viatge.
Hardit, escaluat quan entrèt au passatge,
S'espampèva renat, hascot petar lo foet,    2-055
Shiulèt ua fanfara, e's botèt lo berret
Sus l'aurelha, e tutèt dens un gran còrn de vaca
Per cridar lo carbon : n'auré balhat ua saca
Ende poder trobar dus o tres emplegats,
E joïr deu bonur de los véser mocats.            2-060
Se n'angot au castèth crumós coma ua agraula,
Damb lo foet a la man, la beaça a l'espaula,
Lo berret, la casaca, ampèlas suus esclòps.
Tustèt dus o tres còps a tot rómper : « Que vòtz ?
Digot arreganhat sus l'ensolh de la pòrta     2-065
Lo portièr, bèth viton ; I vatz pas de man mòrta
De tustar fòrt atau ! Quins patacs, Diu vivant !
— Quins patacs ! digot l'aute, e barres pas, pacant !
Se barras, lo qui vòu entrar cau ben que tuste !
Ès pagat per draubir ; draubís coma de juste !    2-070
Ganhas ton pan a l'ombra amèi n'ès pas content ?
Que s'èras carboèr, pensi, serés soent
Cochicós, biscaret coma un vielh pòcha-guena !
Mes per un tròç de pòrta on tiras nada pena,
Bien pagat, tant cridar ! N'ès pas lo rèi portant ?    2-075


(de seguir, benlèu !)

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
18 novembre 2008 2 18 /11 /novembre /2008 00:08
Adiu, l’amic…

Que se’n tornava deus Sables d’Olonne, dab quauques amics, on èra anat véder las naus deu Vendée Globe. De Bordèu estant, que telefonè a la hemna tà li díser l’òra d’arribada a Periguèrs ; puish, que s’anè assetar dens un canton de la sala d’espèra un libe a la man tà esperar lo son tren e es aquiu… que passè!
L’Eric Fave qu’èra vadut en 1934 a Cauderan, au ras de Bordèu. Après los sos estudis, que hasó la cooperacion en Tunisia e, en 1969, qu’estó nomenat a Branstome (Peiregòrd) puish a Nontron on ensenhè l’istòria e la geografia. Tanlèu arribat, que prengó contacte dab Novelum, la tota joena seccion peiregòrda de l’I.E.O.  Dens las annadas 70, que participè aus estagis de lenga e cultura occitanas. Qu’aprengó l’occitan lemosin e qu’ensenhè la lenga au licèu pendent un vintenat d’annadas sens parlar de l’organizacion d’espectacles e velhadas occitans.
Que participè a la creacion de V.V.A.P. (Volèm viure al país) – organizacion fondadora de l’occitanisme politic – a Fenièrs (Vinhana nauta)) en 1974 e que n’estó lo son prumèr secretari generau. Après estar estat candidat a las eleccions legislativas de 1978 (Francis Gervasi supleent), que demandè a G. Alirol e G. Tautil de prénguer la seguida au burèu federau de V.V.A.P., alassat qu’èra de las pelejas entre los diferents corrents de l’organizacion.
Qu’èran hèra nombrós los sons amics au pargue cementèri de Merinhac (Gironda) tà acompanhar l’Eric Fave tau son darrèr viatge.

(entre-senhas de Gérard Tautil e Estève Ros)
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
17 novembre 2008 1 17 /11 /novembre /2008 23:54
Los mediòcres al trabalh…

Nòstre president ven d’èsser la primièra victima europèa del president-elect, B. Obama. En sa qualitat de president temporari de l’Union europèa, èra segur que lo rescontre del G-20 a Washington li permetriá un còp de mai de mostrar sa cocura suls fenestrons de tot lo planeta. Mancat ! Los mèdias s’interessan mai que tot a B. Obama e a la formacion de son equipa e seguisson pas mai lo cow-boy de la Maison blanca que son pensament màger, a l’ora d’ara, deu èsser de manjar una bona piòta per Nadal ! Los « elefants » del Partit socialista, amassats en congrès a Reims la dimenjada passada, agèron pas besonh de degun per mostrar que piòtas e piòts èran prèstes a tot per prendre lo poder ! Sus l’empont, los barjacaires n’apelèron a la fraternitat, un cotèl entre las dents, mas coma los creire ? Après l’eleccion presidenciala, la Ségolène Royal èra demorada coma ensucada autant per la desfacha coma pel comportament dels « elefants » de son partit ; aquestes que pensavan n’èsser desbarrassats l’an pas vista tornar al centre del jòc. Se cal totjorn mesfisar d’un bèstia nafrada subretot quand s’es reviscolada ! E Bertrand e Martine se son trompats de chai en refusant la règla establida desempuèi un brave brieu, a saber que caliá s’apiejar sus la mocion arribada en primièr per far una sintèsi eventuala. De concertacion, n’i agèt pas e los sorires èran sonque pels mèdias. Qu’aquò agrade al monde o pas, Ségolène es la sola a aver comprés que sufís pas d’èsser un « austèr que s’escacalassa » per atirar los electors. E los quites electors socialistas son decebuts per totes aquestes notables que cultivan lo clientelisme en acumulant los mandats e que presican la diversitat  sonque en los Estats Units. Òm se pòt quitament pas trufar…

Editorial de La Setmana, n°689
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
9 novembre 2008 7 09 /11 /novembre /2008 11:22
« Qu’ac avem hèit ! »

« We did it ! We did it ! » qu’èran los mots qui se podèvan enténer dens la boca deus Estatsunidencs quan estón segurs que Barack Hussein Obama anava vénguer lo 44au president deus Estats Units. Tota la campanha electorau de B. H. Obama qu’èra estada hèita suu tèma de « Change… Yes, we can ! » e ara que la partida qu’èra ganhada, los sons partisans ne sabèvan pas díser sonque aqueths mots « Que l’avem hèit ! », entercopats de lagremas de jòia e sovent acompanhats d’invocacions au Senhor : « Ò Jèsus, n’ac pòdi pas créder ! » o « Mercé, Senhor, d’aver viscut tà véder aqueste jorn ! » qui son causas estonantas tà un Francés. Mei d’un que ploravan com magadalenas sens nada retenguda. L’emocion e l’estrambòrd ne hasèvan pas la tria enter blancs, negres o jaunes, mestís e mulastres, omosexuaus o eterosexuaus… qui, tots, e pareishèvan tot susprés d’estar arribats au cap deu camin… en « tèrra promesa ». Lo vençut, J. McCain, tanlèu coneishuda la soa des·hèita, que’s mostrè d’ua noblessa rara en felicitar lo son adversari e en demandar aus sons partisans de sosténguer lo « president elect », qui prengueré las soas foncions dens tres mes e qu’auré besonh de tots tà sortir lo país de la panada.
« We did it ! »  Aquestes mots qu’estón représ sus tot lo planeta en guaireben tots los país se ne credem los reportatges multiples passat suu fenestron. Avosse caminat sus l’aiga o multiplicat pans e peishs que degun ne seré estat estomagat ; au ser de l’eleccion, Diu qu’èra negre ! Decebuts, que n’i aurà mès B. H. Obama n’a pas jamei dit que, un còp president, e guariré las escròlas. N’a pas sonque promés qu’acararé los desfís qu’atenen lo país sens s’escóner las dificultats mes en saber que tot un pòble e’u segueish ! Good luck, America !


Editoriau deLa Setmana n°688
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
4 novembre 2008 2 04 /11 /novembre /2008 12:49
En negre e blanc…

Se n’anariá temps que ne parlèssi mas sabi que los legeires de La Setmana son de monde aluserpits que degun lor pòt far pas prene un cat per una lèbre pr’amor que s’abeuran a mai d’una font per se tene al fial de l’actualitat. Donc al moment que legiretz aquela cronica la Maison blanca (the White House) aurà benlèu un logatari de sang mesclat, mas considerat mai negre que blanc ! Serián los Franceses a votar, Barack Obama seriá plebiscitat de segur. Especialistas d’un jorn o de totjorn, entrevistas e reportatges, etc. se succedan dins los mèdias – jornals e fenestrons – per explicar als Franceses de que ne vira e ne virarà amb un òme de color al poder… D’autres – o los meteisses – dison que John McCain seriá una causida mai bona pr’amor de la manca d’experiéncia d’Obama. E los avisses e los conselhs de plòure amb una unanimitat bèla !
Malurosament, ai pas gaire entendut los meteisses parlar de la representacion exagonala en politica o dins los mèdia. E son pas doas o tres irondas (Fadela Amara, Rachida Dati, Rama Yade) que fan un primptemps de totas las colors quitament se nos podèm regaudir que Nicolas Ièr aja agut l’audàcia de o far. A atal ridiculizat una esquèrra fregeluga dins aqueste domeni – e maites autres. Levat  qualques excepcions, los partits considèran que la França etèrna pòt pas èsser representada que per de monde de la pèl blanca e fins ara, las declaracions son demoradas de… declaracions ! Quand veirem, en cò nòstre, un partit capable de promòure o de deishar se presentar a la direccion del partit un mestís o un negre ? La França dels Lums es estada excellenta dins l’exportacion de las idèas revolucionàrias ; seriá mèstièr que poguèsse las repatriar mas cal d’abòrd que la crisi siá darrièr nosautres…

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
28 octobre 2008 2 28 /10 /octobre /2008 21:24
La posicion deus missionaris…

A maugrat de la soa activitat intensa en causa de la crisi deu sistèma bancari mondiau, Nicolas Ièr qui comola, dinc a la fin de l’annada, las presidéncias francesa e europèa n’arriba pas a metre fin vertadèrament al desamor qu’es vadut entre eth e la majoritat deus francés. Lo servici « com » de l’Elysée pr’aquò ne coneish pas la crisi e que cau esperar que los « calams » deu president sian pagats a la linha… D’aver seguit lo Gordon Brown (UK) – dens las grandas linhas au mens – dens la soa faiçon de s’acarar a la recapitalizacion de las bancas, que li a permés de n’estar pas mei lo « gojatòt dens la cort deus grans » ; que s’es pres a saunejar d’un avenidor mei important enqüèra. La setmana passada, qu’insistè sus la necessitat taus país de l’Eurogrop de ne cambiar pas de capitani tant que la tempèsta financièra e economica duraré sens se preocupar de l’avís deus autes país e tot particularament de la Republica chèca qu’es au son torn d’assegurar la presidéncia ! Mès, dessempuish que cor lo planeta, lo son govèrn qu’es en plen desarrei. E, com lo son prumèr ministre s’aucupa de la soa sciatica, que deu tanben velhar l’intendéncia. De Beijing estant, que telefona a la ministressa de la Justícia tà’u díser d’intervénguer tà tornar har embarrar un violaire liberat en causa d’ua faute de frappe ; l’ordenador n’es pas acusat d’arren peu moment ! Entre dos avions, que receu un sindicat de magistrats tà « méter de l’òli » entre eths e la ministressa. Ne ved pas mei la soa Carlita sonque suu fenestron quan canta…
Lo sol a har rampèu au nòste president dens los mèdias qu’es lo nòste French lover, D. Strauss-Khan, qui sorteish blanc com nèu de las acusacions d’abús de posicion dominanta (!) e de nepotisme. Enfin, ua bona navèra !

Editoriau de La Setmana, n°686
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca