Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
15 octobre 2008 3 15 /10 /octobre /2008 22:31
Que podetz veder qu'aqueste tèxte a un vocabulari d'ua riquessa grana.

Aquí qu'atz la seguida deu Cant prumèr :



ENRIC QUATE E LO CARBOÈR DE CAPCHICÒT


Un petit recostèr dreçat cronta l'ostau
Èra l'establa ; aquí remisèn lo chivau.
Çò de mès bon deguens èra la hoselhada ;
L'ivèrn lo huèc es mèu ende har la velhada.
Gitèn sus la hoselha un braçat de bluhon ;    1-075
Ua bèra es·hlamurada esclairèt la maison ;
Capsús la chaminea alavetz montèn buhas
Coma se'n lèva au bruc deu mitan de las bluhas.
Los petrilhs a tengut dens la crampa sautats
Per la man deu reiòt deu brèç èran virats.    1-080
Entretemps sus son còs se sequèva la pelha.
Setut au pè deu huèc sus ua soqueta vielha
Avot crenta un moment d'estar reconeishut,
Tant la joena hemnòta avot l'aire esmavut.
Dens la crampa, suu mièi, la taula èra dreçada.    1-085
La taula coma un còfre èra tota encaishada ;
Lo dessús en possant i glitsèva  per cap ;
E lavetz dens lo cròfe ende hèser lo chap
Prenguèvan los urmalhs per devath la tireta.
Dessús, pan e croishada ; au planchat  la garreta    1-090
Negrosa pindolèva ; un relèish de jambon,
La padena damb grèish negre coma carbon
Caps a tèrra virada èra entre las solivas ;
Sausissas, pès de pòrc pindolats damb calhivas ;
De lard, de pòts de grèish pròche deu subercèu    1-095
Èran aquí damb topiòts de mèu.
« Isabèu, digot eth, as quauqua poliqueta ?
Bota-la damb mosset au sec, mèi la sanqueta ;
Vrespegeram atau. A ! n'am pas de bon vin !
Lo carboèr d'Alons es ende 'quò praubin,    1-100
E som lonh de l'aubèrja, a la negra escurada.
N'avèm pas que chiròla, ua aiga vinagrada,
Nòsta aiga deu pusòc ; soent n'am pas ren mèi.
- Ès carboèr, pareish ?,  ce li digot lo rèi.
- Èra l'estat deu pair, ce digot  ; l'aperèvan    1-105
Sent Vincenç Capchicòt  ; e coma me vesèvan
Hèser còser damb eth, m'apèran Capchicòt,
Subernom que nos ven de 'çí, nòste endretòt.
Autament Sent-Vincenç es lo nom  de familha.
Au ton servici, tots : praubes de çò que brilha    1-110
Nòste petit dequé damb santat nos sufís.
E tu que dinca ací n'avèi pas jamès vist,
Ès enquèra joenòt, seguissas las escòlas,
La caça, los plasers, comedias, las dròllas...
As pelha e linge fin, n'ès pas mesteriau ;    1-115
Vas  trobar diferença en 'queste praube trauc.
— Jo, ce li responot, soi de caça, d'armada,
Cada jorn a chivau : doman dens la jornada
A Durança au castèth vòi anar véser entrar
Lo reiòt damb sas gents : bèra causa serà.    1-120
Caças pas jamès, tu ? » — Devant de li respóner,
Coma s'anèva díser un segret que l'estone,
Consurtèt Isabèu de l'uelh ; lavetz digot :
« Au solide ès picur de senhor. N'es pas tot
De caçar, cau poder. Totjorn lo carbon pressa.    1-125
Deu gran senhor d'Alons lo garda jamès cessa
De defénder la caça e de nos miaçar.
Per n'àuger pas destorn vau mèi non pas caçar.
E portant sabi pas me privar de t'ac díser,
Mès au mens au Gran-Nas per tant que ne devise    1-130
L'ac i racontes pas ; es gelós lo salin !
Que'm haré penas !… Tè… M'èi cochat au jardin,
Au celat, sanglièr mèi perditz de las bèras,
Gahada au teneralh ; diga coma preferas
Que boten tot aquò. M'entenas, n'angues pas    1-135
Díser que soi caçaire au reiòt lo gran nas ;
Me haré jutjar !  — Pèc, li responot lo prince,
Vrespeja, crenhes pas ! » — Prengot un talhuc mince
De mosset, un cap d'alh ende agouçar lo pan
Que mingèt au larèr damb l'assièta a la man.    1-140
Entretemps suu carmalh cherriva la padena.
Au huèc lo cosinèra èra esberida, joena,
De còina que semblèva en tot hèser popar.
Enantas a portar lo fricòt per sopar
La tevalha botèt, linge blanc e servieta,    1-145
Vaishèra, varletòt, e culhèr damb forcheta .
Lo pan qu'èra de segle a(u)loregèva bon
Agouçat e tot fresc damb un tròç de jambon.

(de seguir se aquò vos agrada, amics que'm legissetz…-
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
14 octobre 2008 2 14 /10 /octobre /2008 14:29
Léopold Dardy – curè de Durança (Òut e Garona) pendent annadas a la fin deu sègle XIX –que recampè dens la soa Anthologie populaire de l'Albret, sud-ouest agenais ou Gascogne landaise contes, arreproèrs e cançons… Que trabalhè tanben a un sarròt d'autas causas;
Que contè en quate cants la vita deu Nòste Enric qui se hasèva aperar lo molièr de Barbasta e qu'avèva tà escais lo grand nas…
Qu'es un tèxte qui n'es pas totjor/tostemps corrèct mès ne se ved pas quan es lejut/legit a votz hauta…
Lo nòste Enric – qu'aperavan tanben lo Reiòt quand èra joen – qu'es demorat « le bon roi Henri » dens la nòsta republica regicida, de segur, mes qu'aima totjorn de considerar lo president coma un rei e los elegits com la noblessa , etc.

Tà la lectura, que's cau sovenir qu'en Agenés, sia lengadocian sia gascon, lo son [k] e lo son [p] que son generaument realizats en un archifonèma [T] ; atau amic es prononciat [amit] e còp sec [còtset]. Qu'es important tà las rimas…

Aquí lo començament…

ENRIC QUATE E LO CARBOÈR DE CAPCHICÒT

Q ue vse conti lo vielh recit
La bèra flor de nòsta Lana !
Coma un Sent-Jòrdis dens la brana                          sent-Jòrdis i.e. un « daphné »
Verdeja, n'es jamès transit.
Tornam au vielh temps ende arríser      1-005
Coma los mòrts tornan aus vius :
Qu'un ancièn  au larèr devise
En ivèrn doceja aus pelius.

Enric Quate, joenòt, de Nerac a Durança
Anèva ende caçar suus marescs de l'Avança    1-010
Damb sas gents, sos amics, picurs e cavalièrs :
Lo reiòt èra brave, aimat de sos guerrièrs,
Aimable, degordit, valent coma n'i a guaire,
Damb lo prumèr vengut, familhèr, devisaire.
  
Un jorn qu'avè caçat au trevèrs deus vacants,    1-015
Lo ser, tot estarit, perdot picurs e cans.
Lo temps èra brumós, hasè grana escurada,
E la ploja vengot avançar la serada.
Mantolat, deglanent de ploja e de susor
Galopèt quauque tròç per guardar sa calor :    1-020
Seguiva lo camin sans sàber tròp on èra,
E deishèt lo chivau trotar dens la carrèra.
Atau marchèt bèth temps sens trobar nat tinèu ;
Arribèt au Ciron que reconeishot lèu,
Alavetz que pensèva arribar sus la Guèisa,    1-025
Ua campana sonèt bien lonh dens quauqua glèisa :
« Arren de 'quò, cridèt, se'n cau pas inquietar ! ››
Per caçar l'aveger se botèt a cantar  :
 « La lèbe soi de mendra talha,
Lo doç plaser deu rèi e deu senhor ;    1-030
Quan léi se n'èra ma tralha
De me gahar n'aurén jamès l'aunor. ››

Shiulèt l'aire, e's botèt a cridar la hüada :
« Verau ! Arló ! Taiò ! Pr'ací la matiada ! ››
Cantèt, tornèt shiular coma un boèr lanusquet.    1-035
Deu chapèu deglanent se tirèt lo plumet ;
Arren, jamès arren, bòrda ni braceria :
« Qui sap aqueth camin, se pensèva, on me mia ? ››
Cridèt "a l'esbarrit" mèi de cinquanta còps.
Lo chivau estarit podè plus har galòps :    1-040
« Que vòs ?, digot enfin dens aquera escurada
Devant ua crampòta en un bòsc estujada,
Que pareishèva pas, que vòs a tant cridar ? ››
E lo prince lavetz : « Voudrí te demandar,
Messatger, on soi pr'ací. L'escurada, la bruma,    1-045
Camins dens un païs on n'èi pas ma costuma,
Cramància peu segur qu'èi tanben per dessús,
M'an hèit tòrcer, esbarrir ; lo chivau ne'n pòt plus.
S'as quauque tròç de parc ende son abricatge,
M'arresterèi chès tu per me secar, messatger,    1-050
E per passar la nèit devath ton caperat.
Atau me virerés aqueth mau aperat ;
Entenas, en pagant. » — L'aute aquí l'escotèva
E dehòra a l'escur d'on lo reiòt parlèva
Non se vesèvan pas. Lavetz lo lanusquet :    1-055
« Escota, ce digot, n'èi pas qu'un maisoet,
E soi pas atarnit coma las gents de vila ;
Mès la mia maison se te pòt èste utila,
Arrèsta-te pr'ací ; ma fimèla es damb jo ;
Èi un tròç de mainatge, e de que víver pro ;    1-060
Boteram lo chivau damb la nòsta cavala ;
Entra, per 'quera lutz ! » La crampa èra pas sala ;
Lo prince entrèt content e trobèt au cornèr
Devant bèra hoselha, en un large larèr,
Ua hemnòta esberida e que se tistorrèva    1-065
En tenguent au braçat un drollet que popèva.
Lo reiòt saludèt en tot se segutir.
Lo drollet eishantat lavetz de s'esmotir,
La popa de laishar ; sa mair l'acocolèva,
E quan l'avot cochat lo prince lo jumplèva.    1-070

(de seguir)
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
14 octobre 2008 2 14 /10 /octobre /2008 00:17
Antony Tozy que rimalha tanben en lenga francesa e, dens lo son libe, Dens las sègas [Déns las sègos) publicat en 1900, que i a tèxtes sus la vita vitanta a Nerac (Òut e Garona).
Que vse dèishi jutge…


NOCTURNE

Sous un parapluie de taff’tas
Elle allait marchant à grands pas,
Quand tout à coup sur l’ cours Romas

J’aperçus sa sombre silhouette,        4

E moi qui flânais par hasard,
Devant l’étalage d’un bazar,
Je la suivis comm’ un jobard
Rue d’ Lafayette.                            8

Le jupon noir bien retroussé
Elle avançait d’un pas pressé,
Et à sa démarch’ cadencée,
Moi, je m’disais : « Sur ma parole    12
Cette femme doit avoir du sang,
C’est un sujet appétissant,
Faut trouver un aboutissant,
Sans le secours du protocole. »    16

Mais j’avais beau faire du ch’min
Elle marchait tant, sous son pépin,
Que, sacré mille nom d’un mâtin,
Je ne pouvais voir sa frimousse.    20
Et dans l’espoir de l’embaucher
J’avais beau tousser et cracher
Ell’ ripatait sans trébucher
Comm’ si j’y avais fichu la frousse.    24

Comm’ des oiseaux à la volée,
Nos deux carcasses emballées
Suivir’nt le long des grand’s allées
Course fantastique et bizarre !    28
Et j’allais murmurant tout bas :
« Tu l’attap’ras, l’attrap’ras pas,
Tu l’attrap’ras ou tu crèv’ras,
Faut qu’ tu l’attrap’s avant la gare. »    32

Sur ses talons, moitié perclus,
J’enfilais la longue avenue,
Mais elle était si bien fendue
Qu’elle conserva son avance.            36
Et quand nous entrâm’s dans la cour
Sous la pluie qui tombait toujours,
Je voyais son gracieux contour
Toujours à la même distance.        40

Et je m’ disais : « Mon vieux colon !
Il faut qu’elle en ait du poumon,
Cette femme-là, c’est donc le démon,
Pour déambuler de la sorte. »        44
Et sous l’averse et dans la boue
Haletant, poussif, moitié fou
Je la suivais comme un toutou
Attiré par une odeur forte.        48

La gare était là heureus’ment,
Nous arrivions presque en mêm’ temps.
Elle entre, sans perdre un moment
Sur ses pas je me précipite.            52
« Enfin, me dis-je, c’est pas trop tôt
La v’là qui retir’ son manteau,
Tu vas donc lui voir le museau
A cett’ beauté cosmopolite.             56

Je la vois s’avancer d’un guichet,
J’ m’approche alors pour voir ses traits.
Malédiction ! J’ vois son portrait,
Et j’ frémis encor quand j’y pense.    60
Ah ! plaignez-moi, mes chers amis,
Car dans la crotte et sous la pluie,
La femme que j’avais suivie,
C’était le curé de Durance.    64

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
13 octobre 2008 1 13 /10 /octobre /2008 19:30

Que coneishetz a Antony Tozy adara ; aquí un aute tèxte tirat de Dens las sègas [Déns las sègos] publicat en 1900.


EN GRAOLHAR

Un dimeche tantòst, au gran fòrt de l’estiu,
Avejat sens sàber que har,
Estaqui un amç au cap d’un hiu
E me vaquí partit ende anar graolhar.               4
Que soi totjorn estat un petit segassèr
E que sabèi dejà, pròche deu Colomèr,
Un gran pesquèr
Bien trebosat per las graolhas.                        8
Prengui un petit camin batut per las aolhas ;
Sauti un varat ;
E soi d’abòrd au cap deu prat.
Prepari mon lancet e, tot doçamenòt,            12
Marchavi coa lis. – Tot d’un còp,
Enteni un petit brut deu costat deu pesquèr.
M’avanci un petit pauc mès prèp,
E que vau véser, en espiar                            16
Dens la sèga, au pè d’un aubar,
Dus amorós petapruar.
Un pauc curiós de ma natura,
E’us voloi véser la figura                            20
Car çò que’n muishavan suu prat,
Viet d’ase hòu ! n’èra pas un cap.
Lavetz, m’avanci ende escotar
Mos arpalhans a devisar ;                            24
Juste trabuqui en un bròc blanc.
L’òme qu’a paur, que’s fot lo camp
E la dròlla, tota troblada,
En se levar glitsa deu pè,                            28
Tomba a genolhs sur sa glitsada
E’s fot d’un plen dens lo pesquèr.
Aquí-me bien campat. – Qu’auretz hèit a ma plaça ?
Podèvi pas deishar negar la petitassa !        32
Que’m pensèi : “Qu’ès vengut aquí per graolhar ;
Sans graolhas te’n cau pas anar.”
Pèrdi pas temps, – damb un barròt,
Corri viste suu bòrd deu clòt                        36
E, coma qui tira un perrac,
Que tirèi la hemna suu prat.
Mès tot fenís pas aquí. – Un còp s’estot boishada,
La dròlla que’m volot pagar de ma pescada.    40
Tirèt argent – ne’n voloi pas.
Lavetz, era, ende’m decidar,
Que’m digot : « Mossur, se voletz,
Damb jo, dens la sèga, venguetz ;                    44
Qu’amasseram petaprüets. »
“Ma foè, que’m pensèi tot bas,
Que la vas fachar se te’n vas.”
E per pas la ’scandalisar                                    48
Dens la sèga au pè de l’aubar
Qu’angoi tanben petapruar.
Damb aquò, n’estoi pas bredolha
Quan m’entornèi ;                                            52
Car, se me’n vengoi sens graolha,
Que sabi bien çò qu’atrapèi.

Moralitat

Que lo qui n’a pas jamès pescat atau,
E’m gite lo prumèr calhau.                                56



(caco)grafia de l'autor

EN GRAOUILLA

Un dimeche tantos, aou gran fort de l’estiou,
Aouejat sans sabé que ha,
Estaqui un hans aou cat d’un hiou
Et me vaqui partit end’ana graouilla.                      4
Que souy toutjour estat un petit segassè,
Et que sabey deja proche dou Couloumè
Un gran pesquè
Bien trebouzat per las graouillos.                           8
Prengui un petit camin batut per las aouillos,
Saouti un barat
E souy d’abor aou cat dou prat.
Prepari moun lancet e tout douçomenot                12
Marchaouï couolis. — Tout d’un cot
Enteni un petit brut dou coustat dou pesquè.
M’aouanci un petit paou mè prè
E que baou beze, en espia                                    16
Dens la sègo, aou pè d’un aouba,
Dus amourous peto-prua.
Un paou curious de ma naturo
Ous boulouy beze la figuro                                    20
Car so qu’en muchaouon sou prat,
Bietdazé hoou, n’èra pas un cat.
Labetz m’aouanci end’escouta
Mous arpaillans a debisa,                                    24
Juste trabuqui en un brot blanc.
L’home qu’a poou, ques fout lo cam,
Et la drolo touto troublado,
En se leoua glitsso dou pè                                    28
Toumbo a genouils sur sa glitssado,
Es fout d’un plen dens lou pesquè.
Aquime bien campat, — Qu’aouretz hey a ma plaço ?
Poudèoui pas decha nega la petitasso !                32
Qu’en pensey : Quès bengut aci per graouilla
Sans graouillos t’en caou pas ana.
Perdi pas tems, — dans un barrot
Courri bisté sou bord dou clot,                            36
Et coumo qui tiro un perrat
Que tirey la henno sou prat.
Mais tout fenis pas aqui. — Un cot s’estout bouchado,
La drolo qu’en boulout paga de ma pescado.        40
Tirèt argen — n’en boulouy pas.
Labetz ero end’en decida
Qu’en digout : Moussu se boulètz,
Dans jo dens la sègo benguètz                            44
Qu’amasseran peto-pruèts.
Ma fouè jou qu’en pensey tout bas :
Que la bas facha se t’en bas,
E per pas la scandalisa                                        48
Dens la sèga aou pè de l’aouba
Qu’angouy taben peto-prua.
Dans aco n’estouy pas bredouillo
Quan m’entourney,                                            52
Car se m’en bengouy sans graouilo
Que sabi bièn so qu’attrapey.

Moralitat

Que lou qui n’a jamè pescat ataou
En jite lou prumè caillaou.                                    56


Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
13 octobre 2008 1 13 /10 /octobre /2008 19:25
De moneda taus… financièrs !

De qué parlar si que non de LA crisi ? Com los legidors de La Setmana ne son pas – qu’ac supausi ! – de monde abituats a jogar dab chifras de nau o dotze zèros – o mei ! – e que jo ne soi pas capable de comptar en euros quan n’i a mei de quauques milèrs, ne vse jogarèi pas la sansonha deus economistas, competents plan segur, qui hloreishen suu fenestron en aqueste periòde ni tanpauc la deus nòstes politicians, aluserpits de segur, qui nse disen que l’avèvan totjorn… dit ! Sens estar la sola a « desparlar », la ministressa C. Lagarde n’esitava a declarar pr’aquò, quauques jorns a, que « la crisi èra darrèr nosauts »  ; qu’auré benlèu devut seguir l’exemple d’uns politicians qui consultan vedentas avant de s’exprimir. En los Estats Units, lo paradís deu deishatz-córrer – dab lo Reiaume Unit – lo poder politic, dab un temps de retard e quauques trantalhaments devuts a la campanha presidenciau, qu’a pres mesuras – en centenats de milions de dòlars – tà húger un caòs anonciat. La « vielha Euròpa » qu’a amuishat lo soa non-existéncia economica dab ua comission europèa muda e a maugrat deu nòste president qui s’aucupa de tot e de la rèsta. Los Europèus qu’an totun capitat d’adoptar ua faiçon de har comuna – sus ua proposicion de la Gran-Bretanha – mes cadun a soa. En cò nòste, tanben, que son milions d’euros qui van servir tà redusir las consequéncias deu tsunami financièr. Lo nòste president qu’a trobat lo son camin de Damàs en proclamar que lo periòde deu liberalisme descabestrat èra acabat e que los responsables (!?) e serén sancionats ; de segur, las soas paraulas qu’auràn despassat la soa pensada e los beneficiaris deu boclèr fiscau o de paradís fiscaus que pòden contunhar a adorar lo vetèth d’aur ? Los autes n’auràn pas ni lo vetèth  ni l’aur !

Editoriau de La Setmana, n°684
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
6 octobre 2008 1 06 /10 /octobre /2008 12:21
Musica e cacofonia…

L’ancian primièr ministre nos aviá abituats a sas « raffarinadas ». François Fillon, el, diguèt, en substància, la setmana passada a sos amics de l’UMP « [qu’èram] al bòrd del precipici… mas [que] las reformas  pr’aquò [anavan] contunhar » E Nicolas Ièr se bolega talament que deu pas aver lo léser d’assimilar los discorses escriches per sos conselhièrs que li fan dire de causas contràrias d’un jorn a l’autre ! D’una manièra generala, Nicolas Ièr e Fillon menan l’orquèstra nacionala amb C. Lagarde e E. Woerth coma primièrs violons e, sus la drecha, coma voses d’acompanhament l’UMP menada pel Copé, mas es vertadièrament pas al punt ! Las voses, a esquèrra, s’entendon pas e quand s’ausisson, fan pas qu’apondre a la cacofonia. An totes qualques excusas pr’amor que la particion es tota novèla e que l’orquèstra compren pas totjorn lo biais de menar de lor(s)… menaire(s) ! Ièr, lor disián de jogar una musica descabestrada e uèi estiman que seriá mai oportun de seguir qualques règlas estrictas volèsson gardar qualques espectators ! Son pas las criticas que mancavan pr’aquò mas, fins ara, los que gausavan dire qu’aquela musica èra daumatjosa per la majoritat, èran mostrat al det e passavan per de gavaches. Nicolas Ièr e sos zeladors mancavan pas d’arguments e gaireben totes los mèdias, jamai a cort per servir las sopas, fasián entendre pas qu’un son per rompre pas l’armonia de l’orquèstra. Vertat es que la particion jogada èra estada escricha pels amics de Nicolas Ièr que, sens èstre musicaires, coneisson la musica… Semblariá pr’aquò que l’imaginacion dels compositors aguèsse trobat sos limits en metent lo menaire de l’orquèstra dins l’obligacion de tornar, per un temps, a una musica mai classica per aumentar pas los degalhs…

Editorial de La Setmana, n°683
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
30 septembre 2008 2 30 /09 /septembre /2008 11:16
Pintoresc e lenga de París !

Qu’avèvi totjorn pensat que, en vénguer vielh, serí vengut mei savi ! Malurosament, n’arribi pas a demorar zen quan legeishi, per exemple, en Le Nouvel Observateur e sus duas paginas, ua explicacion de « l’écrivain marseillais », Jean Contrucci tà ns’anonciar que Fanny va èsser mes au repertòri de la Comédie-Française damb lo títol : « Un Pagnol sans accent » ! E los films Marius, Fanny, César qu’an hèit mei, deu men punt de vista, tà la glòria de Pagnol que tot çò de mei de la soa òbra. Aquera trilogia que demora quaucomet qu’aparteng volens nolens au País d’òc ; se, tà d’aubuns – Occitans o autes –, n’es pas sonque ua colhonada, que son nombrós los qui tiran ua cèrta fiertat de véder lo « país » atau reconeishut, damb lo son accent, en dehòra deu parçan. L’accent ? Qu’es ua de las solas causas qui nse demora e qui hè díser au monde de « l’estrangèr », que siatz de Bordèu o de Niça : « Ah ! vous êtes de Marseille ! » Tà tornar a la causas seriosas (Le N.O.), qu’aprenguem que, en tot lausar « l’universalitat de [las] peças » de Pagnol, la meteira en scena, Irène Bonnaud a volgut desbarrassar Fanny de « l’excès d’alh » pr’amor qu’es un drama sociau qu’auré poscut signar Octave Mirbeau sens la soa « color meridionau ». Irène Bonnaud qu
ajusta : « La mission de la Comédie-Française qu’es de demonstrar que Fanny n’es pas ua pèça deu pintoresc de pacotilha mès ua de las òbras granas deu repertòri francés » Ua òbra en francés ne pòt pas vàder sonque universau qu’a la condicion que ne sia pas jogada dens ua lenga « pintoresca » ! De segur, cridar la soa destressa dab l’accent de Marselha ne hè pas seriós ! Urosament que i a la Comédie-Française tà rénder justícia a Pagnol e a la soa universalitat ! París que serà tostemps París !

Editoriau de La Setmana, n°682
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
25 septembre 2008 4 25 /09 /septembre /2008 11:12
Vaquí « Gran chagrin » tirat de Dens las sègas :

Yves Chaland (1957-1990)

GRAND CHAGRIN

Un ser de bal quan la veigoi,
Au hons de mon còr sentiscoi
Ua pataquèra.
Quaucomet que’s passèt en jo    4
E que pensèi morir d’amor
Per ma crabèra.

Hascot lo serment de m’aimar ;
Jo prometoi de l’esposar.            8
E, per l’armada,
Que la quitèi un bèth matin
Emplorida dens son chagrin,
L’anma empenada.                    12

Mès quan tornèi deu regiment
Qu’avè glitsat sus son serment
Un pauc pressada.
Pendent lo temps qu’èri soldat       16
Damb lo dròlle de Jan Bernat
S’èra engarbada.

Entre nosauts tot es finit.
Lo vilatge la muisha au dit ;        20
L’an empeutada.
Damb lo son nevèth donzelon
Qu’a trabucat en un cardon ;
S’i es embrocada.    24

Que Diu volhe que ma cançon
Vos posque servir de leçon
Joena poralha.
Tan va lo cruguet a la hont         28
Qu’un còp l’ansa, un còp lo tuton
Que s’esbrigalha.



(Caco)grafia de l'autor


GRAN CHAGRIN



Un se de bal quan la beygouy,
Aou houns de moun co sentiscouy
Uo pataquèro
Quaucoumet qu’es passèt en jou    4
E que pensey mouri d’amou
Per ma crabèro.

Hascout lou sermen de m’ayma
Jou proumetouy de l’espousa,        8
E per l’armado
Que la quitèy un bèt matin
Emplourido dens soun chagrin,
L’amo empenado.                            12

Mè quan tournèy dou rejimen,
Qu’aouè glitssat sur soun sermen
Un paou pressado,
Penden lou tens qu’èri souldat        16
Dans lou drole dou Jean Bernat
S’èro engarbado.

Entre nous aous tout es finit,
Lou bilatje la mucho aou dit            20
L’an empeoutado,
Dan lou soun neouèt dounzeloun,
Qu’a trabucat en un cardoun
S’y es embroucado.                        24

Que Diou bouille que ma cansoun
Bous pousque serbi de leçoun
Joueno pouraillo,
Tan ba lou cruguet a la houn,        28
Qu’un cot l’anso, un cot lou tutoun
Que s’esbrigaillo.

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
23 septembre 2008 2 23 /09 /septembre /2008 20:26
Autoregulacion, ça dison !

Qui a parlat del pessimisme dels Franceses ? Natixis – Banques populaires, Caisses d’Épargne –, una banca d’afars joenòta, que las accions mesas sul mercat, quand foguèt fondada, an perdut gaireben 70 %  de lor valor en un pauc mens de doas annadas, es dins l’obligacion de far una aumentacion de capital per far pas quicanèla. Dins la letra als accionaris per soscriure a d’accions novèlas los dirigents diison : « Notre cours a baissé, pas notre détermination ». Coma gaireben totas la bancas exagonalas, Natixis a pensat se faire de grais amb las subprimes e, ara que, en los Estats Units, las bancas se tròban dins la situacion del Titanic ensaja de sauvar çò que pòt l’èstre ! La ministressa Lagarde disiá, qualques jorns a, que França demorariá a l’escart del revolum estatsunidenc pr’amor de las contrenchas exagonalas ; aviá benlèu doblidat que, dins nòstre economia mondializada e gràcias a l’autoregulacion dels mercats (sic), l’uèlh del ciclòne èra mai qu’un uelhàs e que los Estatsunidencs èran pas solets copables de negligéncia. Sembla que, otra-Atlantic, la politica del  laissa-córrer aja trobat sos limits en obligant lo Tesaur estatsunidenc a intervenir per empachar tot lo sistèma monetari de cabussar. Lo problèma es que digun sap pas çò que ne va sortir. Amb aquelas subprimes, la bóstia de Pandòra es estada dubèrta e cadun se damanda cossí la van poder tornar barrar ! Avant que mai d’una banca respectabla faga quincanèla,  milions d’Estatsunidencs an perdut lor ostal, lor emplec, lors economias… per la fauta de dirigents qu’an fach lor diu de la moneda. La setmana passada, quand Lehman Brothers se declarèt en falhida los traders ploravan  mas eles, al mens, an qualques milions de dòlars dins las pòchas per las setmanas a venir !

Editoriau de La Setmana, n°681


Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
19 septembre 2008 5 19 /09 /septembre /2008 09:04
Aquí un conte de Leopold Dardy ; vasut lo 16 de noveme de 1826 a Agulhon (Òut e Garona), ordenat prèste lo 22 de deceme de 1849, qu'estó vicari a Nerac (Òut e Garona) dinc au 22 de deceme de 1858. Après un periòde cortet a Unet (Òut e Garona) , qu'estó nomenat curè de Durança (Òut e Garona) Que i demorè dinc a la soa retirada en 1901 e que moriscó lo 18 de deceme d'aquera annada.
Dardy (Jean-Guillaume-Leopold) que publiquè la soa Anthologie populaire de l'Albret (sud-ouest de l'Agenais ou Gascogne landaise) en occitan e en francés, Agen, J. Michel et Medan, 1891.
Ua edicion navèra qu'estó publicada en 1984 e 1985 : Antologia populara de Labrit / Anthologie populaire de l'Albret [tòm 1 : reprovèrs e cançons ; tòm 2 : contes] (dab un dessenh de cubèrta de Pertuzé) per l'Institut d'estudis occitans, seccion d'Òut e Garona.
Los libes que's pòden crompar en çò de I.E.O.-I.D.E.C.O. a Pueglaurens.

 

[La transcripcion dens la grafia classica qu'es estada hèita naturaument sens tocar a las formas verbaus o au vocabulari de l'autor.]


LA BÈRA ENDROMIDA

I avè un còp un prince deus mès riches mès deus mès lèds, tot esgarramalhat, gambolh, laganhós, damb un maishant « bage » sus eth. Lavetz i avè ua princessa bèra mainada, la mèi aleganta de 'queth temps e de 'queth país. Lo prince vit la mainada e l'aimèt : la hascot demandar. Estèt arrestat que se veirén en ua hera deus environs, e coma en efet s'i rendón. Mès austanlèu que la princessa vit aqueth lèd utís :
« Nani, ce digot era, aimi mèi non me maridar pas jamès que de hèser ma companhia de 'queth escòrbi ! »
Las gents de la hera cridèvan tots quan lo vin :
« A ! lo lèd òmi ! quin lèd prince es-eth aquò ? Mair de Diu ! »
Ua maishanta pèth escansarida de vielha hada qu'èra la mairia deu prince entenot los prepaus de la princessa ; venjativa se virèt de caps ad era ende gitar a la prauba innocenta lo hat deu dromir. S'adromiscot la bèra mainada a l'arribada de la hera, e se deishidèt plus jamès.
I avè benlèu sheis o sèt vints annadas qu'èra adromida dens lo castèth quan un senhor passèt en caça per aqueth endretòt. Digun n'avè doblidat la malura de la princessa e non gausèva entrar dens lo castèth desalabrat : bròcs, ortics, arromècs hasèvan aquí damb los esprobets un segarnar que barrèva e cobriva tot lo pradèu : lisèrps, cicolanas, sèrps, cavècas e chòts èran los sols mèstes de l'endret.
Lo senhor que cacèva, s'èra esbarrit. Dins un maisoet on se retirèt li contèn lo recit deu castèth e de la bèra mainada. Ende i pósquer anar acceptèt de dromir dens lo maisoet e de s'apasturar de pan de segle, de croishadas, de mosset e de micas.
Lo lendoman, lo caçaire arribat de d'òra au segarnar espièt pas de s'embroquissar. Tant horraguèt que poscot entrar dinc' a la gran crampa on dromiva dens un lèit d'ancien temps ua bèra mainada que se deishidèt austanlèu. La demaiseleta demandèt sas gents ; lo senhor li hit responsa que n'avè pas vist digun ; que la gèira ac mantolèva tot dinca sus las torretas.
La princessa per dehòra se reconeishot pas. Dens lo país digun se so[ve]nèva pas ni d'era ni de sas gents. I avè mei de cent ans que dromiva aquí la prauba joenessa. Lo senhor l'esposèt, e la bèra endromida damb eth n'avot plus destorns.


Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca