Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
20 octobre 2008 1 20 /10 /octobre /2008 14:41
Ont es lindignitat ?

Aguèssem pas elegit un òme « excepcional » – J.-F. Copé   (UMP) dixit – qu’a consciéncia de sos devers, França de segur seriá dins una panada encara mai granda. Desempuèi qualques setmanas, lo « ’fanton, urós de jogar amb los grands » (P. Poivre d’Arvor) s’aparten pas pus, tot ocupat qu’es a salvar França – o al mens sos banquièrs – de la catastròfa, sens parlar del planeta qu’es a esperar sas decisions ! E vesètz coma lo monde son pas rasonables ! E parli pas aicí de las pèrdas, qualificadas d’« incident de mercat » – sièis cents milions d’euros pr’aquò – dels traders de la Caisse d’épargne al quite moment que l’Estat balha miliards d’euros per salvar las bancas e lo sistèma financièr de la desbandada. Vòli parlar dels siblets a l’estadi de França la setmana passada quand joguèron l’imne francés al començament del rescontre amical France vs. Tunisia ; siblets qu’an fach « desparlar », de mon punt de vista, gaireben tota la classa politica. Florilègi : « Jogar pas los imnes nacionals davant un public que se sap pas téner » (Bartolone, PS) ; « Tota partida ont l’imne nacional serà siblat serà interrompuda sul pic » (Bachelot, ministressa) ; « los rescontres amb los païses de Magrèb devon èsser deslocalizats en “region” » (Laporte, secretari d’Estat), etc. Tot aquel monde an una capacitat granda d’indignacion mas semblan èsser estats lobotomizats per çò que concernís la reflexion. Seriá benlèu melhor de se demandar perque los « suportaires » d’origina maugrabina – de la segonda o de la tresena generacion – que son de nacionalitat francesa siblan aital tot çò qu’es francés que siá imne o jogaires. L’acceptacion de la diferéncia de l’Autre seriá una responsa, en politica coma pel trabalh. Mas parlar, òc ; agir es quicòm mai !

Editorial de La Setmana, n°685
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
18 octobre 2008 6 18 /10 /octobre /2008 19:31
Aquí qu'atz la fin deu cant prumèr.



Aprèps la permenada e lo gran jorn de caça,
Aqueth pan èra còca e sus la soca bassa    1-150
Lo rèi lo degorèt ;  mès non bevè qu'a tròç
Tant aquera chiròla agrissèva  los mòs.
« Balhatz-me, ce digot, de mèu ua culherada ;
Damb aiga vaudrà mèi qu'aquera vinagrada. »
Atau mingèt de tot, mèma de chivichon,    1-155
E tornèt au cornèr per jumplar lo pichon.
Per devath l'aubanèca, au hons de la cunhèra
Lusiva deu drollet la nina lugradèra.
Enric de l'anjolet aimèva los uelhs blus,
E de genolhs balhèt un poton sus tots dus.    1-160
Urosa èra la mair ! Çò qu'au drollet doceja
Es au còr de sa mair un baume qu'a(u)loreja.
Lo carboèr digot : « Èi idèia doman
A Durança au reiòt d'anar tocar de man ;
E t'acompanherí se n'èra la poria.    1-165
Èi un porin joenòt deguens l'escuderia.
E la mair que'u noirís pòdi pas l'emplegar.
De pè non poirí pas de jorns me bolegar.
— En corpa vengueràs damb jo jusqu'a Durança,
Digot lo prince, amèi te prometi d'avança    1-170
Que torneràs montat, e sus un bèth chivau. »
Lo carboèr cridèt : « Per 'quera lutz, i vau !
Vam hèser coteria ensemble, castanhaire,
Que seram un parelh d'amics coma n'i a guaire
Ara, Isabèu, va lèu cercar lo sanglièr.    1-175
Dens l'ola, bien alhat, en 'queth huèc batalhèr
Poirà còser : au matin cau se levar de d'òra.
Durança es lonh, hèi-nos dejunar de bona òra,
Damb un torrin, mosset e lo bèth perdigalh.
Devant d'anar dromir fenís aqueth trabalh.    1-180
Diu estar mièjanèit, es l'òra d'anar jàser.
A l'establa un vetèth es en mèmas de vàser
I vau anar dromir ; te deisheram lo lèit. ››
Lo prince responot : « Ende un sordat, la nuèit
Es pro d'àuger lo huèc, lo cobèrt e la palha.    1-185
Deu palhat de tos buus balha-me'n ací, balha,
En 'queste pè de huèc ! Se crida lo drollet
E'u deisheram cridar ; jo ronflerèi mèi qu'eth."
Atau angón dromir cadun a sa cocheta.
 
Lo carboèr levat longtemps devant l'aubeta    1-190
Angot apasturar, preparar lo chivau ;
L'establa damb la crampa èra lo mèma ostau.
Lo prince a l'Isabèu contèva faviròlas
En tot hèser grilhar las mès bèras iròlas,
Familhèr dejà coma s'èra son frair :    1-195
A los véser tots dus aurén dit qu'èra vrai.
  
Lo carboèr tornat, hascón la dejunada
En tot se tistorrar devant la hoselhada.
Perdigalh, sanglièr, lo rèi mingèt de tot.
Mès coma auré bevut un pos de picapoth !    1-200
Aquí dancèt, hascot joinas, marganhetas.
Per estrena balhèt pèças d'òr e pecetas.
« Quan serà gran, digot, me cargui deu drollet ;
Lo prenguerèi damb jo per picur o vailet.
Mèi los qui vengueràn, ce digot ende arríser.    1-205
Entenas, Isabèu, n'angues pas me desdíser !
Anèm, va lèu, amic, arnacha lo chivau ;
Es gran jorn, e mas gents poirén passar de mau ! ››
Bien aparpachoat damb sa mès bèra pelha
Capchicòt n'èra plus crumós coma la velha ;    1-210
Avè lo berret nèu, ampèlas suus esclòps,
Un mochoèr pimparrat que's nosèva suus pòts,
E sus tot l'abilhèr, sa mès bèra casaca,
Pelha de motoèr, capvath los rens que plaça,
Sens manchas, mès damb traucs don se passan los braç   215
Tot aquò li hasè groda, gran embarràs ;
Mièva gran redòu ; lo chivau s'inquietèva,
E lo prince dessús arrisè quan sautèva :
« Ten-te, ce li cridèva, es crentiu, l'animau !
E cochicós tanben ; l'esquia li hè mau ! »    1-220
L'aute flambat de paur embracèva lo prince
Que cridèva : « A ! Soi pas coma l'Isabèu mince !
Carboèr, monas pas ? La regretas, benlèu ?
Se sabèvas, salin, çò que vas véser lèu !
— Tè, ce li responot, èra aquí ma pensada,    1-225
Coma aviserèi-jo, lo rèi, a l'arribada ?
Non l'èi pas vist jamès ; seram tròp a l'estret
Per poder li parlar, tocar de man damb eth.
— Caduc, disè lo rèi, sus la plaça a Durança,
Los qui seràn cap-nus, t'ac cau sàber d'avança    1-230
Seràn pas lo reiòt ; lo qui lo rèi serà
Devant tots sus son cap lo chapèu  guarderà. ››
N'èran pas arribats a l'olom de la pòrta,
Tots cridèn : « Damb lo rèi lo carboèr se pòrta ! »
Lo carboèr susprés d'enténer aqueth devís,    1-235
E de los véser tots caps ad eth, vis a vis,
En corpa apitarrat jamès non devarèva.
E lo prince a los hèser arríser que's plasèva.
Au carboèr cridèt : « E lo rèi, vesem-lo ! »
L'aute : « Per 'quera lutz, se n'es pas tu qu'es jo ! »    1-240

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
18 octobre 2008 6 18 /10 /octobre /2008 17:00
La bandièra occitana a la Comuna

Al país de Jansemin e de sas Papilhòtas, la lenga occitana, coma dins maites autres endreches, s’es plan aflaquida. « Tanplan viu çaquelà… ».
Qualques annadas a, a l’ocasion d’una ceremonia que li èra consacrada per la municipalitat e lo Conselh general, lo Joan-Pèire Alari aviá fach part de sa suspresa de veire pas al fronton de la Maison comuna e a la de l’Ostal del departament la bandièra occitana per mostrar qu’èram en país agenés, en tèrra occitana – que s’esten sus gaireben 32 departaments del Sud, en Itàlia [region de Cuneo per far cort] e en Espanha [Val d’Aran]. En òme politic avisat, lo president del Conselh general, Jean François-Poncet li aviá respondut favorablament en arborant la bandièra occitana amb los drapèls francés e europèu e, per far bona mesura, aviá acceptat sa proposicion de tenir una cronica d’una pagina en lenga occitana dins Confluent, prètzfach que lo Joan-Pèire contunha de far amb una competéncia granda…
Dimenge, foguèt lo conse d’Agen, Jean Dionis du Séjour, a recebre la bandièra occitana de las mans de la presidenta d’Agenés, tèrra occitana, dòna Caze-Grande, per que siá presenta amb la de la republica, l’europèa e la d’Agen dins la sala del conselh municipal. Desempuèi son eleccion, i aviá çaquelà la bandièra occitana al fronton de la Comuna mas la ceremonia de dimenge sembla marcar, de la part del conse e de son conselh municipal un engatjament mai consequent en favor de nòstra lenga istorica : l’occitan se nos fisèm a çò que diguèt dins sa dicha.
Diguèt (en substància) que, pel moment, èra pas qu’un simbòl mas qu’èra prèst a anar mai luènh e soslinhèt los prepausses de dòna Caze-Grande sus l’occitanitat de totes los estatjants que foguèsson nascuts a Agen même o venguts d’autres orizonts.
De segur, s’enten pas gaire l’occitan per carrièra a l’ora d’ara quitament se son de mai en mai nombroses los qui prenon consciéncia d’aquela riquesa escafada pel poder central e sos servidors e combatuda per mai d’un republican al nom de la libertat ! De segur, los que defendon la lenga occitana son pas totjorn compreses pels qu’an estats punits de la parlar. De segur, la reparacion istorica d’un Mitterrand en 1981 foguèt pas qu’un pet de lèbre. De segur, dempuèi qualques annadas, las atacas contra l’occitan son estadas mai fòrtas que jamai. Mas i a de mai en mai  de gents a se levar per que se reviscòlen nòstra lenga e nòstra cultura.


Cronica occitana
Le petit Bleu de Lot-et-Garonne
dimenge, lo 19 d'octobre de 2008
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
15 octobre 2008 3 15 /10 /octobre /2008 22:31
Que podetz veder qu'aqueste tèxte a un vocabulari d'ua riquessa grana.

Aquí qu'atz la seguida deu Cant prumèr :



ENRIC QUATE E LO CARBOÈR DE CAPCHICÒT


Un petit recostèr dreçat cronta l'ostau
Èra l'establa ; aquí remisèn lo chivau.
Çò de mès bon deguens èra la hoselhada ;
L'ivèrn lo huèc es mèu ende har la velhada.
Gitèn sus la hoselha un braçat de bluhon ;    1-075
Ua bèra es·hlamurada esclairèt la maison ;
Capsús la chaminea alavetz montèn buhas
Coma se'n lèva au bruc deu mitan de las bluhas.
Los petrilhs a tengut dens la crampa sautats
Per la man deu reiòt deu brèç èran virats.    1-080
Entretemps sus son còs se sequèva la pelha.
Setut au pè deu huèc sus ua soqueta vielha
Avot crenta un moment d'estar reconeishut,
Tant la joena hemnòta avot l'aire esmavut.
Dens la crampa, suu mièi, la taula èra dreçada.    1-085
La taula coma un còfre èra tota encaishada ;
Lo dessús en possant i glitsèva  per cap ;
E lavetz dens lo cròfe ende hèser lo chap
Prenguèvan los urmalhs per devath la tireta.
Dessús, pan e croishada ; au planchat  la garreta    1-090
Negrosa pindolèva ; un relèish de jambon,
La padena damb grèish negre coma carbon
Caps a tèrra virada èra entre las solivas ;
Sausissas, pès de pòrc pindolats damb calhivas ;
De lard, de pòts de grèish pròche deu subercèu    1-095
Èran aquí damb topiòts de mèu.
« Isabèu, digot eth, as quauqua poliqueta ?
Bota-la damb mosset au sec, mèi la sanqueta ;
Vrespegeram atau. A ! n'am pas de bon vin !
Lo carboèr d'Alons es ende 'quò praubin,    1-100
E som lonh de l'aubèrja, a la negra escurada.
N'avèm pas que chiròla, ua aiga vinagrada,
Nòsta aiga deu pusòc ; soent n'am pas ren mèi.
- Ès carboèr, pareish ?,  ce li digot lo rèi.
- Èra l'estat deu pair, ce digot  ; l'aperèvan    1-105
Sent Vincenç Capchicòt  ; e coma me vesèvan
Hèser còser damb eth, m'apèran Capchicòt,
Subernom que nos ven de 'çí, nòste endretòt.
Autament Sent-Vincenç es lo nom  de familha.
Au ton servici, tots : praubes de çò que brilha    1-110
Nòste petit dequé damb santat nos sufís.
E tu que dinca ací n'avèi pas jamès vist,
Ès enquèra joenòt, seguissas las escòlas,
La caça, los plasers, comedias, las dròllas...
As pelha e linge fin, n'ès pas mesteriau ;    1-115
Vas  trobar diferença en 'queste praube trauc.
— Jo, ce li responot, soi de caça, d'armada,
Cada jorn a chivau : doman dens la jornada
A Durança au castèth vòi anar véser entrar
Lo reiòt damb sas gents : bèra causa serà.    1-120
Caças pas jamès, tu ? » — Devant de li respóner,
Coma s'anèva díser un segret que l'estone,
Consurtèt Isabèu de l'uelh ; lavetz digot :
« Au solide ès picur de senhor. N'es pas tot
De caçar, cau poder. Totjorn lo carbon pressa.    1-125
Deu gran senhor d'Alons lo garda jamès cessa
De defénder la caça e de nos miaçar.
Per n'àuger pas destorn vau mèi non pas caçar.
E portant sabi pas me privar de t'ac díser,
Mès au mens au Gran-Nas per tant que ne devise    1-130
L'ac i racontes pas ; es gelós lo salin !
Que'm haré penas !… Tè… M'èi cochat au jardin,
Au celat, sanglièr mèi perditz de las bèras,
Gahada au teneralh ; diga coma preferas
Que boten tot aquò. M'entenas, n'angues pas    1-135
Díser que soi caçaire au reiòt lo gran nas ;
Me haré jutjar !  — Pèc, li responot lo prince,
Vrespeja, crenhes pas ! » — Prengot un talhuc mince
De mosset, un cap d'alh ende agouçar lo pan
Que mingèt au larèr damb l'assièta a la man.    1-140
Entretemps suu carmalh cherriva la padena.
Au huèc lo cosinèra èra esberida, joena,
De còina que semblèva en tot hèser popar.
Enantas a portar lo fricòt per sopar
La tevalha botèt, linge blanc e servieta,    1-145
Vaishèra, varletòt, e culhèr damb forcheta .
Lo pan qu'èra de segle a(u)loregèva bon
Agouçat e tot fresc damb un tròç de jambon.

(de seguir se aquò vos agrada, amics que'm legissetz…-
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
14 octobre 2008 2 14 /10 /octobre /2008 14:29
Léopold Dardy – curè de Durança (Òut e Garona) pendent annadas a la fin deu sègle XIX –que recampè dens la soa Anthologie populaire de l'Albret, sud-ouest agenais ou Gascogne landaise contes, arreproèrs e cançons… Que trabalhè tanben a un sarròt d'autas causas;
Que contè en quate cants la vita deu Nòste Enric qui se hasèva aperar lo molièr de Barbasta e qu'avèva tà escais lo grand nas…
Qu'es un tèxte qui n'es pas totjor/tostemps corrèct mès ne se ved pas quan es lejut/legit a votz hauta…
Lo nòste Enric – qu'aperavan tanben lo Reiòt quand èra joen – qu'es demorat « le bon roi Henri » dens la nòsta republica regicida, de segur, mes qu'aima totjorn de considerar lo president coma un rei e los elegits com la noblessa , etc.

Tà la lectura, que's cau sovenir qu'en Agenés, sia lengadocian sia gascon, lo son [k] e lo son [p] que son generaument realizats en un archifonèma [T] ; atau amic es prononciat [amit] e còp sec [còtset]. Qu'es important tà las rimas…

Aquí lo començament…

ENRIC QUATE E LO CARBOÈR DE CAPCHICÒT

Q ue vse conti lo vielh recit
La bèra flor de nòsta Lana !
Coma un Sent-Jòrdis dens la brana                          sent-Jòrdis i.e. un « daphné »
Verdeja, n'es jamès transit.
Tornam au vielh temps ende arríser      1-005
Coma los mòrts tornan aus vius :
Qu'un ancièn  au larèr devise
En ivèrn doceja aus pelius.

Enric Quate, joenòt, de Nerac a Durança
Anèva ende caçar suus marescs de l'Avança    1-010
Damb sas gents, sos amics, picurs e cavalièrs :
Lo reiòt èra brave, aimat de sos guerrièrs,
Aimable, degordit, valent coma n'i a guaire,
Damb lo prumèr vengut, familhèr, devisaire.
  
Un jorn qu'avè caçat au trevèrs deus vacants,    1-015
Lo ser, tot estarit, perdot picurs e cans.
Lo temps èra brumós, hasè grana escurada,
E la ploja vengot avançar la serada.
Mantolat, deglanent de ploja e de susor
Galopèt quauque tròç per guardar sa calor :    1-020
Seguiva lo camin sans sàber tròp on èra,
E deishèt lo chivau trotar dens la carrèra.
Atau marchèt bèth temps sens trobar nat tinèu ;
Arribèt au Ciron que reconeishot lèu,
Alavetz que pensèva arribar sus la Guèisa,    1-025
Ua campana sonèt bien lonh dens quauqua glèisa :
« Arren de 'quò, cridèt, se'n cau pas inquietar ! ››
Per caçar l'aveger se botèt a cantar  :
 « La lèbe soi de mendra talha,
Lo doç plaser deu rèi e deu senhor ;    1-030
Quan léi se n'èra ma tralha
De me gahar n'aurén jamès l'aunor. ››

Shiulèt l'aire, e's botèt a cridar la hüada :
« Verau ! Arló ! Taiò ! Pr'ací la matiada ! ››
Cantèt, tornèt shiular coma un boèr lanusquet.    1-035
Deu chapèu deglanent se tirèt lo plumet ;
Arren, jamès arren, bòrda ni braceria :
« Qui sap aqueth camin, se pensèva, on me mia ? ››
Cridèt "a l'esbarrit" mèi de cinquanta còps.
Lo chivau estarit podè plus har galòps :    1-040
« Que vòs ?, digot enfin dens aquera escurada
Devant ua crampòta en un bòsc estujada,
Que pareishèva pas, que vòs a tant cridar ? ››
E lo prince lavetz : « Voudrí te demandar,
Messatger, on soi pr'ací. L'escurada, la bruma,    1-045
Camins dens un païs on n'èi pas ma costuma,
Cramància peu segur qu'èi tanben per dessús,
M'an hèit tòrcer, esbarrir ; lo chivau ne'n pòt plus.
S'as quauque tròç de parc ende son abricatge,
M'arresterèi chès tu per me secar, messatger,    1-050
E per passar la nèit devath ton caperat.
Atau me virerés aqueth mau aperat ;
Entenas, en pagant. » — L'aute aquí l'escotèva
E dehòra a l'escur d'on lo reiòt parlèva
Non se vesèvan pas. Lavetz lo lanusquet :    1-055
« Escota, ce digot, n'èi pas qu'un maisoet,
E soi pas atarnit coma las gents de vila ;
Mès la mia maison se te pòt èste utila,
Arrèsta-te pr'ací ; ma fimèla es damb jo ;
Èi un tròç de mainatge, e de que víver pro ;    1-060
Boteram lo chivau damb la nòsta cavala ;
Entra, per 'quera lutz ! » La crampa èra pas sala ;
Lo prince entrèt content e trobèt au cornèr
Devant bèra hoselha, en un large larèr,
Ua hemnòta esberida e que se tistorrèva    1-065
En tenguent au braçat un drollet que popèva.
Lo reiòt saludèt en tot se segutir.
Lo drollet eishantat lavetz de s'esmotir,
La popa de laishar ; sa mair l'acocolèva,
E quan l'avot cochat lo prince lo jumplèva.    1-070

(de seguir)
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
14 octobre 2008 2 14 /10 /octobre /2008 00:17
Antony Tozy que rimalha tanben en lenga francesa e, dens lo son libe, Dens las sègas [Déns las sègos) publicat en 1900, que i a tèxtes sus la vita vitanta a Nerac (Òut e Garona).
Que vse dèishi jutge…


NOCTURNE

Sous un parapluie de taff’tas
Elle allait marchant à grands pas,
Quand tout à coup sur l’ cours Romas

J’aperçus sa sombre silhouette,        4

E moi qui flânais par hasard,
Devant l’étalage d’un bazar,
Je la suivis comm’ un jobard
Rue d’ Lafayette.                            8

Le jupon noir bien retroussé
Elle avançait d’un pas pressé,
Et à sa démarch’ cadencée,
Moi, je m’disais : « Sur ma parole    12
Cette femme doit avoir du sang,
C’est un sujet appétissant,
Faut trouver un aboutissant,
Sans le secours du protocole. »    16

Mais j’avais beau faire du ch’min
Elle marchait tant, sous son pépin,
Que, sacré mille nom d’un mâtin,
Je ne pouvais voir sa frimousse.    20
Et dans l’espoir de l’embaucher
J’avais beau tousser et cracher
Ell’ ripatait sans trébucher
Comm’ si j’y avais fichu la frousse.    24

Comm’ des oiseaux à la volée,
Nos deux carcasses emballées
Suivir’nt le long des grand’s allées
Course fantastique et bizarre !    28
Et j’allais murmurant tout bas :
« Tu l’attap’ras, l’attrap’ras pas,
Tu l’attrap’ras ou tu crèv’ras,
Faut qu’ tu l’attrap’s avant la gare. »    32

Sur ses talons, moitié perclus,
J’enfilais la longue avenue,
Mais elle était si bien fendue
Qu’elle conserva son avance.            36
Et quand nous entrâm’s dans la cour
Sous la pluie qui tombait toujours,
Je voyais son gracieux contour
Toujours à la même distance.        40

Et je m’ disais : « Mon vieux colon !
Il faut qu’elle en ait du poumon,
Cette femme-là, c’est donc le démon,
Pour déambuler de la sorte. »        44
Et sous l’averse et dans la boue
Haletant, poussif, moitié fou
Je la suivais comme un toutou
Attiré par une odeur forte.        48

La gare était là heureus’ment,
Nous arrivions presque en mêm’ temps.
Elle entre, sans perdre un moment
Sur ses pas je me précipite.            52
« Enfin, me dis-je, c’est pas trop tôt
La v’là qui retir’ son manteau,
Tu vas donc lui voir le museau
A cett’ beauté cosmopolite.             56

Je la vois s’avancer d’un guichet,
J’ m’approche alors pour voir ses traits.
Malédiction ! J’ vois son portrait,
Et j’ frémis encor quand j’y pense.    60
Ah ! plaignez-moi, mes chers amis,
Car dans la crotte et sous la pluie,
La femme que j’avais suivie,
C’était le curé de Durance.    64

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
13 octobre 2008 1 13 /10 /octobre /2008 19:30

Que coneishetz a Antony Tozy adara ; aquí un aute tèxte tirat de Dens las sègas [Déns las sègos] publicat en 1900.


EN GRAOLHAR

Un dimeche tantòst, au gran fòrt de l’estiu,
Avejat sens sàber que har,
Estaqui un amç au cap d’un hiu
E me vaquí partit ende anar graolhar.               4
Que soi totjorn estat un petit segassèr
E que sabèi dejà, pròche deu Colomèr,
Un gran pesquèr
Bien trebosat per las graolhas.                        8
Prengui un petit camin batut per las aolhas ;
Sauti un varat ;
E soi d’abòrd au cap deu prat.
Prepari mon lancet e, tot doçamenòt,            12
Marchavi coa lis. – Tot d’un còp,
Enteni un petit brut deu costat deu pesquèr.
M’avanci un petit pauc mès prèp,
E que vau véser, en espiar                            16
Dens la sèga, au pè d’un aubar,
Dus amorós petapruar.
Un pauc curiós de ma natura,
E’us voloi véser la figura                            20
Car çò que’n muishavan suu prat,
Viet d’ase hòu ! n’èra pas un cap.
Lavetz, m’avanci ende escotar
Mos arpalhans a devisar ;                            24
Juste trabuqui en un bròc blanc.
L’òme qu’a paur, que’s fot lo camp
E la dròlla, tota troblada,
En se levar glitsa deu pè,                            28
Tomba a genolhs sur sa glitsada
E’s fot d’un plen dens lo pesquèr.
Aquí-me bien campat. – Qu’auretz hèit a ma plaça ?
Podèvi pas deishar negar la petitassa !        32
Que’m pensèi : “Qu’ès vengut aquí per graolhar ;
Sans graolhas te’n cau pas anar.”
Pèrdi pas temps, – damb un barròt,
Corri viste suu bòrd deu clòt                        36
E, coma qui tira un perrac,
Que tirèi la hemna suu prat.
Mès tot fenís pas aquí. – Un còp s’estot boishada,
La dròlla que’m volot pagar de ma pescada.    40
Tirèt argent – ne’n voloi pas.
Lavetz, era, ende’m decidar,
Que’m digot : « Mossur, se voletz,
Damb jo, dens la sèga, venguetz ;                    44
Qu’amasseram petaprüets. »
“Ma foè, que’m pensèi tot bas,
Que la vas fachar se te’n vas.”
E per pas la ’scandalisar                                    48
Dens la sèga au pè de l’aubar
Qu’angoi tanben petapruar.
Damb aquò, n’estoi pas bredolha
Quan m’entornèi ;                                            52
Car, se me’n vengoi sens graolha,
Que sabi bien çò qu’atrapèi.

Moralitat

Que lo qui n’a pas jamès pescat atau,
E’m gite lo prumèr calhau.                                56



(caco)grafia de l'autor

EN GRAOUILLA

Un dimeche tantos, aou gran fort de l’estiou,
Aouejat sans sabé que ha,
Estaqui un hans aou cat d’un hiou
Et me vaqui partit end’ana graouilla.                      4
Que souy toutjour estat un petit segassè,
Et que sabey deja proche dou Couloumè
Un gran pesquè
Bien trebouzat per las graouillos.                           8
Prengui un petit camin batut per las aouillos,
Saouti un barat
E souy d’abor aou cat dou prat.
Prepari moun lancet e tout douçomenot                12
Marchaouï couolis. — Tout d’un cot
Enteni un petit brut dou coustat dou pesquè.
M’aouanci un petit paou mè prè
E que baou beze, en espia                                    16
Dens la sègo, aou pè d’un aouba,
Dus amourous peto-prua.
Un paou curious de ma naturo
Ous boulouy beze la figuro                                    20
Car so qu’en muchaouon sou prat,
Bietdazé hoou, n’èra pas un cat.
Labetz m’aouanci end’escouta
Mous arpaillans a debisa,                                    24
Juste trabuqui en un brot blanc.
L’home qu’a poou, ques fout lo cam,
Et la drolo touto troublado,
En se leoua glitsso dou pè                                    28
Toumbo a genouils sur sa glitssado,
Es fout d’un plen dens lou pesquè.
Aquime bien campat, — Qu’aouretz hey a ma plaço ?
Poudèoui pas decha nega la petitasso !                32
Qu’en pensey : Quès bengut aci per graouilla
Sans graouillos t’en caou pas ana.
Perdi pas tems, — dans un barrot
Courri bisté sou bord dou clot,                            36
Et coumo qui tiro un perrat
Que tirey la henno sou prat.
Mais tout fenis pas aqui. — Un cot s’estout bouchado,
La drolo qu’en boulout paga de ma pescado.        40
Tirèt argen — n’en boulouy pas.
Labetz ero end’en decida
Qu’en digout : Moussu se boulètz,
Dans jo dens la sègo benguètz                            44
Qu’amasseran peto-pruèts.
Ma fouè jou qu’en pensey tout bas :
Que la bas facha se t’en bas,
E per pas la scandalisa                                        48
Dens la sèga aou pè de l’aouba
Qu’angouy taben peto-prua.
Dans aco n’estouy pas bredouillo
Quan m’entourney,                                            52
Car se m’en bengouy sans graouilo
Que sabi bièn so qu’attrapey.

Moralitat

Que lou qui n’a jamè pescat ataou
En jite lou prumè caillaou.                                    56


Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
13 octobre 2008 1 13 /10 /octobre /2008 19:25
De moneda taus… financièrs !

De qué parlar si que non de LA crisi ? Com los legidors de La Setmana ne son pas – qu’ac supausi ! – de monde abituats a jogar dab chifras de nau o dotze zèros – o mei ! – e que jo ne soi pas capable de comptar en euros quan n’i a mei de quauques milèrs, ne vse jogarèi pas la sansonha deus economistas, competents plan segur, qui hloreishen suu fenestron en aqueste periòde ni tanpauc la deus nòstes politicians, aluserpits de segur, qui nse disen que l’avèvan totjorn… dit ! Sens estar la sola a « desparlar », la ministressa C. Lagarde n’esitava a declarar pr’aquò, quauques jorns a, que « la crisi èra darrèr nosauts »  ; qu’auré benlèu devut seguir l’exemple d’uns politicians qui consultan vedentas avant de s’exprimir. En los Estats Units, lo paradís deu deishatz-córrer – dab lo Reiaume Unit – lo poder politic, dab un temps de retard e quauques trantalhaments devuts a la campanha presidenciau, qu’a pres mesuras – en centenats de milions de dòlars – tà húger un caòs anonciat. La « vielha Euròpa » qu’a amuishat lo soa non-existéncia economica dab ua comission europèa muda e a maugrat deu nòste president qui s’aucupa de tot e de la rèsta. Los Europèus qu’an totun capitat d’adoptar ua faiçon de har comuna – sus ua proposicion de la Gran-Bretanha – mes cadun a soa. En cò nòste, tanben, que son milions d’euros qui van servir tà redusir las consequéncias deu tsunami financièr. Lo nòste president qu’a trobat lo son camin de Damàs en proclamar que lo periòde deu liberalisme descabestrat èra acabat e que los responsables (!?) e serén sancionats ; de segur, las soas paraulas qu’auràn despassat la soa pensada e los beneficiaris deu boclèr fiscau o de paradís fiscaus que pòden contunhar a adorar lo vetèth d’aur ? Los autes n’auràn pas ni lo vetèth  ni l’aur !

Editoriau de La Setmana, n°684
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
6 octobre 2008 1 06 /10 /octobre /2008 12:21
Musica e cacofonia…

L’ancian primièr ministre nos aviá abituats a sas « raffarinadas ». François Fillon, el, diguèt, en substància, la setmana passada a sos amics de l’UMP « [qu’èram] al bòrd del precipici… mas [que] las reformas  pr’aquò [anavan] contunhar » E Nicolas Ièr se bolega talament que deu pas aver lo léser d’assimilar los discorses escriches per sos conselhièrs que li fan dire de causas contràrias d’un jorn a l’autre ! D’una manièra generala, Nicolas Ièr e Fillon menan l’orquèstra nacionala amb C. Lagarde e E. Woerth coma primièrs violons e, sus la drecha, coma voses d’acompanhament l’UMP menada pel Copé, mas es vertadièrament pas al punt ! Las voses, a esquèrra, s’entendon pas e quand s’ausisson, fan pas qu’apondre a la cacofonia. An totes qualques excusas pr’amor que la particion es tota novèla e que l’orquèstra compren pas totjorn lo biais de menar de lor(s)… menaire(s) ! Ièr, lor disián de jogar una musica descabestrada e uèi estiman que seriá mai oportun de seguir qualques règlas estrictas volèsson gardar qualques espectators ! Son pas las criticas que mancavan pr’aquò mas, fins ara, los que gausavan dire qu’aquela musica èra daumatjosa per la majoritat, èran mostrat al det e passavan per de gavaches. Nicolas Ièr e sos zeladors mancavan pas d’arguments e gaireben totes los mèdias, jamai a cort per servir las sopas, fasián entendre pas qu’un son per rompre pas l’armonia de l’orquèstra. Vertat es que la particion jogada èra estada escricha pels amics de Nicolas Ièr que, sens èstre musicaires, coneisson la musica… Semblariá pr’aquò que l’imaginacion dels compositors aguèsse trobat sos limits en metent lo menaire de l’orquèstra dins l’obligacion de tornar, per un temps, a una musica mai classica per aumentar pas los degalhs…

Editorial de La Setmana, n°683
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
30 septembre 2008 2 30 /09 /septembre /2008 11:16
Pintoresc e lenga de París !

Qu’avèvi totjorn pensat que, en vénguer vielh, serí vengut mei savi ! Malurosament, n’arribi pas a demorar zen quan legeishi, per exemple, en Le Nouvel Observateur e sus duas paginas, ua explicacion de « l’écrivain marseillais », Jean Contrucci tà ns’anonciar que Fanny va èsser mes au repertòri de la Comédie-Française damb lo títol : « Un Pagnol sans accent » ! E los films Marius, Fanny, César qu’an hèit mei, deu men punt de vista, tà la glòria de Pagnol que tot çò de mei de la soa òbra. Aquera trilogia que demora quaucomet qu’aparteng volens nolens au País d’òc ; se, tà d’aubuns – Occitans o autes –, n’es pas sonque ua colhonada, que son nombrós los qui tiran ua cèrta fiertat de véder lo « país » atau reconeishut, damb lo son accent, en dehòra deu parçan. L’accent ? Qu’es ua de las solas causas qui nse demora e qui hè díser au monde de « l’estrangèr », que siatz de Bordèu o de Niça : « Ah ! vous êtes de Marseille ! » Tà tornar a la causas seriosas (Le N.O.), qu’aprenguem que, en tot lausar « l’universalitat de [las] peças » de Pagnol, la meteira en scena, Irène Bonnaud a volgut desbarrassar Fanny de « l’excès d’alh » pr’amor qu’es un drama sociau qu’auré poscut signar Octave Mirbeau sens la soa « color meridionau ». Irène Bonnaud qu
ajusta : « La mission de la Comédie-Française qu’es de demonstrar que Fanny n’es pas ua pèça deu pintoresc de pacotilha mès ua de las òbras granas deu repertòri francés » Ua òbra en francés ne pòt pas vàder sonque universau qu’a la condicion que ne sia pas jogada dens ua lenga « pintoresca » ! De segur, cridar la soa destressa dab l’accent de Marselha ne hè pas seriós ! Urosament que i a la Comédie-Française tà rénder justícia a Pagnol e a la soa universalitat ! París que serà tostemps París !

Editoriau de La Setmana, n°682
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca