Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
6 mai 2008 2 06 /05 /mai /2008 09:32
Aimariái de tornar su l'article de Yves Rouquette e de contunhar mon « rimatoèra »… Sabèm totes qu'aima provocar e los que lo coneisson li passan aisidament sas focadas ; mas se los vièlhs (sic) – e pensi que ne fau partida ! – amb lor viscut de militants e d'aparaires e de promotors de la lenga e de la cultura sabon de qué ne vira ; los joves o novèls venguts a l'occitanisme prenon las paraulas dels ancians a lor « face value », es a dire al primièr gra e se pòt comprendre que sián, a còps, destimborlats.
Ne demòra pas mens que lo que lança d'imprecacions se pren sovent al jòc e fenís per las creire vertadièrament ; desòla sos amics e regaudís sos enemics que tornan prendre los arguments meses aital a lor disposicion.


M. Yves Rouqette (esquèrra)
Estivada 2006


Es benlèu pas la pena de tornar sus la mediocritat reala o supausada dels membres de las dieferentas acadèmias. De segur, a l'imitacion de « Paris, la grand' ville », i aguèt – e ne demòran fòrça – d'acadèmias un pauc pertot que recampavan naturalament los notables locals e, coma a l'Acadèmia francesa, los Immortals son estats – e o son encara sovent – doblidats lèu lèu !
Vanitas vanitatum ! L'èsser uman aima los joguets e los cascavèls… ieu coma los autres !

Çò d'interessant dins l'article de M. Yves Rouquette n'es la tota fin quand escriu : « Ceux qui le [l'occitan] tiennent de famille dispose d'un vocabulaire foisonnant, d'une syntaxe en acier trempé, d'une conjugaison irréprochable. »

Es un argument que ten pas, quitament se i a un brava part de vertat, plan segur… Per n'aver frequentat qualques uns, d'aqueles que l'avián « popat », ai remarcat que se coneissián plan la lenga – lor lenga – pels domenis que los concernissián, èran pas d'una cultura enciclopedica e, en consequéncia, me podián pas assabentar sus la pesca en mar quand l'avián pas jamai vista, la mar ! E, coma avián jamai agut la possibilitat d'escambiar amb de locutors d'aquelas encontradas, o podián pas saber.
Per çò que concernís lo vocabulari en general, es abondós autan en occitan coma en francés pel monde qu'an agut l'escasença de se trobar dins un ambient favorable ; mas totas las familhas que parlavan patoès avián pas un vocabulari enciclopedic !
Vòli pas dire que nòstra lenga occitana siá mai paura que la lenga francesa mas avèm pas las aisinas necessàrias per espandir las coneissenças.

Ne va tot parièr per la sintaxi e las conjugasons…

M. Yves Rouquette critica la manca de coneissenças en occitan ; o poiriá far tot parièr pel francés que, çaquelà, aprenèm a las escòlas (!) …
La coneissença d'un vocabulari bèl, de la sintaxi, de las conjugasons deurián èsser bonas, me sembla… E pr'aquò, un cantaire plan conegut – cresi qu'es Bashung – ditz dins una cançon de son darrièr disc : « Je courirai » (sic) ; qué dire tanben dels jornalistas, presentators, etc. dins los mèdia quand parlan de la « fracture de l'utérus » o dels « festivaux », etc. ?
Qual es lo « vièlh » – subretot s'es estat ensenhaire coma M. Yves Rouquette – que repotega pas quand enten mots mal emplegats o conjugasons escarraunhadas sens parlar de la sintaxi desconeguda ?

Dire que « ceux qui le tiennent de famille » son « les vrais maîtres de la langue » es denegar lo drech e la possibilitat a qui que siá d'aprendre una lenga autra que la qu'a popada !
M. Yves Rouquette fa de reviradas del latin e del grèc e degun li ditz pas qu'a pas lo drech pr'amor a pas popat lo latin e lo grèc classic.
Los que parlan una lenga estrangièra, la pòdon pas parlar coma cal del moment que l'an pas popada !
Los occitanofòns naturals serián los sols capables d'èsser bilingues (o tri- o mai) pr'amor que coneisson – quitament se l'an pas popat ! – lo francés aprés a l'escòla, entendut per carrièras, etc. e l'occitan qu'an popat, eles !
Ieu, pauròt, l'ai pas popat ; l'ai sonque aprés ; adara, ensagi de l'escarraunhar pas tròp e d'ecriure un occitan basic.
Tornarai dire çò que me disiá mon sògre quand vesiá que m'interessava a l'occitan : « I arribaràs pas… Lo patoès, aquò s'apren pas ; aquò se sap ! »
Me desencuseratz, monde… fau mon possible !

Al delà del nom que poiriá èsser « Acadèmia de la lenga occitana » o quicòm mai, e que sembla encolerir M; Yves Rouquette, la question se pausa d'una autoritat reconeguda de totes e acceptada per totes dins lo domeni de la  lenga.

Me permeti de balhar part d'un corrièl de En Jean-Claude Rixte, lingüista e occitanista dubèrt – òc, son pas totes obtuses ! – que m'escriu en parlant de l'Yves :

li demandariáu :
1. se la question de la nòrma se pausa o pas.
2. se se pausa, coma se fai que fuguèt pas reglada dau temps qu'era Secretari generau de l'IEO.
3. se se pausa pas, qunte occitan fau ensenhar en defòra d'Occitania o utilizar dins leis otisses de traduccion automatica (uèi catalan-occitan, deman anglés-occitan...).
4. se l'idèia (o l'appelacion) d' "Academia de la lenga occitana" li agrada pas, qunta mena (e nom) d'organisme de regulacion prepausariá, alevat la fisança a la generacion espontanea o l'intelligencia innada dei usatgiers.
Tot parier coma lei preses dins lo sistema capitalista : sabem ben que son "normalament" armonizats per lo mercat...

La discussion demòra dubèrta…



de seguir benlèu
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
5 mai 2008 1 05 /05 /mai /2008 22:40
Antony Tozy (1852-1911) que ns'a deishat dus libes de poèmas, mei exactament de tèxtes mes en rimas. Dens las sègas (Déns las sègos), publicat en libe en 1900, que son tèxtes que pareishón prumèr dens los diferents numèros de la « Rebuo gascouno » de l'Escolo gascouno de Marguerito ; las Fablas putzadas a la hont (Fablos putsados a la hount) que pareishón tanben fabla après fabla e que son los sons amics que las recampèn dens un liberòt en 1934.
Aquí qu'atz un poèma tirat de Dens las sègas :

SE’M VÒS SEGUIR

Se’m vòs seguir, joena mainada,
Tot lo long, tot lo long deu bòsc,
Luenh, la-bàs, dens l’èrba embaumada
Deviseram tot lo tantòst. 
Qu’es la seson de la vriuleta ;
Tot esclata, tot va hlorir.
Qu’angueram béver a la honteta
Se’m vòs seguir. 

Se’m vòs seguir, joena anjoleta,
Tot lo long de l’arriu claret,
Veiram grapar la baticoeta
E coetejar lo ricochet. 
Suu casse, dejà la tortera,
Au ras deu cèu, palha son nid ;
Dens la gèira, haram coma era
Se’m vòs seguir. 

Sur un camin pavat de mossa,
Se, per cas, trobavam l’amor,
Li deisherés, sur ta pèth doça,
Leugèrament pausar un poton. 
E los auseròts e las huelhas
Dens la nuèit que veirén lusir
Tos uelhs astan que las estelas
Se’m vòs seguir. 

E lo còr plen, lavetz a toa,
Que gauserés díser a ta mair :
« Maridatz-me ; se soi la soa,
Qu’es la fauta deu mes de mai ». 
Jo, devant Maria, ta patrona,
Au cap de l’an que’t mierí
A la glèisa damb la corona,


e un aute tirat de Fablas putzadas a la hont :

LO CARBOÈR

Ende la hera castanhèra ;
Tròta tanlí, tròta tanlèra,
Lo Guiraut sus son carreton,
Se’n vengot a Nerac i véner son carbon
...........................................................................
Tot lo long deu camin, Guiraut l’anma contenta ;
Tirava mila plans sus l’argent de sa venta,
E’s volè crompar ’sclòps, un gilet, un metau,
Ende sa hemna, un devantau,
Sucre, molua, fromatge,
Plomb de caça, sabon, ciratge,
Un cabeste ende l’asicòt
E shardinas de barricòt. 
…………………………………………
Guiraut èra partit de d’òra de Durança
E quan desatalèt darrèr l’otèl de França
La hera n’avè pas enqüèra batut son plen ;
Mès Guiraut que sabè que cau estar valent 
Ende estar ’quí a l’òra on lo carbon se ven.
Tanben avant mijorn qu’avè hèit plaça neta
E tres escuts dens sa borseta.
Aprèps àuger pensat son petit borricòt, 
Minjat un mòs, bevut un còp,
Un cigarra suus pòts, l’aire fièr e gairesc
Guiraut filèt tot dret au Cafè Bordalés.
Coma èra un pauc pressat, viste damb lo Joisilha 
Que s’atalèt a la manilha ;
Hascot au truc damb lo Bernat,
Au maridatge damb Duprat.
Ganhèt, perdot, tornèt ganhar ; 
E’s levèt, e’s tornèt sietar ;
Tornèt jogar, ganhèt, perdot,
Finalament qu’ac paguèt tot :
Cafès, punch, canetas e mòs.
E’s montèt onze francs sheis sòus,
Sens comptar qu’ende son argent
Guiraut s’èra botat lusent.
....………...............................................
Mièja òra aprèps, suu camin de Durança,
Lo cap baishat, nòste Guiraut s’avança
Tot en jurar que’u veiràn pas jamès
Tornar horar lo solhar d’un cafè.

Moralitat

Gents de vila, gents de campanha
Aprenguetz per aqueth recit,
Que’n bastir castèths en Espanha
Bastissan pas ende son profit.

Los qu'an legit Les Fables de Jean de La Fontaine o que n'an aprés quauques uas que tornaràn trobar aisidament la qui correspon…



Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
5 mai 2008 1 05 /05 /mai /2008 10:19
« Les cons, ça ose tout ; c'est même à ça qu'on les reconnaît ! »
Replica de Fernand Naudin dins la scèna de la cosina
in Les tontons flingueurs (1963),
film de Georges Lautner e dialogues de Michel Audiard.

Yves Rouquette – nascut en 1936 a Seta – ten cada setmana, dins La Dépêche du Midi, una cronica « Accent d'oc » en lenga nòstra, es a dire en francés, estant que « la langue de la République est le français ». Fa pròva aital de son respècte de l'article II de la Constitucion francesa, ajsutat en 1992.

Vaquí qualques tròces de l'article de la rubrica « Accent d'oc » paregut dins La Dépêche du Midi del dimenge 4 de mai de 2008 (e tanben dins Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne del meteis jorn, coma fan pagina comuna).

M. Yves Rouquette
Estivada 2006

Une « Académie occitane » ?

Ne vous hâtez pas trop d'en rire : il y en a qui en rêvent. Il y en a qui se défoncent la cervelle à en définir le statut, le mode de désignation de ses membres, leur nombre et leurs pouvoirs.
Le mot Académie fascine les médiocres, depuis des siècles ; depuis que Richelieu a décidé d'en créer une pour le rooyaume de France, en 1635. […]
Quatre cents ans plus tard ou presque, les académiciens français n'ont produit ni poétique, ni rhétorique et la grammaire qui finit par voir le jour en 1932 est tout aussi conservatrice que son principal rédacteur, Abel Hermant, futur ministre collabo. Quant à son dictionnaire […], il n'a pas jusqu'ici valu tripette et ceux qui écrivent en français s'en soucient comme de colin-tampon.
Ça n'a pas empêché les Académies de province de proliférer.  Chaque ville un peu importante a la sienne, à commencer par Toulouse, siège des Jeux Floraux, où la part du pauvre est faite à l'occitan dans la distribution des prix. Richelieu avait choisi les écrivains les plus médiocres de son temps pour siiéger dans son institution. […]
Y aura-t-il un Richelieu du Sud pour lancer l'Académie d'Oc dont certains réclament la création ? Il faudrait pour cela qu'il y eût un pouvoir politique occitan et on en est bien loin. Où irait-il pêcher ses « Immortels » ? Sans doute parmi les notables auto-proclamés, écrivains sans talent, militaires de haut rang, dignitaires des Églises, ânes bardés de diplômes et occitanistes obtus. L'occitan n'en a pas besoin. Ceux qui le tiennent de famille disposent d'un vocabulaire foisonnant, d'une syntaxe en acier trempé, d'une conjugaison irréprochable. Ce sont eux les véritables maîtres de la langue, c'est à leur école que se sont mis les meilleurs écrivains et non pas à celle des cuistres, des notables et des peine-à-jouir.

Fòrça monde coneisson M. Yves Rouquette jol nom d'Ives Roqueta, escrivan francés de lenga occitana, e presan sos obratges escriches « en lenga nòstra » coma aimava de o dire quand defendiá la lenga e la cultura occitanas. L'an passat, l'Institut d'estudis occitans publiquèt dins sa colleccion A Tots – après maites autres obratges – Lo filh del Paire e la pagina quatre de cubèrta nos anóncia : « Aquel grand escrivan, de segur un dels mai creatius de sa generacion s'es illustrat amb un quarantenat d'obratges dins totes los domenis de la literatura (romans, novèlas, poèmas, ensages, teatre, reviradas…).
Me soi totjorn tengut luènh de las garrolhas occitano-occitanas mas, a còps, m'arribi d'èsser present e sovent me cali non pas perque ai pas cap de responsa als arguments utilizats mas subretot pr'amor que n'ai mon confle de totas aquelas sansonhas que fan pas que desvolopar çò que qualqu'un a apelat lo « plaser mortifèr » dels Occitans.
La lenga occitana es pas en bona santat e es un eufemisme ! Es pas de uèi e citarai Jansemin (1798-1864) que, dins son epistòla a Silvan Dumon, escriu – èra en 1837 ! – : « De sabents francimands / La condamnan a mòrt desempuèi tres cens ans ; / Tanplan viu ça que la… » En despièch de totas las atacas, nòstra lenga viu, quitament se malauteja. Las rasons ne son conegudas e i tornarai pas… Dempuèi qualques annadas, las atacas son vengudas frontalas de la part dels que nos governan e deputats e senators – levat una minoritat – an facha lor lo dògme de « un país, una lenga ». Pels mai joves, me contentarai de rapelar que lo candidat Mitterrand aviá metut dins sas cent dètz proposicions la promocion de las lengas istoricas de França e aviá parlat de reparacion istorica ; un còp elegit, avèm agut la responsa de Zazie (Cf. Raymond Queneau) e sèm estats colhonats !
Per tornar a M. Yves Rouquette, assistiguèri a una des sas prestacions (!), dos ans a, a l'Estivada de Rodés ont èra estat convidat – amb En Marcèu Esquieu - per parlar del problèma de la « Traduction ». De revirada, se'n parlèt pas gaire mas ausiguèrem M. Rouquette parlar d'el e de son trabalh, de sa coneissença de la lenga occitana que EL aviá popada al brèç – òc, perfèctament, Mossur ! – e de la mediocritat dels ensenhaires de l'ora d'ara qu'èran incapables de parlar la lenga e que coneissián pas res a la literatura amb coma resultat que tot lo chuc de la lenga « popada al brèç » s'ausissiá pas pus, etc. Doblidèt pas de dire qu'èra l'un dels darrièrs locutors vertadièrs qu'aguèsse la Coneissença…
Vesètz qu'es pas novèl… I torna dins l'article çai-sus e mòstra un amarum - ne coneissi pas la causa quitament se l'endevini – e se fa aital l'aliat objectiu, e mai las rasons foguèsson diferentas, dels que, un pauc pertot mas subretot en Gasconha e en Provença, fan tot per discreditar nòstra lenga e nòstra cultura.
Se fa lo complici de monde que, generalament, coneisson pas la lenga e fan de lobbying – en francés naturalament – per dire que l'occitan es una lenga farlabicada e que, de tot biais, la sola lenga vertadièra es la del cloquièr que se deu escriure coma es prononciada, es a dire a la francesa ! Donc parlan de bearnés, de « beròi parlar », de gascon – se son un pauc mai aluserpits ! – de mistralenc, etc. En mai d'aquò, lor prepaus a un frescum de xenofobia e denegan a totes los que son pas natius de l'endrech – vilatge, vilòta, region – lo drech de parlar lor lenga o d'escriure sus lor lenga – que parlan pas !
A qualqu'un que li fasiá repròchi d'aver pas intervistat los Occitans occitanistas – pas pro, aparentament – a son vejaire, a prepaus d'una emission sul país d'òc, lo jornalista Claude Villers li respondèt que, seguiguèsse son conselh, lo jorn que fariá una emission suls cons deuriá intervistar pas que de cons !
Vòli pas far injura a l'Ives Roqueta – me perdonarà d'emplegar son nom de calam ? – mas, en fasent çò que fa, en escrivent çò qu'escriu, fa lo lièch de tot aquel monde que lors arguments son los del partit de la drecha extrèma : refús de l'Autre per exemple, xenofobia, replegament sus se e promotors d'un País d'òc « moisit » – per copiar Sollers.
Per acabar, dirai que i a qualque incoëréncia a escopir suls occitanistas serioses – n'i a pas que d'obtuses ! – e a acceptar de veire sos escriches publicats per l'Institut d'estudis occitans.
Que regrète que la lenga ne siá pas pus la dels paires es una causa, qu'escopisca suls que vòlon pas que la lenga crèbe, en l'ensenhant, en l'aprenent, en fargant mots de l'ora d'ara, etc. n'es una autra…
Last but not least, tota lenga evoluís e se, a la tota fin, dins Lo Filh del Paire, Dieu davala sus tèrra fins a la fin del monde, perqué l'occitan, lenga rica de sas varietats dialectalas, se tornariá pas reviscolar per carrièras e dins la vida vidanta ?

De seguir benlèu…

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
5 mai 2008 1 05 /05 /mai /2008 09:58
« Bling bling » e desamor…
 
L’anar novèl de nòstre president fa pas miranda ; es pas la manca d’esfòrces pr’aquò ! fa pas mai veire la mòstra e las lunetas « bling bling » ; lo telefonet, l’a pas mai dins la man – encara que ! – e, se contunha de far son jogging, invita pas mai las televisions a lo seguir. La setmana passada, s’invitèt sus las doas cadenas de television exagonalas màgers e anèt quitament a Canossa fàcia a cinc jornalistas – qu’aviá causits çaquelà ! Reconeguèt qu’aviá fachas d’errors e que la comunicacion auriá pogut èsser mai bona mas poguèt pas s’empachar pr’aquò de s’autocongratular sus las reformas fachas e sus las qu’anavan seguir e concluguèt en disent que li demorava encara quatre annadas per tornar conquistar lo còr dels Franceses, acabar las reformas e tornar metre França a sa justa plaça… la primièra o gaireben. Foguèsse pas estat que crentèsse benlèu d’atentar a sa foncion, seriá de segur vengut la còrda al còl coma los Borgeses de Calais d’un còp èra. Ailàs ! Aquela confession publica li a pas valgut ges de reconeissença de la part dels Franceses que meton ara lo primièr ministre dins la meteissa saca. Dins sa quita majoritat, la colèra e la rancura creisson e lo partit presidencial que se vantava l’an passat de comptar mai de tres cents mila aderents pòt pas que constatar jorn après jorn lo nombre mai grand de desertors.
A l’estrangièr, se son liberalisme descabestrat agrada a las drechas, especialament als Anglo-Saxons, se trufan gaireben totes del president « Moi, je… » que se i crei !
A qué servís que sa femnòta novèla, Carlita, se vestisca color muralha e se tenga tres passes en arrièr dins los desplaçaments oficials per permetre a son president de marit d’« habiter » melhor sa foncion se los Franceses n’an un sadol ?

Editorial de La Setmana, n°662
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
1 mai 2008 4 01 /05 /mai /2008 10:14
Hlama hlamejanta…

Desempuish la soa passejada parisenca, la hlama olimpica que contunha de provocar domaus collateraus. Los qualques irresponsables (!) – e lo Robert Menard, secretari generau de Reporters sans frontières que n’es un deus màgers – qu’an cridat : « Free Tibet ! Libérez le Tibet ! »  ne son pas representatius deu pòble francés, de segur ! Que sufeish de seguir la ronda deus missi dominici de Nicolas I
èr e las declaracions deu Gotha economic.
En Raffarin, ancian prumèr ministre, e En Poncelet, president deu Senat, que son estats despachats tà anar diser aus Chineses que ne calèva pas qu’estossen autant susceptibles e que las paraulas deu president èran mei a destinacion intèrna, tà apatzimar ua opinion inquièta tà lo son poder de crompa, que non pas contra lo regim de Beijing ; per çò que ne virava de las declaracions de Rama Yade n’èran pas sonque devudas a la manca d’experiéncia d’ua secretària d’Estat joenòta !
Los industriaus francés qu’an hèit assaber haut e hòrt que China s’ameritava d’estar encoratjada dens la soa marcha cap au desvolopament economic e que lo problèma tibetan presumit èra un afar intèrne que Beijing e devèva arreglar de la faiçon mai umana possible.
Que s’an trobat aliats objectius com Gremetz, deputat PCF, mès subertot Mélenchon, senator PS,  qui sosten lo regim chinés contra RSF, « ua organizacion alinhada suus combats deu govèrn deus Estats Units » e lo « regim teocratic » deu dalai-lama – un pauc-valer deu son punt de vista – qui encoratjaré ua secession d’ua part integranta de China. Ne representa pas totun la posicion – ambigüa (?) – deu PS.
En Delanoë, solet, qu’a avut l’audàcia de har ciutadan d’aunor de París lo dalai-lama (ensemble dab un opausant chinés). Sia qu’a principis sia ne vòu pas estar president !

 
Editoriau de La Setmana n° 661
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
21 avril 2008 1 21 /04 /avril /2008 12:20
Entà los qui serén interessats per quaucom sus Aimé Césaire, En Rixte que'm hè passar un ligam on i a ua analisi critica argumentada e elements suu debat negritud/creolitat :

http://malfini.ens-lsh.fr/document.php?id=64.
link

e puish ua auta adreça sus ua publicacion de l'École Normale Supérieure especializada dens l'espaci francofòn :

http://ecole-ouverte.ens-lsh.fr/rubrique.php3?id_rubrique=384)
link

Totjorn util de'n saber mei…
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
20 avril 2008 7 20 /04 /avril /2008 23:27
« Èra comic e laid » …
 
« La mòrt es una manca de saber-viure » disiá Alphonse Allais. Aimé Césaire – nascut lo 23 de junh de 1913 – que se  moriguèt dimècres a Fort-de-France, aguèt pr’aquò la convenença d’èsser espitalizat qualques jorns abans çò que balhèt a las gasetas lo temps de preparar d’articles pertocant sa vida e son òbra. Los òmes politics poguèron aital i anar cadun de sa frasòta. Saludat coma « simbòl d’espèr pels pòbles oprimits » per Nicolas Ièr, seriá normal que lo Panthéon, vodat per « la patria reconeissenta… a sos grands òmes », l’arculhiguèsse d’après l’èx-candidata a la presidéncia. Òm es totjorn mai grand mòrt que viu, çò pareis !
Vos o confessi… Césaire, o coneissiái, de segur, coma lo cantaire de la negritud, concèpte qu’inventèt amb L. Senghor dins las annadas trenta  mas ai pas jamai legit un libre d’el levat los qualques tèxtes que se pòdon trobar dins d’unas antologias escolaras. Dins son Cahier d’un retour au pays natal (1939), nos conta coma el, estudiant a l’École Normale Supérieure, « que [cantava] lo punh dur… », se trobèt a rire – amb de femnas blancas – d’un negre seitat dins un tramway : « Èra comic e laid… de segur. Arborèri un sorire complici… Ma coardiá retrobada… » e acaba aital : « Reclami per ma cara la lausenja esclatanta de l’escopit ».
Totas las lausenjas fan referéncia pas qu’al bon Francés qu’a portat nautas la lenga e la cultura francesas gràcia – es sos-entendut – a la Republica que, dempuèi son origina, pòrta en son sen los Dreches de l’Òme. Sas idèas e son combat politics son escafats e, de segur, es pas deman que la presa de consciéncia – e la vergonha – tala que la visquèt Césaire, passarà los pòts de nòstres republicans (sic). Per eles, « afirmacion de se e negacion de l’Autre » pausan pas cap de problèma !

Editorial de La Setmana n°660

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
15 avril 2008 2 15 /04 /avril /2008 20:57
Gramatica occitana

Bernard Moulin – co-autor amb Guy martin de la Gramatica provençala – qu’a publicat guaireben en medish temps ua Grammaire occitane, le parler bas-vivarois de la région d’Aubenas. Aqueth trabalh, a prumèra vista, que poiré semblar superflú pr’amor los gramaticians qu’aiman melhor trabalhar suus ensembles mei grands – gascon, provençau… Qeu pòrta totun la soa pèira a ua coneishença mei prigona e scientifica deus parlars locaus en amuishant que lo parlar bas-vivarés es non pas a despart coma ua curiositat mès mès que hè part integranta de la lenga occitana.
L’autor, en tot se servir de documents vièlhs, qu’a basat lo son trabalh sus enquèstas personaus dab occitanofòns naturaus. E la soa presentacion fonetica (p. 17-35) qu’es hèra interessanta e d’ua clartat grana ; los exemples balhats que son acompanhats de la lor prononciacion en AFI (alfabet fonetic internacionau).
L’obratge qu’adòpta lo medish plan coma la Gramatica provençala e que s’amerita ua mencion particulara tà la soa clartat, damb l’emplec sistematic de tablèus au començament de capítols tà  parlr deus pronoms personaus, demonstratius, etc. Que n’es tot parièr tà las conjugasons. Los vèrbes auxiliars e regulars tipes que son acompanhats de la lor prononciacion. Las remarcas sintaxicas que son, deu  men punt de vista, limitadas mès que pensi que l’ambicion de l’autor n’èra pas sonque de hargar un utís tà melhor conéisher aqueste parlar ; e que s’i es plan escadut !

A.de G.




- Moulin (Bernard). Grammaire occitane, le parler bas-vivarois de la région d’Aubenas. Section vivaroise de l’Institut d’études occitanes.
- Martin (Guy), Moulin (Bernard). Grammaire provençale. Comitat sestian d’Estudis occitan – CREO-Provença-IEO. 2008
Repost 0
14 avril 2008 1 14 /04 /avril /2008 13:51
Retorn de hlama…

E l’auram entenut a díser que los Jòcs olimpics son la manifestacion mei emblematica de l’amistat enter los pòbles, un periòde quan atlètas e esportius s’afrontan a la mòda vièlha – e los mejans modèrnes totun ! Medalhas sonque – oficiaument – entà los tres mei hòrts dens la lor disciplina ; arren dens las mans, arren dens las pòchas… pas que trabalh suu long tèrme, volontat, susor e lagremas… Qu’es beròi com l’antic, com diré l’aute ! E puish, que i a pisha-vinagre, trebola-hèstas… tà tot díser, irresponsables qui repotègan e hèn dintrar la politica dens un domeni que n’i ten pas nada plaça. En Rogge, president deu C.I.O. e Bernard Laporte, lo nòste secretari d’Estat taus espòrts, qu’ac an plan hèit assaber que degun n’avèva pas nat dret de prénguer los atlètas en ostatges ! Urosament, los oficiaus chinés ne practican pas la mescla deus genres e qu’an seleccionat tota ua equipa d’esportius, vestits de blau, tà escortar la hlama olimpica per las carrèras de quauques capitalas. Que podom véder en dirècte live lo lor entrainament intensiu e l’atencion que portavan a la hlama e aus portaires la setmana passsada a París. Totjorn prèstes a palliar las deficiéncias deus atlètas francés tà que la hlama ne s’escantesca pas. Espectacle inoblidable que de véder la hlama olimpica protegida deu vent estorvilhader provocat peus drapèus tibetans avant que los atlètas de la polícia francesa, especialistas dens la corsa aus drets-de-l’omistas – e tà l’escadença aus òrdis deus chinés ! – e’us tirèssen de las lors mans. Fàcia a tot aqueth rambalh, las autoritats chinesas qu’an amuishat que n’èran pas fair-play en perméter aus internautas chinés de díser que sostenguèvan la luta tà l’independéncia de Corsega. E nse vorrén balhar leçons de democracia  o qué ?

Editoriau de La Setmana n°659
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
11 avril 2008 5 11 /04 /avril /2008 11:55
Comparason es pas rason !
Podèm pr'aquò reagir a la campanha anti-Jòcs Olimpics pr'amor de la politica de China cap a Tibet. Seriá dificil d'èsser pas d'acòrd quand critican lo poder politic chinés e quand demandan que los dreches de l'Òme sián respectats en Tibet.
Aqueles Jòcs son l'escasença d'un interès renovelat per un país, Tibet, qu'es pas jamai estat conegut per son bellicisme. E los Tibetans l'an plan comprés que, dempuèi qualque temps, an emplegats totas menas de mejans per far saupre a l'exterior la realitat que vivon desempuèi un brave briu… Per far cort, la China comunista – e los Hans – a seguida la politica dels emperaires chineses e a impausat lo mandarin coma lenga de la "nacion chinesa", quitament se daissa las autras lengas èser emplegadas dins la vida vidanta per las relacions personalas e de proximitat…
Aquò vos ditz pas res ?Los mèdia franceses, los òmes politics, los sindicats, los Franceses denóncian aquela politica e l'indignacion es reala ; privar un pòble, los Tibetans, de son independéncia encara passa (sic) mas privar los Tibetans de lor lenga e lor cultura es un crimi abominable… An rason !
Se sètz ninòi coma ieu, vos cal escriure als mèdias per dire que sostenètz la lucha dels Tibetans mas podètz apondre que – sens parlar d'independéncia – dins lo domeni cultural, frança es plan malvenguda de voler donar leiçons e de s'indignar a prepaus de la politica "imperialistica" de China.
França a pas qu'una lenga e lo frances, dempuèi 1992, es la « langue de la République ». Podèm parlar « patoès » en familha o amb lo amics del poment que parlan lo « patoès » eles tanben mas es pas question de voler emplegar lo « patoès » per quicòm mai levat parlar als cans e als gats…
França refusa totas las lengas istoricas parladas sus son territòri mas defend ls culturas e las lengas de tot pòble en defòra.
L'homo gallicus, per definicion, parla francés, una lenga universala, e foguèt creada una Académie per defendre e promòure aquela lenga ; lenga universala amb lo sègle dels lums, lenga de la libertat amb la Revolucion francesa, etc. L'anglés, a ostat, es pas qu'un paure pidgin !D'uns chineses an trobat la copa a França en prepausant als internautas de demandar a França d'acordar l'independéncia a Corsega. Lo ridicul a pas jamai tuat degun, ça dison nòstras bèlas armas exagonalas. Perqué ?
Los que militan en França per que viscan las lengas istoricas demandan pas l'independéncia – levat qualques-uns – mas vòlon tot simplament que lor lenga siá ensenhada e socializada, vòlon aver accès als mèdias publics dins lor lenga…
Mas, coma en China, es una inconguïtat ! Un pòble, una lenga… Circulatz, i a pas res a veire !
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca