Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
12 août 2014 2 12 /08 /août /2014 14:19

Cultura, acultura, convivialitat e memòria…

Vòli pas dire mas los legeires del Pichon Blau an d’astre e o sabon pas benlèu !

Mon collèga Le Flâneur (Lo Landrejaire) ven cada jorn, amb sas remarcas sus Agen-même e los environs, far conéisser melhor la vila a sos estatjants e, dins lo meteis temps, donar qualques leçons de saber-viure als arlèris que devon aver una cervèla pas mai gròssa qu’un pese per far çò que fan : daissar la pobèlla defòra tot lo sant clame del jorn, degalhar pòrtas e murs amb lors tags, mancar de civisme, qué, etc.

E, coma es una persona qu’a tot plen d’esperit, o fa amb umor, çò que, ieu, soi pas capable de far… subretot quand soi en colèra !

E i a ieu que, cada setmana, dins ma cronica, vos veni entertenir dels afars del mond o d’autres mai pròches mas en occitan.

Dins son bilhet de dissabte, lo Landrejaire fa valer los luòcs emblematics d’Agen-même, presats fòrt dels Ageneses e dels visitors. Aquò m’interessa a ieu que soi pas Agenés e que, fin finala, coneissi pas la vila quitament se i veni pro sovent.

Fa lo laus de las animacions ageneses e a plan rason ! Se devèm esperar que « nòstras » ràdios e « nòstras » tele nacionala ne parlan, aurem lo temps de secar sus pè ! Quitament, pendent la sason de las vacanças, París demòra, per tot aquel mond, l’endrech ont se passa quicòm, levat qualques vilas envasidas pels comedians venguts de París per portar la cultura als plocs que sèm – d’après eles !

Vertat es qu’es pas tròp aisat en província de la far gralhar, la cultura ! Al mens, la que sembla digna d’interès pels aparisenquits e franchimandejaires.

Las subvencions, se sap, van subretot a qualques grands espectacles parisencs e un chic a los de las vilassas ; vilatges e vilatjòts se devon petaçar amb qualques ajudas autrejadas per la comuna e lo benevolat es la règla.

Mas, en defòra d’Agen, avèm d’animacions tanben… Dins mon ròdol, las seradas mai presadas son las ont i a la possibilitat de manjar e de beure. Per d’unes, s’agís pas de cultura benlèu mas la convivialitat i es la règla, e dins la societat que vivèm es ja fòrça important. Avèm tanben seradas « culturalas » : teatre, cançons e autres… que permeton tanben als vilatgeses de se retrobar. Me cal pas doblidar tanpauc una activitat en plen desvolopaent aquestas darrièras annadas : los voidasolèrs ont cadun ensaja de se desbarrassar dels afars vièlhs e de ne crompar d’autres ! Mas, personalament, tròbi pas qu’aquò siá quicòm d’encoratjar per çò que, quand escampam o vendèm los afars vièlhs, escampam un pauc de la memòria nòstra… E un pòble sens memòria… es un pòble que morís o qu’es ja mòrt !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 10 d'agost de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
6 août 2014 3 06 /08 /août /2014 16:57

Victimas e… engorgaments…

Los camins grands de las vacanças foguèron subrecargats mai que jamai la dimenjada passada e los amoroses de las chifras n’agèron per lor moneda en legissent que los engorgaments acomolats fasián una longor equivalenta a la distància París-Biarritz… Coma la democracia, las vacanças an un prètz ! E nombroses son los que vòlon pas pèrdre una segonda siá de lor locacion siá del rais del solèlh que deu èsser al rendètz-vos per satisfar totes los bronzacuol exagonals e… los autres ! Per totes aqueles, doblidats l’aumentacion de las talhas o del còst de la vida… Escotadas distrachament las relacions dels eveniments tragics a nòstra pòrta o… mai luènh : casudas d’avions, provocadas o malastrosas, amb lo desespèr de las familhas o dels amics ; guèrras civilas e lor cordelada de victimas, consentas o innocentas ; una finança, mondiala de segur ! e sos irresponsables que prenon las decisions unicament en foncion d’accionaris cada jorn un pauc mai glots de dividendes… An plan rason, de segur, que portar qualque atencion a las novèlas marridas sul camin de las vacanças, vos pòt far pèrdre lo manjar e lo beure. E, de tota faiçon, poirián pas arrestar la foliá sanguinària dels uns e dels autres que, per d’unes, semblan se far un plaser de se « destrusir » ! E, après tot, son los òmes politics que devon reglar aquò ; son elegits e pagats per aquò… Lo periòde estival es un moment particularament marrit per totes los que mòron jos las bombas o las balas d’un agressor qué que siá. En despièch dels imatges, los crits dels nens e de las autras victimas pòdon, encara mens que de costuma, traucar la muralha d’indiferéncia. Los borrèus p`don contunhar lor trabalh mentre que los líders occidentals commemòran a de reng lo centenari d’una declaracion de guèrra !

Edotirial de La Setmana, °981

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
3 août 2014 7 03 /08 /août /2014 00:10

Abolicion dels privilègis !?

Vòli pas dire mas, se nòstres elèits – los que nos govèrnan e los que nos vòlon governar ! – noirisson qualques dobtes sus l’avenidor gloriós del país, en revenja, n’an pas cap quand s’agís de son passat !

Normal, me diretz ; es totjorn mai aisit d’endevinar lo passat que l’avenidor e a n’aquel jòc nòstres elèits son venguts mèstres endevinaires, que sián dins l’oposicion o al govèrn ; e compti pas los elèits de la societat, dicha civila, que coneisson totas las recèptas per tornar a França poder, grandor e respècte internacional…

Fa un brave brieu que nos sèm lançats dins las commemoracions d’una causa o d’una autra ; aquò manja pas de pan e deu far plaser als floristas que vendon las flors !

Sèm donc en plen dins la commemoracion de la declaracion de la guèrra de 14-18 e ne profiecham per celebrar tanben l’assassinat de Jaurés.

M’a totjorn semblat curiós qu’òm celèbre una tanada ! E aquesta, quitament se França ne sortiguèt vencèira gràcia a l’ajuda de qualques autres païses – coma los Estats Units per exemple – e milierats de soldats venguts de nòstras colonias de l’epòca amb la promessa d’èsser de ciutadans franceses de plen exercici un còp lo chaple acabat. Aquestes foguèron colhonats, e lèu doblidats pel colonizator francés que se tornèt sovenir d’eles vint ans mai tard pel segond chaple… Colhonats un jorn, colhonats totjorn !

E se « La democracia a un prètz », coma o aima de dire lo deputat Myard (Ump) en pensant a la moneda que tòca, es çaquelà susprenent que i aja pas cap de grandas manifestacions en sovenir de la nuèch del 4 d’agost que vegèt la « supression dels privilègis… »

De la drecha extrèma a l’esquèrra « mai-a-l’esquèrre-que-ieu-morisses », nòstres elegits trobavan normal, fins ara, d’aver pas cap de comptes a rendre sus lors indemnitats e autras sinecuras se afinitat !

Obligats de declarar çò que ganhan, o an fach amb una maissanta volontat qu’es pas de creire. Los senators fan encara de resisténcia en disent qu’espèran la publicacion dels decrèts d’aplicacion, etc.

E totes, o gaireben, son d’acòrd per cridar aut e fòrt qu’es pas que curiositat malsana de la part de qualques esperits malauts. Quand l’inspector de las Talhas espepissa ma declaracion, fa pròva, el tanben, de curiositat malsana… Li vau dire !

En mai d’aquò, desempuèi quatre ans, l’imposicion sus ma pension – qu’es mon sol revengut – a quadruplat… Vertat es qu’ai agut un fum de privilègis… qu’èri foncionari !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 3 d'agost de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
31 juillet 2014 4 31 /07 /juillet /2014 11:32

Empatia presidenciau…

Sens estar superticiós, que cau adméter que totas aqueras catastròfas aerianas provocadas o fortuitas e pòden provocar quauques reaccions de reget demest las personas que l’avion ne’us agrada pas tròp. Las autas que’s contentan d’invocar la fatalitat en pensar qu’aquò ne’us arribarà pas… Que sabem tots que l’avion demora un deus mejans de transpòrt mei segur qu’existeish mès ne l’avem pas enqüèra aprivadat. Los que prenen la veitura cada jorn n’imaginan pas ua segonda que poscan pèrder la vita a quate pas deu lor ostau. Que quilhan l’aurelha quan entenen parlar d’ua entertumada sus l’autorota mès ua platana que va a l’endavant d’ua veitura, ne i prestan pas nada atencion levat quan, per malastre, es ua persona que coneishen. E totun, cada setmana que i a mei de mòrts ordinàrias – haut o baish ua seishantena – sus la rota que de Francés desapareishuts dens la catastròfa d’Air Algérie. Alavetz, perqué aver decidit tres jorns de dòu nacionau ? N’es pas çò que va solatjar la dolor de las familhas. Ça que la, lo « pòble » – ajudat peus mèdia ? – n’auré pas comprés que los Neerlandés proclamèssen un dòu nacionau ende saludar la memòria de las victimas nombrosas de l’atemptat d’Ucraïna e que França ne hasosse pas arren. D’aubuns que arcastan au president de har a la comunicacion compassionau. Que’s pòt mès pas sonque. Las nòstas societats « evoluidas », que se vòlen destacadas de totas constrentas religiosas o socialas, que’s tròban desemparadas tanlèu qu’un petit arren e ven gripar la maquina… e que’us i cau ua ajuda psicologica qué que sia entà passar l’espròva. Lo « progrès » n’empacha pas la revòlta devant l’injustícia, la paur a la mòrt e qu’am totjorn besonh d’un pair que’nse solàcia. Lo president que l’a plan comprés.

Editoriau de La Setmana, n°980

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
26 juillet 2014 6 26 /07 /juillet /2014 09:42

Rodés e son festenal del País d’òc…

Vòli pas dire mas sabètz totes que l’estieu es lo periòde quand las regions an lors festenals.

E, totes, podèm constatar que França es plan facha : la cultura francesa, que senhoreja dins la capitala pendent dètz meses, se deslocaliza « en region » pendent los dos meses qu’una majoritat de Franceses son en vacanças « en region », eles tanben.

Quand parli de cultura, es naturalament la cultura « parisença », valent a dire los autors que pòrtan naut las valors de la civilizacion exagonala.

Que i aja dins totes aqueles espectacles, un fum d’autors estrangièrs, fa pas res ; lo fach d’èsser jogats sus un empont de la capitala – o enlòc mai – fan d’eles los representants de l’excelléncia francesa dins las arts !

Comprenga qui pòsca !

L’estieu donc, los mèdia e los artistas desèrtan París per nos venir portar la cultura e ajudar al desvolopament de nòstres neurònes. Los festenals creisson de pertot, d’Escota-se-plòu a San Cucufà. Cada comuna ne vòl un, grand o petit.

Los comedians e artistas, gaireben totes nascuts dins la França prigonda, tròban aquí una faiçon de prene de vacanças tot en trabalhant. E de trabalhar n’en besonh per çò qu’una majoritat vivotejan mai que mai !

A còps, d’unes utilizan lor notorietat per montar un festenal que pòrtan lor nom ; tròban totjorn un cònsol prèste a pagar, amb l’argent de sos electors, per s’assegurar una « visibilitat mai bona » au prèp de la populacion de l’endrech.

Mas s’an de moneda per d’artistas venguts de París se fan generalament pregar per ajudar las tropas localas. Normal, los autres an l’astre d’èsser vist sul fenestron de quora en quora mentre que los « indigènes » passan sus la cadena regionala un còp per ans pendent trenta segondas… e encara !

Aqueste dissabte matin, me tròbi a Rodés (Avairon) a l’Estivada, festenal interregional de las culturas occitanas que, desempuèi dimècres, propausa tot un panorama de nòstra cultura, facha en País d’òc, musica, cançon, literatura, etc. l’ensembleamb l’ajuda, ara de totas las regions ont l’occitan se parla.

Pendent quatre jorns, l’Estivada vei passar mai de cinquanta mila personas e tot aquò dins un ambient agradiu ont las drollets se passejan amb los parents sens ges de paur ni de crenta e sens cap de besonh de carris de la fòrça publica.

Mas, se i sètz pa a Rodés, o sauretz pas que, levat la premsa locala, interessa pas nòstres mèdia exagonals !

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 27 de julhet de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
22 juillet 2014 2 22 /07 /juillet /2014 10:48

Téisser las regions…

Soi pas jamai estat un afogat de las rets socialas e, se, coma tantes autres, me i soi marcat – mai que mai sus l’insisténcia dels dròlles e d’amics – vos devi confessar qu’es pas « my cup of tea » !. Denegi pas lor utilitat çaquelà e un fum de mond qu’autres còps, serián demorats muts dins lor canton pòdon aital se mudar en pitonissa, jogar las Cassandras o quitament lançar d’imprecacions contra un o l’autre, quand son pas d’insultas… L’anonimat lor permet tanben de poder aver un avís sus tot o gaireben tot e l’ignorància es promoguda al reng de las sciéncias ! E los elegits que, se sap pas pron, son a l’escota del pòble que son d’electors tanben, devon èsser una bona practica d’aquelas rets se ne jutjam d’après las asenadas que nos porgisson… Ne fau tròp ! O pensi pas. Son pas los exemples que mancan, de las linhas de granda velocitat novèlas al retalhatge de las regions. Las responsas son lo mai sovent de non-responsas e lo sens comun se remarca per son abséncia ! Las regions, tè ! Se l’afar sembla entenut, es pas acabat. Los « regionalistas », en principi sensibilizats a la descentralizacion, deurián pas mancar d’arguments e pr’aquò… mas, en legissent tot aquò, una gata i tornariá pas trobar sos gatons. Las regions novèlas que son propausadas – non pas al Franceses, sonque a sa representacion ! – son del meteis escantilh quitament amb lo re-retalhatge dels deputats. Parlar d’afinitats, de mentalitats, de « biais de viure », de « païses », de « tombadas » fa benir bauges los tenents de la francitat universala. Los que pensan que, mai dos sègles après la Revolucion, los Franceses son pas intercambiadisses coma de robòts son pas que d’endarrierats, de plocs, de païsans ! Vendèssem pas qu’una varietat de formatge, seriá pas melhor ?

Andriu de Gavaudan

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
21 juillet 2014 1 21 /07 /juillet /2014 01:05

« I went to the market… »

Vòli pas dire mas es una bona causa d’èsser pas encara completament supermercaterizat e d’aver a nòstra disposicion d’artesans de boca – coma se ditz, cresi – que contribuisson a la vida de nòstras vilotetas, amb los autres comèrcis de segur.

Es encara mai interessant d’aver un mercat setmanièr amb carnissièrs, tripièrs, formatgièrs, mercadièrs de tota mena e tanben los païsans-productors que propausan lors merças a la practica…

An plan de meriti quand òm considèra totas las leis e règlaments que devon observar al nom de la seguretat o de l’igièna… E, quand disi l’igièna, seriá melhor de dire l’igienisme, impausat autant per París coma per Brussèlas.

Se poiriá dire qu’aqueles mercats, qu’èran mai nombroses annadas a, an gaireben totjorn existit. Per demorar en cò nòstre, qual es lo que coneis pas lo mercat de la Plaça del Pin a Agen o lo que se ten, cada dissabte, sus « las petitas alèas » – Allées du Centre – de Nerac.

Se, dempuèi las annadas setanta – per far cort – qualques uns an vist lo jorn, un fum an desaparegut, victimas de la granda distribucion qu’a sabut atirar la practica dins sos « palaisses » del consum e de prèses oficialament plan mai basses que dins las botigas tradicionalas.

Per èstre onèste, los artesans de boca, installats dins lor magazin, an pas comprés qu’una epòca s’acabava e an pas volgut – o poscut – s’adaptar e una majoritat ne son mòrts !

Es pas estat aisat tanpauc per los que fasián los mercats mas resistan encara uèi e an una bona practica s’an de be bonas merças !

E alara, la practica ? Se desèrta los mercats pendent los meses d’ivèrn – mai o mens – ne tornan trobar lo camin, particularament amb la bèla sason. E julhet e agost veson los « indigènas » costejar los visitors – la toristalha, çò dison d’unes !

Es l’escasença d’entendre de sons estranges sortir de la garganta d’aqueles visitors. Lo gascon, ailàs, es rar quitament se mai d’un o poirián parlar… mas es un autre afar !

Son nombroses los venguts de « las brumas » dels païses septentrionals d’Euròpa e lor agrada fòrça nòstres produches que siá carn, fetge gras o formatge fach amb de lach natural (lach crus) e non pas uperizat !, per mençonar pas qu’aqueles.

En mai d’aquò, los mercats, levat pels pissafreges, es un luòc de convivialitat extraordinari… Qu’aquò dure !

« I went to the market with un panier sous mon bras… »

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 20 de julhet de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
18 juillet 2014 5 18 /07 /juillet /2014 16:14

Valors en crisi ?

Que coneishem tots quauques frasas o expressions qu’an hèit flòri e que son emplegadas au parat de tau o tau eveniment. Ende muishar lo men costat anarquista, que m’agrada hèra la de Brassens : « Lo jorn deu 14 de julh, que demori dens lo men lheit moflet… » e ende muishar lo men patriotisme, que’m viri cap a Pagnol dens la responsa hèita a Panissa (partida de cartas) : « Be sabes çò que’t ditz la Marina francesa ? » Tot aquò entà vse díser que, de mei en mei, lo patriotisme e demora la sola valor que los elèits semblan conéisher e gausan promòver. Los mèdia que hèn tot parièr e que participan a la campanha d’« endoctrinament » sens vergonha. Imaginatz un pauc se, per cas, França èra demorada dens la corsa en Brasil ! Lo fotbòl, ciment de la nacion francesa ! Be seré, per un tamps, lo darrèr ligam tà reténguer la nacion amassada avant l’escamussada ? Non pas cèrtas ! Qu’avem tanben la Hèsta nacionau e la soa particularitat, partatjada totun damb quauques democracias exemplaras – China, Russia, Corèa deu Nòrd – : la desfilada militara sus l’avenguda mei bèra deu mon de la vila mei bèra deu mon (sic). Que i a bèra pausa, personaument, qu’èi deishat de m’interessar a totas aqueras manifestacions – La Marseillaise compresa – pr’amòr que son lo rebat d’un país qui n’a pas sonque cascavèths a perpausar au son pòble. Ne son pas los cascavèths qui tenguen un pòble unit e fièr de partatjar un destin comun, levat los elèits embarrats dens lo lor microcòsme ! La falhita – o l’incompeténcia – e la manca de corage deus nòstes elegits – pas tots de segur – que ns’a portat los « restaurants deu còr », los qu’ajudan aus « sens-papèrs », etc. E aurén donc vergonha de reconéisher que son aquestes los portadors vertadèrs de las valors de la Republica ?

Andriu de Gavaudan

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
13 juillet 2014 7 13 /07 /juillet /2014 11:40

Paga e cala-te !

Vòli pas dire mas, quitament se o sabi desempuèi un brave bieu, soi totjorn estonat de constatar que nòstres elegits, qual que siá lor tendéncia, an una propension a satisfar lors « capricis », costoses o pas, que tornan batejar : « projèctes d’interès general » !

La moneda es pas un problèma per çò que sèm nosautres a pagar jos diferents noms : ciutadans, contribuables, usatgièrs…

En Òut e Garòna, per exemple, i a aquela ligna pel TGV del futur que fa discussion desempuèi qualques annadas. De sembla-discussion en sembla-discussion, al nom de la democracia, uns elegits contunhan de voler a tota fòrça una linha de granda velocitat que va aver una influéncia nefasta sus l’environament e que nos va costar la pèl del cuol sens nos portar qué que siá de vertadièrament positiu.

An de segur qualques excusas que los presidents socialistas de las doas regions concernidas fan de « lobbying » amb RSF (rasal ferrat de França) e se creirián desonorats se, per cas, l’afar se fasiá pas.

Los socialistas an totjorn cresegut que lo progrès, sol, nos sortiriá de la panada e que los qu’èra contra èran d’endarrierats pregonds ! Per la drecha, la question sembla pas se pausar tanpauc e lo cònsol d’Agen, qu’es anat a las escòlas, seguís una dralha identica al nom del progrès, el tanben.

Çaquela, es admés ara per los quites Camins de fèrre franceses que, se lo tren de granda velocitat foguèt un temps – en mai d’una veirina de saber-far – la panacèa, l’epòca d’aur es acabada e que, levat una o doas linhas, totas las autras an « vocacion » a èsser deficitàrias.

Coma l’Estat a pas mai de moneda, demanda a las collectivitats localas de prene lo relais e de far un PPP (partenariat public privat) que profiècha unicament a las entrepresas e que daissa lo ciutadan-contribuable, usatgièr eventual, metre la man a la pòcha.

La decision es donc una decision politica mas qu’a mai d’inconvenients que d’avantatges per la persona lambda.

Nòstres elegits an pres l’abitud de dire que nosautres, los Franceses, avèm un bon sens comun quand votam per eles e que sèm d’endarrierats quand sèm pas d’acòrdi…

Avèm totes aprés que se faguèt una revolucion, i a un pauc mai de dos cents ans, per balhar la paraula al pòble. Al sègle XXI, los elegits contunhan çaquelà de confiscar la democracia ? Perqué ?

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 13 de julhet de 2014

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article
13 juillet 2014 7 13 /07 /juillet /2014 11:39

Botiguièrs o visionaires ?

Qualques jorns a, al pecuga-cuol (!) que seguissiá una conferéncia suls « paires fondadors de la Republica » dins mon departament, agèri la suspresa d’entendre mon interlocutor – un èx-apparatchik socialista e francmaçon assumit – me dire que la sola persona que l’interessava dins aquel « monde de brutas » èra lo papa Francés. E vertat es que, per trobar un modèl demest los elèits que nos abèuran de bonas paraulas tot lo sant clame del jorn, se cal levar de d’ora ! Son gaireben totes passats dins lo mòtle de l’enarquia – que sián elegits o nauts foncionaris – e semblan conéisser sonque los « elements de lengatge » que lor permeton de far fàcia a totas las situacions sens jamai respondre a las questions, una de la frasas claus estant : « Vòstra question – o remarca – es fòrça interessanta e vos vau respondre de tira, mas avant… » E passa que t’ai vist ! Nos poiriam virar cap als païses vesins per veire se, per cas, l’èrba seriá pas mai verda… Nani ! Levat benlèu – mas durarà, durarà pas ? – lo cap del govèrn italian, Matteo Renzi, n’i a pas un qu’aja una vision per son país e per Euròpa. Totes an una mentalitat de botiguièr, ocupats que son a comptar lor moneda, lo(s) vesin(s) ne deguèsse(n) crebar ! Lo sol que, a l’ora d’ara, retenga l’atencion es lo papa Francés, amb sas presas de posicion coratjosas dins un fum de domenis, la darrièra essent sus la pedofilia dins la Glèisa catolica. Las bonas armas richonejaràn e contunharàn de cridar : « Avalisca la calòta ! », mas poiriam benlèu passar l’engranièra – o mailèu lo Kärcher. Après tot, Le Troquer e los « balets ròses » èra un afar francés, non ? las accusacions de pedofilia, annadas a, a Westminster, que tornan… E las « nebodas » de Berlusconi ? S’acarar als problèmas, es aquí lo coratge e la vertut !

Editorial de La Setmana, n°977

Repost 0
Andriu de Gavaudan
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca