Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
21 avril 2008 1 21 /04 /avril /2008 12:20
Entà los qui serén interessats per quaucom sus Aimé Césaire, En Rixte que'm hè passar un ligam on i a ua analisi critica argumentada e elements suu debat negritud/creolitat :

http://malfini.ens-lsh.fr/document.php?id=64.
link

e puish ua auta adreça sus ua publicacion de l'École Normale Supérieure especializada dens l'espaci francofòn :

http://ecole-ouverte.ens-lsh.fr/rubrique.php3?id_rubrique=384)
link

Totjorn util de'n saber mei…
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Literatura
commenter cet article
20 avril 2008 7 20 /04 /avril /2008 23:27
« Èra comic e laid » …
 
« La mòrt es una manca de saber-viure » disiá Alphonse Allais. Aimé Césaire – nascut lo 23 de junh de 1913 – que se  moriguèt dimècres a Fort-de-France, aguèt pr’aquò la convenença d’èsser espitalizat qualques jorns abans çò que balhèt a las gasetas lo temps de preparar d’articles pertocant sa vida e son òbra. Los òmes politics poguèron aital i anar cadun de sa frasòta. Saludat coma « simbòl d’espèr pels pòbles oprimits » per Nicolas Ièr, seriá normal que lo Panthéon, vodat per « la patria reconeissenta… a sos grands òmes », l’arculhiguèsse d’après l’èx-candidata a la presidéncia. Òm es totjorn mai grand mòrt que viu, çò pareis !
Vos o confessi… Césaire, o coneissiái, de segur, coma lo cantaire de la negritud, concèpte qu’inventèt amb L. Senghor dins las annadas trenta  mas ai pas jamai legit un libre d’el levat los qualques tèxtes que se pòdon trobar dins d’unas antologias escolaras. Dins son Cahier d’un retour au pays natal (1939), nos conta coma el, estudiant a l’École Normale Supérieure, « que [cantava] lo punh dur… », se trobèt a rire – amb de femnas blancas – d’un negre seitat dins un tramway : « Èra comic e laid… de segur. Arborèri un sorire complici… Ma coardiá retrobada… » e acaba aital : « Reclami per ma cara la lausenja esclatanta de l’escopit ».
Totas las lausenjas fan referéncia pas qu’al bon Francés qu’a portat nautas la lenga e la cultura francesas gràcia – es sos-entendut – a la Republica que, dempuèi son origina, pòrta en son sen los Dreches de l’Òme. Sas idèas e son combat politics son escafats e, de segur, es pas deman que la presa de consciéncia – e la vergonha – tala que la visquèt Césaire, passarà los pòts de nòstres republicans (sic). Per eles, « afirmacion de se e negacion de l’Autre » pausan pas cap de problèma !

Editorial de La Setmana n°660

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
15 avril 2008 2 15 /04 /avril /2008 20:57
Gramatica occitana

Bernard Moulin – co-autor amb Guy martin de la Gramatica provençala – qu’a publicat guaireben en medish temps ua Grammaire occitane, le parler bas-vivarois de la région d’Aubenas. Aqueth trabalh, a prumèra vista, que poiré semblar superflú pr’amor los gramaticians qu’aiman melhor trabalhar suus ensembles mei grands – gascon, provençau… Qeu pòrta totun la soa pèira a ua coneishença mei prigona e scientifica deus parlars locaus en amuishant que lo parlar bas-vivarés es non pas a despart coma ua curiositat mès mès que hè part integranta de la lenga occitana.
L’autor, en tot se servir de documents vièlhs, qu’a basat lo son trabalh sus enquèstas personaus dab occitanofòns naturaus. E la soa presentacion fonetica (p. 17-35) qu’es hèra interessanta e d’ua clartat grana ; los exemples balhats que son acompanhats de la lor prononciacion en AFI (alfabet fonetic internacionau).
L’obratge qu’adòpta lo medish plan coma la Gramatica provençala e que s’amerita ua mencion particulara tà la soa clartat, damb l’emplec sistematic de tablèus au començament de capítols tà  parlr deus pronoms personaus, demonstratius, etc. Que n’es tot parièr tà las conjugasons. Los vèrbes auxiliars e regulars tipes que son acompanhats de la lor prononciacion. Las remarcas sintaxicas que son, deu  men punt de vista, limitadas mès que pensi que l’ambicion de l’autor n’èra pas sonque de hargar un utís tà melhor conéisher aqueste parlar ; e que s’i es plan escadut !

A.de G.




- Moulin (Bernard). Grammaire occitane, le parler bas-vivarois de la région d’Aubenas. Section vivaroise de l’Institut d’études occitanes.
- Martin (Guy), Moulin (Bernard). Grammaire provençale. Comitat sestian d’Estudis occitan – CREO-Provença-IEO. 2008
Repost 0
14 avril 2008 1 14 /04 /avril /2008 13:51
Retorn de hlama…

E l’auram entenut a díser que los Jòcs olimpics son la manifestacion mei emblematica de l’amistat enter los pòbles, un periòde quan atlètas e esportius s’afrontan a la mòda vièlha – e los mejans modèrnes totun ! Medalhas sonque – oficiaument – entà los tres mei hòrts dens la lor disciplina ; arren dens las mans, arren dens las pòchas… pas que trabalh suu long tèrme, volontat, susor e lagremas… Qu’es beròi com l’antic, com diré l’aute ! E puish, que i a pisha-vinagre, trebola-hèstas… tà tot díser, irresponsables qui repotègan e hèn dintrar la politica dens un domeni que n’i ten pas nada plaça. En Rogge, president deu C.I.O. e Bernard Laporte, lo nòste secretari d’Estat taus espòrts, qu’ac an plan hèit assaber que degun n’avèva pas nat dret de prénguer los atlètas en ostatges ! Urosament, los oficiaus chinés ne practican pas la mescla deus genres e qu’an seleccionat tota ua equipa d’esportius, vestits de blau, tà escortar la hlama olimpica per las carrèras de quauques capitalas. Que podom véder en dirècte live lo lor entrainament intensiu e l’atencion que portavan a la hlama e aus portaires la setmana passsada a París. Totjorn prèstes a palliar las deficiéncias deus atlètas francés tà que la hlama ne s’escantesca pas. Espectacle inoblidable que de véder la hlama olimpica protegida deu vent estorvilhader provocat peus drapèus tibetans avant que los atlètas de la polícia francesa, especialistas dens la corsa aus drets-de-l’omistas – e tà l’escadença aus òrdis deus chinés ! – e’us tirèssen de las lors mans. Fàcia a tot aqueth rambalh, las autoritats chinesas qu’an amuishat que n’èran pas fair-play en perméter aus internautas chinés de díser que sostenguèvan la luta tà l’independéncia de Corsega. E nse vorrén balhar leçons de democracia  o qué ?

Editoriau de La Setmana n°659
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
11 avril 2008 5 11 /04 /avril /2008 11:55
Comparason es pas rason !
Podèm pr'aquò reagir a la campanha anti-Jòcs Olimpics pr'amor de la politica de China cap a Tibet. Seriá dificil d'èsser pas d'acòrd quand critican lo poder politic chinés e quand demandan que los dreches de l'Òme sián respectats en Tibet.
Aqueles Jòcs son l'escasença d'un interès renovelat per un país, Tibet, qu'es pas jamai estat conegut per son bellicisme. E los Tibetans l'an plan comprés que, dempuèi qualque temps, an emplegats totas menas de mejans per far saupre a l'exterior la realitat que vivon desempuèi un brave briu… Per far cort, la China comunista – e los Hans – a seguida la politica dels emperaires chineses e a impausat lo mandarin coma lenga de la "nacion chinesa", quitament se daissa las autras lengas èser emplegadas dins la vida vidanta per las relacions personalas e de proximitat…
Aquò vos ditz pas res ?Los mèdia franceses, los òmes politics, los sindicats, los Franceses denóncian aquela politica e l'indignacion es reala ; privar un pòble, los Tibetans, de son independéncia encara passa (sic) mas privar los Tibetans de lor lenga e lor cultura es un crimi abominable… An rason !
Se sètz ninòi coma ieu, vos cal escriure als mèdias per dire que sostenètz la lucha dels Tibetans mas podètz apondre que – sens parlar d'independéncia – dins lo domeni cultural, frança es plan malvenguda de voler donar leiçons e de s'indignar a prepaus de la politica "imperialistica" de China.
França a pas qu'una lenga e lo frances, dempuèi 1992, es la « langue de la République ». Podèm parlar « patoès » en familha o amb lo amics del poment que parlan lo « patoès » eles tanben mas es pas question de voler emplegar lo « patoès » per quicòm mai levat parlar als cans e als gats…
França refusa totas las lengas istoricas parladas sus son territòri mas defend ls culturas e las lengas de tot pòble en defòra.
L'homo gallicus, per definicion, parla francés, una lenga universala, e foguèt creada una Académie per defendre e promòure aquela lenga ; lenga universala amb lo sègle dels lums, lenga de la libertat amb la Revolucion francesa, etc. L'anglés, a ostat, es pas qu'un paure pidgin !D'uns chineses an trobat la copa a França en prepausant als internautas de demandar a França d'acordar l'independéncia a Corsega. Lo ridicul a pas jamai tuat degun, ça dison nòstras bèlas armas exagonalas. Perqué ?
Los que militan en França per que viscan las lengas istoricas demandan pas l'independéncia – levat qualques-uns – mas vòlon tot simplament que lor lenga siá ensenhada e socializada, vòlon aver accès als mèdias publics dins lor lenga…
Mas, coma en China, es una inconguïtat ! Un pòble, una lenga… Circulatz, i a pas res a veire !
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
9 avril 2008 3 09 /04 /avril /2008 17:35
Perpèlas d’agaça…
 
« … Voir votre académie, Madame, et puis morir. » Lo Setòri ne pensava pas a l’Académie française ni tanpauc – « misogynie à part » – a l’academia de la soa secretària perpetuau, Hélène Carrère d’Encausse. Comparason n’es pas rason, qu’ac sabi mès se ne’n parli, es que, la setmana passada, disó dens la premsa que l’Académie ne suscitava pas mei vocacions. L’aparadora de la lenga francesa que deplorè ès-qualitat que, fàcia a l’envasiment de l’anglo-estatsunidenc, escrivans o autes ne se mostrèssen pas interessats per la levita verda e l’espada. Que disó en perseguir lo son rasonament que escrivans de qualitat e hasèvan hrèita devath la Coupole. Vertat es que, a l’òra d’ara, los Immortels ne son pas sonque un pauc mens de vint e cinc – sus trenta tres totjorn vius – que la lor santat e’us permet de participar a las sesilhas. Solide que ne trabalhan pas mei tà ganhar mei mas que son responsables totun de l’elaboracion deu Dictionnaire de l’Académie – ne’n son a la letra P. Na Carrère d’Encausse, ua de las personalitats mei acarnassidas contra las lengas istoricas de França, que regretè tanben que chic de monde seguiscossen las preconizacions de l’Académie ; academia qui n’a pas gausat adoptar complètament las rectifications de l’orthographe qu’aprovè totun en 1990 ; e, desempuish 1984 quand estó creada ua comission suu « vocabulari concernint las activitats de las hemnas », lo poder politic, e subertot lo govèrn Jospin, a ignorat lo son avís sus la femenizacion deus noms de mestièrs e de las foncions. Los Immortels, aparadors de la lenga francesa, ne comptan pas mei ; qu’es un signe evident de la soa flaquessa ! Aparar ua lenga qu’es se preocupar de la soa socializacion e non pas sonque discutir de perpèlas d’agaça !

Editoriau de La Setmana n°658

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
4 avril 2008 5 04 /04 /avril /2008 05:35
« Índia es lo segond país mai poblat del monde aprèp China e compta a pauc prèp un mi!liard cent milions d'estatjants – 1 100 000 000 - Es un país jove que compta 560 milions de personas de mens de 25 ans. en 2004, un Indian sus dos aviá mens de 25 ans e 70% de la populacion viu a la campanha »  (d'aprèp Wikipedia)
Per de causas ponchudas, aniriái benlèu pas veire çò que ditz aquela enciclopèdia mas li podèm far fisança per aquelas generalitats…

Lo que viatja en Índia o constata de visu ; i a monde ! E, se per cas, demoratz pas dins una vilassa en cò nòstre, seretz pas susprés se lo cap vos viroleja los primièrs temps. Coma o me disiá un amic de viatge : « França foguèsse autan poblada coma Índia, deuriam èsser a l'entorn de 360 milions. Dejà que trobam que las vilassas son comolas… »
Vos trobatz pas jamai solet ont que siá e per ieu, quitament se sabi que durarà pas que lo temps del viatge, es un problèma vertadièr ; en contra, Índia es un país ont me soi pas jamai sentit en dangièr. Segur que cal velhar sos afars e que i a tira-lana coma en cò nòstre mas jamai me soi pausadas de questions sus ma securitat. Pr'aquò, son pas los mendicants que mancan e que vos demandan en anglés : « rupee, please » o « pen, please » o d'autres que sabon melhor e que vos demandan s'avètz pas d'euros que ne fan la colleccion e, quand n'an qualques uns, vos acòstan per vos demandar de los i crompar amb de moneda indiana !

Èri dins l'estat d'Orissa per part de mon viatge ; es un estat ont la vida rurala es mai importanta que non pas dins d'autres estats. En plena campanha, sus la rota, de jorn coma de nuèch, vesètz de monde que marchan, que van endacòm ; a còps, ne vesètz que sòrton dels bòscs o que i despareisson, de segur venon o tornan dens lor vilatge mas vos, quitament se vos arrestatz, vesètz pas una maison al travèrs dels arbres…
Ex extraordinari, tota aquela activitat umana ; lo monde van e venon e las femnas te carrejan de faisses sul cap mentre que los òmes generalament an pas qu'un baston a la man !

Quand van luènh, se petaçon per montar sus un carri, un autobús… e es causa normala de ne veire un dotzenat dins una veitura o ueitanta dins un autobús previst per quaranta e los que pòdon pas dintrar montan sul dessús de l'autobús. En vila los scooters carrejan tota la familha : lo paire, la maire en amasona e sovent tres dròlles ! Pr'aquò, an pas encara besonh de radars estant l'estat de las rotas…
(de seguir)



Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Viatge
commenter cet article
2 avril 2008 3 02 /04 /avril /2008 04:57
Cinc òras… París se desvelha… coma o ditz la cançon e ieu dormissi pas ! Es pas una causa novèla mas, generalament, demòri plan al caud jos la cubèrta e, se compti pas las patas de las fedas avant de dividir per quatre !, ensagi de tornar torbar lo som…
Coma los grands viatjadors – qu'an de blògs illustrats per de fotografias – aviái l'intencion de vos far part de mas impressions al fil de mas peragrinacions. Promessa d'ibronha ! Son pas los « luòcs internet » que mancan pr'aquò, encara que siá variable segon las regions – los estats mailèu –, mas après aver barrutlat tota la jornada, vos devi confessar qu'aviái pas qu'una enveja : prendre una docha e me pausar.

Índia es un país grand – 3 287 263 km² – coma sièis còps França (metropolitana) que fa pas que 551 695 km2 e naturalament las distàncias o son tanben. Los colonizaires an laissat una ret impressionanta de rotas e de camins de fèrre e los Indians se desplaçan fòrça. Cal pr'aquò que fagan amb tres gabarrits diferents per las vias de camins de fèrre e de material qu'es estat amortit dempuèi un brave brieu ! Se pòt pas dire tanpauc que las rotas sián totas en bon estat ! ; an pas besonh de radars per far tombar la velocitat se comprenètz çò que vòli dire.
De tota faiçon, lo biais melhor per anar d'un punt a un autre es lo tren e cal comptar un mejana de 40 km/h ; los autobusses mancan pas mas cal comptar pas qu'una mejana de 30 km/h. Empachan pas que menen pr'aquò coma de pècs – d'un punt de vista europèu – mas los accidents son pas tant nombroses qu'aquò e autobusses, camions e veituras, mòtos e bicicletas, coabitan sens tròp de problèmas… amb los carris de buòus e los carris de camèls e, a còps, los elefants sens parlar dels rickshaws motorizats o ordinaris (mena de tricicles).

Es en vila pr'aquò que los menaires mostran lor saber-far al mièg de tot aquel abarrejadís de veïculs. I a d'emcombraments mas jamai de blocatge… e son rars los que repotegan…

(de seguir)

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Viatge
commenter cet article
1 avril 2008 2 01 /04 /avril /2008 00:10
Lo nas de Cleopatra…

… E per la beutat de sa dulcinèa conquistats, los Saxons ne doblidèron totes los repròchis qu’avián a l’encontra del pint-sized president – pas mai grand qu’una pinta ! D’una discrecion exemplara dins sos vestits d’aparat, Carlita l’Italiana – sonada a tòrt la « primièra dama » – emportèt totes los sufragis, quitament los de la premsa de bordilha qu’es pas jamai a cort de noms d’aucèls quand s’agís d’escopir suls froggies. Nicolas Ièr, dejà despassat dins los sondatges per son primièr ministre, foguèt gaireben, pendent tota sa visita d’estat a Londra, dins l’ombra de sa dulcinèa. Sas declaracions sus las relacions entre la « doulce France » e « Albion la perfida », degun i a pas prestat atencion, ocupats qu’èran a badar la Carlita. Desempuèi son eleccion al califat pr’aquò, Nicolas Ièr o vòl regentar tot e lo govèrn fa pas qu’explicar sas decisions subtas e sovent cambiadissas. Sas tribulacions amb l’èx « primièra dama » fasián que sos esfòrces per « paréisser mèstre [d’el] coma de l’univèrs » èran pas preses al seriós ; mas ara, la Carlita fa somiar al nas de Cleopatra… Lo monde – los mèdias en particular – veson pas qu’ela ! Solide que va i aver un problèma de cople e d’ego, e mai faga bona cara pel moment, tot enamorat qu’es !
Après un detzenat de meses d’activitat – o mailèu d’agitacion – presidenciala, los Franceses començan de s’alassar e o li an fach assaber a l’ocasion de las eleccions recentas. Los qu’an pagat lo prètz d’aquel despièch son estadas las gents en plaça dins las comunas o los conselhs generals e i auriá coma de rancura dins l’aire. Es pas segur que los cambiaments al dintre de la Sarkozia pòscan ajudar a modificar la tendéncia. Los qu’an d’idèas se pòdon far conéisser…

Editorial de La Setmana,  n° 657
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
1 avril 2008 2 01 /04 /avril /2008 00:03
Tornat au jaç !

Arren ne vau pas l’eslunhament tà se rénder compte au son retorn que la tèrra a contunhat de virar sens… nosauts. Pendent ua mesada, qu’èi guaireben tot doblidat e subèrtot lo revolum de las eleccions locaus, forçadament locaus. A l’òra d’ara pr’aquò – qu’ac èi dejà dit –, la tela que permet de demorar en contacte dab la familha e de seguir los eveniments de nòste e mei lo reclam ne demòre totun aflebit. Los bracejaments de Nicolas Ièr e las pelèjas au PS que hèn soríser e relativizar quan e nse trobam dens un país-continent, democracia hòrta deu son miliard e dus cents milions d’estajants. Aqueth país qu’es vertadèrament com ac ditz la publicitat : « Incredible » ! Com a nòste, los politicians que’s creden indispensables e lo lor ego qu’es autan gran… Mès n’empacha qu’aqueth país avança a pas de gigant cap a ua modernizacion de las soas infra-estructuras e que los sons esfòrç e’s pòden véder d’ua annada a l’auta, subèrtot a Delhi. La capitala que’s prepara tà arcuèlher los Jòcs deu Commonwealth en 2010 e que son a bastir ua navèra linha de metro aerian que, deu Nòrd au Sud, va dens las « banlègas » ; e, suu camin d’aquera linha, que i a dejà hèra d’ensembles immobiliaris que sorteishen de tèrra. Los mèdias que segueishen la musica ! Que i trapatz autant de publicitat coma a nòste qui cibla los quate cents milions d’Indians qui an  un poder de crompa guaireben comparable au poder de crompa de mantuas nacions europèas. Lo telefonet que coneish ua creishença excepcionau e un operator que va lançar la television suu telefòn e sap dejà que, tre los prumèrs mes, e aurà a l’entorn de dus milions de clients…
A nòste, l’Esquèrra que’s regaudeish deu vòte sancion e Nicolas Ièr que vòu accelerar las reformas pr’amor de l’impaciéncia deus Francés !

Editoriau de La Setmana,  n° 656

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca