Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
10 janvier 2008 4 10 /01 /janvier /2008 23:07
Ipocrisia o morala politica ?
 
Ongan, la calendèr que ven donar rason a Nicolas Ièr qui vòu que los francés trabalhan mei : qu’avem ua annada bissextila ! Ne m’empacha pas de pensar qu’èm en preséncia de tota ua equipa d’ipocritas qui prenen mesuras quan saben que ne las respectaràn pas. Ne seré pas autan desesperant se l’oposicion – n’i avosse ua ! – e tenguèva un discors coërent e constructiu mès, per malastre, qu’es muda… Lo primièr ministre – òc, que n’i a un ! – qu’amuishè lo cap de l’aurelha la setmana passada quan digó que, tà aver ua pension complèta, e cadré aver cotisat au mens 41 annadas qui serén portadas a 41,5 annadas quauque temps après. Que seré mes aunèste d’anonciar  de tira 42 o 45 annadas o la supression de las pensions ! Tot parièr tà las 35 òras que vòlen suprimir a tota fòrça. Lo govèrn que balha aus partenaris dinc a la fin deu mes de mars – après las eleccions municipaus – tà trobar un acòrd si que non serà ua lei qui balharà aus acòrds d’entrepresa la legitimitat de la durada deu trabalh. Atau, los quauques uns qui, peu moment, an òras suplementàrias que seràn segurs de n’aver pas mei pr’amor que los patrons e’s pedaçaràn tà aver ua setmana pro longa tà estauviar aqueras òras… Que sabèvam dejà que la morala politica e podèva estar a geometria variabla mès qu’es ara la nòrma ; los nòstes elèits que viven sus un planeta diferent e que s’estonan que lo lor exemple – abséncia de civisme e ipocrisia – e sia seguit per lo vulgum pecus… Tà barrar lo trauc de la Seguretat sociau e apregondir los estudis sus la malautia d’Alzheimer, que nse demandan la nòsta participacion – forçada – en remborsar los remèdis cada jorn un pauc mens… Ipocrisia màger, Alzheimer que l’avem dejà tots, que contunham de votar peus medishs…

Editoriau de La Setmana no 645
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
9 janvier 2008 3 09 /01 /janvier /2008 00:00
Ne sauretz un pauc mai après…

Lo Conselh de la lenga occitana (CLO) foguèt creat qualques ans a per dire d'estudiar una nòma comuna als diferents parlars occitans…  Quitèt de s'amassar per rasons qu'interessan pas los que s'interessan pr'aquò a la lenga occitana.
Aviá pr'aquò preparat de preconizacions (mai d'un centenat de paginas) que foguèron difusadas pas que cap a de publics ciblats.
La còla dirigenta ven de decidir de publicar aquel document en linha, permetent aital una difusion mai larga…
P.S. Sabèm totes que quand s'agís de la lenga occitana, tot occitan o occitanista pretnd d'èsser un especialista al nom del principi que vòl que coma "mon papè la parlava…" mon avís a ieu deu èsser pres en consideracion ! NON !
Los qu'an participat a aquel document son d'especialistas reconeguts dins lor domeni e lor avís fan autoritat dins los mitans autorizats (coma se ditz).

Aconselhi donc al mond interessats d'aner veire aquelas preconizacions e de las telecargar eventualament per ne dispausar.
Numèro 6 de la revista Lingüistica occitana :
       
http://www.revistadoc.org
Las preconizacions graficas unitàrias del Conselh de la lenga occitana (a l'article de legir) :                 http://www.geocities.com/guilhem_nou
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
9 janvier 2008 3 09 /01 /janvier /2008 00:00
La pontuacion, per qué far ?

La pontuacion  – coma l'ortografia - es la sciéncia dels ases ! E jamai, ieu, l'engèni, m'abassarai  a aprene l'emplec d'aqueths signes que servisson pas a grand causa. Son d'asenadas que circulan…

Vaquí dos tèxtes cortets sens pontuacion e sens capitalas ;

césar pouyabère avait soixante ans c’était un haut vieillard robuste aux cheveux taillés en brosse sur un front étroit un grand feutre gris ombrageait son visage rasé au profil romain il tenait aux doigts un fouet de chasse à manche recourbé dont il se servait à cheval en toutes saisons bien qu’il ne chassât plus depuis cinq ou six ans mais il craignait la gueule des labris farouches pour les jarrets de sa bête quand il parcourait la lande ou les bois chaque matin à la pointe de l’aube il avait accoutumé de monter une jument grise d’espèce arabe à queue flottante aux sabots vierges du fer et dont le pas allongé le berçait durant des heures au milieu de ses pignadas

d'un daquòs afrontós qu'a l'onor de tots pòrta un còp mortinós d'un patac l'insolent la vida la perdiá mas mon atge aguèt pas la força que caliá aquel fèrre qu'uèi mon braç pòt plus sosténger lo fisi al teu pr'amor que punisque e que venge vai contra un gloriós mesurar ton coratge es pas que dins lo sang qu'òm bugada l'otratge crèba o tua Pel demai te vòli pas vantar te dòni per combatre un òme a redobtar l'ai vist tot capelat de sang e de polsièra trigoçar l'espavent dins una armada entièra ai vist per sa valor cent esquadrons romputs e per te dire enfin quicòm de mai ardut mai qu'un brave soldat mai que lo que los mena es...

  
Que ne pensatz ? Vos agrada ? A mens d'èsser un adèpte de las experiéncias literàrias, devètz plan admetre que legir un roman o que que siá sens cap de pontuacion es  un plaser que l'òm se'n pòt passar…
   
La pontuacion permet de marcar, dins un tèxte escrich, los limits entre las unitats d'enonciacion, etc.
Vos vau parlar dels emplecs mai corrents sonque. I a signes simples e signes dobles (verguetas, parentèsis, croquets).
  
Lo ponch/punt (.) :
S'emplega per marcar la fin d'una frasa simpla o complèxa. Après lo punt, la frasa que seguís comença per una majuscula.
        Me'n tornèri. Lo paire èra dejà partit…
Mas lo punt s'emplega tanben dins las abreviacions – punt abreviatiu – o per destriar las letras d'un sigle : I.U.F.M., I.E.O.

Lo ponch/punt interrogatiu (?) ; lo ponch/unt exclamatiu (!) :
Lo primièr marca la fin d'una frasa interrogativa e lo segond la fin d'una frasa exclamativa.
        Ont vas ?
        Qu'es polit, aquel nen !

Lo punt exclamatiu se tròba tanben amb las interjeccions :
        A ! Filh de puta !

Lo punt-virgula (;) :
Marca una pausa intermediària de la votz. Dessepara estructuras independentas las unas de las autas :
        L'aimava pas ; s'èra totjorn malfisat d'el.

Los ponches/punts suspensius o los puntets (…) :
Marca que la frasa es incompleta :
        Lo lendeman, volguèt dire que…
Marca tanben una enumeracion qu'es pas acabada :
        Los vièlhs, los joves, los borgeses…
S'emplegan per remplaçar un mot suprimit o la part mancanta d'un mot :
        Aquela p… de veitura !

La virgula (,)
Son ròtle es de desseparar o d'isolar d'elements a l'interior d'una frasa.
        La rota de Bordèu, a la sortida deu vilatge, èra, a còps, bravament glissanta.
        Alina, Alina, despacha-te !
 
Los dos ponches/punts (:)
Pòdon introdusir elements qu'an un rapòrt amb çò que precedís, elements complementaris o un discors raportat :
        Vòlon pas manjar : an pas fam !
        Lo regent diguèt : « sabes ta leiçon ? »

La linheta (–) :
Servís a isolar o metre en relèu un mot o un grop de mots :
        Lo tipe – a qui auriam balhat lo bon Dieu sens confession – èra en realitat una crapula.


La barreta (/) :

Dessepara dos elements que s'opausan – espaci entre la barreta e los mots :
        blanc / negre
Dessepara dos elements que son equivalents – sens espaci entre la barreta e los mots :
        parli/parle/parlo

Lo jonhent/junhent (-) :
Mostra que dos mots son ligats :
        cura-aurelha ; sord-mut
        Trobatz-los

Las verguetas («  ») :
Son emplegadas per marcar la debuta e la fin del discors raportat ; e tanben per isolar un mot o una expression :
        « Adiu ! — Adiu, va plan ? — Òc, et tu ? »
        Coma se ditz « taula » en japonés ?

Las parentèsis ( ) :
S'emplegan per inserir un element accesòri (reflexion, comentari…)

Los croquets [ ]:
Son variantas de las parentèsis.
    
I a, de segur, d'autres emplecs dels diferents signes de pontuacion mas ai balhat pas que los emplecs mai corrents ; se los emplegatz coma cal, felicitacions… se non, vos poirà ajudar…

En apondon, vau parlar dels signes diacritics, que l'occitan n'es pas avar comparat a una lenga coma l'anglés que n'a pas cap !

Los accents grafics
Se plaçan sus qualques vocalas per marcar siá lo caratèr tonic siá lo caratèr tonic e lo gra d'apertura.
Emplegam donc l'accent agut que nos balha  á (levat en occ. gasc.), í, é, ú, ó et l'accent grèu que nos balha è, ò, à.
        avís, promés, individú, tabó
        complèt, daquòs, verandà
 
Lo trema (¨) :
Se tròba sus las vocaus e, i, u per senhalar que devon èsser prononciadas :
        poësia, atribuïr, flaüta
        lüèc (gasc.), prüèr (gasc.)
 
la cedilha (ç) :
        braç, doç, boçut

Lo ponch/punt levat o ponch/punt interior (·) :
Es un signe emplegat pas qu'en occitan gascon que permet de destriar lo digrama nh de la seguida de letras n e h quan la h ven d'una F latina :
        con·hóner (gasc.) = confondre (leng.)
        in·hèrn (gasc.) = infèrn (leng.)

Permet tanben de destriar lo digrama sh de la seguida de latras s e h quand un mot es fargat en ajustant lo prefixe des- a un mot que comença per una h :
        des·har (gasc.) = desfar (leng.)
        des·hèita (gasc.) = desfèita/desfacha (leng.)

P.S. Es bon de senhalar que aqueste ponch levat s'obten sul clavièr sens problèma.
• Los qu'emplegan un ordinator/ordenador Apple e, per consequent, lo sistèma Mac OS  e un clavièr Apple, sufis de preissar “ opcion + majusculas + F » per obtenir lo punt levat (·).
• Amb lo sistèma OS de Microsoft, cal anar furgar dins los caractèrs especials, seleccionar symboles e (texte normal) e traparetz lo signe entre
() e la () sus la setena  a drecha ; un pauc mai complicat benlèu mas los Gascons i tenon a lor punt levat e los Catalans tanben.

Bon, es tot per l'ora d'ara… (de seguir eventualament)

       

Repost 0
8 janvier 2008 2 08 /01 /janvier /2008 10:20
De la tipografia en generau

N'estossi pas autan peressós – feniant se voletz –, que poirí har un sarròt de causas interessantas senon peu ben de l'umanitat au mens peu ben de la nòsta lenga e de la nòsta cultura… Mès qu'es atau, feniant que soi, feninat que demori !
Lo privilègi de l'atge – e la lectura de quauques libes – que m'a permés d'aquesir pr'aquò quauques rudiments de cultura e, sens me prevàler d'estar un especialista, que coneishi doas o tres causòtas…
A maugrat de quauques excepcions notablas, los libes que son publicats dens lo domeni occitan que son d'ua presentacion marrida, que sian libes dits de literatura o manuaus d'aprendissatge de la lenga o gramtica o vocabulari….
A qui la fauta ?
Que poirí díser que la fauta n'es a l'imprimeire pr'amor que, en teoria, es eth qui sap çò qu'es de bon har e çò qu'es marrit. Ailàs, levat dens quauques imprimarias granas, ont se pòden trobar obrèrs competents, la majoritat deus imprimeires de l'òra d'ara que's contentan de prénguer la disqueta electronica de l'autor… Aquera actitud qu'es de plànher quan pensam a las generacions e generacions d'imprimeires tipografs qui an trabalhat tà melhorar las polissas – fonts en anglés – de caractèrs e la presentacion deus obratges qui hargavan. Estar informatizat n'empacharà pas jamés qu'un libe sia d'ua presentacion marrida…
Davant aquera manca, que cau que los autors – los qui escriven, d'ua faiçon generau - e hàcian çò que deuré estar hèit per un professionau, e que sabi que n'es pas aisit! Los nòstes escrivans d'expression occitana qu'an un idea hauta deu lor engèni e, lo mei sovent, que pensan que n'an pas a pèrder temps sus aqueras menudalhas que son la pontuacion, los alineas, etc. E puish, desempuish que son informatizats – ua majoritat "microsoftizada" e ua minoritat "appleïzada" – que'us an dit que lo logiciau èra quaucomet qu'ac hasèva tot. Malaia !
Lo logiciau Word qu'es emplegat tà guaireben tots qu'es ua "usina de gas" tau qu'ua gata n'i poiré pas tornar trobar los sons gatons ; aqueth logiciau – mès los autes que son, a còps, parièrs – qu'es generaument parametrat tà un usatge estatsunidenc o anglés e mei estosse "localizat" en francés – customized in anglés.
Tà prénguer un exemple solet, l'alinea de paragraf qu'es en principi de un inch"pouce" en francés e que vau 2,54 cm – çò qui agressa l'uelh a la lectura d'un libe que la rega ne hè pas sonque dètz centimètres de long. Qu'ac cau donc parametrar en ténguer compte de la longor de la rega e de la hautor de la pagina… [Qu'avetz devut arremarcar que los inches nos an envadits e que los ecrans d'ordinators e de television son mesurats en inches [1 inch = 2,54 cm] e non pas en centimètres ; totjorn l'excepcion francesa !] Ne vòli pas entrar dens los detalhs que prengueré tròp de temps, au mens tà l'òra d'ara.
Que'm diratz que los qui escriven an dejà pro de problèmas atau e que ne pòden pas ac saber tot. Se un escrivan vòu que los sons legidors hàcian l'esfòrç de'u legir que li cau, eth, har l'esfòrç de balhar un tèxte plan presentat e, com aprenguen a escríver, que pòt aprénguer un pauc de tipografia.
Tà aver ua idea mei precisa de çò que pòt estar ua tipografia de las bonas, que sufeish de  huelhetar libes beròis – colleccion de La Pleïade en çò de Gallimard per exemple – e, dens un prumèr temps, de'us seguir.
Aquí qu'atz quauques libes ta vs'aidar a har que lo resultat de la vòsta imaginacion e deu vòste talent – lo vòste cap d'òbra, qué – sia partatjat per un nombre totjorn mei gran d'admirators de la vòsta pròsa o poësia o deu vòste manuau d'aprendissatge de la lenga o de la vòsta gramatica o deu vòste vocabulari… – qu'esperavan desempuish l'Edat Mejana…
  
Los libes de tipografia que son en francés pr'amor que ne n'i a pas nat en occitan (que i trabalhi mès… que soi feniant !).
Un còp legit un d'aquestes tres libes – o los tres, perque pas – que vse troberatz mens piòts :
Peyrousseaux (Yves), Manuel de typographie française élémentaire, à l'usage des personnes qui pratiquent la PAO sans connaissances en typographie, Atelier Peyrousseaux éditeur – 20 euro.
Martini (Éric), Petit guide de typographie, Glyphe & Biotem éditions – 9,45 euro.
Boman (Patrick), Laucou (Christian), La typographie, cent règles, Le Polygraphe, éditeur – 7 euro.

e se voletz apregonir :
Abrégé du Code typographique à l'usage de la presse, CFPJ éditions, 6e édition – 13 euro.
Ramat (Aurel), Le Ramat typographique, éditions Charles Corlet – 9,15 euro.
Lexique des règles typographiques, en usage à l'Imprimerie nationale – 14 euro.

e, tà acabar, un logiciau :
Prolexis, logiciau hèra util tà l'ortografia francesa e anglesa ; e òc, tà l'occitan nada ! arren ! niente ! nothing ! – e, tà nosauts hèra util tà verificar la pontuacion : punt (.), punt interrogatiu (?), punt exclamatiu (!), punt-virgula (;), punts suspensius o puntets (…), virgula (,), dus punts (:), linheta (–), barreta (/), junhent (-), verguetas (« »), parentèsis (), croquets [] e un sarròt d'autas causas…

E veiratz qu'en aplicar quauques règlas simplas, lo vòste tèxte que vse semblarà enqüèra mei "ginhèc" !
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
7 janvier 2008 1 07 /01 /janvier /2008 17:22
Bon, d'en primièr, vos desiri a totes, los qu'avètz l'amabilitat de venir sus aqueste blog una "Bona annada, plan granada e acompanhada".  Aquò dich pr'aquò, seretz  plan avançats !  Se, per cas, fa pas de ben, pòt pas faire de mal, coma disiá l'autre…
Sèm  generalament per las tradicions, tradicions que venon ara una curiositat dins lo mond que coneissèm.  Qu'es aquò qu'una tradicion que pòrta pas moneda a degun ? Es sonque un afar d'endarrierits que son pas capables de comprene que nòstra existéncia se deu resumir a una sola causa : far de moneda ! quitament se s'es pas jamai vist un còfre fòrt seguir un ataüc…
Los actes mai simples que fasèm devon, se ne cresèm los adèptes de la "modernitat", èsser evaluats, mesurats, pesats per dire de los modificar se de besonh.
Per n'aver una idèa, viratz-vos cap a una lectura novèla del Princilhon de Antoine de Saint-Exupéry, a l'endrech ont parla del mercadièr que quita pas de comptar e que sap sonque dire : "Soi qualqu'un de seriós, ieu, m'amusi pas a de farivòlas !" en contunhant de comptar "sas" estelas…
Paures de nosautres ! Los qu'exerçan lo poder - politic, economic, etc. – aimarián de nos redusir a numèros tot simples e nos faire servir a lor soleta ambicion : aver totjorn mai de poder, aver totjorn mai de moneda…
O sabi, aquels prepausses son pas que de filosofia de Cafè de comèrci ; ai la feblesa pr'aquò de i creire…
Fin finala, vesi que, se me i teni, poiriái venir un diarista coma tantes autres ; mas per, a cada còp, dire quicòm d'intelligent o, al mens, de pas tròp bèstia, cal pas somiar…
Tè, del moment qu'avètz agut lo coratge de me seguir fins ara, vos vau regalar d'un petit tèxte que vos'n ramentarà, plan segur, un autre, grand aquel ; l'autor s'apèla Antony Tozy [1852-1911] e visquèt a Nerac d'Albret (Òut e Garona) :
  
 LA MARMONA E L’ESCARIBÒT
  
Ua marmona espalancada
Sus la branca d’un codonhèr,
Per un escaribòt se veigot arrestada ;
E, miei mòrta de paur, que pensot pèrder pè.
« Qui t’a permés de brostar ma pastura ? »,
Ça ditz l’escaribòt, en s’avançar d’un pas ;
« Aqueth olom n’es pas ende servir au repàs
Deus vagabonds de ta natura.
Vas morir. — Mèste, ditz la marmona,
Que vòsta gloriosa persona,   
Reconeishe, en aqueth codonh,
Qu’aqueth aure n’es pas un olom,
E que, per consequent, brosti pas çò de son.
— Olom o codonhèr, ditz l’animau cornut,
S’agís pas de har tan de brut.
Dejà ton long discors m’a agusat las dents.
Que’t velhavi dempús longtemps.
Cau que’m vengi de tu. Arunan, ton papè
Que m’a brostat un gran surrèr
E ta sòr que’m lequèt lo mei gròs aserau
Qui’s vei, la-bàs, dens mon casau.
— N’èi pas ni sòr, ni frair, ni hilha ;
Soi tota sola de familha. »
Respon la petita en tremblar.
« Tot aquò me regarda pas,
Qu’ès ua volura, ua coquina.
Que’t vòi aprénguer a ’star orfelina. »
Sus aqueth mot, d’un còp de còrn,
L’escaribòt crebèt lo vente a la marmona.
  
Moralitat
  
La reson deu mei fòrt n’es pas totjorn la bona,
Mès los febles an totjorn tòrt.


Vos deu rapelar quicòm, non ? Se sètz pas anat pro longtemps a las escòlas, demandatz a l'entorn de vos…
A lèu…

Bibliografia :
    
Saint-Exupéry (Antoine de), Le Petit Prince, avec les dessins de l'auteur, Gallimard,1946.
Saint-Exupéry (Antoine de), Lo Princilhon, revirat en lengadocian per Jòrdi Blanc, edicions Vent Terral, 1994.
Saint-Exupéry (Antoine de), Lou Pichot Prince, illustra di pintura à l'aigo de l'autour, revira en prouvençau pèr Andriéu Ariès, Edicions Edisud, 1995 [grafia mistralenca]

Saint-Exupéry (Antoine de), Lo Prinçòt, damb los dessenhs de l'autor, arrevirada entau gascon de'N Pèir Morà, Edicions Princi negre, 1995.


Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
6 janvier 2008 7 06 /01 /janvier /2008 01:17
Una Gramatica provençala per una Provença d’ara…
 
Lo dinamisme del CREO Provença es pas mai a demostrar. Ne calguèsse una pròva pr’aquò, la poiriam trobar dins l’edicion novèla, repassada e corregida, tirada a 2000 exemplars  de la Grammaire provençale de Martin (Guy) et Moulin (Bernard) publicada en 1998 a 3000 exemplars e agotada – aquesta primièra edicion estant un avatar de la Grammaire du provençal rhodanien et maritime (1983). Levat qualques apondons – dicunt los autors – la diferéncia principala residís dins las mapas en fin d’obratge que se pòdon legir plan melhor que non pas dins la primièra edicion e… dins la cubèrta – qu’a cambiada de color – ont lo títol es en francés e en occitan.
Per rasons pertocant la situacion « geopolitica » (!) en Provença, los autors an pas escrich lo mot « occitan » sus la cubèrta mas an pas vergonha de l’emplegar dins lo tèxte pr’aquò. Lor getarai pas la pèira que lo meteis problèma se tròba dins l’airal lingüistic gascon ont l'emplec del mot « occitan » – popularizat  sens nada vergonha dins los manuals per los Grosclaude, Lapassade, Narioo… e autres promotors de nòstra lenga qu'avián comprés que la lenga del cloquièr o la lenga de la « petita patria » èra una carrièra bòrnia – sembla fòrabandit e ont vesèm espelir de grammaires gasconnes o de méthodes de gascon, e mai aquela regression lexicala – replec identitari ? – se justifiquèsse pas ! Personalament, pensi que l’emplec de occitan lengadocian, occitan gascon, etc. deuriá èsser la règla quand los autors vòlon mostrar lor « particularitat » !
Lo partit pres dels autors de la Grammaire provençale/Gramatica provençala (et atlas linguistique en couleur) a pas cambiat e la lenga d’estudi es la lenga francesa… Nos ofrisson una presentacion airejada e doblidan pas jamai d’èsser clars e precís. Dins l’abans prepaus – qu’an conservat –, o disián dejà en 1998  ; amb aquel prètzfach, an volgut « escapar a l’isolament  del provençal, entrentengut un temps per un corrent de pensada ultraprovençalista, en lo tornar plaçar dins l’ensems sistemic e istoric occitan – reintegracion facilitada per l’adopcion de la grafia ‘classica’ » e presentar un « estat de la lenga mai confòrme a la realitat […] geolingüistica e sociolongüistica ».
De nòtas nombrosas en bas de pagina permeton als autors – sens subrecargar lo tèxte – d’apondre una precision o d’explicitar una causida. Enfin l’obratge s’acaba amb dos capítols que balhan las caracteristicas màgers del vivaro-alpin e del niçard.
Lo succès d’un obratge aital mostra a l’evidéncia que lo mond qu’aprenon l’occitan de Provença an besonh d’una aisina simpla mas fisabla. De senhalar que lo CREO Provença a tanben publicat un Diccionari provençau-francés e un Diccionari de basa francés-provençau, plan utils totes dos e qu’an una cubèrta bilingüa coma la gramatica…
Personalament, m’agradariá que la còla del CREO Provença se decidiguèsse a assumir complètament l’occitan provençau quitament se – o reconeissi plan volontièrs – mas remarcas son pas que parpèlas d’agaça quand vesèm lo trabalh que tomban !

* MARTIN (Guy) e MOULIN (Bernard) Grammaire provençale/Gramatica provençala (et atlas linguistique en couleur), Comitat sestian d’Estudis occitans, CREO-Provença – IEO, 2007, 196 p. – Calade Diffusion [Édisud].

** FETTUCIARI (Jòrgi), MARTIN (Guiu), PIETRI (Jaume), Dictionnaire provençal-français, L’escomessa – CREO Provença, 2003, 572 p. [Diffusion Edisud].

*** LÈBRE (Élie), MARTIN (Guy), MOULIN (Bernard, Dictionnaire de base français-provençal, CREO Provença, 2004, 268 p. [Diffusion Edisud].


Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
30 décembre 2007 7 30 /12 /décembre /2007 15:54
Bona annada…
 
« Una de mai sus las espatlas ! » « Amb çò que venèm de passar nos cal esperar que la novèla sarà mai bona ! » Semblariá que las rasons per se regaudir foguèssen pas tan nombrosas dins un monde qu’es pas jamai estat autan ric mas ont las diferéncias entre rics e paures son pas jamai estadas autan fòrtas. Aquò manja pas de pan de desirar causas bonas a nòstres amics e coneissenças mas degun a pas jamai sauput l’avenidor … Dins lo domeni internacional, l’annada que ven de s’acabar a vist los conflictes màgers contunhar : Afganistan, Iraq… e un fum d’autres que degun ne parla pas mai coma lo de Chechenia per exemple. Europa – mas es pas causa novèla – es estada incapabla de parlar d’una sola votz cap als Estats Units mas tanben cap a Russia que, gràcias a son òli e a son gas, torna jogar un ròtle màger dins l’economia mondiala e los rapòrts internacionals. En America latina, una esquèrra, « populista » o « realista », sembla de voler prendre lo pas sus la politica tradicionala infeodada als Estats Units… En cò nòstre, l’eleccion de Nicolas Ièr e sa politica de dubertura cap a de personalitats d’esquèrra a portat la division dins aqueste camp e repotegadisses dins la majoritat. Lo president se compòrta mai coma un « novèl ric » o un arrivista que coma un òme politic elegit per lo ben comun ; lo president es un afogat dels sondatges que justifican son biais de far. Epòca novela, çò dison !
E nosautres, a La Setmana, avèm ensajat de vos parlar d’eveniments que la premsa « granda » (sic) passa generalament sos silenci, de vos balhar un esclairatge dels eveniments que revèrta pas necessàriament la posicion dels mèdia exagonals. Que desirar per l’annada novèla ? Una bona santat a totes e una Setmana amb un nombre mai grand de legeires.

Editorial de La Setmana no 643
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
23 décembre 2007 7 23 /12 /décembre /2007 09:37
Rompedura e amics navèths…

Com ac ei dejà dit, la tela que vse permet d’estar pas mei isolat (sic) quan e vse trobatz luènh de casa o alavetz ne vse cau pas apressar d’un ordenador ! E ordenadors, ara, que n’i a pertot… Atau pendent la mea escapada estatsunidenca ne soi pas jamei estat copat de la realitat mediatica exagonala… Otra-atlantic, Nicolas Ièr – benlèu pr’amor qu’es sentit com americanofil – que receb un tractament mediatic mei gran que non pas los sons davancèrs. Vertat es que autant la visita deu Guida de Libia com la soa passejada au pargue Disney dab la soa navèra amiga que son estats mes en scena com a l’ordinari e lo segond qu’a permés de har doblidar lo fracàs – segond mei d’un observator – deu prumèr. Los Francés que son defensors ardents de la democracia, deus drets de l’Òme, etc. mès que cau reconéisher qu’aiman melhor se repéisher de las amors reiaus o people que sian urosas o malurosas ; la « darrèra sason » de la vita  « en tecnicolor e cinemascòpe sus ecran gigant » deu nòste califa que s’èra acabada sus ua rompedura e lo depart de l’eroïna cap a un supermercat anonim, e qu’avèva tirat lagremas a mei d’un. La « sason navèra » que ven de començar : l’enemic public no1 d’un còp èra, carcerèr e borrèu d’infirmièras bulgaras – e de quauques autes de segur –, que’s torna far ua verginitat sus la scena mondiau dab l’ajuda de França e ua omiassèra – atau dixerunt los mèdia francés – que torna balhar lo soríser a un òme desconsolat. Ne son pas sonque los professionaus de l’informacion qui pòden har la tria pr’amor lo segond episòdi qu’es dejà rodat qui conta la visita de Nicolas au papa e la soa nominacion com « canonge onorari » de Sant Jan de Latran, un títol autrejat a tots los caps d’estat francés desempuish Enric IV… (De seguir !)

Editoriau de La Setmana no 643
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
21 décembre 2007 5 21 /12 /décembre /2007 02:56
Impressions fugidissas
 
L’avion, de segur, escafa las distàncias e los Estatsunidencs lo prenon tanleu que s’agís d’anar un pauc luenh ; de tota faiçon, los trens son pas de comptar, los autobuses son presats pel monde qu’an pas trop de moneda quitament se son pas practics e, generalament, los Estatsunidencs aiman pas de far distàncias longas en veitura. Passèri donc de la region de Washington – lo còr del poder federal – a  Kansas – America pregonda – a gaireben 2000 km de la en quatre oras de vòl e en cambiant de fusèu orari. Me calguèt encara tres oras de rota dreta en veitura de logatge per me trobar dins un país “salvatge e negre” – coma auriá dich lo Bladèr – mai exactament un país d’agricultura, planhièr coma la man sus centenats de quilomètres ont, a despart d’un highway sud-nòrd e un autre est-oest son subretot camins de terra grands empruntats pels tractors e pels 4x4 dels agricultors.  Aicí un « paisan » sufís per trabalhar 400 ectars e los vesins son generalament a qualques quilomètres ; alara, los òmes, mai que mai, se rescontran lo matin pel dejunar al cafè del vilatge mai pròche per socializar ; se parla de tot e de res e se parla encara mai quand un estrangièr se tròba aqui per qualques jorns. An tanben un country club ont las familhas van per passar la serada e prendre un repais dos o tres còps la setmana. Aquò permet a una comunitat e a un vilatge ont los joves son pas nombroses – coma en cò nòstre son partits trabalhar en vila – de servar lo ligam social. Aici, òm vòta Republican (GOP) desempuèi l’an pebre mas subretot pr’amor de las subvencions autrejadas pel govern de Kansas qu’es Republican ; si que non se parla pas tròp de politica. Coma jos d’autres cèls, la campanha se voida e un monde se morís…
 
Andriu de Gavaudan
Editorial de La Setmana n°641

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Viatge
commenter cet article
11 décembre 2007 2 11 /12 /décembre /2007 16:11

En America tanben…

 

« Diga-me, es encara luènh l’America ? –­ Cala-te e nada! » Aquela peguessa fariá pas rire degun a l’ora d’ara mas nosautres, de pichons qu’èram, aquò nos fasiá escacalassar ! Era un temps quand la tela permetiá pas de se passejar d’en pertot e l’America – es a dire los Estats Units – nos pareissiá coma la tèrra promesa… Podiam pas anar, gràcias als motors de recerca, survolar l’ostal de nòstres amics ; nos deviam, per somiar, acontentar de las fotografias que nos mandavan. Se lo « viatge a l’entorn de ma cambra » se pot revelar positiu, m’agrada pr’aquò d’anar veire a còps la realitat de las causas. E, a cada còp – mas me repeti –, esprovi lo meteis sentiment, lo de me trobar dins un país ont tot es desmesurat ; autant las causas o los eveniments coma las gents ! E, a cada còp, me cal dos o tres jorns d’adaptacion. Aicí, sabi pas se los candidats i pensan en se fasent la barba – levat Hillary Clinton indeed ! – mas i a un brave briu que la campanha per l’eleccion presidenciala a comencat ; que siá dins lo camp democrata o republican, son pas los arguments que mancan per desgalhar lo vesin. Na Clinton que res semblava pas dever arrestar se tròba en dificultat fàcia a son rival democrata, lo senator Barack Obama - qu’a la particularitat d’èsser negre – pel Caucus que se debana a la fin del mes dins Iowa. Na Clinton a pas que d’amics, quitament dins son camp, e mantuns li fan lo repròchi d’èsser la femna de son òme (sic). Los estatsunidencs veson cò que ne viran d’una sembla dinastia amb los Bush paire e filh e semblan pas i voler tornar amb los Clinton. Pel moment, los estatsunidencs  fan « calfar » la carta de crèdit per las crompas de Nadal  sens creire una estona que se poirà, l’an que ven, far la barba a gratis !

 

Andriu de Gavaudan
Editorial de La Setmana no640

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Viatge
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca