Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
29 août 2007 3 29 /08 /août /2007 00:31
Euròpa es mòrta…

Me soveni d’un torista, de passatge per nòstre viloteta, que m’aviá dich – èri encara drollet – a prepaus d’Euròpa : « Pichon, la veirai pas aquela Euròpa que son a fargar mas tu, òc ! » De segur la vegèt pas que l’idèa portada per Jean Monnet e qualques autres semblava, al sortir de la guèrra, una quimèra a fòrça monde. L’ « endoctrinament » pel biais de l’istòria oficiala, desempuèi la guèrra de 1870, per refortir la « Nacion etèrna » rendiá pas las causas aisidas ; los « Boches » e los « Macaronis » èran pas los planvenguts sens parlar dels « Rosbifs » – nos ajudèron un pauc çaquelà! – qu’aimavam pas pr’amor qu’èran Angleses !  L’idèa d’Euròpa, balin-balan, progressèt… sens los « Rosbifs » que volián pas entendre a parlar d’una pèrda de sobeiranetat, e puèi, amb eles quand lors condicions foguèron acceptadas de fargar una zòna d’escambis liura e de metre pas en plaça un poder supranacional. An pas jamai cambiat de doctrina! En çò nòstre, lo desir d’Euròpa es a geometria variabla e, se un Giscard oun Mitterand èran europèus, Chirac o Jospin i son pas jamai anats que de reculons ; parli pas dels partits que son majoritariament d’una exagonalitat a ne plorar ! Nicolas Ièr se contentarà tanben d’una zòna d’escambis en preservant las prerogativas de França. L’idèa d’una Euròpa integrada es plan abandonada pel moment e los faseires de moneda dins una economia descabestrada se van poder regaudir… L’utopia europèa dels fondators es estada sepelida e la concepcion anglo-saxona de l’economia a vencut ; los elèits franceses ne son uroses que considèran qu’n estat, quitament supranacional, es un empach a la realizacion de lors projèctes que lo màger es de s’enriquesir cada jorn un pauc mai.

Andriu de Gavaudan
editorial de La Setmana n°626
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
22 août 2007 3 22 /08 /août /2007 00:28
Perpaus sens importància…

Qu’avèvam l’abitud, joenòts, de’nse sarrar deus toristas qui visitavan la nòsta viloteta. Qu’èri curiós de poder charrar damb aqueth monde qui se passejavan en veitura que las lors placas mineralogicas, estrangèras o francesas, e’m hasèvan saunejar. Que pòt paréisher ninòi taus joens de l’òra d’ara mès qu’èra tà jo l’escadença de verificar la geografia de França e la d’Euròpa qu’aprenguèvam a l’escòla.
Se los 75 ne pausavan pas nat problèma e e’nse hasèvan nos trufar d’aqueths « Parigots, têtes de veau ; Parisiens, têtes de chien ! », autas placas qui ne vedèvam pas sovent ne las podèvam pas endevinar a tot còp e que’nse devèvam balhar coratge tà anar pausar la question ; magia carrejada per los 01, 74, 90, etc. Mès lo present mei beròi qu’èran las veituras de las placas mineralogicas estrangèras ! Los GB que m’interessavan pr’amor començavi d’aprendre l’anglés, los I o los E que los immigrats d’aquestes país an poblat nòstre país occitan a diferents periòdes de l’istòria ; los D qu’èran mens nombrós, me sembla, mas la guèrra qu’èra encara hèra presenta dens las memòrias… Las que m’agradavan melhor, totun, qu’èran las veituras bèlgas non pas tant en causa de la letra B mas en causa de las lors placas de las letras e chifras rojas sus un fons blanc. En mai d’aquò, aqueths estrangèrs parlavan francés generalament – e non pas bèlga ! – çò que me semblava curiós a jo qu’avái aprés que cada país aviá SA lenga. Qu’aprengoi mei tard qu’èra una mensonja o au mens un non-dit ! Que’s poiré pensar que lo desvolopament de las tecnologias navèras nos avossen desbarrassats d’aqueras asoadas ; ailàs ! pausatz la question aus drollets – e aus quites adults – a l’entorn de vos e seratz susprés de las responsas…

Andriu de Gavaudan
editorial de La Setmana n°625
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
12 août 2007 7 12 /08 /août /2007 10:33
Sovenirs d’un còp èra…

Qaun èri jovenòt, aviái l’abitud – èri pas lo sol pr’aquò – de me sarrar dels toristas que, al cors de lor viatge, visitavan nòstra vilòta. Èri curiós de poder charrar amb aquel monde que se passejavan en veitura que lors placas mineralogicas me fasián somiar quitament quand èran francesas. Aquela actitud pòt benlèu paréisser ninòia als joves de uèi mas èra per ieu l’escasença de verificar a de bon la geografia de França e la d’Euròpa.
Per la gràcia (!) del centralisme, los departaments son classats – èran… pr’amor que n’i a agut de novèls – per òrdre alfabetic e aital podiam melhor los retrobar. Se los 75 (Seine) pausavan pas ges de problèmas e nos faisán nos trufar d’aqueles « Parigots, têtes de veau ; Parisiens, têtes de chien ! », d’autres que vesiam pas sovent los podiái pas endevinar a tot còp e deviái, se voliái èstre assabentat, me balhar coratge per anar pausar la question ; a ! qual dirà la magia, a l’epòca, per un drolletòt, carrejada per lo 01, lo 90, lo 74, etc. De monde que venián de tan luènh per veire las causas vesedoiras d’en cò nòstre. N’èri ufanós, ieu que las costejavi cada jorn sens me dobtar ques poguèsson presentar qualque interès.
Mas lo present mai bèl per ieu èra quand vesái se parquejar de veituras de las placas mineralogicas estrangièras, aisidas de reconéisser qu’èran diferentas de las nòstras, pardí ! Los GB (Gran Bretanha) m’interessavan que comenciái d’aprendre l’anglés, los I (Itàlia) o los E (Espanha) que los immigrats d’aquestes païses an poblat nòstre país occitan a diferents periòdes de l’istòria ; los D (Alemanha) èran mens nombroses, me sembla, mas la guèrra èra encara fòrt presenta dins las memòrias… Pr’aquò, las que m’agradavan melhor – e sabi pas per de qué ! – èran las veituras bèlgas non pas tant en causa de la letra B (Belgica) mas en causa de las placas mineralogicas de las letras e chifras rojas sus un fons blanc. En mai d’aquò, aqueles estrangièrs parlavan francés generalament – e non pas bèlga ! – çò que me semblava curiós a ieu qu’aviái aprés, tre l’escòla pichona, que cada país aviá SA lenga. Aprenguèri mai tard qu’èra una messorga o al mens un non-dich !
Òm poiriá pensar qu’amb lo desvolopament de las tecnologias novèlas, aquelas asenadas existiguèsson pas mai ; ailàs ! pausatz la question als drollets – e als quites adults – a l’entorn de vos e seretz susprés de las responsas…

Publicat dins Le Petit Bleu
de dimenge 12 d'agost

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
10 août 2007 5 10 /08 /août /2007 10:52
Au fils d’Indra

Al cors de mon recent viatge en Índia, l’asard faguèt qu’agèri l’escasença de visitar a Puducheri (Pondichéry) un talhièr de brodariá, Au fils d’Indra, que son istòria es un pauc particulara…
DSC-0190.JPGA l’origina (1969), se tròba Nicole, l’esposa d’Henri Durieux, cònsol de França a Puducherri que volguèt far quicòm per ajudar de femnas joves, sens trabalh e dins una misèria granda. Coma sabiá dessenhar e pintrar e que las femnas que voliá ajudar sabián brodar, tornèron trobar las tecnicas d’un còp èra de la brodariá per aplicas. Per la venda – e per far cort –, una de sas amigas en França, Marie-Rose Carlié  se’n carguèt… e vendèt a sos amics a la debuta.
DSC-0183.JPGA l’ora d’ara, son mai de 260 brodairas que, gràcia a l’associacion Au fils d’Indra pòdon aver una vida normala. Son « eligiblas » las femnas de mai de 18 ans dins una situacion mai que precària, en carga de familha e que sabon brodar ; son pagadas e an de prestacions socialas (comjats pagats, comjats malautiá…), la garda pels dròlles sus plaça, l’ajuda per se lotjar e cotisan per la retirada. Lors dròlles son escolarizats per l’associacion fins al bachilierat e pòdon aver de borsas d’estudiants. Fin finala, lo sistèma mes en plaça sembla un pauc lo sistèma francés e es fòrça mai avantatjós que la sistèma indian.
A Puducheri, es una associacion de drech indian que baileja lo trabalh de las brodairas e en França, una associacion de la lei de 1901 que comercializa los produches en organizant d’exposicions gràcia a sos membres, totes benevòles. Las brodariás son consacradas a l’Índia de l’ora d’ara, l’Índia anciana,  l’art de « Mithila » e dels « Kôlams » o son simplament esteticas representant de flors e d’aucèls dins un jardin…
Lo sosten de mantuns donators permetèt a l’associacion indiana la crompa en 1995 d’un terren per bastir quicòm de melhor adaptat al trabalh de las brodairas. Lo devon inaugurar al mes de julhet que ven.DSC-0163.JPG
Dins un país ont la vida umana sembla pas d’aver cap de valor e ont las femnas an qualque dificultat per far valer lors drets, ai trobat qu’una tala experiéncia – que perdura dempuèi gaireben 40 ans – èra un bon exemple de çò que podiá  èsser l’ajuda a de païses en via de desvolopament.

Publicat dins La Setmana, n°624

Per s’assabentar :
http://www.atelier-indra.org
http://www.atelier-indra.in
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Viatge
commenter cet article
8 août 2007 3 08 /08 /août /2007 09:59
Cada mèrça a un prètz

Me demandi s’es una bona causa de tornar parlar dels ostages mentre que los franceses – al mens los que pòdon – son a l’estivatge (!) a far de bronza-cuol sus la plaja e ne vòlon pas entendre a parlar de qual que siá que pòsca provocar qualque pensament. Los pòdi comprene… Çaquelà, cal plan constatar que l’ostatge es una mèrça de mai en mai presada e que son prètz creis cada jorn. I a un brave briu que los barbars – terroristas – de tota mena aplican los principis del liberalisme globalizat (!). Sabon que  las democracias « avançadas » son generalament prèstas a pagar per los recuperar. Se, per cas, en causa de rasons politicas o autras, aquelas democracias ne vòlon pas o ne pòdon pas, los ostatges, qu’an pas mai de valor, son suprimits – escotelats o tuats per bala. D’ostatges n’i a de pertot. En Colombia, i a d’annadas que las FARC pratican lo raubatòri d’òmes politics que tenon presonièrs dins la sèlva amazoniana e se la premsa exagonala ne parla es pr’amor que tenon Ingrid Bettancourt qu’a la dobla nacionalitat. En Afganistan, son de Coreans que los taliban assassinan un après l’autre tant que lo govèrn de Cabol relarga pas lors « fraires ». Totes los mejans son bons per far plegar las democracias e se Khadafi, lo Guida libian, a daissat partir sos ostatges es unicament pr’amor qu’a recebut una fòrta compensacion e subretot lo drech de reintegrar las nacions « normalas » ; e, per aquò far, a recebut l’ajuda del president francés que, naturalament, o denega tot. De segur, cal pas recular davant qualques compromissions mas servís pas a res après de jogar los piòts espaurits quand l’autre bòrd, el, o admet !
Enfin, gràcias a las leis novèlas, los Franceses seràn pas mai preses en ostatge !

Andriu de gavaudan
Editorial de La Setmana n°624
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
1 août 2007 3 01 /08 /août /2007 10:04
« Cridals » : una creacion de qualitat !

DSC-0066.JPG Per sa quatorzena edicion, l’Estivada de Rodés – un rendètz-vos indefugible ignorat dels mèdias nacionals – prepausava una creacion : « Cridals », un espectacle concebut pel Joan-Loís Cortial que met en cançons los crits de colèra dels trabalhadors de la tèrra. L’acuèlh reservat pel public dins una sala comola – mai de 800 personas – es estat dels mai bèls.
Lo Joan-Loís assegura la presentacion de cada « tablèu » cantat en prenent una joventa – incarnada per la Rosalina – del país d’òc coma fil d’Ariana discrèt e nos mena desempuèi l’Edat Mejana fins a la manifestacion d’« Anèm, òc ! per la lenga occitana » de Besièrs en mars d’aquesta annada en passant – entre autres eveniments – pels crocants e la revòlta dels vinhairons en 1907.
Rosalina e Joan-Loís Cortial – e, a còps Marc Castanet – interprètan las cançons, acompanhats per de musicaires de primièra borra et, per aquela creacion al mens, per la Corala de la Daurada. La qualitat de l’interpretacion es excellenta e l’espectacle fa de pedagogia – sens o saber ? – sens tombar pas jamai dins lo doçàs ni tanpauc dins un militantisme fòra-prepaus.
Se los estivadièrs an agut lo privilègi grand d’assistir a la creacion, aquel espectacle deu pr’aquò virar un pauc pertot a partir del mes d’octobre…

Andriu de Gavaudan

Contacte e entre-senhas :
Associacion « Cultures musicales » 12290 Le Vibal
Telefòn : 05 65 46 81 08
Telefonet : 06 81 96 43 61
Corrièl : jlcortial@voila.fr

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Cançons
commenter cet article
1 août 2007 3 01 /08 /août /2007 09:52
Ostatges d’Estat

Lo mot « ostatge » es vengut ara un mot a lo mòda e nòstres òmes politics se privan pas de l’emplegar a cada còp qu’un movement social se debana dins nòstre país en proclamant naut e fòrt que « los franceses son preses en ostatges ». Desconeissença del francés ! Las infirmièras bulgaras – e lo mètge palestinian naturalizat bulgar - que venon de tornar trobar la libertat après mai de uèit annadas passadas dins las presons libianas nos poiràn benlèu assabentar sul sens pregond del mot a l’ora d’ara. Enviadas per lor país – al nom de l’ideal comunista de la Bulgària de l’epòca - foguèron acusadas d’aver inoculat lo virus del sida a centenats de drollets ; e las declaracions dels noms mai grands dins aquel domeni disent, après enquèsta, qu’èran innocentas empachèt pas que foguèsson condamnadas a mòrt ! Lo Guida en plaça dempuèi d’annadas – tròp ? – en Libia a totjorn sabut jogar los uns contra los autres autant al dedins qu’al defòra. Èra l’escasença per el de se far lo defensor dels « oprimits » victimas de l’ipocrisia dels occidentals – comunistas pr’aquò dins aqueste cas –   qu’esitavan pas a eliminar de drollets, personas sens defensa per excelléncia. E, dins lo silenci dels ministèris comencèt una partida que cadun i joga amb de règlas diferentas. Al chantage del Guida, las autoritats europèas respondián « dreches de l’Òme » tot en suggerissent que benlèu se poiriá envisatjar qualques compensacions, etc. a la condicion que digun o saupèsse pas. A-n aquò, s’i empleguèt la comissària europèa, Benita Ferrero-Waldner, pendent aquelas darrièras tres annadas. Era sens comptar amb Nicolas Ièr qui, amb l’ajuda de Mata-Hari-Cecilia, resolguèt l’afar en mens de temps que ne cal per o dire ! Qui a dit que lo crimi pagava pas !

Andriu de Gavaudan
Editorial de La Setmana n°623
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
24 juillet 2007 2 24 /07 /juillet /2007 20:28
I a un brave briu qu'ai escrich res mas coma  es per la glòria (!) càmbia pas grand causa…
Bon , se'n son passadas de causas desempuèi qu'escriguèri a la debuta del mes. Ai agut lo temps de seguir una « escòla » de lexicografia, de recéber amigas estatsunianas e d'anar a Rodés a la quatorzena Estivada…

La lexicografia es quicòm qu'interessa pas fòrça monde ; n'avèm besonh pr'aquò de l'exicografs se volèm far avançar lo schmilblic occitan. Vertat es que, fins ara, avèm gaireben pas que de lexics e, generalament,  occitan-francés mas  per aver de definicions de mots occitans en lenga nòstra… cocanha !DSC-0277.JPG
Es un mestièr que fa mestièr ! E, malurosament, lo  Crestian Laus, lo Cantalausa e un fum d'autres – los podèm pas criticar qu'an daissat aqueste mond – an fach un trabalh remirable  mas es pas un trabalh de lexicograf ! Notatz que los especialistas que nos an ensenhat an la critica aisida  mas,  eles,  van pas pèrdre son temps a fargar un diccionari en occitan.
Soi pas tornat completament ignorant e pensi que poirai ensenhar qualqu'un se l'escasença arriba…

Recebèri mas amigas estatsunianas, la maire e la filha, tot  just après mon estagi e los quatre jorns que passèrem ensems foguèron plan emplenats...

La setmana passada, èri a Rodés - dins la familha e es com
òde qu'as pas a cercar una ostalariá- per veire çò que se passava a l'Estivada. Es l'escasença de tornar trobar d'amics que vesi pas qu'un còp o dos per an. Per ieu, mai que d'escotar los grops – que son bons – aimi mai charrar amb l'un o amb l'autre de problèmas pertocant nòstra lenga… literatura, lenga, gramatica, etc.DSC-0066.JPG
I a pr'aquò un espectacle que vegèri lo darrièr jorn ; es Cridals creat per lo Joan Loís Cortial e son equipa… Aquel òme sap tot faire ; compausar la musica, escriure de paraulas, etc. Es un epectacle vertadièrament professional e i aviá mai de 800 personas per assistir a-n aquesta creacion…
L'Estivada es ara indefugibla - per taupiaquizar ! - e seriá pecat que contunhèsse pas dins l'avenidor ; lo problèma es qu'amb los politics, òm sap pas jamai. Aiman melhor privilegiar lors interèsses immediats…
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
19 juillet 2007 4 19 /07 /juillet /2007 09:45
Ministressa e familha
 
En dehòra d’ua cèrta paritat entre ministres e ministressas – un progrès important se consideram los govèrns precedents –, la suspresa vertadèra deu govèrn de Nicolas Ièr e deu son cargat de poder, F. Fillon, qu’estó la nominacion de Rachida Dati au pòste de minstressa de la justícia. Los mèdias ne se son pas privats de parlar deu percors extraordinari d’aquera hemna gessida de l’immigracion, vaduda dens ua familha nombrosa de parents obrèrs. Se ne credem las gasetas, Rachida Dati qu’a totjorn avut l’ambicion – e n’es pas un defaut – d’aver ua vita melhora que la qu’èra hèita a la soa familha ; entà aquò har, e coma èra intelligenta, que trabalhè hèra e  n’esitè pas a escríver letras de motivacion o autas directament a personas influentas en ignorar los canaus administratius abituaus en cas que la podossen aidar. Es atau que los ancians ministres A. Chalandon e S. Weil e’u balhèn ua ajuda preciosa. En la véder vénguer ministressa d’un ministèri autant important, n’i a, de segur, qui an devut concéber quauque amarum… e qui se deven regaudir deus problèmas de dus deus sons frairs dab la justicia ; en tota amistat majoritària ! A esquèrra, n’i a tà diser que Nicolas Ièr poiré començar de trobar los sons limits. Na Dati n’es pas responsabla deus membres de la soa familha e au PS que’s deurén sovénguer que Mitterrand avèva refusat que J. Lang, ministre de la Cultura, demissionèsse pr’amor que lo son frair venguèva de commettre un acte hèra repreensible. Nicolas Ièr n’es pas la mea « cup of tea » mès que’u cau reconéisher que n’a pas amuishat ua timiditat de verge entà promòver la soa politica e que lo son pragmatisme e’u serveish mei que non pas las tergiversacions en cors au PS.

Andriu de Gavaudan
Editoriau de La Setmana n°622
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
18 juillet 2007 3 18 /07 /juillet /2007 21:04
Tornar en arrièr ?

Angelo Roncalli, mai conegut jol nom de Joan XXIII, foguèt papa sonque per un periòde cortet mas son influéncia sus l’anar de la Glèisa catolica foguèt una de las màgers amb la convocacion del concili Vatican II. L’aggiornamento que se’n seguiguèt marquèt una rompedura amb un passat a còps trebol – per far cort ! – e provoquèt un estrambòrd, coma se n’èra pas vist dempuèi longtemps, dins lo monde catolic, de segur, mas tanben dins lo monde crestian e benlèu encara mai dins las autras religions del Libre. Ne pòrtan testimòni sas enciclicas que la mai importanta es « Pacem in terris » dins laquala ditz tot l’interès que pòrta a las comunicacions amb la Glèisa ortodòxa, los protestants o encara lo judeo-crestians… Pel monde, pr’aquò, Joan XXIII es lo papa qu’« interdiguèt » la messa en latin per la remplaçar per la messa en lenga vulgara, es a dire la lenga de cada jorn.
Desempuèi son eleccion, Beneset XVI – qu’èra prefècte de la Congregacion per la doctrina de la fe – a balhat mantuns signes a las fòrças conservatritz que se manifèstan all dintre de la Glèisa e, sens o voidar de sa substància, vòl balhar una interpretacion conservatritz a Vatican II. Per far tornar dins la Glèisa los « integristas » de Mgr Lefebvre e qualques autres, ven de restablir la messa en latin e lo dialòg amb las autras religions sembla pas èsser sa prioritat absoluda. Mas, subretot, ven de tornar afirmar que, se las autras Glèisas, gessidas dels diferents esquimas, avián d’« elements de santificacion e de veritat » èra pas que d’un biais imperfach e que « la Glèisa catolica èra la sola e vertadièra Glèisa de Crist » e que a pas cap d’intencion de i renonciar.
« Sens lo latin… la messa nos emmèrda » cantava Brassens ; es pas segur que de i tornar balhe mai d’estrambòrd.

Andriu de Gavaudan
Editorial dins La Setmana n°621
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca