Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
3 avril 2011 7 03 /04 /avril /2011 10:58

Lo « blues » del cronicaire

 

Pensi que deuriái pas mai agachar lo fenestron, escotar la ràdio o legir los jornals per çò que de far una o l’autra causa ma balha lo « blues ». E quand disi lo « blues », es un eufemisme !

Per se’n tenir pas qu’a vòstre jornal mai aimat, « Lo Pichon Blau d’Òut e Garona » que, mai o mens, es dividit en tres parts inegalas segon los jorns de la setmana e l’importància acordada als eveniments.

Prenèm l’edicion d’ièr, dissabte. Daissarai l’espòrt de caire non pas per desdenh mas pr’amor que soscrivi a çò que los comentators esportiu descrivon coma son « incertitud gloriosa »…

Sens vos far un discors sus las novèlas internacionalas, seretz d’acòrd amb ieu que i a pas de qué far jogar la fanfara. Lo jornal parla pas de la centrala japonesa de Fukushima ; benlèu per manca de plaça mas, mai segurament ,per çò que los jornalistas se son dich qu’aurián l’oportunitat de ne parlar pendent… d’annadas ! Nòstres doctors Fòlamor, qu’aiman de se ronçar suls micros e camèras, nos an pas – un còp es pas costuma – tornat far lo còp de Tchernobyl (Ucraïna-1986) mas an ça que la tornat dire que lo progrès implica qualques riscas e que, se volèm pas tornar a l’Edat de pèira, nos i caliá acostumar. E de prene estadisticas suls accidents dins las minas de carbon o enlòc mai. Mas degun ditz pas jamai que lo dangièr radioactiu es coma l’amor per Dieu : perlonga pendent de sègles e de sègles !

Nòstres jornalistas rendon compte de la situacion en Còsta d’Evòri ont Gbagbo s’arrapa al poder e dins l’Orient pròche (Libia, Yemen o Siria) ont los joves, mai que mai, dins la dralha de los « fraires » en Tunisia e Egipte, vòlon non pas lo poder necessàriament mas un pauc d’espaci per poder respirar melhor dins una societat claufida d’interdiches e de tabós impausats per un monde d’òmes vièlhs, barbuts o pas.

N’acabarai amb las novèlas localas, bonas o marridas. Se vei que cadun fiula coma o sap e cada viloteta – oficialament : vila – e vilatge prenon vida lo temps del compte rendut d’un eveniment pichon acompanhat d’una fòto ; gràcias a la Tela e a la fòto numerica, es vengut mai aisit a totes de far saber a la premsa qu’òm existís. ;

Mas los « dorsièrs » gròsses son consacrats al compte rendut d’un jutjament de viòl (cinc ans de preson) e als « restos du cœur » que, dempuèi 1985,  ajudan los que n’an besonh ; Al començament, Coluche voliá far vergonha als òmes politics e los metre en fàcia de lors responsabilitats. E de qu’es arribat ? Se i son acostumats – e nosautres tanben ! – e  aquò los permet de lausar l’abnegacion dels volontaris cap als « deseiretats de la vida ».

« Sénher president – senator, deputat, etc – vòstre discors sus la lucha contra la misèria a fach una impression fòrta… Prendretz un pauc mai de dessèrt ?… »

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne, dimanche 3 avril 2011

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
28 mars 2011 1 28 /03 /mars /2011 16:01

Lei e escomenge…

 

Que venem de prénguer un pauc d’avança « suu sorelh » ; ua rason de mei tà nse har vàder optimistas per un còp qu’am d’avança sus quaucomet ! En escotar los qui nse govèrnan o los qui ac vòlen har a l’eleccion qui veng, que podem constatar que lo « víver ensems » e deminga d’ua faiçon dramatica. Ne se passa pas ua jornada sens que un o l’aute e pronóncie un escomenge cap aus autes. E quan ne son pas los politicians, que son las associacions de tota mena qui acorneran paraulas, imatges o sons qui, segon eras, portar tòrt a un o a l’aute. A l’exemple deus Estatsunidencs, tot qu’es bon tà demandar ua decision de justícia tà obténer ua reparacion morau e subertot materiau. Que nse indignam e que criticam, damb rason, los imams o los mollahs quan lançan ua fatwa contra los mescredents occidentaus, copables d’arrefusar lo pòrt de la burqa o quaucom mei. Que hèn, mantuns còps, los nòstes defensors autoproclamats deu republicanisme ? La lenga francesa que proclaman la lenga mai clara, mai precisa de totas ne seré pas autan clara o precisa coma se ditz ? Las eleccions cantonaus qu’estón l’escadença de verificar çò que vengui d’escríver. Lo « front republican » – expression que se pòt discutir – ne semblè pas d’aver lo medish sens tà Copé, Juppé o Fabius. Copé, la votz deu son mèste, que considèra que n’a pas a prénguer partit quan Juppé accepta, a la condicion que lo candidtat e sia « respectable ». Lo quite Prumèr ministre qu’avó un avís diferent deu president en tot díser qu’avèva dit tot parièr ! La velha d’aqueras eleccions, lo ministre Guéant qu’anonciè ua lei de mei sus la laïcitat en tots los lòcs publics. Comprenga lo qui pòt ! E se los nòstes elegits e muishavan un pauc mei de respècte taus autes, n’anaré pas melhor ?

 

Editoriau de La Setmana, n°810

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
21 mars 2011 1 21 /03 /mars /2011 15:52


Politica de la guèrra « justa »…

 

França es tornada a la Una dels mèdia gràcias a… Nicolas Ièr, en carga del G8-G20 pendent qualques meses. Degun a pas oblidat que, lo darrièr còp, faguèt rampèl a Pótin e sauvèt la patz en Georgia (sic). Aquesta còp, es son amic d’un còp èra, Mouammar Kadhafi, que li balha l’oportunitat de mostrar que França es una nacion que compta. Vertat es que lo president del « poder de crompa » es estat contrariat per la Crisi ; vertat es que lo president del « viure ensems » a vist lo debat sus l’identitat nacionala, menat pel ministre Besson, lo Ganelon de servici, prene la virada previsibla d’una xenofobia anti-araba. Los propausses logorreïcs an pas jamai fach una politica e una politica es pas jamai estada facha de l’instantaneïtat que nos a valgut un amolonament de leis securitàrias. L’« accident » – catastròfa puslèu – de la centrala nucleara de Fukushima (Japon), en seguida del tèrratrem e del tsunami, es una pèira de mai pels opausants a la politica francesa dins aquel domeni mas la politica nucleara francesa es totjorn estada un domeni mai que reservat, per l’Esquèrra tanben. Per astre, las palinodias del duce libian permetràn a nòstre president – es çò qu’espèra – d’afichar benlèu un succès que, de mon punt de vista, demòra ça que la problematic. Enfin, los mèdia parlaràn en ben del cap d’orquèstra que mena lo combat per la naissença d’una democracia libiana al mens tant que la coalicion, formada après una decision de l’ONU, demorarà unida – ai de dobtes ! Coma los Neozelandeses de Christchurch, las victimas japonesas del tèrratremol passaràn lèu a la trapa mediatica e politica, levat se l’« accident » nuclear ven catastròfa, e encara ! Òm tira pas cap de beneficis d’un tèrratremol ; d’una guèrra « justa », se pòt. E nosautres, gemicam…

 

Editorial de La Setmana, n°809

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
14 mars 2011 1 14 /03 /mars /2011 00:04


Rambalh mediatic e politic…

 

Fin finala, qu’èm en un país formidable, que òc ! Gràcias a la tissa sondatgèra que n’èm venguts los mèstes, que coneishem tot deus sentiments deus Francés e lo son contrari. E lo tèrratrem de la setmana passada n’estó pas lo tèrratrem – doblat d’un tsunami e de miaças nuclearas hèra grèvas – en Japon mès lo qui segotí lo Landerneau mediatic e politic : la Le Pen davantejaré tots los autes candidats au prumèr torn de l’eleccion presidenciau a vénguer. Micros e camèras qu’an fixat tà la posteritat los comentaris deus tenòrs e responsables politics sens doblidar l’eroïna deu moment. A l’UMP, los elegits nacionaus, acarats a ua eleccion cantonau tà ua majoritat – acumulacion de mandats obliga ! – que son hèra embarrassats. Segon la doxasarkoziana, que deven denegar tota proximitat damb lo FN ; mès que saben plan que, tà estar elegits, e’us cadrà har amic-amic dab eth. Nicolas Ièr, mei rodomond que jamés, qu’ac a dit fòrt e mòrt : nada aliança damb lo FN ; e ne vòu pas enténer parlar tanpauc d’un desistiment « republican » en favor de l’esquèrra. Cornelian, non ? Au PS – a esquèrra en generau –, qui aurà totara autant de candidats declarats com de sòcis, que disen que n’es pas sonque ua fotografia a un moment m e los responsables que ne n’apèran a la responsabilitat de cadun e que sostenguen que trabalhan en tota quietud au lor programa tà l’avenidor deu país (sic). Que coneishèvam la dreta pèga, ara descomplexada, e los sons pas de gigant cap a la dreta extrèma per rasons evidentas de reeleccion ; l’esquèrra, qui pareishèva aver madurat dab l’exercici deu poder, que se i hè, desempuish 2002, tà demostrar que pòt har rampèu aus sos adversaris dens lo domeni de l’envuglèr politic. Lo nòste tsunami que serà sociau e politic…

 

Editoriau de La Setmana, n°808

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
9 mars 2011 3 09 /03 /mars /2011 00:04

Quítias per la paur ?

Desempuèi gaireben tres meses, los mèdia  fan lor Una amb l’Africa del Nòrd ; lo quite tèrratremol de Nòva Zelanda, tres setmanas a, capitèt pas de reténer nòstra atencion malgrat los centenats de victimas e los degalhs enòrmes que provoquèt. Los especialistas que, coma totes los autres, avián pas vist venir res, nos dison ara que bastava d’escotar la « carrièra araba » ; los poders totalitaris, installats dempuèi trenta ans o mai, ocupats a se servir - en luòc de servir – s’èran pas mainats que la joinessa, plan mai nombrosa que las autras generacions, n’aviá son confle de l’injustícia e de la corrupcion que proliferavan a totes los nivèls de la societat. Los joves, gràcias a la Tela, èran pas mai « país-centrats » mas o podián saber tot de çò que se debanava enlòc mai. Los païses tutelars d’un cop èra s’èran acomodats d’aquelas dictaduras per mantunas rasons ; èran una bona practica per de crompas d’armas e autras besucarietas e lors plajas èran un dels endreches mai presats per bronzacuolejar a bon mercat ! Sens parlar dels rapòrts d’amistat entertenguts per nòstres elèits d’un bòrd o de l’autre... L’immolacion per lo fuòc d’un jove Tunisian faguèt desbordar l’ola. Se Tunisia e Egipte son tombadas coma « fruches tròp madurs qu’an passat la sason » e se las replicas d’aquelas revolucions, inacabadas encara, se fan sentir dins totes los païses arabs, los eveniments de Libia nos venon rampelar que d’unes dictadors son prèstes a tot per se manténer al poder quitament en assassinant son pòble. Las nacions occidentalas, preocupadas son que de lors interèsses del cort tèrme,  son incapablas de prene una decision comuna. Sens parlar de l’ONU, lo « machin » de De Gaulle... S’enganarián se pensèsson n’èsser quítias per la paur !

 

Editorial de La Setmana, n°807

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
28 février 2011 1 28 /02 /février /2011 14:38


Mensonjas e politica…

 

Dimenge de ser, Nicolas Ièr qu’anonciè urbi et orbi suu fenestron qui èran los ministres navèths tà s’acarar aus desfís vaduts deu bolegadís revolucionari sus l’aute bòrd de Mediterranèa ; bolegadís, ça digó, qui poiré aver consequéncias de las granas deu nòste costat. Peu primèr còp, credi, e en dirècte, qu’avem assistit a ua reescritura de l’istòria immediata : L’èx-ministra deus Afars estrangèrs n’estó pas mençonada. Ne digó pas tanpauc qu’èra lo navau cambiament de govèrn desempuish 2007 e que lo darrèr n’èra pas estat sonque quate mes avant. Ua estabilitat digna de la quatau Republica ! Aquesta còp, de segur, qu’es lo bon, de govèrn, dab professionaus de qualitat com A. Juppé e C. Guéant… L’amic de longa, B. Hortefeux – qu’a hèit apèl de las soas condemnacions tà racisme – qu’es estat nomenat « conselhèr especiau » deu president e M. Alliot-Marie, forçada de demissionar, qu’es tròba ara sens emplec mès n’aurà pas besonh de córrer de tira a Pôle Emploi pr’amor que tocarà lo son salari pendent qualques mes enqüèra… Curiós totun qu’aquera « professionau », en carga,  desempuish annadas, de ministèris regalians, n’aja pas comprés que la soa perpausicion d’ajuda tà trucar « corrèctament » suus manifestants tunisians e seré mau acceptada per eths ! Curiós qu’aja pas comprés tanpauc que las soas mensonjas, vertadèras o per omission, e’u tornarén tombar suu nas ! N’a pas comprés l’èx-ministra que Nicolas Ièr èra lo sol a poder renegar la soa paraula o contar farivòlas sens nada consequéncia. N’èm pas segurs pr’aquò que ne i aurà pas mei problèmas, dab lo ministre Ollier qu’avèva dit que se n’anaré la soa companha estosse « demissionada » e A. Juppé qu’avèva declarat que la soa carga de conse de Bordèu e’u bastava. Alzheimer quan e nse tengas !


 Editoriau de La Setmana, n°806

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
21 février 2011 1 21 /02 /février /2011 11:33


Al cuol del bestial…

 

Quatre annadas an bastat per tirar nòstre president tant aimat al pus bas dins los sondatges ; de n’aver comandat un molon a pas cambiat las caussas ! President de la rompedura e del poder de crompa, es victima de La crisi de segur. A trobat de moneda per sosténer las bancas e lors produches toxics e a capitat se ne cresèm los resultats que venon de publicar. Los salaris mai nauts – directors e autres traders – an encar creissut, e los accionaris pòdon envisatjar l’avenidor amb fisança. Malurosament, sembla que i aja pas que los banquièrs e los patrons del CAC 40 a èsser contents. Per una majoritat de Franceses, la vida vidanta ven cada jorn un pauc mai dificila e son de milions a dever viura amb 750 euros al mes son que. Un fum d’agricultors ne fan partida. Es pas per res que lo nombre d’explechas agricòlas a demingat dramaticament al cors dels darrièrs decennis. En mai d’aquò, amb la presa de consciéncia de la finitud del planeta, pòdon pas pus emplegar los engraisses quimics e los pesticidis autan coma o fasián, conselhats qu’èran per las multinacionalas. La globalizacion de l’economia facilita pas la venda e son escanats pels gigants de l’agroalimentari… La corsa per l’eleccion presidenciala es entamenada e  nòstre president – que coneis de la vida rurala e de sa fauna son que çò que n’a vist e ne vei sul fenestron – a fach l’esfòrç de se « chiraquizar ». En consequéncia, la setmana passada, Nicolas Ièr anèt donc lor far visita al salon de l’Agricultura de París ; lor prometèt son ajuda e contèt d’astres coma n’a l’abitud ! Doblidèt pas, en visitant aqueles « Indians » de l’exagòn, de calinar lo cuol – excusatz : la cropa ! – de las vacas. Degun a pas reportat qu’aguèsse marchat sus un bosa per aver la crespina…

 

Editorial de La Setmana, n°805

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
14 février 2011 1 14 /02 /février /2011 11:32

L’argent public privatizat ?

 

Damb tot aqueth bolegadís dens los païses arabs, las nòstas pelejas francofrancesas que pareishen un pauc derisòrias. E la peripecia tunisiana de la nòsta ministra dels Afars estrangèrs, seguida de la con·hession deu Primièr ministre a perpaus de las soas vacanças en Egipte que son totun lo signe d’ua democracia d’autes còps o d’ua democrcia gangrenada. Ne mençonarèi pas los autes, pres sus tot l’escaquèr politic qui ne meten pas sovent la man a la pòcha tà las lors vacanças o quaucom mei mès qui ne planhen pas las despensas quand es la moneda deu contribuable. Enfin, ne portarèi pas nat jutjament suu nòste president e la soa Carlita qui, damb « Air carla one » e’s paga dimenjadas privadas aus Estats Units o se hè « invitar » a Marròc… Qu’ac digó, quauque temps a per quaucom mei : « Los amonedats qu’an, autan com los paures, lo dret de… » ; ajustatz çò que volhatz ! Los nòstes elegits qu’an pres l’abitud de pagar tot e la rèsta damb l’argent public e de considerar los lors revenguts com sauvalhas. Ne’n haciatz la remarca que responen que çò qu’an hèit es normau. Au moment deu referendum de Maastricht, qu’avèvi, en amassada publica, hèit la jòga d’un repaish damb lo men deputat e… que perdoi ! Que l’invitèi donc au restaurant ; que vengó damb lo son remplaçant que ne coneishèvi pas e que s’estimè comprés dens la jòga ; que’m caló donc pagar dos repaishs. Aquera anecdòta n’es pas sonque tà muishar com fonciona la nòsta classa politica. Se, damb ua persona privada com jo, e considèran que dos repaishs en lòc d’un ne pausan pas nat problèma, que podetz imaginar… en consequéncia, l’opinion marrida que’us pòrtan los electors. Mès vertat es que se despensan – e despensan ? – sens comptar entà l’avenidor deu país e lo  nòste !

 

Editoriau de La Setmana, n°804 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
7 février 2011 1 07 /02 /février /2011 19:20

Autres còps e … deman !

 

O devi reconéisser, lo mot « França » me fa pas venir las lagremas als uèlhs ; e, generalament, pels rescontres d’espòrt sul fenestron, còpi lo son per aver pas a suportar lo public quand braman La Marseillaise. M’empacha pas pr’aquò de me téner al fial de çò que se passa en cò nòstre e al defòra… Recentament, i aviá una emission un pauc tardièra ont se parlava del declin de França. De segur, totes èran per una França fòrta e poderosa mas, al nom de l’equilibri (sic), avián invitats tres « declinistas » : J. P  Chevènement, M.- F. Garraud e J. Raspail. Aquestes tres deploravan l’estat de nòstre país cap a las escomesas que deviá acarar cada jorn ; se desolavan de veire que França aviá pas pus l’influéncia d’autres còps e, mai que mai, que la « nacion » èra negada dins un magma que se sona Euròpa, etc. E l’escrivan Raspail –explorator, ancian consul… – apondèt que, « francés dempuèi dètz e uèit sègles » voliá servar son identitat e acceptava pas que los immigrants cambièsson nòstre país, etc. Lo lingüista C. Hagège faguèt son numèro abitual sus la santat de la lenga francesa que « s’expòrta » dins sabi pas quantes païses ; de segur, devèm pas rescontrar las meteissas personas. Quand viatgi, me pòdi rendre compte del fracàs de nòstra politica lingüistica e culturala que se fa a l’azard Baltazar. Dins aquel domeni, al mens, lo declin es en camin ! I aguèt pas qu’un invitat per far remarcar que, a cada còp, lo monde se refugiavan dins lo passat e dins la « nacion » mentre que los joves aimarián qu’òm lor parlèsse d’avenidor e de planeta e non pas « la ligne bleue des Vosges ». Los joves, qu’an pas drech a la paraula, comunican, gràcia a la tèla, amb tot lo planeta. E se nòstra classa politica vielhanchona daissava la plaça…

 

Editorial de La Setmana, n°803

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
31 janvier 2011 1 31 /01 /janvier /2011 12:14


Res publica…

 

Revolucion… Revòlta… Realpolitik… Damb los lors exegètas, especialistas e expèrts de tota mena, los mèdia ne parlan pas sonque d’aquò. La mea expertisa (!) que seré ua votz de mei dens la cacofonia ambienta desempuish qu’un vent balaguèr s’es levat de l’aute bòrd de la mare nostrum – la « grande bleue » de la toristalha. Los que gavidan França – e quauques autes – qu’an sabut trobar  las paraulas qui cau entà har de tots aqueths « pòbles amics » d’enemics duraders. Mès n’es pas aisit d’acceptar l’idea qu’un pòble posca voler mei de libertat – qu’es un eufemisme – quan, en çò nòste, vòtan un sarròt de leis securitàrias e « liberticidas » e que, a l’estrangèr, lengas de pelha de segur e nse considèran com ua republica bananièra. Dinc adara, la « republica sens repròchi »voluda peu nòste president pendent la soa campanha electorau, qu’es estada un fracàs mei que mei. Ua eleccion presidenciau que s’apressa pr’aquò e Nicolas Ièr qu’anonciè que, avant la fin dd l’annada, e volèva ua lei qui hàcia obstacle aus conflictes d’interès. Atau, un ministre en exercici ne poiré pas mai estar un elegit regionau o locau e los elegits ne poirén pas aver d’interès dens lo privat (s’èi plan comprés). Que’u deisha un pauc de temps enqüèra tà plaçar los sons amics, mès bon… ne vam pas har lo pòt. Lo pòt, qu’ac hèn los deputats qui, tots partits con·honuts, corren la risca de pèrder moneda e de ne pas poder a l’avenir se servir deu lor « carnet d’adresses » com ac hèn a l’ora d’ara sens vergonha. Qu’an hèit de la politica un mestièr… rentable. N’em pas enqüèra a véder un deputat obligat demissionar e condemnat a un an de preson fèrma tà aver recebut 15000 euros – remborsats pr’aquò – en frais indeguts. Vertat es qu’aquò se passa en el Reiaume Unit !

 

Editoriau de La Setmana,  n°802

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca