Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
4 juin 2013 2 04 /06 /juin /2013 12:20

Democracia e… partits

 

E ieu que pensavi que la democracia èra quicòm que pausava pas pus de problèmas en cò nòste dempuèi l'an pèbre ! M’enganavi. Las « primàrias » organizadas per l’Ump, per designar « la » cap de lista per las eleccions municipalas a venir, semblan aver pausat qualques problèmas, sustot per garantir un escrutinh sens cap de fraudariá. E d’unes de se trufar en pensant que lo civisme e l’onestetat èran pas vertadièrament dins los gèns de tot aquel mond, sustot après l’embrolhatge que i aguèt per l’eleccion del president d’aquel partit. Nos avián dich ça que la que totas las precaucions èran estadas presas mas, fàcia a las dificultats, deguèron admetre que « lo partit [fasiá]l’aprendissatge de la democracia e… qu’[èra] pas aisit ». Soi pas tròp aluserpit mas ai comprés qu’aquel partit – es pas lo sol, ailàs ! – que, cada jorn, per la votz de sos representants, nos balha de leçons de democracia, de civisme aplicava pas a se meteis çò que voliá exigir dels ciutadans lambda. La causa mai curiosa es que degun, dins los mèdia al mens, s’es estonat de comentaris aital. La democracia se pòt pas copar coma de salsissòt o de cambajon. Que siá pas aisit, sèm totes d’acòrd aquí dessús mas, se l’elèit – los que son encartats e lors líders – li denega la plaça al dintre de lor partit – qué que siá – cossí pòdon aver l’audàcia de l’exigir de nosautres ? La democracia, los Franceses d’en bas ne veson tròp sovent que l’escuma ; son confrontats a d’injustícias grèvas sens aver la possibilitat de se defendre per ignorància o per manca de moneda. Mai que jamai, dins aquesta passa, quand un tal obten detzenas de milions d’euros al nom del prejudici moral, veson ben que n’i a que son mai egals que non pas d’autres e que la democracia pòt èsser bona filha per qualques uns !

 

Editorial de La Setmana, n°922

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
31 mai 2013 5 31 /05 /mai /2013 17:25

 

Temps poirit e gents… onèstas ?

 

Vòli pas dire mas, amb aquel primtemps que risca de nos tombar dessús pas qu’amb lo començament de l’estiu, tot aquò me fa pas cabussar dins l’optimisme beat.

Lo temps meteorologic primièr… Dins los mèdia, los comentators son a la fèsta e avèm totes per eles los uèlhs de Chimène – enfin, pas totes benlèu !

De tota faiçon, an pas besonh de consultar la granhòta de servici se n’an una ; an pas besonh tanpauc de far virar los ordenadors senon, benlèu, per poder far una analisi mai fina de la situacion.

Lor sufís, al mens per los que demòran dins lo campèstre, de metre lo nas defòra, d’agachar lo cèl, la màger part del temps crumós coma un cuol de padena – parli aicí de las padenas vièlhas – e de veire d’ont ven lo vent per assabentar los vilards… e los de la campanha tanben dins la mesura que la quasi-totalitat dels campanhards an perdut los reflèxes de lors paires e se fisan unicament a çò que sortís de la boca dels especialistas.

Aquelas novèlas marridas sul temps venon s’apondre a totas las autras – socialas, economica, politicas – e soi susprés qu’ajan pas anonciat encara una aumentacion dels tausses de suicidis ; a mens que nos amagan quicòm per possar pas tròp luènh nòstra desesperança…

E per los qu’aurián, a malgrat de tot çò que se passa, la tissa de totjorn veire lo gòt plen a mitat, vaquí que los afars judiciaris, vièlhs coma Eròdes per qualques uns, tornan : l’afar Bettencourt e l’afar Tapie-Crèdit Lionés.

Dins los dos, avèm lo sentiment que jògan una pèça que parla de « companhs » e de « coquins ». Amb un rèire-plan politic, los dos afars an tot per far la fortuna dels avocats subretot quand òm apren qu’un es un amic personal d’un autre o que, coma dins l’afar Tapie, lo comitat d’arbitratge estima a gaireben cinquanta milions d’euros lo prejudici moral del sénher Tapie que s’èra vist autrejar son que un euro per un tribunal.

De se demandar çò que fasèm nosautres per èsser pas capables d’aver una Rolex – a mens de la panar ! – ara qu’avèm passat la cinquantena dempuèi un brave briu !

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, li 2 de junh de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
28 mai 2013 2 28 /05 /mai /2013 12:21

La mea cara de metèc…

 

Dens Fin de partida, F. Vernet que hè díser a Danièl, un deus sons personatges [p. 19] : « Morir me fa pas res, mas de pas viure aquò m’emmèrda ». Que venguèvi de legir aquesta nòva quand aprenoi la mòrt de G. Moustaki, « autor-compositor grèc conegut, vadut a Alexandria (Egipte) e naturalizat francés en 1985 » d’après los comentaris de l’agéncia de premsa que hè l’elògi deu qui se presentè un jorn en cançon « damb [la soa] cara de metèc, de judiu errant, de pastor grèc… ». Qu’ac sabi, lo sol ligam enter aqueras duas remarcas es que lo cantaire èra malaut desempuish bèra pausa e que s’avè devut pausar la question de l’acabament deu son viatge terrèstre. L’auta ligam qu’es l’amistat qu’una persona – o mei – e pòrta a quauqu’un aute benlèu. E Moustaki ne’n mancava pas se ne credem la lectura de las despachas. De hiu en cordura, que podem notar que lo son talent que’u permetó de popularizar positivament lo mot metèc, emplegat notòriament ende insolentar quauqu’un. E i auré « bons » metècs e autes que ne’n serén pas ? De segur. L’integracion « a la francesa » de tau o tau que permet aus turiferaris de la lenga e de la cultura francesas de la glorificar un pauc mei enqüèra en méter en avant e a l’encòp lo cosmopolitisme d’aqueths immigrants e l’aunor que’us hè França de’us har profieitar de l’arrajada de sa cultura e de sa civilizacion millenària ! Ailàs, n’es pas cosmopolita qui vòu mès sonque lo qui pòt ! Los autes, es a díser, l’immensa majoritat deus immigrants de l’aute bòrd la la mare nostrum, que demoran metècs, « estrangièrs (subertot mediterranèu)… que lo son anar, lo son comportament son considerats desplasents » [Le Robert]. Qu’es atau que, maugrat que sian vaduts aciu, ne i a que prenguen lo « partit de l’estrangèr » !

 

Editoriau de La Setmana, n° 921

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
26 mai 2013 7 26 /05 /mai /2013 10:25

La caisseta de Pandòra…

 

Vòli pas dire mas, amb lo temps que fa, ieu que vivi dins lo campèstre ai pas tròp enveja de m’anar passejar defòra… O sabi que las passejadas dins lo vent e la pluèja son reviscolantas mas la pluèja m’agrada pas tròp.

Donc, demòri a l’ostal mai que çò que se deuriá e, aital, preni mon temps per legir la premsa un pauc mai que de costuma o per escotar la ràdio ; autant una coma l’autra son deprimentas quand vos parlan de la crisi que s’esperlonga e del govèrn que, per de rasons divèrsas e variadas, renóncia a far las reformas prometudas o bota sus pè una comission !

Demest las reformas prometudas, las societalas semblavan las mai aisidas de far passar e, en mai d’aquò, an lo meriti de costar pas car. E nòstres òmes politics an l’aurelha tra que sensibla ! En periòde de crisi subretot, quand aussisson retrenir las pèças de moneda o lo bruch del frostilhatge dels bilhets de banca, agantan de susors fredas.

Ailàs ! Res se passa pas jamai coma previst. La reforma « maridatge per totes » deviá èssser pas qu’una formalitat, coma o es estada dins mantun autre país. Sos promotors avián simplament oblidat que la « filha ainada de la Glèisa » se podiá mostrar autan progressista coma conservairitz.

Es aital que la Glèisa de França a trobat son egeria en la persona de Frigide Barjot (un escais), que de fil en cordura, a fach d’esfòrces bèls, coada pels mèdia, per obrir la caisseta de Pandòra sus aquel subjècte sensible.

Al començament, es estat per ela e sos amics, una suspresa divenca… Micros, aquí ne vòls, aquí n’as ! « La “carrièra de drecha”, aquò existís e aquelas manifestacions ne son la pròva ! », quitava pas d’afirmar Frigide en prometent qu’èran pas que los primièrs d’una « revolucion ».

Los mots an un sens e la Frigide a oblidat benlèu d’obrir son diccionari ; d’autres, mai radicals, o an fach per ela e estiman que l’egeria es una mollassona e la menaçan. Ara, la Frigide se maina que lo contengut de la caisseta pòt èsser verinós e, cap a las menaças, demanda la proteccion d’aquel govèrn qu’asira…

 

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 26 de mai de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
21 mai 2013 2 21 /05 /mai /2013 11:43

Ecologia… pel vesin !

 

Cada jorn dins los mèdia, nos abèuran amb la situacion catastrofica del planeta que deu suportar ja a l’entorn de sèt miliards d’èssers umans. De segur, son encara nombroses los que creson pas als cambiaments climatics e que pensan que, de tota faiçon, lo « Progrès » serà lo mai fòrt coma o es estat fins ara. Mas aimam totes tant que sèm nòstre benèsser e acceptam pas d’èsser mostrats del det quand ne i a talament d’autres que degalhan plan mai que nosautres. Pòdi pas balhar de leçons d’ecologia a digun mas per un que, coma ieu, viu dins lo campèstre, tròbi que lo monde rurau, aquò sembla pas los concernir. O sabi que tota generalizacion es abusiva e calriá pas qu’aquela categoria se sentiguèsse « estigmatizada » – per emplegar un mot a la mòda ! Mancan generalament los servicis tecnics per ajudar los cònsols, mancan los sòus sovent, subretot dins aquel periòde de vacas magras mas, çò que, a mon vejaire, manca mai es lo sens comun, que sembla aver desaparegut quand s’agís de prene de decisions que tòcan la natura – al sens larg – dins nòstras vilòtas e nòstres vilatges. Coneissèm totes l’istòria de las platanas enferonidas que se ronçan sus los automobilistas e que cal desrabar per sauvar la vida preciosa de victimas innocentas. En cò mieu, la comuna deu aimar l’art modèrne per çò qu’a creat mai d’un detzenat de platanas-monhons per satisfaire los ribairencs que n’avián lor confle d’amassar las fuèlhas mòrtas dins lor jardin. Al vilatge vesin, i aviá una placeta amb de telhs polidets fàcia a la glèisa ; la comuna ven de la restaurar e n’a profechat per ne tirar los arbres en balhant coma rason que los vièlhs se poirián melhor rescalfar los òsses ! Vertat es qu’es melhor d’admirar la natura sul fenestron… Es mai neta !

 

Editorial de La Setmana, n°920

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
19 mai 2013 7 19 /05 /mai /2013 23:07

« Omertà » es pas francés, pr’aquò…

 

Vòli pas dire mas, desempuèi que fau lo jornalista, un pauc particular o devi admetre, soi totjorn estat susprés de la faiçon que las novèlas son tractadas.

D’en primièr, totes los mèdia, quals que sián, an de professionals que possedisson una carta professionala de segur, e de pigistas o de correspondents que son pagats per cada article o fòto que passa dins lo mèdium en question.

En mai d’aquò, los mèdia son abonats a un o mai d’un « fil d’informacion » que lor distribuís [en francés, se ditz « dispatcher » !] tota mena d’informacions e que daissa a lors abonats la possibilitat de far la tria e de portar çò que li pareis oportun a la coneissença de sos legeires.

E ben ! amb totas aquelas possibilitats de causida, òm s’aperceb que, levat pels eveniments locals, i a una similaritat granda dins totes los mèdia.

Per se’n téner pas qu’al temps present, trobam, dins lo desòrdre, lo bashing del president, lo caumatge massís en particular en cò dels joves, las taxas tròp pesugas e, segon que lo mèdium pretenda a una posicion mai o mens ideologica, la volontat del president e de son govèrn de far reüssir lo país o, en sens contra, de menar lo país « contra la paret » en causa de son incapacitat fonsa !

Es aital que l’accion, demest d’autras de segur, menada dimècres passat per d’une representants de las lengas istoricas de França, sembla aver escapat als jornalistas, ça que la totjorn en cèrca de quicòm autre que la darrièra colèra de la Trierwiller o lo darrièr lapsus d’un o l’autre dels ministres !

Èran pr’aquò a l’entorn de dos cents los representants de las lengas de França que s’èran acampats dabans lo sèti de l’Unèsco a París per demandar l’asili politic per nòstras lengas – per nautres, l’occitan –dins la mesura que, fins ara, França, granda donaira de leçons de democracia, refusa de signar la carta sus las lengas minorizadas, incompatibla amb la constitucion !

Mas l’informacion sembla pas èsser arribada dins las redaccions que gaireben digun n’a parlat ! Seriá França país de la pensada unica ?

 

 

Cronica occitana

Le Petit BLeu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 19 de mai de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
11 mai 2013 6 11 /05 /mai /2013 15:42

  Arrosaire arrosat ?

 

Vòli pas dire mas, a còps, val mai ne rire que plorar !

De qué ? De la garrolha nascuda a propaus de la decision de la ministra de l’Ensenhament superior ; decision que concernís l’ensenhament de diferentas matèrias dins una lenga estrangièra a l’universitat.

O auretz totes comprés, lo tèrme « lenga estrangièra » es aquí per espaurugar pas lo bon pòble ; en fach, s’agís pas que de l’ensenhament en anglés, la lenga de nòstres elèits quitament se son pauques a lo mestrejar.

La rason, coma totjorn, es una sembla-bona rason : França es un « grand país » qu’a vocacion a recebre un fum d’estudiants estrangièrs al nom de la francofonia (sic), se vòl acréisser o, al mens, conservar son influéncia.

E l’ensenhament en anglés dins las universitats es un mejan per atirar de monde que parlan pas francés mas que l’anglés lor es mai conegut. E per refutar a priori los arguments dels opausants a la mesura, la responsa es tota trobada. Pendent lor demorança dins nòstre bèl país, los estudiants auràn l’escasença d’aprene la lenga de Molière o, perque pas, la de « las banlègas » o benlèu la de la França prigonda del moment que demoraràn en França ! Argument imparable, çò pensan…

Personalament, pensi que nòstra ministra e sos aligats s’enganan de primièra. Aqueles estudiants que coneisson al mens un pauc d’anglés o que son ja anglofònes son pas de monde « desfavorizats » que van anar aumentar l’immigracion de basa.

De segur, un cursus en anglés en França serà una faiçon de los atraire. E que faràn tot aquel monde dins la villa universitària qu’auràn elegida ? Tanlèu tornats dins la carrièra, se mesclaràn als Franceses de tota mena per aprene a parlar francés ? Cal pas somiar ! Seriá dins lo campèstre, òc mas en vila la tendéncia fòrta es de tornar trobar – e es normal – las gents amb las qualas se pòt aisidament escambiar, donc de personas que parlan l’anglés.

La lenga francesa relegada al segond reng o pièger. L’arrosaire arrosat…

De qu’an fach a las lengas istoricas de cò nòstre ?

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 12 de mai de 2013

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
7 mai 2013 2 07 /05 /mai /2013 11:52

« Annus horribilis… »

 

« Annus horribilis », diguèt la reina d’Anglatèrra a propaus de l’annada 1992 quand – sens comptar totes los escandals pertocant la familha reala – sa residéncia de Windsor foguèt la preda del fuòc. Seriá lo privilègi dels monarcas de parlar latin en s’adreçant a lor pòble ? De segur, degun auriá pas denonciat lo plagiat se lo monarca republican, que los Franceses botan sul tròn cada cinc ans, o aguèsse dich en parlant de l’annada que ven de passar a l’Élysée… Auriá pogut dire tanben, per èsser mai pròche de sos electors – al mens de qualques uns – : « Puta de rastèl ! » se, per cas, al cors de sa carrièra corresiana, li an contat la nhòrla – que coneissètz totes ! De tota faiçon, èra estat decidit al « Château » de marcar pas aqueste primièr anniversari, senon per una sesilha de trabalh ; lo pòrtaparaula de l’Élysée faguèt saupre que i auriá pas ni còca, ni pastís, ni fogassa, ni blanqueta tanpauc ! Se ne cresèm gazetas e fenestrons e la lectura dels sondatges, se pòt compréner que lo president e son govèrn ajan la garganta un pauc sarrada. L’oposicion, a drecha coma a esquèrra, se descadena ; los uns contra un president incapable dins son « costume de president de conselh general » de sortir la país de la panada, los autres qu’estiman que lo govèrn s’amerita son que un « còp d’escoba » e que vòlon la plaça per, çò dison, far una politica sens compromission cap a Euròpa, cap als chucasang representats per la Finança internacionala e cosmopolita, etc. Se gausavi, diriái que, quitament se faguèt pas fòrça promessas, lo candidat Hollande establiguèt una lista de reformas : lo vòte dels estrangièrs, l’acumulacion dels mandats e… la signatura de la carta pertocant las lengas istoricas de França ! E ne prenèm pas lo camin. Aquí l’alh !

 

Editorial de La Setmana, n°918

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
4 mai 2013 6 04 /05 /mai /2013 15:17

Lo dever d’exemplaritat…

 

Vòli pas dire mas los ancians, qu’avián sovent los adagis en boca, serián suspreses de veire que, non solament en abril avèm pas quitat un fil mas encara que lo mes de mai ont, normalament, podèm far çò que nos plai, es pas pressat de nos portar calor.

Quans èri drollet, i aviá d’ancians qu’acusavan la bomba atomica de o destimborlar tot ; ara, es vengut lo temps dels cambiaments climatics que, se fasèm pas mèfi, nos menan a una catastròfa generalizada.

Vertat es qu’avèm tendéncia a nos desfisar de çò que coneissèm pas o mal o que comprenèm pas.

En mai d’aquò, coma sèm abeurats d’informacions gaireben contradictòrias d’un bulletin d’informacions a l’autre o, al mens, d’una setmana a l’autre, n’arrivèm a un punt que cresèm pas mai digun d’aqueles reborsièrs que son los Cassandres de nòstra epòca.

Cadun de nosautres se ditz que, solet dins son canton, pòt pas far grand causa e qu’es, per aquesta rason, que la politica es estada « inventada ». Dison qu’en democracia, lo pòble delèga son poder de decision a una persona qu’elegís e que deu portar sa paraula.

Malurosament, lo valat entre lo « pòble » e la classa politica – se ne cresèm los exegètas de la res publica – es pas jamai estat autan pregond. Las promessas non tengudas se poirián perdonar, perque pas ? se los elegits n’avián, coma se ditz, e se se viravan cap a lors electors per explicar lo cossí del perqué.

Es pas jamai estat aisat de menar un país e las gents o sabon e son prèstas a far de sacrificis per lors dròlles se las escomesas son claras ; mentre qu’avèm – es l’impression d’una majoritat – d’arlèris qui fan los bèls bèls dins los mèdia per dire que se repotegam es que i coneissèm pas res !

De segur, i coneissèm pas res mas vivèm las dificultats de cada jorn mentre qu’aprenèm que d’aubuns se suenhan, eles, sens cap de restriccions.

Son pas totes de revolucionaris los que prenon en asirança la classa politica e que se daissan anar al populisme mai comun de dire que « son totes de coquins ».

Se son pas exemplars, qual o pòt èsser ?

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 5 d'abrial de  20013

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
29 avril 2013 1 29 /04 /avril /2013 19:59

Nach Berlin !

 

« Qu’angueram péner lo nòste linge sus la linha Siegfried », cantava, en noveme de 1939, Ray Ventura et ses collégiens damb las paraulas adaptadas per Paul Misraki. Lo monde que saben çò que ne virè. Autas datas – 1793, 1789… – que venen a la boca deus jornalistas quand evòcan lo tèxte hargat per uns socialistas damb lo sosten deu Front d’Esquèrra (FdG) ende denonciar ua Angela Merkel e lo son « comportament egoïsta » cap als autes païses europèus e, de segur, mei que tot, França. C. Bartolone, president de l’Assemblada nacionala e favorable a la « confrontacion », que mia la manòbra deus qui an decidit de’s bàter contra l’« arrogància » de la Merkel (italianisme). Notatz que las lors intencions e son bonas ! Oficialament, que vòlen ajudar lo president e lo país e que França mia la crotzada contre los Teutons! Mei nacionalistas, mei patriòtas qu’eths… ne’s pòt pas ! Dinc adara, qu’avèvan suportat las (sembla-)esitacions deu President pr’amor que, qu’ac vòlhan o pas, es eth que ten las claus ; coratjós sens estar temeraris, que pensan que la posicion de flaquèr dens la quau se tròban e lo president e lo son prumèr ministre es ideau ende har prevàler la lor linha politica. La lor actitud que’s pòt comprénguer damb un president que vòu, constrenhut e forçat, « moralizar » lar cargas electivas e publicas e téner la soa promessa – un còp ne seré pas costuma ! – d’interdíser l’acumulacion deus mandats electius. Ne son pas suicidaris au punt de votar l’obligacion de s’abeurar a un sol tòs. Estosse ua engana entà forçar la man a l’executiu que ne serí pas susprés. Curiós totun que ne i aja pas avut nada escapadissa a perpaus d’ua dissolucion entà tornar adralhar suu « bon » camin tot aqueth monde que cridassan : « Nach Berlin ! Nach Berlin ! ».

 

Editoriau de La Setmana, n°917

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca