Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
21 mai 2013 2 21 /05 /mai /2013 11:43

Ecologia… pel vesin !

 

Cada jorn dins los mèdia, nos abèuran amb la situacion catastrofica del planeta que deu suportar ja a l’entorn de sèt miliards d’èssers umans. De segur, son encara nombroses los que creson pas als cambiaments climatics e que pensan que, de tota faiçon, lo « Progrès » serà lo mai fòrt coma o es estat fins ara. Mas aimam totes tant que sèm nòstre benèsser e acceptam pas d’èsser mostrats del det quand ne i a talament d’autres que degalhan plan mai que nosautres. Pòdi pas balhar de leçons d’ecologia a digun mas per un que, coma ieu, viu dins lo campèstre, tròbi que lo monde rurau, aquò sembla pas los concernir. O sabi que tota generalizacion es abusiva e calriá pas qu’aquela categoria se sentiguèsse « estigmatizada » – per emplegar un mot a la mòda ! Mancan generalament los servicis tecnics per ajudar los cònsols, mancan los sòus sovent, subretot dins aquel periòde de vacas magras mas, çò que, a mon vejaire, manca mai es lo sens comun, que sembla aver desaparegut quand s’agís de prene de decisions que tòcan la natura – al sens larg – dins nòstras vilòtas e nòstres vilatges. Coneissèm totes l’istòria de las platanas enferonidas que se ronçan sus los automobilistas e que cal desrabar per sauvar la vida preciosa de victimas innocentas. En cò mieu, la comuna deu aimar l’art modèrne per çò qu’a creat mai d’un detzenat de platanas-monhons per satisfaire los ribairencs que n’avián lor confle d’amassar las fuèlhas mòrtas dins lor jardin. Al vilatge vesin, i aviá una placeta amb de telhs polidets fàcia a la glèisa ; la comuna ven de la restaurar e n’a profechat per ne tirar los arbres en balhant coma rason que los vièlhs se poirián melhor rescalfar los òsses ! Vertat es qu’es melhor d’admirar la natura sul fenestron… Es mai neta !

 

Editorial de La Setmana, n°920

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
19 mai 2013 7 19 /05 /mai /2013 23:07

« Omertà » es pas francés, pr’aquò…

 

Vòli pas dire mas, desempuèi que fau lo jornalista, un pauc particular o devi admetre, soi totjorn estat susprés de la faiçon que las novèlas son tractadas.

D’en primièr, totes los mèdia, quals que sián, an de professionals que possedisson una carta professionala de segur, e de pigistas o de correspondents que son pagats per cada article o fòto que passa dins lo mèdium en question.

En mai d’aquò, los mèdia son abonats a un o mai d’un « fil d’informacion » que lor distribuís [en francés, se ditz « dispatcher » !] tota mena d’informacions e que daissa a lors abonats la possibilitat de far la tria e de portar çò que li pareis oportun a la coneissença de sos legeires.

E ben ! amb totas aquelas possibilitats de causida, òm s’aperceb que, levat pels eveniments locals, i a una similaritat granda dins totes los mèdia.

Per se’n téner pas qu’al temps present, trobam, dins lo desòrdre, lo bashing del president, lo caumatge massís en particular en cò dels joves, las taxas tròp pesugas e, segon que lo mèdium pretenda a una posicion mai o mens ideologica, la volontat del president e de son govèrn de far reüssir lo país o, en sens contra, de menar lo país « contra la paret » en causa de son incapacitat fonsa !

Es aital que l’accion, demest d’autras de segur, menada dimècres passat per d’une representants de las lengas istoricas de França, sembla aver escapat als jornalistas, ça que la totjorn en cèrca de quicòm autre que la darrièra colèra de la Trierwiller o lo darrièr lapsus d’un o l’autre dels ministres !

Èran pr’aquò a l’entorn de dos cents los representants de las lengas de França que s’èran acampats dabans lo sèti de l’Unèsco a París per demandar l’asili politic per nòstras lengas – per nautres, l’occitan –dins la mesura que, fins ara, França, granda donaira de leçons de democracia, refusa de signar la carta sus las lengas minorizadas, incompatibla amb la constitucion !

Mas l’informacion sembla pas èsser arribada dins las redaccions que gaireben digun n’a parlat ! Seriá França país de la pensada unica ?

 

 

Cronica occitana

Le Petit BLeu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 19 de mai de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
11 mai 2013 6 11 /05 /mai /2013 15:42

  Arrosaire arrosat ?

 

Vòli pas dire mas, a còps, val mai ne rire que plorar !

De qué ? De la garrolha nascuda a propaus de la decision de la ministra de l’Ensenhament superior ; decision que concernís l’ensenhament de diferentas matèrias dins una lenga estrangièra a l’universitat.

O auretz totes comprés, lo tèrme « lenga estrangièra » es aquí per espaurugar pas lo bon pòble ; en fach, s’agís pas que de l’ensenhament en anglés, la lenga de nòstres elèits quitament se son pauques a lo mestrejar.

La rason, coma totjorn, es una sembla-bona rason : França es un « grand país » qu’a vocacion a recebre un fum d’estudiants estrangièrs al nom de la francofonia (sic), se vòl acréisser o, al mens, conservar son influéncia.

E l’ensenhament en anglés dins las universitats es un mejan per atirar de monde que parlan pas francés mas que l’anglés lor es mai conegut. E per refutar a priori los arguments dels opausants a la mesura, la responsa es tota trobada. Pendent lor demorança dins nòstre bèl país, los estudiants auràn l’escasença d’aprene la lenga de Molière o, perque pas, la de « las banlègas » o benlèu la de la França prigonda del moment que demoraràn en França ! Argument imparable, çò pensan…

Personalament, pensi que nòstra ministra e sos aligats s’enganan de primièra. Aqueles estudiants que coneisson al mens un pauc d’anglés o que son ja anglofònes son pas de monde « desfavorizats » que van anar aumentar l’immigracion de basa.

De segur, un cursus en anglés en França serà una faiçon de los atraire. E que faràn tot aquel monde dins la villa universitària qu’auràn elegida ? Tanlèu tornats dins la carrièra, se mesclaràn als Franceses de tota mena per aprene a parlar francés ? Cal pas somiar ! Seriá dins lo campèstre, òc mas en vila la tendéncia fòrta es de tornar trobar – e es normal – las gents amb las qualas se pòt aisidament escambiar, donc de personas que parlan l’anglés.

La lenga francesa relegada al segond reng o pièger. L’arrosaire arrosat…

De qu’an fach a las lengas istoricas de cò nòstre ?

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 12 de mai de 2013

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
7 mai 2013 2 07 /05 /mai /2013 11:52

« Annus horribilis… »

 

« Annus horribilis », diguèt la reina d’Anglatèrra a propaus de l’annada 1992 quand – sens comptar totes los escandals pertocant la familha reala – sa residéncia de Windsor foguèt la preda del fuòc. Seriá lo privilègi dels monarcas de parlar latin en s’adreçant a lor pòble ? De segur, degun auriá pas denonciat lo plagiat se lo monarca republican, que los Franceses botan sul tròn cada cinc ans, o aguèsse dich en parlant de l’annada que ven de passar a l’Élysée… Auriá pogut dire tanben, per èsser mai pròche de sos electors – al mens de qualques uns – : « Puta de rastèl ! » se, per cas, al cors de sa carrièra corresiana, li an contat la nhòrla – que coneissètz totes ! De tota faiçon, èra estat decidit al « Château » de marcar pas aqueste primièr anniversari, senon per una sesilha de trabalh ; lo pòrtaparaula de l’Élysée faguèt saupre que i auriá pas ni còca, ni pastís, ni fogassa, ni blanqueta tanpauc ! Se ne cresèm gazetas e fenestrons e la lectura dels sondatges, se pòt compréner que lo president e son govèrn ajan la garganta un pauc sarrada. L’oposicion, a drecha coma a esquèrra, se descadena ; los uns contra un president incapable dins son « costume de president de conselh general » de sortir la país de la panada, los autres qu’estiman que lo govèrn s’amerita son que un « còp d’escoba » e que vòlon la plaça per, çò dison, far una politica sens compromission cap a Euròpa, cap als chucasang representats per la Finança internacionala e cosmopolita, etc. Se gausavi, diriái que, quitament se faguèt pas fòrça promessas, lo candidat Hollande establiguèt una lista de reformas : lo vòte dels estrangièrs, l’acumulacion dels mandats e… la signatura de la carta pertocant las lengas istoricas de França ! E ne prenèm pas lo camin. Aquí l’alh !

 

Editorial de La Setmana, n°918

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
4 mai 2013 6 04 /05 /mai /2013 15:17

Lo dever d’exemplaritat…

 

Vòli pas dire mas los ancians, qu’avián sovent los adagis en boca, serián suspreses de veire que, non solament en abril avèm pas quitat un fil mas encara que lo mes de mai ont, normalament, podèm far çò que nos plai, es pas pressat de nos portar calor.

Quans èri drollet, i aviá d’ancians qu’acusavan la bomba atomica de o destimborlar tot ; ara, es vengut lo temps dels cambiaments climatics que, se fasèm pas mèfi, nos menan a una catastròfa generalizada.

Vertat es qu’avèm tendéncia a nos desfisar de çò que coneissèm pas o mal o que comprenèm pas.

En mai d’aquò, coma sèm abeurats d’informacions gaireben contradictòrias d’un bulletin d’informacions a l’autre o, al mens, d’una setmana a l’autre, n’arrivèm a un punt que cresèm pas mai digun d’aqueles reborsièrs que son los Cassandres de nòstra epòca.

Cadun de nosautres se ditz que, solet dins son canton, pòt pas far grand causa e qu’es, per aquesta rason, que la politica es estada « inventada ». Dison qu’en democracia, lo pòble delèga son poder de decision a una persona qu’elegís e que deu portar sa paraula.

Malurosament, lo valat entre lo « pòble » e la classa politica – se ne cresèm los exegètas de la res publica – es pas jamai estat autan pregond. Las promessas non tengudas se poirián perdonar, perque pas ? se los elegits n’avián, coma se ditz, e se se viravan cap a lors electors per explicar lo cossí del perqué.

Es pas jamai estat aisat de menar un país e las gents o sabon e son prèstas a far de sacrificis per lors dròlles se las escomesas son claras ; mentre qu’avèm – es l’impression d’una majoritat – d’arlèris qui fan los bèls bèls dins los mèdia per dire que se repotegam es que i coneissèm pas res !

De segur, i coneissèm pas res mas vivèm las dificultats de cada jorn mentre qu’aprenèm que d’aubuns se suenhan, eles, sens cap de restriccions.

Son pas totes de revolucionaris los que prenon en asirança la classa politica e que se daissan anar al populisme mai comun de dire que « son totes de coquins ».

Se son pas exemplars, qual o pòt èsser ?

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 5 d'abrial de  20013

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
29 avril 2013 1 29 /04 /avril /2013 19:59

Nach Berlin !

 

« Qu’angueram péner lo nòste linge sus la linha Siegfried », cantava, en noveme de 1939, Ray Ventura et ses collégiens damb las paraulas adaptadas per Paul Misraki. Lo monde que saben çò que ne virè. Autas datas – 1793, 1789… – que venen a la boca deus jornalistas quand evòcan lo tèxte hargat per uns socialistas damb lo sosten deu Front d’Esquèrra (FdG) ende denonciar ua Angela Merkel e lo son « comportament egoïsta » cap als autes païses europèus e, de segur, mei que tot, França. C. Bartolone, president de l’Assemblada nacionala e favorable a la « confrontacion », que mia la manòbra deus qui an decidit de’s bàter contra l’« arrogància » de la Merkel (italianisme). Notatz que las lors intencions e son bonas ! Oficialament, que vòlen ajudar lo president e lo país e que França mia la crotzada contre los Teutons! Mei nacionalistas, mei patriòtas qu’eths… ne’s pòt pas ! Dinc adara, qu’avèvan suportat las (sembla-)esitacions deu President pr’amor que, qu’ac vòlhan o pas, es eth que ten las claus ; coratjós sens estar temeraris, que pensan que la posicion de flaquèr dens la quau se tròban e lo president e lo son prumèr ministre es ideau ende har prevàler la lor linha politica. La lor actitud que’s pòt comprénguer damb un president que vòu, constrenhut e forçat, « moralizar » lar cargas electivas e publicas e téner la soa promessa – un còp ne seré pas costuma ! – d’interdíser l’acumulacion deus mandats electius. Ne son pas suicidaris au punt de votar l’obligacion de s’abeurar a un sol tòs. Estosse ua engana entà forçar la man a l’executiu que ne serí pas susprés. Curiós totun que ne i aja pas avut nada escapadissa a perpaus d’ua dissolucion entà tornar adralhar suu « bon » camin tot aqueth monde que cridassan : « Nach Berlin ! Nach Berlin ! ».

 

Editoriau de La Setmana, n°917

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
27 avril 2013 6 27 /04 /avril /2013 12:54

Los glorioses en representacion…

 

Vòli pas dire mas, que siá pels uns o pels autres, se pòt pas dire que lo primtemps s’anóncia d’una polida faiçon !

D’en primièr, lo temps jòga al iò-iò e los escarts de temperatura que subissèm son pas jamai estats autan grands en aquesta sason.

Un còp de mai, l’adagi se verifica : « En abril, te cal pas descobrir d’un fil ! » a malgrat de las remarcas dels especialistas que i veson son que supersticions e colhonadas.

Mas, que volètz ? soi pas encara dintrat completament dins lo mond racional que d’unes  nos vòlon impausar. Que un e un fagan dos o que lo capèl de mon oncle siá mai grand que non pas l’òrt de ma tanta, ieu pensi que la causa importanta es lo « viure ensemble » de la faiçon mai bona que siá.

Bon, daissi ma filosofia de cinc sòus per tornar a quicòm de seriós : los devís de nòstres politicians, òmes e femnas confonduts, ara que d’une volrián – o an ja decidit ! –  que i aguèsse pas pus de distincion entre los uns e los autres… Devi èsser tròp piòt per comprene !

Confrontats coma sèm, al travèrs dels mèdia escriches o audiovisuals, a lors declaracions peremptòrias e definitivas, es a desesperar de nòstra representacion nacionala.

La Drecha ten lo ròtle mai aisat coma, pel moment, es dins l’oposicion. Jòga los botafuòc sens aver paur d’un retorn de flama aparentament. Mai d’un a drecha son temptats per una aligança amb la drecha extrèma, aligança que lor permetriá de tornar mai viste al poder…

Los que se considèran coma l’esquèrra de l’Esquèrra semblan d’aver adoptat la règla del botafuòc tanben ; J. L. M. es un bon client dels mèdia, sustot audiovisuals, per çò que sabon que, amb el, l’escandal e l’escartada son pas jamai luènh.

Enfin, avèm nòstre partit de governament que, normalament, sap que se pòt apiejar suls Verds… Al luòc de s’acarar a las dificultats, lo tropèl d’« elefants », novèla generacion, sembla d’aver causit de daissar cadun jogar sa particion en doblidant que, se lo president es elegit per cinc ans, eles se poirián tornar trobar dabans los electors en cas de dificultats màgers…

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo  28 de abrial de 2013

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
23 avril 2013 2 23 /04 /avril /2013 12:06

Chaple… Dolor… aplaudiments…

 

 

Al mes de decembre, chaple dins una escòla de Newtown (Connecticut-USA). E tota la comunautat de plorar la pèrda de sos dròlles e de lors professors. La setmana passada, explosion de bombas artesanalas (sic) a l’arribada del maraton de Boston (Massachusetts-USA) amb sa cordelada de mòrts e de ferits mai que mai ; quatre jorns aprèp, la comunautat del barri de Watertown aplaudís e dança per carrièra a l’arrestacion del subrevivent dels dos fraires, presumits copables d’aver pausadas las bombas. Entre aqueles dos eveniments grèus, los Estats Units an conegut d’autres mortalatges ; de segur, ne i aurà d’autres mas del moment que la libertat d’èsser armat coma un pòrta-avions es respectada, la National Rifle Association serà contenta e, amb ela, un fum de familhas. Per tot aquel mond, sufís per neutralizar un sacamand – a bad guy – amb una arma que i aja en fàcia un bon ciutadan – a good guy – amb una arma, e que tira mai viste ! Per se’n téner pas qu’a la reaccion cap a l’arrestacion del pausaire de bombas, la tròbi un pauc desconvenenta. Los aplaudiments, de segur, son faches per exprimir « aprobacion, admiracion o estrambòrd » mas pas per saludar d’eveniments aital. Aprèp lo mortalatge de l’escòla, las gents de Newtown aplaudiron pas en aprenent la mòrt del tuaire. Dos peses, doas mesuras ! Perqué ? Lo país que se podiá vantar, e amb qualque rason, d’èsser un crusòl capable d’integrar los novèls venguts vei aqueste se fendilhar, benlèu en causa de la globalizacion economica, politica, etc. E se lo batedís de las alas d’un parpalhon en Japon a una influéncia de l’autre bòrd del planeta, n’es tot parièr per las idèas o las ideologias, dichas extremistas, que s’espandisson e influençan d’èsser umans en mal de reconeishénça…

 

Editorial de La Setmana, n°916

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
16 avril 2013 2 16 /04 /avril /2013 15:24

Inventari… e chaple !

 

Lo nòste president de la Republica qu’es de plànher ! N’es pas pr’amor que sembla d’estar vadut devath lo signe de la ploja : presa de foncion, viatge a Marròc… N’es pas tanpauc pr’amor deu comportament de qualques uns deus sos ministres qui ne mancan pas ua escadença ende amuishar que las lors capacitats intellectualas serén mei emplegadas ne i avosse pas un Prumèr ministre deu « carisme d’ua ustra » – expression emplegada per la C. Duflot a perpaus d’era medisha. Mès, après la traïson e l’engana deu son cirugian preferit (!), qu’avèva pres ua decision hòrta, hèita ende li tornar l’estima – au mens que s’ac pensava – deus Francés : que cada membre deu govèrn e hàcia public lo son patrimòni. Aquesta mesura, presa ende amatigar los esperits, que deu, en principi, n’estar pas sonque lo prumèr estage d’ua lei a vénguer qui deu pertocar tots los elegits. Patatrac ! Ua estona après que l’inventari ministeriau e avèva hèit lo son camin cap a totas las redaccions deus mèdia, ua despacha – e imatges tanben de segur –, venguda deus Estats Units, qu’anonciè l’explosion de bombas « plantadas » a l’arribada deu maraton de Boston (Massachusetts). Lo reclam d’aqueth « mortalatge » [qualques mòrts e centenats de herits] – véder los mèdia – que hasó lo torn deu planeta, relegant las consequéncias de la decision presidenciau a un episòdi francofrancés quan la soa intencion èra de hèser saber a Euròpa e mei lonh enqüèra que França èra capabla de promòver un « blanc mei blanc que lo blanc ! » Las reaccions apassionadas d’un sarròt que dèisha augurar ua pièla d’esmendaments a la lei a vénguer ; ne son pas nombrós los elegits, que sian de la majoritat o de l’oposicion, prèstes a caminar cap al « sacrifici », « vestits de blanc e de probitat candida » 

 Editoriau de La Setmana, n°915

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
13 avril 2013 6 13 /04 /avril /2013 18:54

Òsca a nòstre jornal !

 

Vòli pas dire mas i a qualque temps d’aquò, quand lo que baileja Lo Pichon Blau me consacrèt gaireben una pagina, auriái pas jamai imaginat que la television s’interessèsse a ieu e al Pichon Blau !

Solide, foguèt pas que l’equipa de FR3-Tolosa responsabla de las emissions occitanas : lo jornalet e Viure al país ; ça que la, aquesta cadiereta, autrejada a nòstra lenga pels mossús de París, es gaitada per un fum de mond…

Mas sabèm totes ques la descentralizacion, volguda a l’epòca per G. Defferre, es pas estada jamai acabada ni per l’esquèrra ni per la drecha en causa de la paur e de la mesfisança del poder central cap a la « província ».

E, dempuèi qualques annadas, podèm vire una tendéncia a un recentralizacion jol pretèxte que las regions – un pauc mens los Conselhs generals – se pausarián cap a l’Estat coma autant de feudalitats gavidadas per de novèls senhors.

O cal ben dire, los presidents de region, lor agrada de jogar los superintendents d’un còp èra. Malgrat que lors poders sián limitats, an, ça que la, la capacitat de levar de taxas, d’ajudar l’economia, d’autrejar moneda, etc.

La democracia locala, que siá al nivèl de la region o del departament e quitament del vilatge es quicòm que s’apren ; e lo pòble – nocion que vòl dire tot e vòl pas dire res a l’encòp ! – se contenta d’anar votar un còp cada cinc o sièis ans en esperant que lo qu’a elegit li portarà la luna e que las calhas tombaràn totas rostidas !

Levat aquel temps fòrt de las eleccions, lo pòble se’n remet al mèdia… E Lo Pichon Blau jòga son ròtle ; e mai d’un Agenés foguèt susprés del resson d’aquesta entrevista. Per una entrevista sus una personalitat òut e garonesa e nacionala, s’es vist promogut mèdium nacional e a vist un fum de confraires de la premsa escricha e audiovisula fondre sus el coma un falcon sus sa preda per aver l’exclusivitat de l’exclusivitat…

Aquò pròva que nòstre jornal, quitament dins un país centralizat, pòt far l’actualitat e la fa de la faiçon mai bèla que siá en assabentar sos legeires… Òsca !

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 14 d'abril de 2013

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca