Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
9 avril 2013 2 09 /04 /avril /2013 19:37

Un primtemps fangós ?

 

Se vos disi que lo començament del primtemps es poirit, vos estonarà pas ; es çò meteis en politica… i a pas pus de « sasons » ! La politica e los que ne fan escapan pas a la societat de competitivitat ; los electors vòlon de resultats sul pic. D’òmes politics eminents disián que las promessas engatjavan pas que los que las cresián ; aquel temps es acabat ! E los politicians que son pas estats elegits se fan pas fauta de jogar als botafuòcs, de blaimar los « copables » e de los designar a la venjança publica. Los mèdia son a l’espèra per trapar una « bona » paraula e balhar als auditors l’exclusivitat del sègle cada jorn ! Lo periòde que vivèm desempuèi la demission d’un ministre acusat d’aver mentit sus sa situacion personala al parlament, e a travèrs el, al país tot entièr, permet a las oposicions, de drecha e d’esquèrra, de se descadenar contra las poténcias de moneda, contra la corrupcion del sistèma e d’exigir un netejatge, non pas al kärcher – l’expression èra ja brevetada ! – mas amb la balaja, l’engranièra, l’escoba… Son mai d’un a apelar lo « pòble » a manifestar per carrièras per una « refondacion » de la democracia – pas mens ! – o per demandar d’eleccions novèlas que – ne podèm èsser segurs – portarián a la Cambra d’elegits novèls, pròbes, onèstes e prèstes a totes los sacrificis per tornar metre lo país sus la bona dralha. Cap a totes aqueles bracejaments, lo cap de l’Estat – e lo govèrn – sembla aver causit de… pas causir e d’esperar que la borrasca s’apasime, se se pòt. Promet tanben de prene de mesuras urgentas per « moralizar » la vida publica ; còsta pas car ! Mas los elegits, Robespièrres de salon quand s’agís dels autres, i van dapasset quand se poirián trobar implicats dins lo processus. Principi de realitat !

 

Editorial de La Setmana, n°914

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
9 avril 2013 2 09 /04 /avril /2013 19:34

La luna e lo det

 

Vòli pas dire mas semblariá que l’adagi chinés se verifiquèsse un pauc pus cada jorn : « Quan òm li mòstra la luna amb lo det màger, lo pèc agacha lo det. »

Dempuèi que la Crisi – a, aquela crisi ! – s’es invitada dins nòstra vida vidanta, los que nos governan, que siá dins lo domeni politic o economic, quitan pas de nos dire que los tempses an cambiat e que podèm pas pus viure a crèdit, mas que se n’avèm la volontat e lo coratge e s’acceptam de sacrificis e un salari de misèria tot serà melhor per las calendas !

Nosautres, bedigasses que sèm, los avèm cresegut… Fins ara, nos sèm contentats d’agachar lo « det ».

Los qu’an lo poder, elegits o autres, e que, per definicion, son aluserpits, an lo sens de las realitats e de las responsabilitats ! La luna, se’n foton e coma se’n foton, an pas besonh tanpuac d’agachar lo det !

Eles, se contentan d’èsser clinats sus lors petits – o gròsses – afars : preservar lor claus, lor compte en banca o qué que siá que lor permeta de viure a son aise e de s’assegurar un avenidor tranquille.

Anem ! Fasèm un pauc d’antiparlamentarisme primari. Cada còp – fins ara – qu’un somiaire a propausat als deputats e senators, forra borra, de suprimir l’acumulacion dels mandats, de baissar un pauc lor remuneracion o d’exigir que lo remborsament dels fraisses dels elegits siá justificat, es estada una quasi-insurreccion al parlament. Amb d’arguments imparables ! De o voler tot verificar seriá mostrar del det – i tornam – los elegits de la nacion e los designar a la vendeta dels populistas de tota mena mentre que lo pòble – que son gents senadas – los a causits.

Donc seriá un maissant còp contra la democracia ! E aital renvian lo « somiaire » a sos estudis… e contunhan, los elegits, de preparar (sic) lor avenidor.

O sabi que cal pas los metre totes dins la meteissa saca, mas, coma pertot, los bons pagan e pagaràn pels autres.

Que la Republica trantalhe en causa d’un sol o de mai d’un, lo resultat es identic. Seriá melhor qu’agachèssen la luna benlèu !

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 7 d'abril de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
1 avril 2013 1 01 /04 /avril /2013 19:40

Lo sénher Lee o ditz…

 

Fa quinze jorns, lo primièr ministre de la Republik Singapura [Singapor], Lee Hsien Loong faguèt una declaracion a propaus de nòstra moneda europèa que coneis desempuèi lo començament de la Crisi qualques problèmas dins diferents païses de la zòna euro. En substància, diguèt que Asia aviá besonh que l’euro visquèsse mas apondèt que nòstra moneda se poiriá pas estabilizar tant que Euròpa seriá pas un estat federal. De propausses aital pòdon suspréne benlèu, sustot dins los païses que pensan fòrt e mòrt qu’apartenon encara a l clan dels grands poders. Per ne saber mai, vos sufís d’escotar nòstres elèits s’enarquilhar coma de pavons quand parlan de França, poténcia granda, passat millenari, lenga universala, etc. Lo sénher Lee, desempuèi Singapor, apieja ont aquò fa mal. Lo diagnostic es estat establit, longtemps a, per los especialistas d’ostal : una moneda comuna pòt pas tenir se los païses que l’emplegan se meton pas d’acòrd sus de règlas comunas ! La Crisi foguèt pas qu’un revelator. Quand èran embarrats dins lor moneda nacionala – franc francés, lira, peseta, douro, dracma… –, los financièrs, levat los Alemands amb lo Deutschmark benlèu, pesavan pas gaire, per pas dire res, cap als Estatsunidencs e al dòllar ; se las causas viravan mal, los govèrns, complicis, te fasián una davaluacion, pichona o granda, e tot aquel monde èran contents ! Contunhavan de parlar d’independéncia nacionala e, en cò nòstre, de la grandor de França ; e, per clavar lo bèc a los qu’aurián agut tendéncia a repotegar, te fasián petar La Marseillaise amb son « sang impur qu’abeura los selhons nòstres » Nòstres elèits an pas jamai volgut promòure una politica europèa vertadièra qu’implicariá una sobeiranetat limitada al profièch d’una maison comuna : Euròpa !

 

Editorial de La Setmana, n°913

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
23 février 2013 6 23 /02 /février /2013 12:33

Lo vedèl d’aur e l’animalum… 

Vòli pas dire mas l’afar de las lasagne amb de carn de caval etiquetada « buòu » es per contunhar qualque temps encara dins los mèdia.

Se Gran Bretanha o França, an reagit lèu lèu en prenent de decisions mai o mens radicalas, l’escandal – e es un escandal ! – se limita pas a qualques païses europèus.

An trobat de carn de caval dins de produches identics fins a Hong-Kong se ne cresi las gazetas. Podèm totjorn nos trufar e dire que, foguèsse estat de buòu, auriá pas pogut córrer tant viste !

Dins la lucha entre gendarmes e sacamands, los gendarmas an costuma de dire qu’aquestes an totjorn una longor d’avança e que sabon s’adaptar en professionals que son ! N’es tot parièr dins lo domenis del dopatge ; i a totjorn la dròga que… qui… se tròba pas dins lo catalòg dels servicis concernits. E poiriam contunhar amb d’autres exemples.

D’en primièr, l’industria agro-alimentària es una industria ! Mossú de La Palice l’auriá dich tot parièr. Aqueste sector industrial manca pas d’avocats e se sap far entendre dels elegits, especialament dins una Euròpa que va a la mòda britanica, es a dire liberala o tras que liberala !

Los capitanis d’industria exagonals an per costuma de dire que, en plaça de los ensucar amb de règlaments e de règlaments que càmbian cada quinze jorns, l’Administracion seriá melhor inspirada de los laissar trabalhar per çò qu’es pas en damorant darrièr un ordenador dins un burèu climatizat que l’economia francesa serà sauvada.

Tot aquel brave monde se trufan de lors clients. Çò que los interèssan es de far de moneda en privatizant los beneficis e en fasent suportar las pèrdas per la poténcia publica, es a dire los Franceses. Vòlon plan profiechar de la libertat quitament s’es al dam de la dels autres.

E los sembla-intellectuals s’i meton tanben, eles que fan un roman de lor vida amorosa momentanèa amb un partenari conegut en esperant que los malhums socials los ajudaràn a venir celèbres e a « far » de moneda.

Lo mai porcàs dels dos es pas totjorn lo que se poiriá pensar !

 

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Cronica occitana

Dimenge, lo 24 dee febrièr de 2013

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
19 février 2013 2 19 /02 /février /2013 11:54

Amnesia e politica

 

Per se’n téner pas qu’a pichons diccionaris de referéncia franceses, la democracia es una « doctrina politica d’après la quala la sobeiranetat deu apartenir a l’ensems dels ciutadans ». Ne i auriá tres formas : una dirècta, una representativa e una participativa. Quitament se, en 2007, la dòna del Peitau presicava per una democracia partipativa e se de mai en mai d’elegits se’n reclaman, sèm pel moment dins un sistèma representatiu. E aquestes – « los melhors segon los electors » – representan la Nacion e lo pòble. Normalament, seriá al govèrn, responsable davant lo Parlament, de determinar e de menar la politica de la Nacion [Constitucion francesa, art. 20]. Sabèm pr’aquò que, dins la Vna Republica, d’entrada, non solament la politica estrangièra – claus del president – mas tot lo poder a mudat a l’Elisèu per la gràcia – o en causa ? – del sufragi universal. Es per aquò que, a cada còp qu’un ministre es questionat sus tala o tala mesura a venir, aqueste respon que serà votada per çò que « lo president l’aviá promesa » quand èra candidat. Una faiçon comòde pel ministre de dire que sosten la mesura o qu’es pas d’acòrd mas que la deu sosténer per solidaritat, etc. Encara que se pòsca notar una cèrta cacofonia deguda benlèu al besonh de qualques uns d’« existir »  per preparar lor avenidor politic. Mai lo temps passa, mai qualques mesuras emblematicas son en grand dangièr de tombar dins la trapèla del quinquenat, victimas de « las » prioritats del govèrn degudas a « La crisi » ; aital n’es del vòte dels estrangièrs a las eleccions localas e subretot del vòte sul mandat electiu unic, victima de la luta acarnissada d’unes elegits de la majoritat que sabon que, en politica, la procrastinacion es tras qu’utila. Los avèm elegits, non ?

 

Editorial de La Setmana, n°907

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
16 février 2013 6 16 /02 /février /2013 15:38

Lo caval es bona pasta ! 

Vòli pas dire mas las istòrias de caval semblan tornar de mòda !

Coneissètz totes l’istòria d’aquel caval, dotat de la paraula – coma lo gat dins Lo gat del rabbin o los animals de las fablas de J. de la Fontaine – que menava cada jorn son proprietari a la vila.

Quand esperava son mèstre, parquejat lo long del trepadaor amb la carreta, s’adreçava sens faiçons als passants per los dire qu’èra el qu’aviá ganhat lo prèmi de l’Arc de Triomfe o lo Derby d’Epsom qualques ans a, e patin e cofin.

Pensatz ben que lo monde èran estomagats e, quand lo païsan tornava, li fasián compliment per aver una bèstia que parlava encara melhor que lo caval de Lucky Luke [Tornatz legir vòstres classics !].

El, en tornant prene las guidas, se contentava de lor dire : « O jogariái pas, mas a degut vos dire qu’aviá ganhat lo prèmi de l’Arc de Triomfe, non ? Vos lo cal pas creire ; es pas qu’un messorguièr. A fach segond, sonque ! »

Malurosament, dins l’afar de l’escandal de la carn de caval, lo caval i es pas per res ! Çò que sabèm ara es que lo caval – al mens la carn ! – es un animal que viatja fòrça e que coneis Euròpa melhor que non pas nosautres, Europèus en poténcia.

Dins la cas present, en partent de Romania, s’es anat « passejar » dins dos o tres païses del nòrd de l’Euròpa per tornar a Castèl nau d’Ari abans de s’anar mesclar amb de pastas, per far de lasagne – e autras causas – dins l’Èst de l’exagòn… E ne devi doblidar !

Al començament, sola una marca semblava concernida e sos produches foguèron levats de las laissas dels supermercats. Mas, davant lo rambalh qu’aquò menava – premsa, govèrn – un fum d’autras entrepresas de l’industria agroalimentària an lèu lèu fach assaber qu’elas tanben se trobavan dins una situacion equivalenta. E totas de denonciar l’engana !

Autres còps, disián que per far un pastís d’alauseta, caliá metre un caval per una alauseta. Los industrials an adaptat la recèpta e considerat que la « conquista mai nòbla de l’Òme » èra plan mai bona per lors beneficis que non pas lo buòu…

 

 Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 17 de febrièr de 2013

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
12 février 2013 2 12 /02 /février /2013 12:11

L’aulhèr que s’estanca…

 

Lo papa de Roma que renóncia au son magistèri. E los mèdia que dan l’abrandida a tots los especialistas, exegètas e enviats especiaus ende ns’assabentar, explicar, explicitar l’eveniment e las soas consequéncias…

La Glèisa catolica n’es pas abituada a las demissions ; los cardinaus que deven deishar la lor carga a ueitanta ans mès qu’èra entenut que lo papa e demorava en foncion dinc a la soa mòrt. Ua tau demission qu’es de segur saludada per tots, e peus mescredents tanben, com un acte coratjós e eminentament politic.

Se lo papa es elegit peus cardinaus amassats en conclave, que’s tròba, un còp en foncion, lo « representant de Dieu sus tèrra » e n’a pas nat compte a rénder a degun. Totun, qu’es lo líder de mei d’un miliard de catolics e que deu trabalhar non solament au raprochament enter las religions crestianas mas tanben a ua comprension mei bona damb totas las autas religions e especiaument, las religions deu Libe que son lo judaïsme e l’islam.

Qu’es vertat que, se lo papa es un òme de glèisa, es un òme politic tanben. Las soas presas de posicion, quinas que sian, autan com la politica de l’estat de Vatican que son analisadas suenhosament per las cancelerias. N’a pas sonque ua armada de guardas soïsses mès la soa diplomacia qu’es hèra activa.

En renonciar au son magistèri, Beneset XVI, aqueth papa conservador, qu’estona e que suspren subertot los cardinaus qui participan a l’eleccion deu papa e qui n’auràn pas tròp lo temps de har maniganças pr’amor que, se Dieu es dens totas las lors consciéncias, lo Diable que s’escon dens los detalhs de las tractacions – qui n’existeishen pas de segur !

Après la soa des·hèita, en 2002, Lionel que declarè : « J’abandonne la vie politique… » Mès Beneset XVI n’ensajarà pas de tornar, eth !

 

Editoriau de La Setmana, n°906

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
9 février 2013 6 09 /02 /février /2013 23:32

Avètz dich : viure ensems ? 

Vòli pas dire mas, malgrat l’importància del fenestron dins nòstra vida, la ràdio demòra un mejan d’informacion privilegiat, al mens dins la jornada, que siam a l’ostal o en veitura.

E, personalament, tròbi nòstra situacion d’ausidor inconfortabla mai d’un còp. Soventes còps, aimariam poder intervenir quand entenèm d’unes especialistas dire çò que nos sembla èsser de colhonadas. Non pas per çò que seriam mai intelligents o mai esberits mas, mantun còp, per çò que los dicorses de qualques uns semblan anar contra lo sens comun.

Mas la paraula es « confiscada » e autrejada per d’unes elèits (!) que siá dins lo domeni social, politic o autre…

Lo monde qu’an lo drech a la paraula sus las ondas deurián saber pr’aquò que i a pas unicament de gents que demòran dins la capitala o dins las vilassas. Quitament se, ara, es una realitat exagonala, poirián, me sembla, prene en compte las populacions que vivon dins lo campèstre tota l’annada.

Tot aquò per dire que los Franceses que sèm apartenon pas al meteis monde e que çò que pòt embestiar un vilard tòca pas un « plouc » de la campanha.

En aqueste periòde d’ivèrn, per exemple, avèm drech a la sansoina rituala sus la dificultat qu’an los automobilitas per se desplaçar – en vila, suls grands axes o suls itineraris que menan a las estacions d’esquís – en causa de la nèu o del glaç sus las rotas. E tot aquel monde repotègon en disent que los servicis en carga aurián degut intervenir mai de d’ora, etc. Ne i a quitament qu’acusan lo govèrn d’impericia. Fin finala, aimarián d’aver de nèu a bodre quand la vòlon mas de rotas secas e seguras en totas sasons.

De que n’avèm a far nosautres, « perduts » que sèm, dins nòstres vilatjòts e nòstras vilòtas ? Se i a de glaç o de nèu suls camins segondaris, nos cal petaçar per los desplaçaments o los remetre a un periòde mai favorable.

Nos sèm abituats a privilegiar nòstre interès sens far l’esfòrç de pensar que sèm pas solets. Nos sèm abituats a parlar de nòstres dreches en daissant de caire benlèu qualques… devers !

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 10 de febrièr de 2013

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
5 février 2013 2 05 /02 /février /2013 11:51

Ajuda o substitucion ?

 

Nòstre president, se ne cresèm las gazetas, a pres son monde de cort en decidint de metre las fòrças armadas francesas en movement quand li aguèron dich que los « terroristas » aurián lèu fach d’arrivar a Bamako se los sordats malians se trobavan solets per los arrestar.

E son pas los qualques pissafregs de servici dins l’oposicion qu’an gastat aquel moment de fiertat dins lo microcòsme politic, sens parlar benlèu dels ciutadans orfanèls del « temps de las colonias ».

Lo monde èran contents, e suspreses a l’encòp, de veire que lo president s’èra mudat en « cap de guèrra », el que sos opausants avián ensajat de ridiculizar en proclamant naut e fòrt qu’un president « molasson » n’èra pas çò que caliá a un grand país coma França.

Lèu lèu pr’aquò, relaiats pels mèdia, grand provesidor d’exegètas de tota mena – e talament competents qu’es de se demandar perqué son pas ministres ! – an començat de parlar de trapèla e d’enfangament a l’afgana, de la manca de vision politica d’un president capable de « far la guèrra al terrorisme » mas qu’auriá pas cap d’idèa pel desengatjament de nòstres sordats.

I a plan longtemps que lo ridicul de las actituds e dels discorses a pas tuat degun e los batalejaires professionals o sabon que son capables de tot per existir publicament.

Pel moment, lo sol constat que podèm far es que, gràcia als sordats franceses, Mali ven d’escapar  a la manmesa d’un punhat de « Fòls d’Allah » sus tot un país, çò que seriá estat una Primièra.

Empacha pas que Mali es un estat mai o mens en deliquescéncia e que va caler temps per que torna trobar un foncionament democratic. E los liberators de uèi corron la risca d’èsser considerats deman coma d’ocupants colonialistas.

Calriá pas que França passèsse de Caribde en Scilla…

 

Andriu de Gavaudan

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
29 janvier 2013 2 29 /01 /janvier /2013 16:06

Estrambòrd e prioritats…

 

Qu’avem avut Joana d’Arc que la soa aventura s’acabè mau a Rouen per part en causa de la manca de reconeishença de Charles VII ; totun que serà canonizada hèra mei tard per servicis renduts a la patria. Ne deishè pas d’èsser populara demest lo brave monde.

Mès totas las istòrias ne s’acaben pas atau.

Dins un periòde recent, França que s’es encapriciada d’ua auta hemna, la franco-colombiana Ingrid Betancourt, qui estó liberada per l’armada colombiana après èsser estada retenguda presonèra dens la sèlva amazoniana per las FARC pendent sheis annadas.

Qu’estó arcuelhida a París per Nicolas Ièr qui ne se contentava pas sonque de guarir las escròlas mès qui avèva segotit cèu e tèrra, ça digó l’Ingrid, ende la har liberar. Los mèdia, absents per Joana (sic), que muishèn la lor capacitat dens l’elògi e la flagornheria ; Ingrid qu’èra ua eroïna e Nicolas lo chivalièr. Ne mancava pas que lo destrièr, l’armadura e l’espada per que lo veiriau estosse d’epòca.

E taus Francés, qu’estó l’union sacrada… per un temps.

La setmana passada, qu’avom un aute moment d’estrambòrd damb le retorn de Mexic de Florence Cassez, condamnada a sheissanta annadas de preson per complicitat de raubatòri e que la Cort suprèma d’aquel país venguèva d’alargar per vici de forma après sèt ans d’empresonament. Un còp de mei, los mèdia e los  dirigents qu’estón a l’auçada de l’eveniment ende arcuélher l’innocéncia proclamada vaduda hemna.

Per astre, los prumèrs dos skippers del Vendée Globe qu’avón la delicatessa d’arribar sonque l’endoman. E la familha de l’ostatge francés, Yann Desjeux, originari d’Anglet, tuat suu site gazèr d’Argèria per los « terroristas », ne demandè pas la preséncia d’un ministre tà lo son enterrament.

Un gran país que sap quaus son la soas prioritats…

 

Editoriau de La Setmana, n°904

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca