Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
13 novembre 2012 2 13 /11 /novembre /2012 12:10

… e benlèu 51 ; un brinde ?

 

Desempuish la guèrra ispano-americana, en 1898, los Estatsunidencs que son presents a Puerto Rico. A l’òra d’ara, l’iscla qu’a un estatut d’estat associat au « gran frair » ; mès, recentament, los Puertoricans qu’an votat, per referendum e a ua majoritat confortabla (61 %), tà que lo lor estat vengosse lo 51au estat estatsunidenc. Dinc adara, quand èran estats consultats sus l’estatut politic de la lor iscla (1967, 1993, 1998)  qu’avèvan responut negativament. Perque aqueth cambiament ? L’element màger que poiré estar la promessa de B. Obama que « la soa administracion ajudaré au procèssus » en cas d’ua decision positiva de la part deus electors. Que’s poiré tanben que las joenas generacions ne n’avossen lo lor confle d’estar de ciutadans estatsunidencs de segonda zòna : influéncia deu « gran frair », moneda autrejada peu « gran frair », emigracion massiva en çò deu « gran frair » mès ua manca de consideracion, ua discriminicaion (coma se ditz a l’òra d’ara) de la part deus Estatsunidencs. Tanben, un auto-denigrament, un auto-òdi que ne vòlen pas mei aver benlèu. Que coneishem tots West Side Story e la soa guèrra deus gangs enter los Jets, Estatsunidencs blancs, e los Sharks, Puertoricans, ua arreborida de las amors de Romèo e Julieta de Shakespeare. Que l’eleccion de B. Obama, quate ans a, estosse estada ua suspresa, perque pas ? Mès la soa reeleccion qu’amuisha que la societat estatsunidenca a cambiat e que ne’s tornarà pas a l’endarrèr. Dadas inconscientament integradas peus Puertoricans ? Nosauts, la « vièlha Euròpa », ne podem pas tanpauc campejar sus la nòsta critica de la societat estatsunidenca ; que nse cau préner en compte tanben los domenis que li permeten ua remesa en question rapida, pregonda e ne tirar las consequéncias…

 

editoriau de La Setmana, n° 893 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
11 novembre 2012 7 11 /11 /novembre /2012 20:38

Al bonaür dels pòbles…
 
Las eleccions son un element màger de nòstras democracias modèrnas. Las quitas dictaduras, a còps, n’organizan per se balhar un vernís de respectabilitat. Mas, dins totes los cases, pels poders en plaça, la rason n’es que cal aver l’assentiment del pòble per menar lo país cap a un avenidor gloriós e las gents al bonaür terrèstre…

Desempuèi lo temps qu’aquò dura, empacha pas los governaires – qual que siá lo país – de prométer a cada còp que, gràcia al progrès e a la sciéncia – o al progrès de la sciéncia ! –, nos poirem far far la barba a gratis.

Quand legiretz aquelas linhas, lo planeta aurà dos presidents novèls : un, Estatsunidenc, e un autre, Chinés. L’eleccion del primièr, l’aurem seguida, subretot a la tota fin, en dirècte mentre que la del segond se serà decidida, mai o mens d’escondons, sens que lo « pòble » aja agut l’escadença de balhar vertadièrament son avís.

Los Franceses, çò dison los sondatges, an « causit » B. Obama mas aqueste s’es trobat confrontat pendent las darrièras quatre annadas a un acarniment de son oposicion de cap a sa politica interiora e a las realitats geopoliticas internacionalas.

De l’autra poténcia màger, vist lo silenci dels mèdia – parli pas de las revistas especializadas, de segur –, cossí ne poirián saber que que siá, levat tres mots en anglés: made in China ?

De segur, avèm pro de pensaments at home per anar pas nos embarrassar dels problèmas dels autres mas lo ròtle dels elèits seriá benlèu de nos assabentar sus la realitats d’aqueles païses al luòc de nos porgir son que chifras a espaurugar un sord e mut que poiriá pas legir !

Per astre, los elegits nòstres, eiretièrs d’una longa tradicion democratica, sabon canalizar nòstras erranças ciutadanas e prene las decisions melhoras per nòstre bonaür !
 
Editorial de La Setmana, n°892
 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
11 novembre 2012 7 11 /11 /novembre /2012 14:01

A cadun son estrangièr favorit… 

Vòli pas dire mas, a la lectura dels mèdia, avèm ganhat ! Foguèssen estats Estatsunidencs, los Franceses aurián votat a una majoritat extraordinària pel president Obama… E de se regaudir !

Seriá una pròva de la dubertura d’esperit de nòstre país ; mas ges de mèdia an gausat comandar un sondatge per saber se auriam votat per un òme de sang mesclat a la presidéncia de la Republica nòstra.

I a pas besonh de sortir de las escòlas prestigiosas exagonalas per constatar que las minoritats vesedoiras son encara luenh del plafon de veire ! E los partits institucionals, compausats en majoritat de « mascles blancs » acceptan de daissar qualques plaças son que quand pòdon pas far de mens : aital de las femnas. De segur, i a totjorn lo de la pèl maurèla o negra de servici, mas una excepcion fa pas una politica.

E sufís de veire las reaccions al projècte d’interdiccion d’acumulacion dels mandats electius per pensar que n’i aurà encara per qualque temps. Son pas los discorses sus l’egalitat de tots e de cadun fàcia a la lei o sus l’onor que fa la Republica en acordant la ciutadanetat que cambiarà quicòm tant qu’aurem los « elefants blancs » de drecha, d’equèrra o dels extrèms que se petaçaràn entre eles per acumular los mandats electius o pas.

E vertat es que, entre los cridassaires de l’esquèrra de l’Esquèrra – que son dedins sens i èsser ! – e los ayatollahs del partit ecologista – partit qu’a exigit de ministres mas que vòl ça que la gardar son independéncia ! –, lo govèrn a de trabalh. Lo president tanben que deu trencar e, a còps, far de causas que son pas dins sa natura fonsa.

Los Franceses qu’an viscut pendent un lustre amb un president que « fasiá l’article » a cada bulletin d’informacions an qualque dificultat a se contentar d’un president qu’a pas la meteissas prioritats mas son que de bona volontat.

Los politicians nòstres, per un còp, deurián seguir las leçons de democracia balhadas pels « cosins d’America », quand son bonas, de segur !

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 11 de novembre de 2012

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
11 novembre 2012 7 11 /11 /novembre /2012 01:15

Las talhas coneisson pas la crisi……

 

Vòli pas dire mas avètz degut remarcar que parli pas sovent dels afars locals. Vièlha desformacion, me pensi, deguda a nòstra educacion que nos a ensenhat que los afars exagonals solets an drech de ciutat !

En mai d’aquò, es mai dificil « en region » de gardar una libertat de ton quand s’agís de las novèlas localas. e, per parlar franc, lo monde vos diràn que la premsa nacionala es facha per prene partit e que la premsa locala se deu contentar de portar los faches a la coneissença dels legèires.

Encara que ? pas totas las novèlas levat quand son balhadas per vantar l’accion de tal o tal elegit local. Mai qu’enlòc mai, la devisa Vae victis se deu aplicar. L’acumulacion dels mandats i contribuís per çò que permet als elegits de poder exercar una pression indirècta suls jornalistas au travèrs de lor patron de premsa.

Personalament, me sentissi pas concernit dins la mesura que ma cronica occitana geina pas un fum de monde ; çò que fa qu’ai totjorn pogut dire mon sentiment quitament suls afars locals quand se tròba.

Veni de recebre las fuèlhas d’imposicion : taxa d’abitacion e taxa fonsièra… Es pas encara la fauta al cambiament – oficial – de politica. Los elegits qu’an decidit d’una aumentacion son en plaça per un parelh d’annadas encara. E ben, aquel monde se compòrtan coma d’irresponsables al  nom de lor responsabilitat (!)

Se las taxas votadas per mon vilatge son demoradas dins las  nòrmas, las taxas degudas a l’intercomunalitat an aumentat de 20% e quitament  25% per las bordilhas. Es a dire que, per demorar en çò mieu, dins la « banlèga » d’un vilatjòt, me cal pagar ongan 150 euros de mai que l’an passat !

La prima a la solitud, al ben-èsser, a l’aire pur e a la calma del campèstre… me diretz ! Vos poiriái respondre que me cal anar, de còps que i a, en vila e que, quand vòli prene lo traïn, me cal trobar qualqu’un per me menar a la gara qu’es a mai de trenta quilomètres de l’ostal, tanben per l’espital, etc.

E una autra rason : es que tot lo mond pòdon pas viure en vila…

Non, cresi qu’a nòstres elegits, quitament quand son d’elegits locals, lor arriba de pèrdre lo sens de las realitats quand jògan amb l’argent dels autres, de nosautres !

Qui a dich que la politica èra quicòm per se metre al servici dels autres ?

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 4 de novembre de 2012

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
30 octobre 2012 2 30 /10 /octobre /2012 08:11

Jòcs politics e vita vitanta…

 

Qu’ac sabi… L’Esquèrra que sembla se comportar com garias qu’aurén trobat un cotèth. Lo govèrn que sabèva totun que las causas ne serén pas aisidas e las generacions navèras deus elegits socialistas que cridan haut e hòrt qu’es acabat lo temps d’un partit de sensenaires que sa tòca n’es pas sonque de díser amen aus projèctes deu govèrn. Sens parlar deus Verds que n’escupeishen pas suus avantatges mès que vòlen conservar ua libertat d’accion complèta. E, sens estar un expèrt, que’s ved que l’equacion n’es pas de las mei elementàrias ! En consequéncia, lo congrès deu PS, que se debanava dens la Vila ròsa, qu’avèva com taca màger de « sauvar lo sordat Ayrault » ; au mens dens los discors qu’estó ua capitada ! E que sia la dauna de Peitau, la borgmèstra de Lille, lo navèth secretari o los autes, tots que digón las lors pregàrias damb conviccion sens jamei insultar l’aviéner. Ende la Dreta, l’equacion de resòlver qu’es mei simple. L’esquèrra ne pòt pas estar au poder son que « per efraccion » e qu’es donc illegitima que sia damb la victòria de F. Mitterrand en 1981 o de F. Hollande aqueste còp. Ende ahortir la lor tèsi, que disen que lo president autan com  lo son prumèr ministre e un sarròt de membres deu govèrn que son novicis, aprentís que n’an pas jamei avut responsabilitats nacionaus dens un gran ministèri o enlòc mei e que França, au miei de las subèrnas a besonh d’un capitani e d’un equipatge aguerrit. Ende ganhar au mei córrer contra F. Fillon, J. F. Copé qu’es prèst a tot e la soa miaça de « har ua crida cap a la carrèra » francesa ende contestar los projèctes deu govèrn qu’amuisha los sons sentiments democratics pregons. N’es pas atau que los uns e los autes e van redusir la fractura enter la classa politica e los Francés ordinaris…

 

Editoriau de La Setmana, n°891 


 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
24 octobre 2012 3 24 /10 /octobre /2012 18:08

Sonque una eleccion de mai ?

 

Mai d’un còp, ai escrich que, dins los mèdia franceses, las eleccions presidencialas estatsunidencas avián autant – senon mai – d’importància coma las nòstras. Me seriái enganat o França es talament dins la panada que los mèdia son mai preocupats per la situacion exagonala ? Me sembla que, ongan, an fach sonque lo servici minimum amb los comentaris dels debats entre B. Obama e M. Romney. An pas convocat los especialistas costumièrs d’aquestas eleccions. Foguèsse estat una femna candidata versus un òme de sang mesclat, l’interès se’n seriá trobat aumentat mas un mormon suscita pas l’estrambòrd e las envoladas liricas de la profession. Los que, demest nòstres elèits, sovent autoproclamats, lausenjavan Obama, fan pas gaire de bruch. Auriá decebut ? Solide, es pas estat lo Jèsus negre, lo Mèssias novèl qu’esperavan ; la realpolitik a agut rason de l’ambicion proclamada dins sos discorses e las reticéncias – per pas dire mai – de sos interlocutors a l’estrangièr e at home an redusit l’impacte de son accion. A capitat ça que la una causa d’importància : far votar una lei sus la cobertura medicala de totes los Estatsunidencs a malgrat de l’oposicion ferotja dels conservators. Benlèu es dificil per los que coneisson los Estats Units pas que pel prisma de las serias televisualas d’apreciar aquesta avançada sociala ; en mai d’aquò, nosautres podèm encara beneficiar d’una cobertura medicala… Euròpa es l’afar de totes e m’arriba de somiar que ne seriam pas al punt ont ne sèm se los mèdia – e nòstres elegits tanben – avián fach lor trabalh d’informacion en nos assabentar sus las mors dels pòbles europèus de la faiçon que o fan pels Estatsunidencs. Seriá èsser un caçajòia de pensar qu’es en causa d’un sentiment prigondament francés de superioritat ?

 

 

Editorial de La Setmana, n°890

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
21 octobre 2012 7 21 /10 /octobre /2012 18:54

Las novèlas de France-Info…

 

Vòli pas dire mas, cada jorn, i a un arganhòl  que torna inventar l’uòu de Cristòl Colomb !

L’autre matin, de d’òra, sus France-info, tombèt la novèla estrambordanta !, e nòva que non sai, que lo monde qu’avián una lenga d’ostal en mai de la lenga nacionala, èran benastrucs.

L’inventaira (sic) del concèpte : una professora de nacionalitat italiana qu’ensenha, çò pareis, en França… Sa demarcha : se servir de las lengas parladas a l’ostal pels drollets d’immigrats per melhorar lo francés e apprendre d’autras lengas.

Veni de far cort mas ne vesètz lo principi. Se lo professor met en valor lo « viscut » d’un drollet, aqueste se sentirà valorizat e esitarà pas pus a prendre la paraula ; e los resultats seràn melhors, que siá dins l’aprendissatge d’una lenga viva o dins l’aprendissatge de nòstra lenga nacionala.

La descobèrta del sègle, gaireben ! Degun i aviá pas pensat fins ara…

Ça que là foguèt un temps quand la Republica percaçava los pateses de l’exagòn per çò que la contrarevolucion parlava basco o bas-breton. Foguèt un temps qu’ère necite d’impausar la lenga de la libertat, etc.

Qualques meses a, i aguèt un debat pertocant las lengas istoricas de França, dichas « regionalas » per interdire dins las « diwans, bressolas » e autras « calandretas » l’ensenhament per immersion en balhar coma rason que los dròlles subirián un prejudici per çò que aurián, fasent aital, una coneissença insufisenta de la lenga nacionala.

Nòstres elegits, e demest eles mai d’un ensenhaire, sabon pas que, quaranta ans a, los inspectors d’anglés – èran pas los sols – recomandavan de far l’ensenhament d’aquesta lenga unicament en anglés gràcias als metòdes audiovisuals. A l’epòca, los mejans modèrnes èran una benda magnetica e un film fixe que mostravan las diferentas situacions que los jovenòts devián comprene. Jamai entendián pas un mot de francés dins lo cors e los quites explics del professor èran dins la lenga estudiada. Disi pas qu’èra aisit pel professor de far « passar lo messatge » coma se ditz ara mas vos pòdi assegurar que los resultats èran bons e qu’aquò geinava pas per l’aprendissatge del francés !.

France Info faguèt de publicitat al metòde d’aquela professora per apréner las lengas estranièras mas sens jamai parlar de las lengas istoricas de França, e ne i a sèt demest las qualas nòstra lenga occitana.

L’occitan –  e las autras lengas istoricas de França – es l’arlatenca de servici ! Lenga nacionala, non pas cèrtas ! lenga estrangièra, non pas cèrtas !

Una lenga del cap del monde parlada per qualques personas e las institucions internacionalas se mobilizan, amb rason, per la sauvar ; nòstra lenga parlada encara per centenats de milièrs de personas amb una literatura e una istòria de mai de mila ans… e lo  monde, nòstres elgits demòran sords a sa crica…

Dison qu’es aquò la democracia !

 

Cronica occitana

le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Lundi 22 d'octobre de 2012

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
16 octobre 2012 2 16 /10 /octobre /2012 15:46

La meca de l’Academia

 

Que soi content e… decebut a l’encòp. Que vengui de recéber un prèmi de la renomada internacionau e qui n’es pas coneishut sonque de quauques especialistas. Aqueth prèmi que receu abituaument un reclam favorable dens los mèdia escriuts e audiovisuaus ; e, au mens ende la mestressa d’ostau de mens de cinquanta, las canaus de television que i consacran emissions. Aung San Suu Kyi, la dauna de Rangón (Myanmar) qui’u recebó annadas a quan èra empresoada, qu’es vaduda ua icòna mediatica ara ; Barack Obama que provoquè ua controvèrsa quate ans a, etc. Qu’es un deus prumèrs còps que l’Academia suèca autreja aqueth prèmi dens ua indiferéncia quasi mondiau. Que’s pòt comprénguer de la part deus estrangèrs ; ne son pas eths qui l’an avut e que son gelós benlèu. Que sabem que los nòstes cosins d’America ne s’interessan pas sonque a un prèmi autrejat a un Estatsunidenc ; que los Chinés qu’arriden per fòrça quan es un « dissident » qu’es premiat ; que los país emergents ne son pas sonque emergents e que los ratons lavaires de Prévert se’n foten. Mès los autes, las democracias de totjorn (!) ne m’an pas enqüèra felicitat e, totun, que’s deurén regaudir. Per un còp que la dinamita hè ua òbra utila ! Las reaccions de las institucions e deus mèdia que’m hèn soscar. Benlèu qu’aqueth prèmi non me l’ameriti pas. Benlèu que l’Academia s’a deishat enganar per lo men sorríser e las meas bonas paraulas : drets de l’Òme – vaduts ara « drets umans » ! –, dret d’ingeréncia, etc. Que son estats tant estomagats per totas las meas qualitats que n’an pas vist o n’an pas volut véder que los « devers » mancavan. Ne vau pas refusar aquera distincion ça que la. Que considèri qu’aqueth prèmi Nobel de la Patz qu’es un encoratjament entà melhora’m…, jo, Euròpa !

 

Andriu de Gavaudan


 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
13 octobre 2012 6 13 /10 /octobre /2012 12:13

Qu’euròpa se transcende… utopia ?

 

Vòli pas dire mas ieu estimi mai qu’un prèmi, Nobel o pas, de la patz o pas, siá decernit a una persona que non pas a una organizacion. La rason màger, per ieu, es qu’una organizacion es lo rebat de la persona o de las personas que la gavidan e que la renomada de l’organizacion o los resultats obtenguts dependon fòrça d’aquela persona o d’aquelas personas.

De segur, vau pas far la comparason entre las associacions que coneissèm totes, que s’ocupan sul plan local o regional de far viure la democracia a totes los nivèls. E òc, quand òm s’ocupa d’una associacion de jogaires de petanca o de randonejaires, òm ajuda a la far viure. E los animators o los responsables benevòles s’ameritarián un pauc mai de consideracion de la part dels elegits que los sabon trobar quand son de besonh. Mas aquò son figas d’un autre panièr.

Per çò que n’es de las associacions nacionalas o internacionalas, son ligadas lo mai sovent al poder o als poders. E, a lor nivèl naturalament, son generalament ajudadas a milierats d’euros sens totjorn o meritar… Aital va la vida !

Tornam al prèmi Nobel de la patz que ven d’èsser autrejat a l’Union europèa. La decision pòt suspréne quand òm vei coma se compòrtan los qu’an la responsabilitat oficialament de far avançar Euròpa.

D’en primièr i a los elegits de quin país que siá e, puèi i a los eurocratas qui, eles, son pas que de foncionaris, encargats de metre en musica, se pòdi dire, las decisions dels estats. Sens parlar de Gran Bretanha per la quala Euròpa deu èsser son que un espaci gran e dubèrt per far de comèrci, òm pòt pas dire que los autres païses fagan un esfòrç bèl per la far viure, aquela Euròpa. Mai d’un aurián tendéncia a jogar lo ròtle del chuca-sang e non pas lo d’un partenari onèste per que l’emsems visca d’una faiçon melhora.

França es pas un exemple tanpauc que refusa, autan coma Alemanha, dempuèi annadas de deishar nàisser una Euròpa autra que  la sieuna ; totes se dison europèus a la condicion que los autres fagan  lor volontat.

L’atribucion d’aquel prèmi, o vesi coma un incitacion a despassar los egoïsmes nacionals que, dins aquel periòde de crisi, son tornats al galòp. Pòscan nòstres elegits comprene que las nacions sobeiranas – o son pas mai de tot biais ! – an fach lor temps e qu’Euròpa es una necessitat per subreviure e se desvolopar…

Mas qual serà l’òme d’Estat – o los òmes d’Estat – capable de transcendir los egoïsmes nacionals al nom de la nacion ? Pel moment, ne prenèm pas lo camin…

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge lo 14 d'octobre de 2012

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article
9 octobre 2012 2 09 /10 /octobre /2012 22:47

Comunitats, nacion, minoritats…

 

Aprenèm que, après los aver recebuts a l’Elisèu, lo president a « assegurat los representants de la comunitat josieva de son sosten e del sosten de la Republica »… Dins la declaracion qu’a facha a la premsa, lo ministre de l’Interior a declarat qu’èra « conscient que los aprendisses jihadistas arrestats [èran] pas representatius de la comunitat musulmana ». Dins un país que, per la votz de sos elegits mai o mens importants, proclama urbi et orbi que la Republica reconeis son que d’individús, jamai lo mot comunitat es estat autant emplegat. Fins ara – o sabi, i a qualque temps qu’a començat ! –, levat per l’expression nòbla de la comunitat nacionala o, pels mai audacioses, de de la comunitat europèa, aviam pas que de comunitats urbanas o de comunas e se parlava pas que de comunitat escolara, per exemple. Nòstres elegits se son meses a far nolens volens – o sens se’n rendre compte benlèu ! – de comunitarisme. E fasent aital, son eles que trabalhan a desmarmalhar la republica per çò qu’es un sistèma que pòt, se ne credèm lo diccionari, « dividir la nacion al prejudici de l'integracion ». Dins un mond cambiadís e una societat en evolucion permanenta, nos tornan parlar del « viure ensemble » mas contunhan de confondre velocitat e precipitacion en parlant de « replec identitari » mentre que, desempuèi annadas, an fach tot son possible per evitar qu’una Euròpa populara se fargue dins l’interès de totes e non pas son que dins l’interès dels especulaires financièrs o autres patriòtas apatridas. Dins qualque temps benlèu, lo mot minoritat aurà drech de ciutat e, coma o a escrich Le Clézio : « […] dins aquela Euròpa a se bastir, pel primièr còp desempuèi cinc cents ans, las nacions dominadas un còp èra poiràn tornar trobar son identitat ».

 

Edotorial de La Setmana, n°888

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Anar del mond
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca