Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
20 septembre 2010 1 20 /09 /septembre /2010 22:14

Maurici Romieu, ajudat d'Andrieu Bianchi e de Loís Gaubèrt, es per publicar un Diccionari d'expressions e locucions occitanas. Ne i a gaireben sièis mila… una part pichona de nòstre patrimòni lingüistic…

Naturalament, balhi pas sonque qualques expressions mas, jos una entrada, ne pòt i aver un vintenat o mai…


Es de notar que lo diccionari es tot en lenga nòstra ; per parlar coma un letra-herit gascon, l'occitan es la metalenga. Aital poiretz, un còp que serà publicat, vos assabentar dos còps : un còp sus las expressions e un autre còp sus l'occitan lengadocian – valent a dire que, o crompèssetz, auretz dos libres pel prètz d'un sol…

 

 

 

BALA n. f.

Paquet gròs de mercandisas.


◊ Far la bala (de qualqu’un) « far l’afar (de qualqu’un) ; convenir, anar (a qualqu’un) ».

Escota-me, Bernat, çò diguèt, t’ai pro sovent ressegat qu’aquela filha podiá pas far ta bala ! As pas fach semblant de m’entendre.

E. Mouly, Legendas.

Los albaricòts rogejan dins las caissetas, e d’unes, que passan d’èsser madurs, son a bon compte. Aquestes faràn la bala ; an pas besonh de trussar e amb una consèrva de macarèls al vin blanc, un croquet de pan, n’auràn per sopar sens alucar de fuòc.

A. Cazals, L’òme del cap del lòc.

 

dicc.

dpf • Bálo : aquò farà vòstra bala.

tdf • Balo : aquò fai ma bala.

dgo • Bala : far la bala.

gram. Aquesta locucion s’emplega per una persona, un animal o tanben una realitat concreta ; s’emplega d’un biais absolut o alara lo nom bala es acompanhat d’un determinant possessiu que remanda a una persona.

sem. La locucion es pas de bon explicar. Metaforicament, lo nom bala poiriá representar la nocion de profit en ligam amb las mercandisas contengudas dins la bala.

 

 

BANA n. f.

Excrescéncia dura que buta sul cap d’unas bèstias, còrna.

 

◊ Anar de bana ◊ Èsser de bana « s’endevenir ; aver lo meteis caractèr ; èsser complicis ». 

Lo Pèire de Tremolet e lo Justin de Fajas son totjorn anats de bana ; ai pas jamai ausit dire qu’aguèsson agut disputa per quicòm.

 

dicc.

tdf • Bano : anar de bana.

dgo • Bana : èsser de bana.

gram. Aquesta locucion s’emplega per una persona ; se pòt emplegar tanben per una realitat concreta. Es totjorn al plural : doas personas o doas causas al mens.

sem. La locucion fa referéncia implicitament a un parelh de buòus jonches ; los buòus son de bana o van de bana quand, jos lo jo, la bana drecha d’un passa jos la bana esquèrra de l’autre sens que se geinen.

 


Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
14 septembre 2010 2 14 /09 /septembre /2010 13:20

Maurici Romieu, ajudat d'Andrieu Bianchi e de Loís Gaubèrt, es per publicar un Diccionari d'expressions e locucions occitanas. Ne i a gaireben sièis mila… una part pichona de nòstre patrimòni lingüistic…

Naturalament, balhi pas sonque qualques expressions mas, jos una entrada, ne pòt i aver un vintenat o mai…

Es de notar que lo diccionari es tot en lenga nòstra ; per parlar coma un letra-herit gascon, l'occitan es la metalenga. Aital poiretz, un còp que serà publicat, vos assabentar dos còps : un còp sus las expressions e un autre còp sus l'occitan lengadocian – valent a dire que, o crompèssetz, auretz dos libres pel prètz d'un sol…


Quand serà publicat ? Lo mai lèu possible ! Probable al començament de l'an que ven… mas sabètz coma son los editors ; o sabètz pas ? Es melhor aital !

 

BABÍS n. m.

Argelàs, trepa – mena de genèsta fissuda.


◊ Rebelut coma un babís [1] « fòrça re­belut ; fòrça eriçat ».

Los rastolhs, de tant qu’èran secs, èran rebeluts coma de babisses ; a malas penas, las fedas i pasturavan. Es vertat qu’amb la secada trobavan pas a s’avidar enlòc.

◊ Rebelut coma un babís [2] « qu’a un caractèr de fòrt mal suportar ; fòrça reguèrgue, reguitnós ».

La jove s’entendiá pas amb la bèlamaire qu’èra rebeluda coma un babís ; quitavan pas de se carcanhar per de causas que sovent ne valián pas la pena. Calguèt fin finala que faguèsson ostal a part.

lex. L’adjectiu rebelut es pas atestat dins lo dpf ; o es dins lo dgo amb lo sens de « rebèl, eriçat » ; lo dof balha pas que la forma rebolut mas son origina e son sens son diferents.

gram. Dins lo primièr sens, aquesta locucion comparativa intensiva s’aplica a una realitat concreta : objèctes ponchuts, objèctes que fissan… ; dins lo segond, s’aplica a una persona.

sem. Lo babís es una genèsta provesida d’espinas. Per transfèrt del domeni vegetal al domeni uman, la locucion s’aplica a una persona que fa pas bon se sarrar d’ela en causa de son marrit caractèr. Generalament, çò que fissa designa metaforicament un caractèr reguèrgue, reguitnós.

 


BADALH n. m.

Obertura bèla de la boca que se fa d’un biais generalament involontari.


◊ Donar | Far lo darrièr badalh « mo­rir ».

Lo paure, dempuèi que rebalava pels espitals e que patissiá que se pòt pas dire, a enfin fach lo darrièr badalh. Ara, au mens, aurà acabat de patir.

Al moment que donava lo darrièr badalh, las femnas que lo velhavan vegèron un boc escapar de son còrs, un boc felut e banut que pudiá lo sofre e aviá de belugas rojas a la plaça dels uèlhs.

E. Mouly, Legendas.

gram. Aquesta locucion s’emplega per una persona e, de còps, per un animal.

sem. A la diferéncia de N’èsser al darrièr badalh, aquesta locucion remanda al moment precís qu’una persona passa de la vida a la mòrt. Aquò correspond a la darrièra alenada, al darrièr còp que la boca s’obrís.

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
4 septembre 2010 6 04 /09 /septembre /2010 00:59

Maurici Romieu, ajudat d'Andrieu Bianchi e de Loís Gaubèrt, es per publicar un Diccionari d'expressions e locucions occitanas. Ne i a gaireben sièis mila… una part pichona de nòstre patrimòni lingüistic…

Naturalament, balhi pas sonque qualques expressions mas, jos una entrada, ne pòt i aver un vintenat o mai…

 


ASE n. m.[I]

Bèstia domètja generalament utilizada per tota mena de carreges.


◊ Far l’ase | de l’ase ◊ Far l’ase | de l’ase per aver de bren « far lo nèci, per obténer quicòm, per se far remarcar o per far semblant d’ignorar quicòm ».

Los gendarmas ensagèron ben de lo far parlar per saber çò que s’èra passat ; mas el faguèt l’ase e quand vegèron que ne podián pas tirar res, lo laissèron partir.

dicc. dpf • Áse : far de l’ase.

lex. Aquesta locucion presenta una construccion particulara del vèrbe far amb la preposicion de : « aver lo comportament de… »

gram. La locucion s’emplega per una persona ; jos la forma simpla Far l’ase, la locucion s’emplega sovent per un mainatge dins lo sens de « far lo pèc, lo piòt, per se far remarcar ».

sem. Dins aquesta locucion coma dins un fum d’autras, l’ase simboliza la bestiesa, lo necitge.

 


AUSIDA n. f.

Fach d’entendre.


◊ Partir d’ausida« prene una decision sens tròp soscar ».

« Alara lo vas crompar lo tractor que te faguèron assajar la setmana passada ?

— Sabes, soi pas acostumat a partir d’ausida ; tant que lo vièlh pòt far, lo vau gardar, puèi veirem. »

dicc. dpf • Ou@sído : partir d’ausida – Partís pas d’ausida.

tdf • Ausido : partir d’ausida – Part pas de son ausida.

gram. Aquesta locucion s’emplega per una persona e, generalament, sens cap d’autre element ; se tròba tanben a la forma negativa : Partir pas d’ausida amb lo sens de « prene una decision après aver soscat ».

sem. Per alargament de sens, lo nom ausida, que designa lo fach d’entendre, pren lo sens de « paraula ausida ». La locucion remanda al comportament d’una persona que reagís a un òrdre sens prene lo temps de soscar.

Diccionari d'expression e locucions occitanas de Maurici Romieu, Andriu Bianchi e Loís Gaubèrt

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
1 septembre 2010 3 01 /09 /septembre /2010 19:02

Maurici Romieu, ajudat d'Andrieu Bianchi e de Loís Gaubèrt, es per publicar un Diccionari d'expressions e de locucions occitanas. Ne i a gaireben sièis mila… una part pichona de nòstre patrimòni lingüistic…

Naturalament, balhi pas sonque qualques expressions mas, jos una entrada, ne pòt i aver un vintenat o mai…

 


AUTAN n. m.

Vent de sud-èst.

◊ Se chautar de l’autan coma del vent bas « se fotre de tot ; s’interessar pas a res ».

A ! Que te trompas plan ! Risiá aquel pistolet !… Aviá aquel aire ganèl que te desfetja ; que se chauta del solelh coma de la pluèja e de l’autan coma del vent bas.

E. Mouly, Teatre païsan II.

lex. Lo vèrbe se chautar vòl dire « se preocupar ». L’autan es lo vent de sud-èst, lo vent bas es lo vent d’oèst, lo vent de la pluèja.

gram. Aquesta locucion s’emplega per una persona.

sem. Lo fach de s’interessar a doas realitats completament opausadas marca l’indiferéncia. La locucion es antifrastica.

AUCA n. f.

Aucèl palmipèd domestic, gris o blanc, del còl long.

◊ Aver d’èime | de sens coma una auca de cresta ◊ Aver pas mai d’èime | de sens qu’una auca de cresta « mancar completament d’intelligéncia, de jutjament, de discerniment ».

Siás tu lo maire ; mas s’èri tu, me mesfisariái de sos conselhs ; a pas mai de sens qu’una auca de cresta. Lo darrièr còp que l’escotèretz, vos faguèt far de bestiesas.

gram. Aquesta locucion s’emplega per una persona. La varianta presenta una estructura comparativa diferenta e se tròba pas qu’a la forma negativa.

sem. La locucion fonciona sus una impossibilitat naturala : los aucèls de la familha dels anatids an pas de cresta. Se pòt emplegar a propaus d’autras realitats : memòria, argent… Es antifrastica.

 

 

De seguir… benlèu

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
25 août 2010 3 25 /08 /août /2010 15:26

Maurici Romieu, ajudat d'Andrieu Bianchi e de Loís Gaubèrt, es per publicar un Diccionari d'expressions e de locucions occitanas. Ne i a gaireben sièis mila… una part pichona de nòstre patrimòni lingüistic…

Naturalament, balhi pas sonque qualques expressions mas, jos una entrada, ne pòt i aver un vintenat o mai…

 

*** Maurici Romieu e Andrieu Bianchi an publicat

a las Presses universitaires de Bordeaux dens la colleccion « Saber-Lenga » :

• La lenga del Trobar, precís de gramatica d'occitan ancian 3na edicion repassada e aumentada 2005, 200 p.

[1ra edicion 1999 ; 2da edicion 2002], bilingüe occitan-francés ;

• Iniciacion a l'occitan ancian, dètz e nòu tèxtes de l'Edat Mejana comentats, 2002, bilingüe occitan-francés, 496 p. [reimpression 2005] ;

Gramatica de l'occitan gascon contemporanèu, 2005, 528 p. (en occitan).

 

ARAB n. m.

Persona dels païses d’Africa del Nòrd.

◊ Se crebar coma un Arab « trimar bravament al trabalh ».

Aquel paure bogre per aganir pas e noirir la familha s’es crebat tota la vida coma un Arab ; lo trabalh de la mina l’a usat e ara a una silicòsi : li cal d’oxigèn per s’estofar pas.

gram. Aquesta locucion comparativa intensiva s’aplica a una persona.

sem. La locucion es recenta ; es ligada a la colonizacion d’Africa del Nòrd (sègle xixen) e al trabalh obligatòri que devián far los òmes dels païses colonizats. Lo trabalh obligatòri a desparegut mas la locucion s’es trobada justificada per una realitat novèla : la situacion dels trabalhadors immigrats, arabs e autres, que fan los trabalhs mai penoses.

 


ARTABAN n. pr.

Eròi d’un roman francés.

◊ Fièr coma Artaban | un Artaban « bravament fièr, orgulhós ».

Sabes qu’a crompat un 4x4 japonés tot nòu ; quand monta aquí dedins, es fièr coma Artaban e se figura que totes l’agachan.

dicc. tdf • Artaban ; fièr : fièr coma Artaban.

gram. Aquesta locucion comparativa intensiva s’aplica a una persona.

sem. La locucion, qu’es de segur manlevada al francés – cf. del, article « Artaban » –, fa referéncia al caractèr orgulhós del rei Artaban, eròi de Cléopâtre, un roman de La Calprenède (sègle xviien). Es passada en occitan benlèu per çò que lo nom Artaban sonava plan. La varianta Fièr coma un Artaban mòstra qu’aquel nom es estat pres per un nom comun.

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
18 août 2010 3 18 /08 /août /2010 16:25

Maurici Romieu, ajudat d'Andrieu Bianchi e de Loís Gaubèrt, es per publicar un Diccionari d'expressions e de locucions occitanas. Ne i a gaireben sièis mila… una part pichona de nòstre patrimòni lingüistic…

Naturalament, balhi pas sonque qualques expressions mas, jos una entrada, ne pòt i aver un vintenat o mai…

 

Maurici Romieu e Andrieu Bianchi an publicat

a las Presses universitaires de Bordeaux dens la colleccion « Saber-Lenga » :

• La lenga del Trobar, precís de gramatica d'occitan ancian 3na edicion repassada e aumentada 2005, 200 p.

[1ra edicion 1999 ; 2da edicion 2002], bilingüe occitan-francés

• Iniciacion a l'occitan ancian, dètz e nòu tèxtes de l'Edat Mejana comentats, 2002, bilingüe occitan-francés, 496 p. [reimpression 2005]

Gramatica de l'occitan gascon contemporanèu, 2005, 528 p. (en occitan)


 


ALETA n. f.

Ala pichona.


◊ Far l’aleta a qualqu’un « virar a l’en­torn d’una dròlla o d’una femna per la cortejar ». Per alargament, « ensajar de sedusir qualqu’un ».

Pareis que, passats los seissanta ans, fasiá encara l’aleta a totas las femnas del vilatge. Los òmes se mesfisavan d’el mas degun sap pas se capitèt a n’embelinar quauques unas.

dicc. tdf • Aleto : faire l’aleta.

         dgo • Aleta : far l’aleta.

lex. Lo nom aleta es un derivat del nom ala ; a un sens diminutiu.

gram. Aquesta locucion s’emplega per una persona de sèxe masculin ; es generalament acompanhada d’un complement d’objècte segond que representa una persona de sèxe femenin.

sem. Al sens pròpri, Far l’aleta se ditz d’un gal que vira a l’entorn d’una galina en rebalant una ala pel sòl. Per transfèrt, la locucion s’es aplicada a un òme per designar las faiçons del calinhaire que cèrca a embelinar una dròlla o una femna.


AURELHAL n. m.

Còp, tustal sus las aurelhas.


◊ Fotre | Sacar un aurelhal a qualqu’un « fotre una rosta, una tabassada a qualqu’un ».

Lo Milon de Redon èra un pauc simplet. A la recreacion, los belasses de l’escòla quitavan pas de lo tarridar e mai que mai lo Pepon de Rigal. Un jorn que n’aviá son sadol, lo Milon li fotèt un aurelhal. Lo Pepon ne foguèt tot moquet e lo tornèt pas plus carcanhar.

lex. Lo vèrbe sacar emplegat transitivament a lo sens de « donar, fotre » ; s’aplica generalament a quicòm de desplasent.

gram. Per aquestas doas locucions, lo subjècte es un nom que designa una persona.

sem. A l’origina, Fotre/Sacar un aurelhal vòl dire « fotre un emplastre a qualqu’un o li fretar las aurelhas per lo castigar ». Per alargament, la locucion designa tota mena de rosta o de tabassada.

 

Als òmes : se li fasètz l'aleta e qu'aquò li agrada pas, corrètz la risca que vos saque un aurelhal !

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
13 août 2010 5 13 /08 /août /2010 11:28

 

Maurici Romieu, ajudat d'Andrieu Bianchi e de Loís Gaubèrt, es per publicar un Diccionari d'expressions e de locucions occitanas. Ne i a gaireben sièis mila… una part pichona de nòstre patrimòni lingüistic…

Naturalament, balhi pas sonque qualques expressions mas, jos una entrada, ne pòt i aver un vintenat o mai…

 

 

Se sap plan que quand òm es ric, los amics mancan pas mas tanlèu que las difficultats començan, an una tendéncia a se far mens nombroses subretot quand son de dificultats financièras…

 

 

AMIC, IGA n.

Persona qu’òm es ligat amb ela per un sentiment d’afeccion.

◊ Amic dusca a la borsa « amic que l’òm pòt pas comptar vertadièrament sus el ».

Nos coneissèm dempuèi un brieu, sabes ; èrem a l’escòla ensemble. Pr’aquò, compti pas tròp sus el se m’arribava qualque malastre : es un amic dusca a la borsa !

dicc.  dpf • Omíc : amic dusca la borsa.

gram. Aquesta locucion s’aplica a una persona.

sem. Per metonimia, la borsa designa la moneda e, per alargament, los interèsses materials. A l’origina, l’amic dusca a la borsa es l’amic que vos prèsta pas de moneda, puèi, per alargament, l’amic sus qui podètz pas comptar quand arriba una dificultat o un malastre ; donc, es pas un amic vertadièr.

 

Los drollets son generalament aital ; mas quand venon mai vièlhs…

 

ARGENT-VIU n. m.

Mercuri.

◊ Èsser coma d’argent-viu ◊ Se bolegar | Se remenar coma d’argent-viu « èsser rapid, viu dins los movements ».

Lo jorn de la dintrada foguèrem plan suspreses ; nos esperava un mèstre d’escòla jove que se remenava coma d’argent-viu ; aquò nos cambiava de l’ancian qu’èra garrèl, pecaire, e que levava pas sovent lo cuol de sus la cadièira.

dicc. tdf • Se remena : se remena coma l’argent-viu.

gram. Aquesta locucion comparativa intensiva s’aplica a una persona iperactiva.

sem. L’argent-viu o mercuri es un metal gris argentat que se presenta jos una forma liquida a temperatura ambienta. Las gotas d’aquel metal son fòrça movedissas, coma de bilhas ; es plan segur aquela particularitat qu’explica la causida de l’argent viu coma referéncia.

 

 

(De seguir benlèu)

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
3 août 2010 2 03 /08 /août /2010 23:27

Maurici Romieu, ajudat d'Andrieu Bianchi e de Loís Gaubèrt, es per publicar un Diccionari d'expressions e de locucions occitanas. Ne i a gaireben sièis mila… una part pichona de nòstre patrimòni lingüistic…

Naturalament, balhi pas sonque qualques expressions mas, jos una entrada, ne pòt i aver un vintenat o mai…

 

ACIVADAL n. m.

Racion de civada balhada a un caval.


◊ Balhar | Passar un acivadal a qualqu’un « batre qualqu’un, fotre una tanada, una tustassada a qualqu’un ; semonsar, reprene qualqu’un oralament d’un biais violent ».

Me diguèt qu’aviá pas avut léser d’acabar lo trabalh ; sul moment lo creguèri mas quand aprenguèri qu’aviá passat l’après-miègjorn al cafè, li passèri un acivadal que se’n sovendrà.

lex. Lo nom acivadal, qu’es pas atestat pels diccionaris, es un derivat del vèrbe acivadar e son sens es ligat naturalament al sens del vèrbe.

gram. Aquesta locucion s’emplega per una persona.

sem. La locucion s’explica pel sens metaforic corrent del vèrbe acivadar – tanar, tustassar – passat al derivat acivadal ; en realitat, es un emplec antifrastic : òm balha de civada a un caval per li donar mai de vam o d’energia. Lo sens « semonsar, reprene » representa un aflaquiment del sens metaforic del vèrbe acivadar e del nom acivadal. Aqueles mots son passats del domeni animal al domeni uman. Lo nom francés « avoinée » : « passer une avoinée (à quelqu’un) » presenta la mteissa metafòra.

 

AGAÇA n. f.

Aucèl de las plumas negras e blancas e de la coa longa.

 

◊ Putanièr coma una agaça « fòrça putanièr ».

De femnas n’a passadas tantas dins sa vida : una, puèi una autra, maridadas o pas. Es totjorn estat putanièr coma una agaça ; e mai siá vièlh ara, lo mal li a pas passat.

lex. L’adjectiu putanièr, derivat del nom puta, s’aplica, al sens primièr, a un òme que va d’una femna a una autra. Aquel adjectiu s’emplega, d’un biais mai general, dins de construccions exclamativas, amb un sens pejoratiu : Putanièr de can ! Tira-te de pels passes !

gram. Aquesta locucion comparativa intensiva s’aplica pas qu’a una persona.

sem. La causida de l’agaça es pas de bon explicar : i a pas cap de ligam aparent entre las doas realitats. Tradicionalament, l’agaça simboliza pas que de defauts.

 

(De seguir benlèu)

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
22 juillet 2010 4 22 /07 /juillet /2010 16:28

Pensi que o ai dejà dich : aimi pas En Onfray…

Mos amics m'an dich qu'èra un òme de qualitat que gausava dire çò que fòrça mond pensan ; m'an dich tanben que me caliá absoludament legir sos livres e mai que mai lo Traité d'athéologie que règla son compte a Dieu, etc.

Lo vegèri recentament sul fenestron a propaus de la sortida de son libre sus Freud ;  Se passava pas un jorn sens que s'ausiguèsse la votz de l'iconoclaste (!) Onfray. Naturalament, los Freudians li tombèron dessús coma la misèria sul paure bogre. Prendrai pas lo partit d'un o de l'autre que ma coneissença de Freud es fòrça limitada.

Pr'aquò quand En Onfray, ara conegut e qu'a fachas de causas interessantas, se lança dins l'injúria, en causa de son ignorància del problèma, dins las colomnas del jornal Le Monde (12 de jlulhet), tròbi que passa l'òsca !

Òm a lo drech de pensar que las lengas istoricas de França (batejadas « lengas regionalas ») son inutilas ; òm a lo drech de pensar que la lenga francesa es lo nec plus ultra a propaus de lengas… mas òm a pas lo drech d'insultar lo monde que parlan aquelas lengas o que las aprenon en disent que, en fasent aital fan pas que promòure  la « xenofobia » e un esperit « local e de barradura ».

Los exemples preses pel filosòf se tornan trobar a cada còp qu'un d'aqueles anti-lengas istoricas fa una sortida dins la premsa exagonala que, naturalament, lor es dubèrta sens problèma mentre que se un de nosautres manda un tèxte en Libre propos, libre opinion, òm vos respon que lo jornal accepta pas las atacas personalas o autras bestiesas de la sòrta.

Se coneissiái l'adreça de En Onfray, li prepausariái d'organizar dins son Université populaire de Caen un cicle de conferéncias sul problèma de las lengas istoricas de França (alsacien, basque, breton, catalan, flamand [néerlandais], occitan [auvergnat, gascon, languedocien, limousin, provençal, vivaro-alpin] ; aital soi segur que nos poiriam explicar e far valer nòstres dreches.

Mas sómii… Un filosòf francés a pas temps a pèrdre amb de lunas vièlhas…

 

• Article de En Onfray : Les deux bouts de langue, Le Monde du 12 juillet 2010.

•• Voir absolument les réctions de MM. Sauzet et Cavaillé que j'ai mis sur mon blog.

http://taban.canalblog.com/archives/2010/07/14/18580866.html

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article
22 juillet 2010 4 22 /07 /juillet /2010 14:56

Maurici Romieu, ajudat d'Andrieu Bianchi e de Loís Gaubèrt, es per publicar un Diccionari d'expressions e de locucions occitanas. Ne i a gaireben sièis mila… una part pichona de nòstre patrimòni lingüistic…

Aquí es lo resultat d'una enquèsta menada fa d'annadas en Roergue per Maurici Romieu [en francés : Maurice ROMIEU] e los autors que son estats ensenhaires pensan que cal a nòstra lenga d'apleches pedagogics per permetre a totes los que vòlon far viure la lenga de se'n servir.

Coma tota lenga, l'occitan s'apren e s'apregondís per l'estudi e de lecturas, divèrsas e nombrosas, entre autras causas ;

Tròp sovent, los que fargan d'apleches pedagogics, quitament se son serioses, se contentan d'emplegar lo francés coma metalenga. Los autors d'aquel diccionari an decidit de se servir de la lenga per la far servir…

Vos vau balhar de temps en temps una o doas expressions per vos'n faire venir l'aiga a la boca

 

 

 

 

Quand compren pas quicòm, un Chinés ditz :

« Jiǎnzhí jiù shì tiānshū ! »

[Es un edicte imperial de segur !]

Dins una situacion parièra, disèm :  

« Es de chinés per ieu ! »

Qual a pas jamai pensat aquò quand ausissiá o legissiá d’unas expressions o locucions que ne coneissiá pas lo sens ?

Aqueste diccionari, que presenta apr’aquí sièis mila expressions e locucions, vos ajudarà de segur a dintrar dins aquela part un pauc secreta de la lenga.

 

 

A [a] n. f.

Primièra letra e primièra vocala de l’alfabet occitan.

[En occitan, los noms de las letras son femenins mas, dins la lenga parlada, son generalament masculins jos l’influéncia del francés.]

◊ Saupre pas ni a ni b « saupre pas legir ; èsser illetrat ».

Es pas anat gaire a l’escòla, qu’èra malautís quand èra pichon ; ça que la, los parents avián besonh d’el per gardar lo bestial. E ara, lo paure, sap pas ni a ni b.

dicc. tdf • A : saupre ni a ni b.

dof • A : sap pas ni a ni b.

lex. La forma saupre es una varianta de saber.

gram. Aquesta locucion s’emplega per una persona.

sem. Lo que coneis pas las doas primièras letras de l’alfabet coneis pas tanpauc las autras e donc sap pas legir. L’analfabetisme parcial o complet existissiá encara a la debuta del sègle xxen. Per alargament de sens, la locucion se pòt aplicar a qualqu’un qu’a pas de cultura generala.

………

………

 

AIGA n. f.

Element liquid incolòr, inodòr e sens gost ; liquid de secrecion del còrs (plors, saliva, susor, urina).

………

 

◊ Far venir l’aiga a la boca « donar enveja de manjar ».

Per passar a taula, caliá traversar la cosina : èra plena de l’odor de la carn que rostissiá sus l’aste ; aquò vos fasiá venir l’aiga a la boca.

Un jorn, lo curat èra invitat a cò d’un païsan de la parròquia. Sus la taula qualques plecs de salcissa que pas que de los veire vos fasián venir l’aiga a la boca.

G. Boulouis, A travèrs causses e raspas.

gram. Aquesta locucion s’emplega per una realitat concreta : quicòm que se manja o que se beu o quicòm qu’es en relacion amb la cosina. Es sovent acompanhada d’un pronom personal complement de la segonda persona, singular o plural.

sem. Per analogia de natura – la saliva es un liquid sens color, sens odor e sens sabor –, l’aiga designa la secrecion liquida de las glandas salivàrias. La locucion remanda a una realitat coneguda : la vista o l’odor de la mangilha fa salivar.

………

 

 

De seguir… benlèu

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Lenga
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca