Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
17 juin 2008 2 17 /06 /juin /2008 19:14
« En  Boèma, los contes son vertadièrs. »

Après aver publicat dos romans Solelhada e Lo Riu d’Adriana (Solelhada II), Jaume Landièr nos balha Als baugs, un libre de racontes cortets escriches entre 1980 e 2006… Aviái aimat aqueles libres encara que, de mon punt de vista, son dins la « dralha » de Dins de patetas rojas (I.E.O.-A Tots, 1975)… de la Marie Rouanet abans que decidiguèsse qu’auriá mai de reconeissença, escriguèsse sos sovenirs d’enfància dins la lenga de Molière…
J. Landièr demòra malurosament dins aquela dralha ; sovenirs, sovenirs centrats sus sos racontes ; pr’aquò se legisson plan mas, un còp la lectura acabada, ne sortís pas grand causa… Cada raconte es bastit mai o mens del meteis biais amb una conclusion en contrapunch del recit. Dins « L’aigat », per exemple, comença aital : Lo riu aviá fach l’aissable. Vengut confle […] aviá escampat de tot pertot… E vaquí nòstre autor a ensajar de recuperar un pauc tot pel campèstre per lo portar a la dechetariá mas en fasent la tria selectiva en bon ciutadan coma es. A la tota fin, li demòra pas qu’a prendre « lo sac de plastic plen dins los joncs » mas, e es la conclusion, « dedins, i aviá tres catons » ! La casuda de l'istòria es gaireben aital dins totes los racontes ; lo procediment es interessant mas un pauc repetitiu… Fin finala, los tres racontes que m’agradan mai son « Lo sarralhièr » e Boèma I, « lo mèstre relotgièr », e Boèma II, « lo chivalièr Dalibòr », que servisson d’introduccion e de conclusion al libre.
P.S. Jaume Landièr auriá pr’aquò degut tornar legir o far legir son tèxte per corregir las decas d’ortografia e verificar la pontuacion qui, coma o ai dejà dich, permeton una lectura mai agradiva.
  
Landièr (Jaume), Als baugs, IEO-« A tots », 2008, 102 p., n° 183.
Landièr (Jaume), Solelhada, IEO-« A tots », 1992, 128 p., n° 183.
Landièr (Jaume), Lo Riu d’Adriana, IEO-« A tots », 2001, 112 p., n° 146.

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Libes
commenter cet article
23 mai 2008 5 23 /05 /mai /2008 15:37
Las edicions de l'I.E.O. venon de publicar la tièra 2008 :
 
Peissamessa (Pèire), Viatge al fons de la mitologia, 184 p., n° 180 ;
Ros (Joan), Ciutats, 200 p., n° 181 ;
Regord (Anna), Nomadas, 134 p., n° 182 ;
Landièr (Jaume!, Als baugs, 102 p., n° 183.

Aimariái vos dire dos mots sus Nomadas qu'es – çò ditz la 4na de cobèrta – la primièra publicacion d'Anna Regord, « nascuda en Avairon » e que « trabalha e viu a Rodés » – que se deu prononciar "rodèsss" en francés e "roudésss" en occitan e que se tròba en Avairon coma cadun o sap pas !.

Vau començar per la forma – o la presentacion – del libre se volètz. Levat l'espaci entre cada paragraf e los alineas que son aital per defaut – òsca lo tractament de tèxte-usina de gas de la firma de Redmond, Washington, Usa –, vaquí un libre gaireben sens cap de decas que n'ai notadas sonque doas o tres ; l'autora seguís la grafia classica e se crei pas obligada d'ortografiar a l'asard Baltasar e d'emplegar Lo mot conegut d'ela soleta per çò qu'aquò fa mai « classa » ! Cal donc se rendre a l'evidéncia : nòstra autora a tornat legir son tèxte menimosament e, probable, l'a fach legir per qualqu'un mai qu'a fach lo trabalh autan menimosament coma ela.
« Elementari, my dear Watson ! » coma auriá dich Herlòck Shòlmes ! Non, de mon punt de vista, sembla pas èsser una causa elementària dins l'edicion en occitan e dins l'edicion en francés tanpauc. La diferéncia màger es que, per çò que nos concernís, los escrivans – e las edicions – an lo dever de presentar lor trabalh d'un biais pedagogic se vòlon atirar lo legeire dins lors rets. Naturalament, una presentacion bona sufís pas mas ajuda bravament !
Pensatz benlèu que m'estaqui a de parpèlas d'agaça e que çò que compta mai es lo fons… Me permetretz d'èsser pas d'acòrdi e de pensar que fons e forma van ensemble. Una ortografia corrècta, una pontuacion quand cal e ont cal, una presentacion agradiva, tot aquò permet al legeire que dobrís un libre d'aver un plaser sens retenguda subretot quand aqueste libre es bon…
E aquel d'aquí es bon…

Alara, aquel libre, de qué conta ? En un mot, coma d'autres libres, a còps, parlan d'aur (sic), aquel libre parla d'èrm, de desèrt s'aquò vos agrada mai ! Es tot ? Es tot.
E nos parla d'èrm pendent un centenat de paginas ? Nos parla d'èrm pendent un centenat de paginas, òc ; mas pas unicament, que non pas !
L'autora respon al telefòn ; es un amic, Èdi, que la sona per delà de la mar [Mediterranèa]. Se son pas vistes desempuèi dos ans e Èdi li demanda quand torna per anar viure qualque temps amb « los nomadas del grand èrm » coma n'aviá exprimida l'enveja ; li respon que pren lo primièr avion e… o fa : « Los nomadas del grand èrm. Res qu'aquò… Aital veniái de m'escampar a la sabla. E aital lo prenguèri, l'envol pel grand èrm. »
E aital los seguissèm, Èdi e ela amb un camèl per cadun ; per Èdi, « òme de l'èrm, filh de nomadas sedentarizats… » aquel viatge serà un « grand classic » è per ela, femna d'un autre monde, un « viatge iniciatic ».
Immersion dins un monde desconegut – quitament se aquela se fa amb un amic de l'endrech – e aprendissatge de las costumas e del biais de viure dins  lo desèrt ; rescontres fruchoses, escambis… Tot au long del recit, las notacions son netas e precisas ; e pensi  a las qualques regas suls toristas que « fan lo desèrt » en 4x4 e  que s'arrestan pas que lo temps de prendre unas fòtos sens doblidar de balhar d'estilos-bilha als drollets – que sabon pas escriure e que, de tota faiçon, sabon pas legir – que se son aprochats avant de tornar partir a brutle !
L'estile d'Anna Regord me fa pensar, a còps, a l'estile d'un Joan Bodon ; frasas cortas e simplas mas d'una efficacitat granda. Cal pas anar cercar de frasòtas polidas  amb subjècte-vèrbe-complement ; n'i a naturalament mas, soventes còps, lo vèrbe defauta per permetre a l'autora d'anar mai segurament al mai prigond de las causas.
En mai d'aquò, aquel libre m'apareis mai coma un poèma en pròsa que non pas coma un recit talament tant las frasas son ritmadas e se poirián escriure en exasillabas lo mai sovent… Aquel tèxte se prestariá aisidament a una mesa en scèna per eèsser dich sus l'empont.
Un còp començat, lo daissatz pas fins al funt final.
Un oire de bona lenga… de beure e tornar beure !
Bona lectura !






Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Libes
commenter cet article
8 mai 2008 4 08 /05 /mai /2008 15:29
Lo filh del Paire


De totes los libres qu'a escriches l'Ives Roqueta, un que m'a agradat mai es de segur Lo peis de boès dins lo metrò ; ai consciéncia que vau passar per un incompetent de las causas litaràrias e que sabi pas çò que literatura vòu dire… Son pas los libres de l'Ives que mancan – romans, poesia, ensages… – pr'aquò. Empacha pas qu'agi una tendresa per aquel libròt de 34 paginas escrich lo 21 e 22 d'octobre de 1976. L'autor i conta sa mesaventura après aver doblidat son cartable dins lo metro ; lo cartable es recuperat pels servicis de la RATP mas l'autor, quitament se pòt descriure tot çò que i a dedins o pòt pas recuperar pr'amor qu'a pas sa carta d'identitat qu'es tanben dins lo cartable. Trenta paginas a s'espetar de rire… mas èra un autra epòca ; èra dins un autra vida ! Lo règlament pr'aquò èra lo règlament e dins la vila granda e dins lo metro en mai d'aquò, èra pas question d'anar contra. E encara avián pas coneguts los atemptats e lo demai !

Se veni de vos parlar de Lo peis de boès dins lo metrò, es que veni de legir Lo filh del Paire que las edicions de l'I.E.O. venon de tornar publicar dins sa colleccion « A tots » – una primièra version foguèt publicada en 1984, dins la colleccion « Vendémias » de l'I.E.O. jol nom de Loís Puèch.


L'istòria comença lo seten jorn de la creacion del monde per Dieu lo paire ; e après, qué ne dire ? Se pòt pas racontar, se deu legir. L'autor ditz – quatrena de cubèrta – que « [volguèt] far una mena de 5en evangèli, risolièr e anacronic… ». Per far cort – mas es pas aisit –, après aver creat lo monde, Dieu deprima… e ne fa part a Gabrièl, Rafaël e autres  arcàngels e àngels ; se ditz que li calriá quicòm per emplenar sa vida de Dieu : èsser paire per exemple ! E l'Ives Roqueta de nos contar totas las trebolacions de Dieu per n'arrivar a sas fins. Naturalament, a Dieu res es pas impossible e aprendrètz cossí tròba Maria, la maire de Jèsus e Josèp, lo paire, etc.
Gostarètz melhor lo chuc de l'istòria s'avètz legit los evangèlis – lo Testament novèl ; aquò vos permetrà de melhor seguir lo fial e de veire coma l'autor mescla la paraula divina e lo monde d'un còp èra o de l'ora d'ara.
Es un cant d'amor qu'escriu aicí l'Ives Roqueta, amor per l'Òme e pels òmes mas atanben amor per Dieu, quitament s'auriá qualque dificultat a l'admetre.
La lenga, òc, la lenga la coneis e la sap utilizar e ne rendre totas las subtilitats…
Lavetz que siatz « catar cronic » coma l'Ives d'un còp èra se definissiá o cata(r)-strofic coma l'Ives de l'ora d'ara quand « desparla », a còps, dins sas cronicas en francés de La Dépêche du Midi, que siatz cresent o mescresent, ignorant dels evangèlis o un exegèta de la paraula divina, vos cal crompar aqueste libre, lo legir e lo far legir…
Coma disiá ma grand : a un òme capable d'escriure un libre aital, li serà fòrça perdonat !


PS. Empacha pas que manteni çò que pensi de sa cronica
Une Académie occitane pareguda dins  del dimenge 4 de mai de 2008.

Roqueta (Ives), Lo peis de boès dins lo metrò, Vent Terral : Enèrgas, 1979, 2da ed., 34 p.
Roqueta (Ives), Lo filh del Paire, I.E.O. coll. A tots, 2007, 120 p.
Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Libes
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca