Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
24 décembre 2016 6 24 /12 /décembre /2016 16:02

A totes, un Nadal gaujós…

 

O dirai pas jamai pro mas vesi pas perqué, autres còps – es a dire per ieu, un cinquantenat d’annadas en rè o un pauc mai – i aviá de garrolhas « religiosas » dins mon villatge mas, dins la vida vidanta, lo cresent e lo mescresent s’endevenián mai o mens sens sortir lo Còde civil o la lei sus la laïcitat.

Cadun aviá sa fè ; los crestians tenián fòrt e mòrt per Nadal e son cortègi de beatariás (= fr. bondieuseries), segon los mescresents e aquestes, contents de mostrar que se’n daissavan pas contar pels curats, fasián ça quela la fèsta lo jorn de Nadal.

Cinquanta ans a, i aviá pas matèria a sortir lo fusil per se traucar la codena !

Se seriá pogut pensar que nòstre sègle novèl, dins sos vestits tot nòus, auriá relegat a de bon totas aquelas disputas d’un autre temps… Ailàs, a còps, l’istòria vos jòga de missants torns. Los immigrants de las annadas recentas, venon lo mai sovent de païses musulmans ; lor religion s’es installada ara dins los païses europèus e reclaman d’aver de facilitats per la practicar.

En mai d’aquò, la tissa es venguda dempuèi qualques annadas d’aver pretendudament de consideracion per son « vesin », çò qu’es una bona causa en principi mas de bonas « armas » al nom d’una sembla egalitat an demandat e obtengut que res foguèsse fach que poiriá daissar pensar als immigratas de confession musulmana que son pas los plan vengut en cò nòstre.

Dins lo meteis temps, los eveniments dins lo monde pròche-oriental , en particular, an expausat en plena lutz una cèrta intolerància de lor religion, intolerància excitada per d’« especialistas » autoproclamats…

L’istòria, la coneissètz totes… Las butadas dels uns e la resistància dels autres menan a un afrontament de mai en mai dirècte que contraven a l’equilibri social qu’existissiá fins ara.

Al nom del « viure ensemble » e del comèrci plan sentit, nòstras societats europèas an abandonat l’expression tradicionalament « religiosa » de Nadal per se conformar a una expression mai neutra… Ailàs, sens descoratjar los extreministas de tota mena.

Ailadonc, a la mòda vièlha, vos desiri a totes un Nadal Gaujós que siatz cresents o pas !

Andriu de Gavaudan

 

Le Petit Bleu d'Agen, dimanche 25 décembre 2016

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
21 décembre 2016 3 21 /12 /décembre /2016 09:57

« Patz sus la tèrra » e… ipocrisia…

 

A còps, i a d’idèas pègas que vos corron dins la mementa e, a ieu, al moment que vos vòli parlar de Nadal, es la partida de cartas de Pagnol dins Marius.

Vos en sovenètz totes : « Aquò se pòt qu’aimes la marina francesa, mas la marina francesa te ditz m… » Dins aquel dialòg saborós, tot i passa de la vida vidanta : l’amistat, l’engana, la colèra, etc. entre amics que fan a las cartas gaireben cada jorn.

Las doas o tres paginas d’aquela scèna, venguda culta, son lo rebat de tota una societat desapareguda ont los òmes n’èran pas son que una variabla d’ajustament per las pèrdas o los beneficis de las entrepresas del CAC 40 – coma se ditz.

O sabi qu’es aisit de parlar d’aquò, assetat confortablament davant mon ordenador en prenent mon temps per escriure pas tròp d’asenadas. Lo va-e-ven del pendul de l’Istòria nos poiriá daissar creire que los temps que d’unes considèran coma « benesits » tornaràn. Quitament se quequeja, l’istòria torna pas jamai e soi pas segur que seriá una bona causa…

Çaquelà, qualques signes perduran que desfisan lo temps e las epòcas. Lo « messatge » de Nadal n’es un e es estat reactulizat se prenèm en compte – e o cal ! – lo maelström qu’Euròpa s’i tròba en plen mitan.

Se, pels cresents, la nativitat es un messatge d’amor e de patz que pòt èsser partejat amb totes, i podèm apondre un messatge mai tèrra a tèrra : lo de l’acuèlh dels refugiats caçats de lor país per la guèrra, l’intolerància, etc.

Degun volguèt pas, a l’epòca – « benesida » evidentament ! –, d’aqueles pelhandres qu’èran Maria qu’èra prens e Josèp son que un pastre dins sa tuta… Es pas la pena de convocar los mèdia per presentar una grèpia « publica » que deu afortir nòstras rasics crestianas e de refusar d’aculhir refugiats que fan partida, eles, de l’istòria « presenta ».

 

Andriu de Gavaudan

 

La Setmana, n° 1066

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
17 décembre 2016 6 17 /12 /décembre /2016 17:07

REPRESA : Aviái daissat tombar mai o mens lo blòg al mens de genièr de 2015 ; es pas qu'ai quitat d'escriure, que non pas!

Cada setmana, me faut entendre dins Le Petit Bleu de l'Agenais, e aquò desempuèi 1978 ; e cada setmana tanben, fau l'editorialista dins La Setmana desempuèi 1996.

Quand pòdi ajudi los amics e parli d'eles quand fan quicòm…

Alara se volètz me tornar seguir…

serà un plaser per ieu…

 

 

L’odor del papièr electronic !

 

O dirai pas jamai pro mas, coma, pel moment, ne soi redusit a trapar las novèlas pas que sus la tela, m’apercebi que un de mos jornals favorits me manca, estant qu’ai pas pus de ressons dels vilatges a l’entorn…

Me desrenga pas de legir la premsa electronica mas me manca çaquelà de sentir lo papièr, de virar las paginas, etc. Aparteni a una generacion, benlèu la darrièra qui sap ? per la quala lo papièr, la tencha, los dets lords après la lectura fan partida del ceremonial de la lectura…

L’electronica a un avantatge, permet d’aver las novèlas a flor e a mesura e es interessant dins la mesura que los jornalistas las fan publicas sonque après verificacion. Ailàs ! dins la corsa a l’exclusivitat, dins aquela voontat de voler anar mai viste que lo vesin, son nombroses a se brutlar las alas financièrament. D’un autre latz, lo legeire, el, es una victima consenta del pauc de seriós d’un fum de sorças evenemencialas. Totes an pas la capacitat o la possibilitat de far la tria que deuriá normalament far un professional.

E tombam alavetz lo mai sovent dins la teoria del complòt o dins la represa, quasiment a l’infinit, d’asenadas que degun ne sap pas mai l’origina.

Ailàs ! es coma dins los cases de difamacion : on se pòt totjorn excusar mas la difamacion demorarà qué que siá l’excusa. La tela es vengut un esapci ont las rumors mai fòlas fan flòri e deuretz pas èsser susprés se, un jorn, legissètz quicòm sus vòstre divòrci mentre que sètz pas jamai estat maridat !

De tota faiçon, la mòda es d’èsser « brancat » de bon grat o per fòrça. Vièlh o jove, amonedat o pas, la causida es ja estada facha per los que nos governan. L’Administracion a trobat aquí lo mejan de far d’estalvis. Devètz pagar elcctronicament e, se per cas, volètz una justificacion que l’Administracion manacarà pas de vos demandar, es a vos de l’estampar sus l’estampadoira qu’auretz dgut crompar…

Annadas a, las marcas de vestits agèron la bona idèa de vos far venir una persona-entrepan – en francés : sandwich ! – e de lor far de publicitat a gratis…

Ara, es l’Estat que vos fa pagar los justificatius…


Le Petit Bleu de l'Agenais 2016-12-11

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
22 juin 2013 6 22 /06 /juin /2013 18:33

Mesaventura amb un robòt !

 

Vòli pas dire mas ai pas per abitud de vos contar ma vida privada… E ben, per un còp, o vau far.

Tres o quatre jorns a, trobèri dins la boistiá de letras, mesclada als jornals e revistas que recebi regularament, una letra de l’entèsta de la Republica francesa e amb lo sagèl de Rennes estampat dessús.

Vesiái pas çò que l’Administracion me podiá voler coma ai pas res pus a far amb ela, levat dos o tres còps per an quand me cal pagar las talhas o de causas aital ; de tota faiçon, èra pas lo periòde e, de mai, per aver pas a me sovenir de las datas limitas de versament d’una taxa o d’una autra, i a plan longtemps que me soi fach « mensualizat », coma dison.

Dobriguèri donc l’envolòpa e foguèri estomagat de i trobar un « avís de contravencion » per aver rotlat a 129 km/h al luòc de 110, etc. Enteni ja vòstras remarcas : « Nonmas, per qual se pren aquel ? Es pas lo primièr e serà pas lo darrièr ! Perque nos ven parlar d’un verbau que, de segur, ven d’aqueles radars automatics, meses sus las rotas « per vòstra proteccion » ? Òu, petit, te caliá far mèfi e anar pas a brutle sus la rota o en aglomeracion. »

Es aquí lo picar de la dalha ! Ai passat l’atge de jogar al Fangio e, de tota faiçon, m’a pas jamai interessat. En mai d’aquò, ai un veïcul pro modèrn que possedís un « regulador de velocitat » e, coma ai pas cap de rason per brutlar los camins, o meti regularament per aver pas a agachar lo comptador en plaça de la rota.

Susprés, l’èri encara mai que lo verbau me balha una posicion sus una autorota que i podiái pas èsser a l’ora dicha, etc.

Sens discutir lo veracitat de la maquina e de « son agent verablizator », telefonèri çaquela al servici competent per explicar la situacion ; un agent m’escotèt mas, a sa votz, comprenguèri lèu lèu que se demandava perque li gausavi far pèrdre son temps e me diguèt d’escriure, etc.

Coma caliá acompanhar lo verbau de pèças justificativas e lo mandar en « recomandat amb acusat de recepcion… » segur de mon « bon drech », paguèri lo verbau çaquela per passar a quicòm mai !

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge lo 23 de junh de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
20 avril 2013 6 20 /04 /avril /2013 23:24

Quand lo moral es bas…

 

Vòli pas dire mas, dins lo periòde que vivèm, me demandi cada jorn un pauc dins quina direccion me calriá anar per trobar qualque satisfaccion.

Coma los autres Franceses, agachi lo fenestron per m’assabentar un pauc sus çò que se passa al dedins e al defòra de l’exagòn. Coma un minoritat de Franceses, soi un afogat de la premsa escricha « seriosa » que me permet de ne saber un pauc mai.

E, cada jorn, ne soi a legir de novèlas que te fan desesperar de l’Òme e dels òmes (las femnas compresas). E semblariá que i agèsse pas que los « trens que son en retard » qu’interessan los legeires o los telespectators.

Pels mèdia, las novèlas de l’estrangièr son pas que catastròfas, chaples, crimis, etc. Las novèlas interioras – « domesticas » coma se ditz de mai en mai, per emplegar un anglicisme bèstia en francés – nos pòrtan pas que barraduras d’usinas, caumatge e, dempuèi qualque temps, la « moralizacion » necessària de la vida publica per nòstra democracia « a la francesa » qu’es de mai en mai malauta.

O sabèm que vivèm dins un mond dangierós ont tot va viste viste. O sabèm que l’individualisme exagonal – per parlar pas que de França – a crescut d’una faiçon exponenciala. Cadun de nosautres vòl tot de tira…

Se lo vesin a una veitura nòva, nos ne calriá una tanben ! La tecnologia modèrna deu (!) èsser accessibla a totes : ordenadors, telefonets intelligents, lausas electronicas, televisions « conectadas », etc.

La maxima de l’ora d’ara sembla èsser : « O vòli, donc me o cal ! » Degun s’interròga pas pus sus la pertinéncia d’un tal rasonament. E los drollets seguisson los parents dins aquela dralha que siá pels apleches tecnologics coma per la mòda ; los parents fan pas gaire pròva ni d’oposicion ni d’inercia ! « Que volètz, mossú, volèm que nòstres dròlles sián coma los autres ! » E ça que la, an pas totes legit Rabelais e l’istòria dels motons de Panurge.

E, ailàs ! vist lor comportament, son pas los òmes politics que nos ajudaràn per trobar un peçuc d’optimisme, arrapats que son a lors vièlhas lunas !

 

Cronica occitana

Le Petit bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 21 d'abril de 2013

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
23 mars 2013 6 23 /03 /mars /2013 18:23

De tot un pauc… 

Vòli pas dire mas i auriá al mens una persona que legís la Cronica occitana ! Non, sabi que n’i a mai, de segur, mas, generalament, los legeires renon pas la pena d’escriure.

Quand sabon qual soi, fòrça gents me dison : « A ! es tu que fas lo cronicaire al Pichon Blau ! » E ieu, devi confessar qu’aquò me fa plaser sustot quand son compliments.

Ara, m’arribarà pas mai que soi estat traït pel jornal que m’a consacrat gaireben tota una pagina lo mes passat e que, desempuèi, aficha ma cocura al cap de la cronica.

N’anetz pas creire pr’aquò qu’ai decidit, après la parucion de l’article sus ma modèsta persona – article que balhèt l’idèa a FR3 Tolosa de me consacrar mai gaireben tres minutas – de n’esperar un autre per tornar a mon prètzfach de cronicaire coma las « cronicas » de las darrièras tres setmanas o poiriá far pensar.

Que  non pas ! E, coma al legeire susprés que compreniá pas brica çò que se passava, vos devi qualque explicacion.

Èri en vacanças – ieu que i soi totjorn ! – un pauc luènh de l’ostal e, coma èri pas segur de trapar Internet dins lo país ont me trobavi, aviái preparar a la lèsta tres tèxtes – un per setmana – per vos far companhiá.

Me perdonaretz, ne’n soi segur…

Benlèu o sabètz pas mas, coma l’apetís ven en manjant, las idèas me tornan quand comenci d’escriure mon exercici setmanièr, al darrièr moment coma de costuma. E, segon çò que nos porgís l’actualitat – las news en francés ! –, vos parli del papa o d’Euròpa o de quicòm mai.

M’an conselhat mai d’un còp de parlar de la vida vidanta agenesa o dels environs ; ai pas jamai volgut per çò que coneissi pas pro Agen per ne dire los petits secrèts e los petits defauts – lo Pichon Blau [le Petit Bleu] a la rubrica del Flaneur per aquò qu’es, de mon punt de vista, remirabla – e que demòri a la campanha.

L’ai pas fach exprès mas soi partit al moment de la quizenada occitana en Òut e Garona ; aital, avètz podut seguir benlèu una manifestacion – o mai – del programa qu’èra fòrça variat : cançons, danças, toponimia…

Avètz pas tot perdut.

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 24 de mars de 2013

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
1 février 2013 5 01 /02 /février /2013 16:48

Me vesiái ja… 

Vòli pas dire mas m’aurà calgut de temps per trobar lo camin de la glòria ! Le Petit Bleu « fa » una pagina sus ieu, lo cronicaire de lenga occitana, ieu, Andriu de Gavaudan.

Se n’anava temps, trobatz pas ? Galègi de segur, que ai pas jamai fach aquela cronica per trobar una notorietat quala qué foguèsse.

O ai ja contat mas o vau tornar dire pels mai joves e los que poirián aver un començament d’Altzheimer : Escriguèri ma primièra cronica lo 30 d’agost de 1978 per passar pas per un piòt als uèlhs dels cap redactor del Petit Bleu de l’epòca al prèp del qual èri vengut repotegar – mandat per d’autres occitanistas mens piòts que ieu : s’èran pas prepausats per l’anar veire, lo cap redactor ! – per çò que i aviá pas ges d’occitan dins lo jornal.

Après m’aver escotat, me diguèt tot simplament : « Volètz que i aja una cronica occitana dins lo  jornal ; es pas complicat, la vos cal far ! » E ajustèt, en se risent, que mon nom [d’emigrat de primièra generacion, soi ieu que o disi] sonava pas tròp occitan pr’aquò ; venguèri donc l’Andrèu – e un pauc mai tard, l’Andriu – de Gavaudan (Losera), lo país on soi nascut e ont ai viscut abans d’ « emigrar » en Gasconha.

E es aital, brave monde, que me trobèri « cronicaire » setmanièr al Petit Bleu qu’aviá son sèti, a l’epòca,  a l’angle de la carrièra Voltaire (Agen) e de la carrièra Garonne. al ras del teatre.

E, desempuèi, soi estat present al rendètz-vos gaireben cada setmana, quitament quand me trobavi luènh de l’ostal, en los Estats Units, Australia o Novèla Zelanda. Titolavi generalament ma cronica : « Letra de… » en tota modestia !

Soi pas tròp al fial de la vida agenesa que vivi dins lo campèstre òut e garonés ; mas fins ara, ai pogut parlar de tot sens nada censura e far viure nòstra lenga d’òc per dire las causas de la vida vidanta e de sos problèmas. Nòstra lenga es enrasigada dins un temps immemorial e avèm los trobadors coma aujòls, eles que farguèron la primèra literatura europèa al sègles xii e xiii. Mas se deu enrasigar tanben dins lo present per preparar lo futur.

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

Dimenge, lo 3 de fevrièr de 2013

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
22 janvier 2013 2 22 /01 /janvier /2013 00:17

La dolor del bigornau…

 

Es causa sabuda que, dins nòstra societat de consum, los mèdia devon vendre e las novèlas que son vendedoiras son pas sovent las qu’un jornalista aimariá desvolopar. Levat qualques excepcions : una presa d’ostatges per qualques « fòls de Dieu » o un chaple dins una escòla, estatsunidenca de preferéncia, los legeires aiman melhor èsser assabentats dels comairatges que pertòcan las celebritats, los people coma se ditz… Los qu’aiman de « googlizar » e sabon navigar – pas coma ieu ! – sus la tela i pòdon trobar gaireben tot.

Diluns de ser, sens cercar vertadièrament, i trobèri, e dins lo desòrdre de segur, que Depardieu aimariá se far bastir una isba dins los environs de Mòsco, que Justin Bieber fasiá admirar sas pèrnas, qu’Armstrong s’èra confessat sul fenestron a prepaus de son dopatge, que John Galliano, lo costurièr, èra de retorn, que G. Clooney s’èra fach « desfroncir » los testiculs, que Rachida D. auriá agut fins a uèit « amics intims» a l’encòp…

E anavi doblidar l’indemnitat d’un million e mièg de dòlars que lo client de la cambra 2806 del Sofitel de New York a balhat a l’èx-serviciala que l’acusava d’agression sexuala.

L’occitan serà pas mai una lenga en perilh quand aurà de mèdia capables de fidelizar sos legeires amb d’eveniments aital qu’an una influéncia prigonda sus lor vida vidanta.

Quals mèdia auràn lo coratge de parlar del desespèr de las ustras o dels muscles al moment d’èsser engolits ? Qual jornalista descriurà un jorn pel menut la dolor del cranc o del bigornau al moment d’èsser getat dins l’ola ?

En esperar aquel jorn, son encara nombroses a creire que podèm somiar al recit de las catastròfas o en vesent lo passa-carrièra per inaugurar lo segond mandat del president estatsunidenc…

Quina manca d’imaginacion ?

 

Editorial de La setmana, n°903 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
1 janvier 2013 2 01 /01 /janvier /2013 15:28

Ne pòdi pas deishar passar aquera prumèra jornada de l'an sens vos desirar a tots que venguetz de quan en quan suu men blog ua


Annada navèra, bona e aürosa,


damb ua santat de hèr, ua intelligéncia de prumèra, de las amors intensas e, subertot, lo coratge de contunhar a vos bàter ende la nòsta lenga sens escampar de fatwas cap aus uns o aus autes.


 

DSCN0559

 

 

Qu'ac sabi qu'aqueras flors ne son pas flors de sason mès que'm cau remplaçar la nèu per quaucomet…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

DSCN0567

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article
29 décembre 2012 6 29 /12 /décembre /2012 15:10

Per una bona annada… 

Vòli pas dire mas, se i a una causa que podèm n’estar segurs, e que après Nadal ven… lo cap d’an !

Nadal es generalament, quand se pòt, una fèsta de familha ; la parentèla se torna trobar es es totjorn un plaser pels adultes de veire los drollets, los uèlhs esbalausits e mirgalhats d’estèlas, descobrir los presents daissats pel paire Nadal al pè del sapin.

Que l’òme de la barba blanca davale per la chaminèia, quitament quand ne i pas, o que se petace d’una faiçon o d’una autra, a pas cap d’importància… Los presents son aquí, plan presents !

De segur, pòt i aver qualques decebudas mas los parents son aquí per adobar las causas e, generalament, los drollets son pas gaire rancuroses, uroses de poder desfar los paquets, paquetons o paquetasses e daissar escapar lor jòia.

Atge de l’innocéncia, atge que coneis pas las reire-pensadas, atge d’aqueles drollets que vivon dins lo present sonque !

Per eles, doman serà un autre jorn, vertadièrament ! Los adultes, eles, i pensan, al lendeman e, d’una faiçon inconscienta, vòlon creire qu’aquel  jorn durarà… per totjorn.

Es per aquò que preparan lo ressopet de cap d’an, per perlongar la fadariá abans de tornar tombar dins la vda vidanta e sos pensaments.

Dins  nòstra republica una, indivisibla e laïca, los que osgovernan, a cada escalon que siá,  nos van presentar sons vòts e nos desirar una bona annada, malgrat que siá butassada pel caumatge, pels dòls e que te sabi, ieu…

Ne i aurà per nos dire que « la rota es longa e semenada de tracanards ; ne i aurà per nos afortir que, eles al poder, la barba se poiriá far a gratis… O sabèm ben qu’es pas possible mas i volèm creire !

De que serà fach l’an que ven ? D’amor e de misèria, solide ! Nos deuriam far una promessa : la de cercar lo bonaür a cada minuta de nòstra vida, la de creire pas totes los Cassandres…

 

 

DSC_0010.JPG


Vertat es que sèm lasses de totas aquelas promessas que son pas tengudas ; vertat es que los òmes politics nos abeuran de bèlas paraulas… E se fasiam apèl a la revòlta ; non pas de partir per carrièra e de tot degalhar, non pas mas de far la cauma e d’escotar pas pus las sonsainas dels uns e dels autres, de las ignorar : lo mesprètz, qué !

Quitariam de virar l’esquina sonque quand nòstres elegits, a quin nivèl que foguèssen, consacrarián lor vida non pas a lors interèsses mas als interèsses del país en abandonant l’acumulacion dels mandats electius e las presidéncias multiplas al nivèl  local, regional o nacional jol pretèxte que pòdon, aital, melhor servir nòstres interèsses.

Vos daissi pantaissar, brave monde ! En esperant aquela presa de conciéncia, vos desiri a totes, legeires de la cronica e del Petit Bleu una bona annada 2013, plan granda e acompanhada…

 

 

Cronica occitana

Le Petit Bleu de Lot-et-Garonne

dimenge, lo 30 de decembre de 2012

 

 

 

 

Repost 0
Andriu de Gavaudan - dans Vida vidanta
commenter cet article

Presentacion

  • : Le blog de Andriu de Gavaudan
  • Le blog de Andriu de Gavaudan
  • : Actualitat en lenga occitana Lenga e cultura occitanas (occitan ancian e modèrne)
  • Contact

Recèrca